P. 1
Nhung Nguoi Khon Kho

Nhung Nguoi Khon Kho

|Views: 30|Likes:
Được xuất bản bởiAnh Nguyen The
by daubac402. http://facebook.com/daubac402
by daubac402. http://facebook.com/daubac402

More info:

Categories:Types, Research, Science
Published by: Anh Nguyen The on Feb 12, 2012
Bản quyền:Traditional Copyright: All rights reserved
Giá Niêm yết:$1.00 Mua Ngay

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

08/26/2015

$1.00

USD

pdf

Sections

  • Chương 1: M t con ngư i chính tr c
  • Chương 2: Ông Maleneine
  • Chương 3: Quán Thenardier
  • Chương 4: Cosette
  • Chương 5: Nhà ñ i tư s n
  • Chương 6: Ánh sáng và bóng t i
  • Chương 7: Mai ph c
  • Chương 8: L p ph tình t
  • Chương 9: ðư ng Chanvrerie
  • Chương 10: Phút h p h i c a cu c n i d y
  • Chương 11: Hôn l
  • Chương 12: H i h t cu c

Nhöõng ngöôøi khoán khoå

Victor Hugo

Nhöõng ngöôøi khoán khoå

Tên sách: Nh ng ngư i kh n kh Tác gi : Victor Hugo D ch gi : Huỳnh Phan Anh Biên t p và chuy n sang PDF: Ph m Mnh Tu n Ngày hoàn thành: 7/3/2007 http://esnips.com/web/minhtuan89

-1-

ngư i ñàn ông trông th y trong m t khu vư n n m d c theo con ñư ng ông v a bư c t i.Ngư i ñàn ông v a nói v a kính c n d mũ lư i trai . Quán tr xinh ñ p ñã không ti p ông. . Ngư i ñàn ông bư c v phía ñó. Và cánh c a con ñóng l i.M t nhà tù ñâu ph i m t nhà tr . . chân không v ñi giày ñ s t.. lư t sát qua các ngôi nhà. Ngư i ta s m c a cho ông. Ông hãy ñi kh i nơi ñây! Gi ng c a ông ta khi n ngư i ñi ñư ng rùng mình. r i bư c ông ñi qua trư c nhà tù.Ăn và ng .Tôi có ti n ñây.. m t ngư i ñàn ông ñi b vào thành ph D.Ngư i gi c a nói gi ng khô kh c. canh ch ng b a ăn t i tuy t h o c a nh ng ngư i ñánh xe nói cư i râm ran nơi phòng bên.Mình ñây ñư c ñ y . Nơi c a treo m t dây xích s t bu c vào m t cái chuông. Trong ánh sáng y u t c a ngày ñang t t. Ông ra ñư ng l n. ðêm d n v . phương. N u quay ñ u l i. tu i kho ng t b n mươi sáu t i b n mươi tám. . ñang v a nói m t cách sôi n i v a dùng ngón tay ch v phía ông.Ông mu n gì . gió l nh t dãy núi Alpes th i t i.Ngư i ñàn ông v a nói v a móc ra b c ti n to t áo b lu c a mình. m t chi c ca vát x c x ch nơi c . Ông ta ng ng ñ u lên khi ngư i khách l bư c vào quán và ng o ngh nhìn ông v i v dè ch ng. -2- . . tay c m m t cây g y to tư ng có nhi u m t. m t chi c qu n dài ñã s n. ông b t ñ u tìm ki m m t quán rư u th t khiêm như ng. Nhưng trong s nh ng ngư i khách ng i vào bàn. Nhưng ông không quay ñ u l i. b y gi có m t quán tr xinh x n mang b ng hi u Croix-de-colbas là quán n i ti ng nh t t i ñ a. ðêm ti p t c p xu ng. ông không th y gì v t t c hi n tư ng. T t c ñ u ñư c d n trư c. T t c các lò ñ u ñ l a.Ông mu n gì ñây? Ch quán x ng gi ng h i ngư i ñàn ông c m g y và không ñ i ngư i này có thì gi tr l i.Ông hãy r i kh i nơi ñây! . tóc c t ng n và râu dài. Ông d ng bư c. T ch ng i c a mình h n kín ñáo ra hi u cho ch quán và r vào tai ông ta m y ti ng. . m t chi c áo b lu vá nơi khu u tay. Ông ñi t i m t cách lo âu. . ông tìm m t ch trú khác.Ch khác! Ngư i ñàn ông c m lên cây g y và cái túi. Ông vào quán ñ u tiên ông g p. Ông ch lư ng l m t h i.Ông ta h i gi ng x c xư c. vác trên vai m t cái túi lính th t n ng. có m t ngư i bán cá trư c khi vào ñây ñã cho ng a vào chu ng t i quán tr Croix-de-colbas. m t cái chòi g c a th p có v là nơi c a m t ngư i th s a ñư ng. Ông gi c a .Ông có vui lòng cho tôi trú ñ ñêm nay không? . Ông ch ñang ñi t lò l a t i ñám xoong ch o. ch c ông ñã trông th y ông ch quán tr Croix-de colbas ñ ng nơi ngư ng c a vây quanh b i t t c nh ng ngư i khách trong quán ông và t t c nh ng ngư i ñi ñư ng. r i ông cúi ñ u nh t lên cái túi mà ông ñã ñ t xu ng ñ t và bư c ñi. . ông m c m t chi c áo sơ mi b ng v i thô màu vàng.Ông mu n tôi ñi ñâu? .Ông hãy làm gì ñ b b t ñi. Ông rung chuông.. Ngư i ñàn ông ñó m p m p và kh e m nh. th dài nh nhõm. h n ông ñoán bi t vi c ông t i s s m tr thành m t bi n c c a toàn thành ph ..Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 1: M t con ngư i chính tr c Vào nh ng ngày ñ u tháng mư i năm 1815. R i ông ta ti p l i. . m t chi c mũ lư i trai che m t ph n khuôn m t s m n ng. gi ng gay g t hơn. Ngư i ñàn ông m mi ng ñ ñáp l i. ông ta ti p l i ngay : . kho ng m t gi trư c khi m t tr i l n.T t c các phòng ñ u ñã có ngư i mư n và tôi không có gì cho ông ăn c . nh ng ngư i trĩu xu ng dư i s c n ng thư ng không nhìn phía sau h .. T i thành ph .Ông l m b m. Trông nh ng cái nhìn dè ch ng và s s t c a ñám ngư i. M t cánh c a con m ra.

con chó ñã c n tôi và ñã ñu i tôi. . . . . ông n m trên m t chi c gh ñá dài c nh ñó. Ngư i ñàn ông ñ y cánh c a m toang và bư c vào V i cái túi trên vai. ngư i ñàn ông v a nh m d y v a càu nhàu và ti n ñ n cánh c a mà bà lão ñã ch cho ông.Hãy gõ vào ñó! Bà lão d i bư c. Ngư i ta có th cho ông t m trú vì lòng t thi n. ch có hai ngư i ñàn bà kh rùng mình. ðêm không sao và tôi nghĩ tr i s mưa và không có phép thánh nào c n ñư c mưa c . như ông th y ñ y. tôi ñã h c trong tù. sinh trư ng t i Pontarlier. V giáo sĩ nhìn ñăm ñăm vào ngư i ñàn ông b ng ñôi m t l ng l . Ông ñã ph i dùng t i cây g y m i ra kh i ra khu vư n b i con chó nhào t i ông v i nh ng ti ng s a ñiên cu ng. Nó khi n tôi b xua ñu i b t lu n nơi nào tôi ñ t bư c t i. Hôm nay tôi ñã ñi h t mư i hai d m ñư ng.ðây là m t cái giư ng r t t . và ông l i bư c ñi m t cách c u âu qua các con ñư ng gõ vào vài cánh c a và l ng l dang xa m i l n b t ch i. v giáo sĩ v a nói v a quay sang m t trong hai ngư i ñàn bà ñ i m t cái mũ bông có n p ng vi n quanh khuôn m t tròn tr a.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Nhưng trong lúc ông cúi xu ng ñ lư t vào trong cái chòi. Ánh l a . tôi ñã tr i qua mư i chín năm trong tù. m t giáo sĩ và hai ngươi ñàn bà lu ng tu i. táo t n. ông ñưa n m tay ra trư c nhà th . nh ng gì ngư i ta ghi lên gi y thông hành c a tôi. Tôi ñã gõ. m t m i và d d i trong ñôi m t.Trong su t mư i chín năm tôi có m t cái n m g . .Bà nói. d u dàng và tr m tr ng.Nhưng ông ñã gõ cánh c a ñó chưa? .Vào ñi! . Tôi ñã n m trên m t cái gh ñá. Tôi m t l m. Tôi r t ñói. Ngư i ñàn ông bư c ba bư c ñ n g n cây ñèn trên bàn. . M t trăm l chín ñ ng mư i lăm xu mà tôi ki m ñư c trong nhà tù b ng s c lao ñ ng c a tôi trong mư i chín năm. Ông ñ n qu ng trư ng Nhà Th .Hôm nay.Th này ñây. Chi u hôm nay tôi ñã vào m t quán tr r i m t quán khác. . . ñư c tr t do. .Kh p nơi ngư i ta ñã xua ñu i tôi. Tôi ñư c tr t do t b n ngày nay và ñang trên ñư ng t i Pontarlier. Tôi ñi b t Toulon ñã b n hôm r i. ðây là ñâu v y? M t quán tr à? Tôi có ti n. tôi t c nh tù ñày v ñây. Trong ba ngư i có m t trong phòng.Ngư i ñàn ông kêu lên cay ñ ng. ông b n . “Jean Valjean. . m t ngôi nhà nh và th p bên c nh tòa giám m c. ñã trong nhà tù mư i chín năm. ngư i ñàn ông có m t v thô tháp. .Ông không th qua ñêm như th này ñư c ñâu. ð u m t con chó g c kh ng l hi n ra trong bóng t i. tù kh sai. tôi s tr . r i b i ki t s c vì m t và không còn hi v ng gì n a.Ngư i ñàn ông nói gi ng căm gi n . Ông gõ c a. M t v s ng s t b c l trong cái nhìn c a ông. Ông hãy xem ñây. mư i hai d m ñư ng ñi b . Bà trông th y ngư i ñàn ông n m dài trong bóng t i.Chưa. ñ tôi ñ c cho ông nghe b i tôi bi t ñ c mà.Ông có nghe không? . . ông nghe m t ti ng g m g d d n.B y gi ngư i ñàn ông lên ti ng b ng m t gi ng khàn ñ c và không ñ i ngư i ta nói v i mình .Tôi tên là Jean Valjean. dĩ nhiên ông ñang l nh và ñói. ngư i ta ñã xua ñu i tôi. tôi có m t cái n m ñá. Màu vàng. M t ngư i ñàn bà ñã ch nhà ông cho tôi và nói: “Hãy gõ vào ñó?”. . cây g y trong tay. Mư i b n năm v t i toan vư t -3- .M t gi ng ñàn ông th t lên. . Ông có mu n tôi l i không? Bà Magloire. Tôi ñã vào trong cái cũi c a m t con chó. Năm năm v t i phá ho i. Gi y thông hành c a tôi ñây.Ông nói nh gi ng l i.t lò sư i h t th ng vào m t ông và trông ông d s như ma qu hi n hình.Tôi là m t tên tù kh sai. Ông ngư c m t nhìn lên.Ch này cũng không! .Ông ñã gõ m i cánh c a r i à? Bà lão v a h i v a ch m vào cánh tay ngư i ñàn ông và ch bên kia qu ng trư ng. bà hãy d n thêm m t b ñ ăn. B y gi m t bà lão t nhà th bư c ra. ðây là cái cũi c a m t con chó.

m t bánh mì to b ng lúa m ch. m t cái giư ng s t có màn che b ng n màu l c chi m m t góc. còn ngư i ñàn bà thì ng i ñ i di n v i ông. Còn ông..bà hãy tr i nh ng t m ra tr ng lên chi c giư ng trong bu ng.V giáo sĩ v a nói v a ñ t cây ñèn trên m t cái bàn con nơi bu ng ng . . Bà Magloire..M i ông ng i và sư i cho m. Trong su t b a ăn câu chuy n xoay quanh ngành công ngh ñó c a Pontarlier. m t chai rư u lâu năm c a vùng Mauves. Ông không b o tôi: “ði ñi ñ chó”. m t pho tư ng Jésus-christ v i hai cánh tay ñã tróc l p m vàng b ñóng ñinh trên m t cây th p t g n i b t trên b c tư ng quét vôi tr ng. và ngư i giúp vi c. tôi là m t th y tu ñang ñây. ông linh m c à . .Ngư i ñàn ông nói. M i ngư i ñã ném tôi ra ngoài. . V giáo sĩ ñ c kinh trư c b a ăn. T tay bà còn l y ra thêm. .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ng c b n l n.H có nhi u n i nh c nh n hơn tôi . . nh ng trái v .ðúng.Ông th y tu. H ñi qua m t gian phòng cũng bày bi n ñơn sơ như phòng ngoài. ông tên là ngư i anh em c a tôi. Trên l p khăn tr i bàn. Th nhưng tôi ñã không d i ông là tôi t ñâu ñ n. B y gi b t ch t ngư i ñàn ông kêu lên.Cánh c a này không h i ngư i nào bư c vào ñây có tên hay không. Bà ñi tìm hai cây ñèn b ng b c ch m tr ch dùng khi có khách m i. v ñ m ñáng ñ c nh t trong ngôi nhà r t ñ i gi n d này. tôi s ñưa ông v phòng.Ngư i ñàn ông nói gi ng run run . V giáo sĩ th y có nhi m v là không th t lên m t t nào có v thuy t giáo. . . Ngư i ñàn ông b t ñ u ăn ngon lành. Trong lúc ñó bà Magloire ñã d n ra b a ăn.Nh ng ngư i ñánh xe ăn sang hơn ông. . và bà mang chúng t i khi ñã th p sáng. ngư i em gái c a v giáo sĩ. m t món súp có d u và m . cây ñèn này m quá. . Ông m i ngư i ñàn ông ng i bên ph i c a mình. . làm cho ông tin r ng ông cũng là m t con ngư i như bao con ngư i khác. theo l thư ng c a ch .V giáo sĩ nói. phòng c a h trên t ng sâu ñ c nh t c a ngôi nhà.Ông kêu lên. Trong lúc có ngư i làm giư ng cho ông. m t mi ng th t. Tôi l i ñư c ăn b a khuya. ông hãy ñ n g n l a.Ông gi tôi l i! .ðúng th sao? Ông bi t tên tôi à? . trái l i ông tìm cách khuây kh a Jean Valjean trong n i kh n cùng c a ông.Không. m t mi ng phô mát tươi. ông s u ng m t ly s a t b y bò cái c a chúng tôi. ông ñ t nh ng cây n n c a ông vì tôi. Ông là ai? Tôi s tr ti n cho ông. V giáo sĩ c m m t cây ñèn b c trên bàn và quay sang ngư i khách c a mình. ñó h có m t ngành công ngh mang tính gia trư ng v i nh ng xư ng phô mát. ðư c m t cái giư ng và n m và nh ng t m ra như m i ngư i. cô Baptisfine. v n nói gi ng d u dàng . v i m t cái bàn và nhưng chi c gh màu tr ng. Con ngư i này r t nguy hi m”. Ông hãy gi ti n c a ông. Th ñ y.Ông p úng. M t bu ng ng ñóng kín v i m t cái giư ng cu i nhà nguy n. Ngư i ñàn ông m m t kinh ng c. bà Magloire.Nhưng ông ñã nói là ông ñi Pontarlier. Gió ñêm r t l nh t trong vùng núi Alpes. ông tính cho tôi ăn u ng và ng nghê hay sao? ông có m t chu ng ng a không? . Ông là ch quán này ph i không? .V giáo sĩ ôn t n nói. B a ăn k t thúc. Tôi bi t ñi u ñó trư c khi ông nói. Ông ñón nh n tôi.Ông hãy ng ngon. mi ng ñ y th c ăn. gi ng khàn ñ c : -4- . . Ngư i giúp vi c già c i bi t ý ch . trong ch c lát chúng ta s ăn b a khuya. V giáo sĩ và bà giúp vi c nhìn ông m t cách nhân t nhưng không có chút tò mò gây khó ch u. . V giáo sĩ ch m nh vào bàn tay ông. . Sáng mai trư c lúc lên ñư ng.Xin ông c t nhiên như nhà ông .Bà Magloire .Ông ñ n ñây. bà d n ra b n b ñ ăn. trong su t c nh này bà v n không nói gì và v n gi m t v m t bình l ng và d u dàng nơi ngư i ta b t g p nh ng ñư ng nét cùng nh ng bi u l c a khuôn m t v giáo sĩ. m i ông. .ðo n quay sang ngư i ñàn ông.ông t t l m. Khuôn m t ngư i ñàn ông toát ra v nghi ho c và s ng s t l thư ng. ông nói : .Ông g i tôi b ng ti ng “ông”. lên l u ng . trong m t góc khác có cánh c a m ra phòng c u nguy n. b i nhà này là nhà c a Jésuschrist.

. Dư i m t ông. b ng cách ñưa hai mươi sáu ngư i b nh trong b nh vi n vào tòa lâu ñài có nh ng khu vư n bao quanh nơi các t ng giám m c ñ a ph n Embrun ñã ñ n trư c ông t nhi u th k . M t ông thánh là m t ngư i láng gi ng nguy hi m có th khi n chúng ta lây nhi m m t s nghèo khó không ch a tr ñư c..” Ông bi n ñ i n i ñau thương ñang ng m nhìn m t cái h b ng cách ch cho nó th y n i ñau thương ñang ng m nhìn m t vì sao. 250 frăng Dành cho tr l c. lòng t thi n vô t n c a ông ñã khi n ông n i ti ng trong thành ph nh có v ñ o m o. Hãy tr l i nhà tôi. Ngư i b nh.. T nhi u năm nay.. Xã h i trách nhi m v ñêm t i nó s n sinh. Quanh ông không có ban tham mưu g m nh ng tu sĩ tìm ki m tương lai. c a b thí cùng ch c v thu c nhà th làm tăng ti n k h u ngư i h b ng cách tăng ti n chính mình. xong nh ng ni m vui ñó ñã chóng tàn b i ngay bu i chi u ñ c giám m c Bienvenu ñưa ra b n ghi chú này.... B n thân ông cùng v i ngư i em gái và ngư i giúp vi c v trong ngôi nhà nh có khu vư n con con mà hành ph v n dành cho vi c v sinh công c ng.. Lương b ng ông nh n ñư c c a nhà nư c trong tư cách giám m c ráng l m cũng ch ñ cho ông thanh toán ñi u ông g i là “nh ng kho n chi tiêu trong nhà”.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo .. Hãy chú ý ñ n cách các con quay v phía ngư i ch t. Bà Magloire dù dè s n ti n c n cũng ph i v t v l m m i kham n i nh ng món chi tiêu trong nhà chưa k nh ng l n b thí b t ng . ông chuy n trò nhi u hơn thuy t gi ng. Th t nhanh chóng. Trong s mư i lăm nghìn cung c p cho ông.. Bà ñã khuyên ch nhân ñòi T nh ph i tr nh ng chi phí v xe c trong thành ph và v nh ng chuy n ñi trong giáo khu.. th gi i gi ng như m t căn b nh tr m tr ng mà ông th tìm cách băng bó v t thương. Ông ñã b t ñ u s nghi p giám m c c a mình t i D. Nhưng s cô ñ c trong ñó tham v ng c a m t s ngư i ñã b m c ông. 500 frăng Dành cho tr m côi. 500 frăng T ng c ng.. ngư i nghèo.. Ti ng tăm c a giám m c Bienvenu ch t o s cô ñ c cho chính ông. Nh ng kho n chi tiêu ñó g m vi c giúp ñ .. ngư i kh n kh ñ d n v ông như v m t ngu n sinh khí.. ông giám m c tr thành ngư i qu n lý tài chánh c a m i công vi c t thi n và ngư i th qu c a m i trư ng h p cùng kh . ông ñã nói v i ông giám ñ c b nh vi n.Ông ñư c ch c a tôi và tôi ñư c c a ông.” Ông còn nói: “V i nh ng ngư i d t nát. ông làm cho nó tr nên sinh ñ ng b ng s kh n kh c a k khác. không c n ñoán -5- .. ông không k t án v i vã m t ñi u gì. K ph m t i không ph i là k làm nên t i l i mà là k làm nên bóng t i. hãy d c lòng d y h nh ng gì các con có th .. nơi nh ng ngư i theo ñ ng Jacobins... ch nhân ñón ti p ngư i c u tù kh sai. ông nói: “Chúng ta hãy th y con ñư ng mà l i l m ñã ñi qua. là giám m c t i D... b i ông không có v gì là m t giám m c ñư c s ng ái v i mũ l to tư ng ñư c nhi u thánh l c..Ông ñ tôi ng g n bên ông! Như th này ñây! Ai b o v i ông r ng tôi không ph i là k gi t ngư i? Ông Myrial hay ñúng hơn là ñ c giám m c Bienvenu như d a phương m i ngư i v n g i. Chi phí xe c và các chuy n ñi : ð ñưa canh th t cho ngư i b nh trong b nh vi n.. 3000 frăng ðó là qu chi thu c a ông Myriel. Ông không tìm cách xóa nhòa n i ñau b ng s quên lãng.” Ông bi t ng i im hàng gi bên ngư i ñàn ông v a m t v yêu d u. 250 frăng Dành cho h i d c anh vùng Dragreignan. cũng như trong nh ng thôn xa xôi thu c mi n núi.. mà không phóng to nó ra b ng hy v ng.... . bi u quy t cho ông m t món ti n h ng năm ba nghìn. “ð ng nghĩ t i nh ng gì ñang th i r a. t ng ti n cho các công cu c c u t và các h i ñoàn khác nhau trong giáo khu. Ch c a ông là ñây. giám m c Bienvenu ch gi l i m t nghìn ñ s ng và ông thư ng t trách mình ñã tư c ño t c a ngư i nghèo món ti n ñó. 1500 frăng Dành cho h i d c anh Aix. bên ngư i m v a m t con. Và bà m ng r khi T ng h i ñ ng ch p thu n yêu c u c a ông giám m c... nh ng ngư i theo ch nghĩa ñ ch và nh ng ngư i theo ch nghĩa b o hoàng xâu xé nhau b ng nh ng trò vu kh ng ng m ng m.

con ngư i ñói kh . . v l ng l y vô hình c a Thư ng ñ . m t v n nhìn ñăm ñăm ngư i ñang ng . “Hãy thương yêu nhau”. ði u soi sáng con ngư i ñó chính là t m lòng. ð c ông Myriel ghìm l i m t c ch ng c nhiên và bư c nhanh v phía Jean Valjean.m chén ñĩa b ng b c ñó có ñúng là c a chúng ta không nào? Chúng không ph i c a ngư i nghèo hay sao? Và ngư i ñàn ông ñó là gì.Bà kêu lên . Ông nh tay m c a và bư c vào. m r ng tâm h n ñón nh n nh ng tư tư ng t cõi cao xa rơi xu ng. Trong phút ch c. ông giám m c ñi bách b có ph n lâu hơn trong khu vư n c a mình.T i sao ông không mang theo luôn hai cây ñèn b ng b c ch ? Ông nói v i m t v m t khó di n t . S khôn ngoan c a ông ñư c hình thành b ng ánh sáng ñ n t ñó. . Ông còn ư c v ng ñi u chi hơn m t vài cánh hoa trên m t ñ t và t t c nh ng vì sao kia trong b u tr i? Chi u hôm ñó. thù h n xã h i và loài ngư i th hi n b ng m t khát v ng thô b o và liên t c ñư c làm h i b t lu n ai. M t phút sau ông ch y tr n như m t con chó xuyên qua ñ ng ru ng b ng cách nh y qua nh ng tư ng rào và nh ng cái h .Ông ti p l i . G n như máy móc bàn tay ông ch p l y cái gi nơi m i bu i chi u bà Magloire c t m bát ñĩa b ng b c và ñang trên ñ u ông giám m c. ño n ông v i vàng tr vào phòng c u nguy n. tĩnh tâm. H ñ y m nh ngư i tù t i trư c. c i giày ñ tránh gây ti ng ñ ng và bư c rón rén v phía c a phòng ông giám m c.À! Ông giám m c ch bu t mi ng có th . tâm h n bám ch t vào nh ng ñi u kỳ bí l n lao kia mà v ñêm Thư ng ñ v n ch cho nh ng ñôi m t còn bi t m to trông th y. ông ñã trông th y s kh i c a mình kéo dài quá ñáng trong nh ng l n toan tính vư t ng c. Ông ñ ng d y. M i bu i chi u. ð a ph n rào kín ch t h p ñó v i b u tr i làm tr n ñã quá ñ cho cu c ñi d o c a ông và cho m ng tư ng c a ông. ông ra khu vư n c a mình trong m t hay hai ti ng ñ ng h . ông tuyên b ng n g n như th .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo bi t căn nguyên bí n c a nó. m t mày tái mét. nhưng không lâu. và trong tâm h n ñen t i c a ông m t toà án ñư c thi t l p. B k t án năm năm tù ñ y vì t i tr m m t bánh mì. trong v l ng l y h u hình c a nh ng chòm sao. Vào kho ng gi a ñêm Jean Valjean th c gi c. trư c khi ñi ng . nhưng ông lên án xã h i ñã tr ng ph t ông. và ñó là t t c h c thuy t c a ông.Thưa ñ c ông! . Jean Valjean chưa bao gi nh m t gi t nư c m t. Ông ñó m t mình m t bóng. Tư tư ng ông b ám nh b i m t hình nh: hình nh b ñ ăn b ng b c mà bà Magloire ñã ñ t trên bàn m y ti ng ñ ng h trư c ñây. tr m m c. bư c qua b c c a s m ra khu vư n. n u không ph i là m t ngư i nghèo? Bà Magloire s p s a tr l i thì c a m : ba viên sen ñ m ñang tóm c Jean Valjean bư c vào. ph n nào theo cách c a loài mèo. Bao nhiêu ý tư ng t t phác th o trong óc ông nhưng kh i ñi m và m c ñ n c a chúng ch là lòng thù h n. ngư ng v ng. Nh ng ý tư ng hung b o ñã lôi kéo ông ñ n c nh giư ng này ch t tan bi n.Ngư i ñàn ông hôm qua ñã lên ñư ng và m chén ñĩa b ng b c cũng th . Không ph i ông t xá t i cho mình. khi gió và mưa không c n bư c ông. Hôm sau trong lúc ñ c ông Myriel s n sàng ng i vào bàn v i ngư i em gái c a ông thì bà Magloire xu t hi n. ðã mư i chín năm nay. Ông lùi l i. Ông ng i b t d y và ñ o m t nhìn quanh trong bóng t i. Tr i ñã khuya khi ông tr v căn h c a mình. Ngư i c u tù kh sai ng m nhìn ch nhân v i m t v kinh ng c d d n. Ông ta ñã tr m c a chúng ta! . M t tia sáng trăng v qu ng trên khuôn m t bình yên c a ñ c ông Bienvenu và t o cho gi c ng c a ông m t v yên cao c và thánh thi n. ðo n ngư c cái nhìn nghiêm ngh và d u dàng v phía ngư i qu n gia c a mình : . tay chân run r y. vài phút sau t t c ñ u say ng trong ngôi nhà nh . -6- . và ông t nh r ng ông có th s không ng ng ng i vào m t ngày nào ñó ñòi h i loài ngư i bi n gi i v d thi u cân b ng gi a s thi t h i ông gây ra và s tr ng ph t ông ph i gánh ch u. Jean Valjean thoáng có ý ñ nh ng l i.Và trư c tiên .

khi qu quy t r ng ñ c ông ñã bi u ông ta b chén ñĩa b ng b c này ph i không ? . m t viên sen ñ m nói gi ng kính c n : . Jean Valjean.Xin ông ñ ng quên. ñ ng bao gi quên r ng ông ñã h a v i tôi là s dùng món ti n này ñ tr thành ngư i lương thi n. ngư i anh em c a tôi. . .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Như v y. ông hãy l y và lên ñư ng bình yên. D ch theo b n rút g n c a Gisèle Vallerey -7- . ông không còn thu c v cái x u n a. hãy ñ ông y ñi. tôi ñã mua linh h n ông và tôi t ng cho Thư ng ñ .Hai cây ñèn c a ông ñây. ông nói.Ông y không nói d i. Và ông ti p l i ñ ñ ngư i c u tù kh sai nghe.Ngư i ñàn ông này ñã không nói d i. ngư i này ñang run b n b t và ñang nhìn ông v lơ láo. thưa ñ c ông. s ng s . Ông l y hai cây ñèn b c mà ông v n thích dùng ñ trang hoàng bàn ông vào nh ng ngày ti p tân.

Không. m t cái ch t lành thánh tu i tám mươi hai. s ch ng ñ i ng m ng m trong các phòng khách cũng gi m sút và tàn l i h n. khi tài s n c a ngư i ch xí nghi p ñã hình thành và khi “lão Madeleine” ñã tr thành ông Madeleine. không thích giao du”. Ch có m t ngư i tránh ñư c s lây nhi m ñó.. Tr n cu c ñ i ông ta bám ch t vào hai t này: canh ch ng và theo dõi.. Nhưng qu n chúng l i ngư ng m ông. ông ta s n sàng b t gi cha mình v i s th a mãn trong lòng do ñ c h nh mang l i. Và “lão Madeleine” mà có ngư i còn nh ñã trông th y khi ông bư c vào thành ph vào bu i chi u tháng ch p. S tôn kính lan kh p vùng như m t s lây nhi m. có v ưu tư và t t b ng. ông v n s ng cô ñơn.. Hôm sau. ông ñã s d ng v n li ng m ng manh ñó ñ ph c v m t ý tư ng khôn khéo. ñã tr thành ông th trư ng.. v i m t băng tang trên mũ. Ông hoàn t t ch c trách th trư ng c a mình. b u v V th trư ng c a mình là m t trong nh ng nhà ch bi n h t huy n và pha lê gi ng c giàu nh t ñ a phương. ngư i ñàn ông ñó ñã xông vào l a và li u c tính m nh mình ñ c u hai ñ a con c a viên ñ i úy s sen ñ m.. nh ng chòm râu r m r p ph ñ y ñôi má c a ông ta. Trong nh ng phòng khách c u kỳ c a thành ph M. ông v n gi n d như ngày ñ u. Dáng v ông ta v a v ng vàng v a kh ng khi p v a kh c kh v a kiêu căng. T các vùng lân c n cách hàng ch c d m. Thành ph M. nhưng ngoài công vi c.. ði u ñó t c thì khi n ông ñư c ngư ng m trong vùng ngo i Ô nh xíu Saint-germany thu c thành ph D... nh ng qu c u tr . Cách ăn m c c a ông. b y gi m t tr n h a ho n v a bùng lên trong tòa nhà th s nh.Ông Madeleine ôn t n ñáp .. các t báo ngày loan tin v cái ch t c a ông giám m c ñ a ph n D.. Nhưng ngay khi ông t i M. và m t v n tu cao tu i trong th gi i bé b ng ñ y trang nghiêm ñó m t bu i chi u ñã ñánh li u h i ông : ..Nhưng trong th i tr c a mình. m t con m t nghi ng và c ñoán. ngôn ng c a ông là c a m t ngư i th gi n d . Ngoài m t tri u ông chi cho thành ph và cho nh ng ngư i nghèo b ng cách l p m t b nh vi n. ông Madeleine cu i cùng cũng nh n ra ñi u ñó nhưng ông không tìm cách l n tránh cái nhìn ñó và ông cư x v i Javert m t cách tho i mái và t t ñ p. ông Madeleine xu t hi n trong y ph c màu ñen. Nh tính th t thà. ðó là m t viên thanh tra c nh sát tên Javert. lòng dũng c m. Ngư i ta không bi t gì v ngu n g c c a ông... ông còn g i t i laffite m t món ti n là sáu trăm ba mươi nghìn frăng. M i ngư i xem ông là m t quan tòa ñúng nghĩa. ngư i ta ñ n th nh ý ông th trư ng. Nh thành tích ñó mà ngư i ta ñã không nghĩ t i vi c h i gi y thông hành c a ông. túi trên lưng và cây g y co m t trong tay. Con ngư i ghê g m ñó gi ng như m t con m t lúc nào cũng nhìn ñăm ñăm vào ông Madeleine. C p lông mày ông nhô lên trên ñôi m t âm u.. m t vi n dư ng nhi. và tài s n c a ông ch ñ vài trăm quan. lòng tôn kính ñ i v i ông Madeleine ñã tr thành nh t trí.Ông th trư ng ch c là em h c a ñ c ông quá c ? . bi n thành m t trung tâm doanh nghi p quan tr ng. Th i tr ông ñã t ng là nhân viên trong các nhà tù mi n Nam. m t ngôi trư ng. B t h nh cho k nào rơi vào tay ông ta.. ngư i ta b o: “ðó là m t con ngư i quê mùa. tác gi c a phương th c ñó ñã tr nên giàu có và ñã làm giàu cho ñ a phương. Ngư i ta ch k r ng ngày ông t i M. ch c nghi p.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 2: Ông Maleneine Vài năm sau thành ph nh M. ð u năm 1821. -8- . ông ñã l n lư t leo lên các b c thang ngh nghi p. Qu th t Javert nghiêm ngh trông gi ng m t con chó g c. thưa bà . B t k câu tr l i ñó... lương tâm. ông ta tr thành m t con c p. nhưng khi cư i... ông ñã thay th gôm cánh ki n b ng nh a thông và ông ñã nghĩ t i vi c thay th nh ng vòng gài dính li n nhau c a nh ng cái xuy n h t huy n b ng nh ng vòng gài n i nhau m t cách ñơn gi n. M i không ñ y năm năm. Dù có tài s n và ñ a v cao sang. tôi là ñ y t trong gia ñình c a ông y. xa lánh nh ng l nghi thư ng tình. Trong ch bi n.. nói ít. và ông ta ch ñ n thành ph M. t o cho ông m t b m t chó g c. S thay ñ i nh ñó ñã làm gi m thi u giá nguyên li u m t cách ñáng k và là m t cu c cách m ng. ðó là m t ngư i ñàn ông năm mươi tu i. ông là ngư i l trong t nh..

ông th trư ng . cu i cùng ông ta nói : .Tôi bi t ch có m t ngư i làm ñư c ñi u ông v a yêu c u. Ông Madeleine t i. . . M t ông Madeleine tái ñi.Ông Madeleine ôn t n h i. . t t nh c lên. lão Fauchelevent. ông Madeleine ñang trong phòng làm vi c c a mình.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Tuy nhiên m t ngày n . Còn ông.Không th ñ i m t kh c ñ ng h ñư c. Ông lão Fauchelevent ñã ñ nhi u nhưng m t trong hai ñ u g i c a ông b ch ng c ng li n kh p.Ông c n gì. ñ tư ng trình s vi c lên ông. thái ñ l lùng c a viên c nh sát ch ng như gây n tư ng m nh m cho ông Madeleine. Ông Madeleine cho con ngư i ch t phác ñó vào n tu vi n thu c khu St-Antoine t i Paris v i tư cách ngư i làm vư n. ông th trư ng . M t phút yên l ng và ñ i ch ñáng s . Chi c xe ñư c ñưa lên b ng hai mươi cánh tay. Chi c xe càng lún xu ng trong t ng phút m t. m t nhìn xu ng m t cách nh n nh c . . Tôi xin bi u hai mươi ñ ng ti n vàng cho ai có s c kh e và t m lòng. . và ông ta cho ngư i ñi tìm m t con ñ i. . ông ta ti p l i : .M t kh c ñ ng h . m t ñ t còn sũng ư t.. Còn Javert. R i nhìn ñăm ñăm vào ông Madeleine.. V i ñ a ch ñ ngoài bì thư: “Kính g i ông Chabouillet. Javert nói. B y gi m i ngư i nhào t i. ðó là hôm sau m t ngày mưa.Ông s hi u. .Ông Madeleine bu t mi ng. Ông Madeleine ñ ng d y. ðó là m t ngư i tù kh sai c a nhà tù Toulon. Và m t ông bi n s c . không nói l i nào. m t ngư i tên -9- .Tôi nghĩ tôi ñã nh n ra ông là m t ngư i tù kh sai mà tôi ñã trông th y cách ñây hai mươi năm khi tôi là thư ng sĩ cai tù Toulon. s ng s t. . B ng ñâu ngư i ta trông th y chi c xe nhúc nhích..Tôi không hi u gì c . ông ta vi t m t lá thư t i Paris. r i v i m t v tr nh tr ng bu n bã. Ông Madeleine nh m d y trên chi c gh bành c a mình. Ông ñ m ñìa m hôi và dính ñ y bùn.Javert nói.Tôi nghĩ . gi ng t t ngh n: “Nhanh lên! Giúp m t tay!”. Viên ch c có t i chính là tôi.C u tôi v i! . ông s p quì g i và trư c khi ñám ñông k p buông ra m t ti ng kêu. và ông m m cư i bu n bã. Cái ngã c a ngư i ñàn ông kh n kh ñ n n i chi c xe ch n ng ñè lên ng c lão. M i ngư i ñ u khóc. m t ngư i nông ñ n già. M t bu i chi u n .Lão Fauchelevent rên r . . Ngư i ta ñã th kéo lão ra nhưng vô ích. Quan ch c lãnh ñ o ñ a phương chính là ông. Th r i. Lão Fauchelevent ñã ñư c thoát n n. và ông nhìn th ng vào Javert b ng con m t bình th n.Trong bao lâu m i có con ñ i . lão buông nh ng ti ng rên th m h i. . Ông Madeleine kêu lên. thư ký ông c nh sát trư ng”. Javert xu t hi n ñúng lúc x y ra tai n n.C u tôi! Ông Madeleine ng ng ñ u nhìn nh ng ngư i nông dân ñang b t ñ ng. Javert im l ng m t h i.Ph i m t con ngư i kh ng khi p m i dùng lưng nâng n i m t chi c xe như th . ông có v m t ñau ñ n và ñ y thánh thi n.Ông nói. h ông thanh tra? . b i ñây là b n ph n c a tôi. Ông còn nh tai n n c a ông lão Fauchelevent ch ? Tôi ñã t giác v i s C nh sát Paris r ng ông là m t c u tù kh sai. M t tháng ñã trôi qua.M t hành vi ph m t i c a m t viên ch c ñ i v i m t quan ch c lãnh ñ o ñ a phương.Ông th trư ng h i. và trên m t con ñư ng h p lây l i c a thành ph M.À! . lo gi i quy t m t vài công vi c c p bách c a tòa th chính thì Javert yêu c u ñư c nói chuy n v i ông. v a ngã dư i chi c xe mà con ng a ñã qu xu ng. nhưng ông v n b t cư i. ông ñã dư i chi c xe. bánh xe ra kh i ch lún ñư c phân n a. ông lão v a hôn lên hai ñ u g i c a ông v a khóc n c n . Tôi ñ n. M i ngư i kính c n dang ra. Tôi ñ n th nh c u ông bãi ch c tôi. C n m t ngư i thi n chí lu n dư i xe và dùng lưng ñ nó lên. sau nhi u ngày nghi n ng m nh ng suy nghĩ ñen t i.

Quá kh . ðúng th . kéo champmathieu ra kh i nhà tù. .Ông Madeleine nói. .R ng tôi ñiên.Javert nh nh ti p l i . nh ng vì sao l p lánh và trong ý th c con ngư i ñang mơ màng. ông ta mu n l n tr n b ng cách l y tên c a m . ngư i ta m t d u ông ta. s khôn khéo trong công vi c làm ăn ngày phát ñ t. ðó ch là m t v thu c tòa ti u hình thôi. Không gì t nhiên hơn khi ra kh i nhà tù. nh ng năm tháng kh n kh và ph n n gi a nh ng tên cai ng c tàn b o và nh ng ngư i b n tù nh c nhã. . Không ph i m y ngày tù n a. ngư i ta g p l i ông ta t i Auvergne.Xin l i ông th trư ng .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Jean Valjean khi ra kh i tù ñã ăn tr m t i nhà m t ông giám m c.Ông ta ch i bai b i. và c hai không chút ng n ng i ñã nh n ra Jean Valjean ngay. nơi ông ñã t i. Chính vào lúc ñó tôi ñã g i thư t giác.ð xem . Lâu l m sau ñó. mà là chung thân kh sai.T t . Javert d i bư c.Ông Madeleine ch m rãi nói. Nhưng khi chuy n con ngư i bu n cư i ñó ñ n nhà tù Arras.Và ngư i ñàn ông ñó nói sao? . ñ c bi t là t i Faverolles. . nh ng l i l c a m t v giám m c già làm thay ñ i m t tâm h n. Ông Madeleine t a vào bàn vi t c a mình. Nh ng ch ng ñư ng khác nhau ñó c a m t ñ i ngư i ñang s ng l i trong trí nh ñau thương kia.. Tôi c ng cu i cùng tôi ñã t giác ông. . Và ông khoát tay ra l nh cho Javert lui ra.. Th mà trư c khi vào tù vì t i danh ñánh c p. Nh ng giai t ng kh n kh ñó như bùn sình ho c b i b m. T tám năm nay ông ta ñã bi n m t. cu i cùng là thành ph M.ðó là m t s xúc ph m mà ch có tôi là ngư i phán xét. ngư i ta d n h ñ n. T i ngày mai s có b n án. Ngư i ta ñi u tra t i Toulon. Hi n t i. Ông ta gi trò c c súc nhưng ch ng có hi u qu gì v i ai. Gia ñình Jean Valjean không còn ñó n a. b nhánh cây. r i t i Paris nơi ông ta b o mình làm th ñóng xe bò và có m t con gái làm th gi t i. g n như b truy nã. Ông ta ñ n Auvergne và cách phát âm c a ñ a phương bi n ông thành Champ Mathieu t ñó có tên Champmathieu. Ngư i ta g i tôi t i Arras.. Ngư i ta ñưa Champmathieu ñ n g p tôi. ñ i v i m t ngư i tù kh sai ñó là m t tr ng t i. cu c s ng yên bình ch b ám nh b i hai ý tư ng : che gi u tên mình và thánh hóa cu c s ng c a mình.Javert nói v i n cư i ñau kh .Ông Madeleine h i gi ng hoàn toàn d ng dưng. Còn s ki n khác. ñ i v i m t ñ a tr ñó là m t trò ngh ch ng m. Ngư i ta ñưa h ra kh i nhà tù. T i ñây. . ñang bám l y hai ý tư ng ñó trong s b i r i kh s . Tôi ra l nh cho ông ñ y. nhưng ngay sau ñó ông ñã k p ngăn ch n ý ñ cao c ñó ông ñã lùi bư c trư c thái ñ anh hùng. Trong b u tr i l nh l o c a mùa thu. .. hay ñúng hơn ngư i c u tù kh sai Joan Valjean. Ngư i ta bi t ñư c r ng kho ng ba mươi năm trư c ông ta làm th t a cành cây t i nhi u ñ a phương.10 - . . Mùa thu năm nay t i Ailly-le-hautclocher ngư i ta ñã b t ñư c m t con ngư i quê mùa tên Champmathieu. Jean Valjean ñích th c ñã ñư c tìm ra. tr m táo. V vi c ñư c xét x vào ngày mai.khi n tâm h n ông chao ñ o. . Ông Madeliene.Nhưng tôi xin nh c ông nh tôi ph i b bãi ch c. Ngư i ta ñi u tra t i Faverrolles. Lão già vô l i s b k t án. Jean Valjean là th t a cành cây t i Faverolles. Ông ta ñã trèo tư ng b m t cành táo v i nhi u trái táo.. Ng c tù. chúng bi n m t mà không ñ l i d u v t. nh ng tia sáng chói l i cũng r c lên như nh ng vì sao. T t nhiên r i! Ngư i ta ñi u tra sâu v ông ta.. Bây gi thì ông hãy ti p t c công vi c c a ông.Và ngư i ta ñã tr l i ông th nào? .Ông có ch c không? . Ông ta s l y tên Jean Mathieu. Nghe Javert nói trư c tiên ông ch mu n ch y ñi t thú. Tôi cũng ñã nh n ra ông ta.. v cương quy t.D ch c . Tên Champmathieu ch i. Valjean có tên thánh là Jean và m ông ta có tên h là Mathieu. ñó là Jean Valjean! T i này cùng chung v i nhau t i Toulon mà!”. M t c u tù kh sai tên Brevet ñư c gi t i ñó ñã kêu lên khi trông th y ngư i tr m táo ñi qua : “Ê! Tôi bi t ngư i ñó. Cùng v i Brevet. ñó là m t c u tù kh sai. Leo tư ng. ñã hư ng ông v phía bóng t i và khuyên ông nh ng ñi u gi ng nhau. n p mình thay cho ông ta. ch còn có hai ngư i tù kh sai t ng bi t Jean Valjean: Cochepaille và Chenildieu.Ông Madeleine h i. . hai ý tư ng ñó ñã bi n ông thành con ngư i nhân t và t t b ng làm sao. ðêm ñã p xu ng. r i chuy n ñi dài băng qua nư c Pháp như m t con v t b xua ñu i. ñưa tay bóp trán và ng m nghĩ r t lâu.

ch ng như l ng nghe m t gi ng nói. Ngư i ta là ai ñây? ðó là lương tâm c a ông. ñóng và khóa l i c a như ñ ch ng trư c nguy hi m có th x y t i. ñã nhen lên y u t. Ti p theo ông vi t cho ông ch nhà băng c a mình m t b c thư mà ông niêm l i và cho vào túi. Ông t nh . m t t m gương ñáng khích l . tôi ph i làm ñi u thi n. mu n phi n. kh n kh làm sao! Ông g c ñ u vào ng c. N u tôi không làm th . nh ng l n thay ng a không gây cho ông chút c m giác nào. tôi ph i là b n c a ngư i nghèo kh và k b t h nh. Ông b t ra m t ti ng cư i kh y ñau ñ n nghe như m t ti ng n c n . không m t ý tư ng. tiêu ñi u Nh ng l n d ng xe. Ngư i ñánh xe. l ng l như m t cái bóng. Th nh tho ng. Ông l i quay qu t trư c s ch n l a ñau lòng: l i thiên ñư ng và tr thành qu d ñó.. R i kh i gian phòng bình yên này? Ông nh th m. nh ng cánh ñ ng ñư c tr ng tr t lư t qua trong m t s chiêm ngư ng mơ h bóng ñen c a nh ng cái c i xay ph v i ñ u càng b xung cho tâm h n n ng trĩu c a ông v bu n th m. ho c tr v v i ñ a ng c và tr thành thiên th n. và ông b t ng ñ t l i cây n n. Ông ng gi c ng n ng trĩu. r i bư c ra kh i nhà. C th mà tâm h n kh n kh ñó gi y gi a trong lo l ng. không vi t n a trên cái bàn này! Chúa ơi. ông ng ng ñ u lên. M t lo t nh ng câu h i lư t qua trong ñ u ông. Không d o bư c n a trên ru ng ñ ng! Không nghe n a ti ng chim vào tháng năm! Không cho quà các cháu nh n a? Tôi s không ñ c. Ông ng m nghĩ trong bóng t i. h a ñi tr i. ð làm gì? Ông không bi t n a. và ñó có con ngư i l m t kia mà ñ nh m nh ng là tôi và ñ y xu ng v c thay cho tôi. V chăng tôi không có m t nhi m v c p bách là gì? Tôi ñã không h a v i ngư i ph n b t h nh ñó. ñã hoàn toàn m t d u. ông khoác chi c rây ñanh g t.. chi c nón r ng vành và bư c ra kh i phòng. ông v n ñã trông th y tâm h n tôi. ánh sáng c a nó khi n ông khó ch u. Và trán ông ñ m ñìa m hôi. G n như máy móc. n u vì b n ph n mà tôi tr l i là tên tù kh sai Jean Valjean. Và cái tên ñó v a vang d i bên tai tôi! Tôi ñang trên b m t v c th m. là nhà tù. m ñ c và giá l nh. ông thì th m. ngư i n công nhân có th ñang ch t d n vì ñói nghèo và b nh t t ñó mà tôi ñã yêu c u ngư i ta nh n vào b nh vi n. m t bu i bình minh. H n lo b t Jean Valjean. dư ng như ngư i ta có th trông th y ông. sau nh ng l n th b t chuy n. N u tôi ñ yên m i vi c. Và ông giám m c s nói gì ñây.11 - . Ông ñ ng d y. ñào b i! ôi. tôi vĩnh vi n ñóng ch t c a ñ a ng c t ñó tôi ñã bư c ra. Và ông ôm trán trong hài bàn tay ñ ngăn ch n chúng l i. áo vét ñ . ông ñã th i t t ng n ñèn. còn tên Javert kia.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Và gi ñây ông xem xét tình hu ng và th y nó xa l quá ông ñã ñ ng d y. Trong khi n u tôi n p mình. Nh ng ti ng khóc n c n ngh n t t và não lòng làm tan nát lòng ông. roi v t c a lính coi tù. Khi ông th c gi c. như m t quan tòa. và tôi ch ng can h gì trong chuy n ñó! Chính tr i ñã làm h t m i vi c. b m t th t c a tôi trong khi m i ngư i ch trông th y m t n c a tôi? Ông ng i tr l i. thì tr n cu c ñ i hi n t i c a tôi s vô ích. b i tôi ñã thoát n n và m i vi c ñã k t thúc. Hai ti ng ñ ng h sau. ông ng i trên chi c xe ng a ch thư ch y nhanh trên ñư ng v hư ng B c. nh ng mái tranh. ném vào l a m t x p gi y n c a nh ng ngư i buôn bán nh túng thi u. ng c t i. ông c m th y ñ u óc tr ng hoác. thay vào t t c nh ng ñi u ñó. tôi t mình phê phán s v t. T t c nh ng gì tôi ñã làm cho t i ngày hôm nay. Ông ñi ñâu? ð n Arras.. Tôi s gì ch ? Ông ti p t c thì th m trong cơn rùng mình. ñích th c ñó là tôi hoàn t t cu c h i sinh c a mình. m t gi ng nói nghiêm kh c và ñ y thuy t ph c mà m i con ngư i ñ u cưu mang nơi b n thân mình. c m lên chi c áo r ng. ñã th y m t m i v i s im l ng ñó và ch nhìn ngư i khách quá . s p x p l i m y quy n sách. không là gì khác ngoài m t cái l tôi ñào ñ chôn vùi cái tên c a tôi trong ñó. xiêng xích. tôi s không có gì ñ lo s b i tôi cùng lúc có m t trong nhà tù trong con ngư i lão Champmathieu ñó và có m t trong xã h i dư i cái tên ông Madeleine. Chính Thư ng ñ mu n tôi ph i ti p t c nh ng vi c tôi ñã kh i ñ u. Ông nghĩ gì v trên tr n quãng ñư ng ñó? ông nhìn nh ng hàng cây. tr n s sám h i c a tôi cũng v t ñi. con chó săn d s v n ngây ngư i trư c tôi.

Xong ñâu ñó. vi c k t án bà ta là ñi u ch c ch n.Nhưng mà. Ch ng nó ñánh ñ p nó. Ông th y xu t hi n tr l i nh ng dáng v g m ghi c c a quá kh ông. Ông như không nh n ra nh ng s chào h i ngư i ta dành cho mình.T i sao ông Madeleine l i ñi Arras? . . ðó là nh ng tên thánh c a tôi.. ngay t i nhà ông Baloup. Nh ng ông th m phán. Ông chư ng lý ñáp l i ngư i bi n h . . . ông ch m m t m t nhóm lu t sư ñang bàn v phán quy t và vi c k t án.12 - . ch trong m y kho ng kh c ông c m nh n g n như t t c nh ng xúc ñ ng có th có. t i tr m cũng như tư cách tù kh sai. thưa ông? . ông ñã t ng trông th y c nh tư ng này xưa kia. S chú ý c a m i ngư i ñư c kích thích t i cao ñi m. Ông t ra mãnh li t và ñ y văn v như các ông chư ng lý thư ng khi v n t ra.Kìa.Xong r i. T i sao ngư i ta c truy ñu i tôi mãi th ? . Các ông g i tôi là Jean Valjean. lu t sư b cáo v a k t thúc ph n bi n h c a mình. Các ông h i tôi sinh trư ng t i ñâu.. Tôi ñã Auvergne. Ông ta cu n tròn m t chi c mũ v i b n th u trong hai bàn tay.. . Khi t i ñó. m i ngư i ñ u g i cho ông ta là Jean Valjean.Ch c ông là m t ngư i thân . . nghĩa là chung thân kh sai ch y u d a trên t i ph m cũ t i nhà ông giám m c ñ a ph n D. Ông Madeleine buông m t ti ng th dài... ông chánh án tòa ñ i hình cho m i ông vào ngay m t cách trân tr ng.Pardi.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo tr m tư kia b ng m t con m t nham hi m. . Ông ñưa m t nhìn quanh. ông h i thăm xem có cách nào tr v thành ph M. B ngư i ta không th Faverolles mà không ñi tù ñư c sao? Tôi ñã nói v i các ông là tôi không có ăn tr m và tôi là lão già Champmathieu. nh ng viên sen ñ m. Lu t sư bi n h ñã bênh v c khá t t. Ông gi ch và tr ti n. Ông th y c a phòng x án ñang ñóng. . Trư c khi ñ n tòa án. Khi tôi còn là ñ a tr ngư i ta g i tôi là “c u bé” bây gi ngư i ta g i tôi là lão già. Nhưng trư c s ñ ng thanh c a nh ng l i th a nh n. nh ng b m t hi u kỳ m t cách tàn nh n. Jean Mathieu à? Và còn chuy n gì lôi thôi n a...Anh ta t h i.Ông mong ñi u gì ch . ông r i kh i khách s n và ñi v phía tòa án. tôi ch ng bi t gì c .. N u ngư i ta không tìm ra ông y ñư c n a. b i ông ñang chìm ñ m trong m t th o giác. . tôi ñã Faverolles .. Khi xe thư ch y vào dư i c a xe ra vào c a tòa nhà bưu ñi n t i Anas thì ñã g n tám gi rư i. ông không dám tranh lu n v lý l ch c a thân ch và ông gi i h n trong vi c yêu c u b i th m ñoàn tòa án không nên t ra thi u tình c m thương h i ñ i v i ngư i tù kh sai tái ph m.Ông h i m t ngư i trong b n h . Tôi ñã năm mươi ba tu i r i ðã v y tôi còn có ñ a con gái làm th gi t i và ch ki m ñư c ít ti n. ngay ñêm nay không. . V vi c chưa xong. . Ngư i ta m i ông ng i trong nhóm lu t sư. ðã t i lúc khép l i các cu c tranh lu n.ð n ñâu r i. hơn là vi c b cành táo ñã khi n cho b cáo b b t. b ng l i l hoa m .Xong r i à? Ông nh n gi ng khi l p l i t ñó khi n ông lu t sư kinh ng c. ông không th nói mình ñang hài lòng hay bu n ñau n a.Ông Madeleine ti p l i m t cách r t rè.Ông ta nói gi ng khàn ñ c. ñám ñông ñã ch ng ki n m t con ngư i kh n kh c c kỳ ngây ngô trĩu xu ng dư i s c n ng c a m t v chân th c kh ng khi p.Tôi ph i nói ñi u này . ñi u ñó ch ng ph i l i t i tôi chút nào. m t viên l c s . . Lúc ông bư c vào.. ho c con ngư i ñó c c kỳ khôn khéo ch có cách ch ng ñ là ch i bay t t c . ông không th y các c a s sáng ñèn kia sao? V ñó ñang ñư c xét x . Nhưng khi bi t ông th trư ng thành ph M.Tôi là th ñóng xe ng a t i Paris. ngư i ñàn bà ñó ñã gi t ngư i. mu n d phiên tòa. T ba ti ng ñ ng h r i. Hãy c cho là v y ñi n u các ông thích. Và ông ñòi m t b n án nghiêm kh c. Nó ch t. Và do m t trò chơi bi ñát c a ñ nh m nh mà ngư i ñàn ông ngư i ta ñang xét x kia.V kia sao? . Ông chánh án ñ t câu h i theo thông l : “Anh có ñi u gì c n nói thêm ñ bi n h cho mình không?” Champmathieu ñưa m t nhìn quanh v m t ngây d i.Ông ta nói.

anh có ñư c trong tù không? Còn c u.Hãy b o m i ngư i im l ng.Ông chánh án và ông chư ng lý. c u có vai trái ph ng n ng b i ngày n c u ñã n m trên m t cái lò ñ y than h ng ñ xóa ñi ba ch : I. Tuy nhiên.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo . . Tôi s k t thúc m i cu c tranh bi n. M t ngư i ñàn ông v a ñ ng d y trong nhóm lu t sư ông c m chi c mũ trong bàn tay. Tôi ñi ñây b i ngư i ta không b t tôi. Ông ng ng nói.Ông nói. ðúng là có ghi ngày ñó ông Madeleine quay v phía c t a và các th m phán v i m t n cư i v a ñ c th ng v a tuy t v ng. Không m t gi ng nói c t lên. t t hơn có l tôi nên mong r ng t t c chuy n này ñ ng x y ra. Các ông bi t tôi là ai. t ñ t bi t danh là “Je-ni-dieu”.B cáo . anh còn nh không. . ông y ñã nh n ra tôi. Chenildieu. Nhưng các ông không th nào hi u ñư c tôi luôn nói gì ñâu.P.F. Ông nh t nh t và hơi run. ðương nhiên là lão già ñã th t b i. Nh ng ngư i b n tù cũ c a anh. Trong cái nhìn c a ông có v gì siêu phàm khi n muôn ngư i ph i lùi l i và ñ ng v m t bên trư c m t con ngư i. tôi thì nh n ra các anh cơ mà! Brevet. Cochepaille. Dư ng như ñi u ñó không ñư c. Không. Tôi ñã tr m nhà ñ c giám m c. Hai mươi ngư i nh n ra ông và ñ ng thanh kêu lên. Ông ñi v phía c a. L kỳ th t! Ông chánh án h i ông ta : . tôi ñi ñâu. ñ u ñã nh n ra anh. chi c áo rây ñanh g t c a ông gài nút tươm t t. . Lòng t t c a ông y ñã c u tôi cũng như s nghiêm kh c ñã làm h ng tôi. .Anh còn nh nh ng cái v i ñeo qu n b ng v i dan k ô mà. Tôi ñã tr nên giàu có Tôi ñã tr thành th trư ng. Chenildieu. Cochepaille. ð n c a ông quay l i.Ông chánh án nói . Ông bư c ra ngoài. . Không ñ y m t ti ng ñ ng h sau. khi nghĩ t i ñi u tôi s p s a làm. .ðúng th . Hãy kéo tay áo lên xem? Cochepaille kéo tay áo lên. Tôi mu n tr v v i nh ng con ngư i lương thi n.Brevet.Ông nói. tôi bi t các ông nghĩ gì. Ông không thuy t ph c ñư c ai ñâu. c u có khu u tay trái c a c u ngày Hoàng ñ ñ n Channes : m t tháng ba 1815. ð ng ch i n a. tôi th y mình ñáng ñ k . Mái tóc c a ông hãy còn mu i tiêu lúc ông t i Anas ñã tr nên b c tr ng. phán quy t c a tòa án minh gi i cho b cáo .Ông chư ng lý nói gi ng nghiêm kh c . M t viên sen ñ m mang m t mang m t cây ñèn t i. Ông v a d t l i v a ñưa tay ch ba ngư i tù kh sai m c áo tơi ñ ñ i mũ v i xanh ñang ng i nơi chi c gh dài dành cho nhân ch ng gi a hai viên sen ñ m.B cáo.M i ngư i ñ u th y tôi chính là Jean Valjean . không m t cánh tay ñưa ra ñ c n ông. tôi v n thu c quy n quy t ñ nh c a ông.13 - .À! Th ñ y! Champmathieu v a nói v a nhìn ñám ngư i ch ng bu c t i v i v m t ng c ngh ch. . tôi là m t con ngư i c c kỳ b t h nh. tôi ñã l n tránh trong m t cái tên. Tôi không mu n qu y r y c t a thêm n a.Champmathieu l p l i gi ng l m b m. nh ng l i cãi ch i c a anh ch là m t th ño n t h i thôi.Coi ch ng ñ y. Cochepaille! Hãy nhìn v phía này. ch trong m t ti ng ñ ng h .Ông Madeleine! Còn ông thì ti n bư c v phía ba ngư i tù kh sai. Ông chư ng lý. T t c các ngư i ñây. B y gi m t gi ng nói bu n th m và ghê r n vang lên .Kìa.Th a phát l i . Tôi ñã làm h t s c mình. Tôi có nhi u vi c ph i làm. Ti ng xôn xao n i lên t phía công chúng và g n như v ng t i b i th m ñoàn. M i ngư i ñ u ng n ra.Chenildieu nói. .Các anh không nh n ra tôi hay sao? .Tôi nói: hay th t! . . các ngư i th y tôi ñáng thương xót ch ? Chúa ơi. . Brevet. anh nghe r i ch ? Anh còn gì ñ nói không? . lư ng l m t h i và h i ti p l i . ñúng th .Còn c u. M i con m t ñ u hư ng v ñi m xu t phát c a gi ng nói. M i ñây các ông ñã nghĩ r ng tôi ñiên. Chenildieu. Javert.

và ông này ñư c tr t do t c kh c. ông ta nghĩ m i ngư i ñ u ñiên c r i và ông ch ng hi u ra làm sao c . . Ông ta bư c ñi trong s ng s .14 - .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Champmathieu kh i m i l i bu c t i.

s th nh vư ng c a t nh M. th t nghi p tràn lan. T i nhà tù ông tr thành s 9430. Ông d ng bư c trong ñám cây cu i cùng c a khu r ng. ông ñã ch t ñ t phăng s i xích li n v i vòng s t ñeo c chân ông. ngư i ta trông th y ông ng p ng ng. Và nh có l i h a ñó mà Fantine ñã m m cư i mà ch t.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 3: Quán Thenardier Trong khu r ng l n gi a Chelles và Montfermeil Tr i t i m t và l nh. Hai tháng trư c. Lương b ng h . Ngày hôm y. Sau ñó trong lúc ñám ñông nh ng ngư i ñang ch ng ki n v a nhi t li t tán thư ng v a kêu lên: “Nh ơn ñ c c a ông này!”. M t ngư i ñàn ông ñang s i bư c trong ñám cây cu i cùng c a khu r ng. Jean Valjean ñã vư t ng c ñ làm tròn l i th ñó. v n ñ u kh p. nh n ra có k nào ñã b ñè b p ñâu ñó. ngư i ñàn ông ñó có v là m t th ăn mày l ch s .. cũ k và ñư c ch i g i c n th n. Nhưng trong lúc ông ch y trên m t tr c bu m th p. Nhưng dáng ñi v ng chãi c a ông. Nhưng khi ông ñi r i. nhưng ch v n không thoát kh i b nh t t và cái ch t. Ông d ng l i trong phút ch c bên con su i và u ng nư c trong lõm bàn tay mình r i ti p bư c v phía ngôi làng. ngư i ta ư c lư ng ông ph i ngoài sáu mươi. Và Jean Valjean trong cơn tuy t v ng ñành ñưa hai c tay ch u còng. ngư i th y th ñó ñã bám vào m t s i dây nhưng không th nào rút lên ñư c. Trong ñáy m t c a ông có m t v tĩnh l ng bi th m. Ông ñã t n p mình ñ hoàn thành m t hành ñ ng công lý. Ông ñã li u m ng c u m t th y th ñã trư t chân t lá bu m c a m t c t bu m l n và rơi xu ng. bi n m t. Ông ñ i m t chi c mũ tròn. tr i n ng chói chang nhưng bu i chi u khi ng n gió b c th i v ngư i ta có c m giác như ñang gi a mùa ñông nghi t ngã. Bám ch t vào m t s i dây. hai b n tháng mư i hai 1823. ông lao vào ñám bu m ch o c a con tàu. s ñư c h nh phúc. Ông m c m t chi c áo rây ñanh g t b ng n màu vàng ñã s n s i ra. và hôm sau t báo ngày Toulon ñăng m y dòng này : “Hôm qua m t tù nhân kh sai trong bu i lao d ch nơi m n tàu Orion khi c u m t th y th tr v ñã rơi xu ng bi n và ch t ñu i. Nhưng m t nhi m v khác ñang ch ông. cô bé Cosette mà ch v n mong ñ i xi t bao trong cơn b o b nh c a mình. l o ñ o r i rơi tõm xu ng bi n.. Ngư i ta hoài công tìm xác ông ñ n chi u. ngư i n công nhân ñáng thương mà lòng t t c a ông Madeleine ñã ñưa ra kh i c nh kh n cùng và ñói khát. Jean Valjean không th ch u ñ ng s m nh c a mình quá lâu. v ng trán nhăn nheo. ch ñang h p h i. ñi u ñó không th làm cho lu t pháp ph i d ng bư c ñư c. ñã ch nhún vai v i m t v mi t th ñ c ác. ông lo tr xu ng ñ ti p t c vi c lao d ch c a mình. Ngư i ta ñã không tìm ra xác ông ta. B n thân nhà nư c. Ông ñã thì th m th v i Fantine ñang ng c ngo i r ng con gái c a ch . ông buông mình xu ng t n con ngư i ñang ki t qu và ñưa anh ta tr lên b ng cách c p anh ta trong ñôi cánh tay c a mình. th thuy n phân tán kh p nơi.15 - . trong vi c thu thu . ngư i mà ông c u th trư ng ng l i c u xin ân hu ñó. Th n công lý không b n tâm v i m t s ng u nhiên c n con ñ n th M t ngư i ñàn bà ñang ch t b i ñ a con ñang nơi cách xa ch ta. Trong gian phòng c a b nh vi n nơi Fantine. Ông c m m t cây g y nơi bàn tay và dư i cánh tay ông c p m t cái gói nh bu c trong m t chi c khăn tay. Trong lúc rơi. tránh kh i s kh n cùng và s ru ng r y ñã làm cho cu c s ng ngư i n công nhân ñáng thương ph i ki t qu nhanh chóng. r i b ng s nhanh nh n c a m t con mèo r ng. v ch c kh e trong m i s v n ñ ng c a ông cho thay ông ch tr c năm mươi. viên thanh tra c nh sát ñã tóm c con ngư i ñang cúi sát bên ch r t lâu. Qua l p trang ph c cũng như qua toàn b con ngư i. Nhìn vào mái tóc b c phơ. t t c ñ u tàn l i. Trư c khi b giam c m vĩnh vi n ông ñã hoài công c u xin ñư c phép ñ n t n Montermeil ñ tìm m t ñ a bé mà ông mu n tr v cho ngư i m ñang h p h i. Các xư ng ñ u ñóng c a. Ông ñã l i d ng cơ h i ñ u tiên trong lúc làm lao d ch nơi m n m t chi c tàu ñang s a ch a trong c ng Toulon. Jean Valjean xin viên sĩ quan tr c cho phép ñi c u anh th y th coi bu m ñang ki t l c. B ng m t nhát búa. làn môi nh t nh t c a ông. ông ñã tr n kh i nhà tù nơi ngư i ta ñưa ông t i theo nguy n v ng c a ông t i tòa ñ i hình và k t án ông kh sai chung thân. Ngư i ta ñoán ch ng ông ta rơi vào . Và Javert. M c dù v y.

M t gi ng tr con kêu lên trong hãi hùng và tuy t v ng. h ch ñùa.D cách ñây m t kh c ñ ng h .Cô bé tr l i v i m t ti ng th dài. Jean Valjean gi t n y ngư i như ch m ph i ñi n. Bơi gi a hai làn nư c. Hãy ñưa cho ông thùng nư c. l n theo m t l trình tăm t i và khúc khu u ông ñ n Paris. -D . Còn cháu thì không bao gi có. Ông cúi xu ng trên m t b i r m và v ng trăng hi n ra gi a hai ñám mây cho ông th y hình d ng m nh kh nh mà m t thùng nư c ñ y làm cho trĩu xu ng như m t c già. M t khuôn m t g y gu c và xanh xao hi n ra m t cách mơ h trong ánh sáng m nh t c a b u tr i. Cô nhìn ngư i ñàn ông l m t v i m t v tin c y b t ng . T i ñ n ông l i b t ñ u bơi và ñ n bãi bi n cách mũi Trun không xa.Còn cháu? . . thưa ông. .Cháu không tin là có.Nh ng ngư i khác ñ u có m .ðó là bà ch c a cháu.C ngày? -D . Nhưng mà cháu hãy nói cho ông bi t.V y cháu không có m à? ..Th ra ai. bà ch nhà tr . . ông vào m t quán rư u là nơi c t g i. . .ðêm nay ông nh t ñ nh ñ n tr t i quán ñó. bày ra nh ng món ñ chơi tr con ñ thu hút khách. ông nói. ông ch còn có m i m t m c ñích: g p l i cô bé Cosette. Trong m t c a . các c a hi u th p n n sáng choang. ..16 - . Ông bư c xu ng xe ng a t Chelles và ñi xuyên r ng ñ t i nhanh hơn.Cô bé nói và khi ñ c lên cái tên ñó cô th p gi ng trong m t cơn run r y. Ông cúi xu ng cô bé và nhìn cô b ng t t c tâm h n mình.Cháu thì cháu làm công vi c.Cháu có xa không? . H ñ n làng.Cháu tên gì? . áo qu n. l y Chúa! . Cosette hư ng d n ngư i ñàn ông l m t trên các con ñư ng. . h ch chơi. cái thùng nư c mà cháu ph i mang ñ y. Ông n m l y cái quai c a thùng nư c và nâng cô lên : . m t ti ng rên r khi n ông d ng bư c. ông th y yên tâm v mình. . .ðúng v y. Cháu hãy d n ông ñi. Eponine và Azelma.Cosette.Tám tu i.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo nh ng cây c c thu c mũi ñ t xư ng ñóng tàu. Làng ñang kỳ h i ch . m t gi t l l p lánh trong ñôi m t xanh bi c r t to c a cô. Lá thư ông vi t cho Laffitte ch nhà băng trư c v án Arras cho phép ông l y l i ti n c a mình. Sau ñó. Ông chôn gi u ph n l n s ti n ñó m t nơi ch có ông bi t và khâu dính nh ng t gi y b c còn l i trong l p lót c a chi c áo rây ñanh g t c a mình. t i nhà bà Thenardier không có ngư i giúp vi c nào khác ngoài cháu sao? . ðó là con c a bà Thenardier. thưa ông. .Bà Thenardier .ai ñã sai cháu ñi tìm nư c trong r ng vào gi này? . Trong nhà không còn nư c. B t ch t.C ngày? Cô bé ngư c ñôi m t to nhìn lên và ñáp gi ng nh nh và bu n bã. Ngư i ta tư ng ông ñã ch t. thay qu n áo c a b n tù kh sai vư t ng c. . .Ôi l y Chúa.Ông ti p l i .Quá n ng ñ i v i cháu. H có nh ng con búp bê xinh ñ p cùng nhi u ñ ñ c. . ông không thi u ti n. Nghĩa là có hai cô gái. ông ñã lư t ñi dư i ru t con tàu ñang th neo ñ u và ñã tr n trong m t chi c xu ng con.Cháu bao nhiêu tu i? . Cô bé ng ng ñ u lên. Ngư i ñàn ông ñó mang s tù 9430 tên là Jean Valjean” Th t ra Jean Valjean không rơi xu ng bi n mà ông ñã nh y xu ng ñó. .

. m y ngư i ñánh xe ch hàng ñang ng i v i ông ch quán.Bà Thenardier hét lên khi th y Cosette bư c vào . ch không nghĩ mình ñã giao ñ a con gái yêu cho b n ngư i vô nhân ñ o Th mà chưa t i sáu tu i Cosette ñã b ông Thenardier và v bu c ph i thay m t ngư i giúp vi c. cô bé Cosetle ph i làm vi c ñ n h t hơi. m t con búp bê to tư ng cao g n hai piê (kho ng 60 cm) m c áo dài b ng nhi u màu h ng v i nh ng bông vàng trên ñ u. t t c a bà tan bi n ngay. bà là ngư i mà cô bé luôn hãi hùng khi ph i nói chuy n. Thenardier. Ng i co ro nơi chi c bàn to. ñã ñi dò ñư ng sau các ñ o quân c a Napoléon.Thưa bà! .Có m t ông ñ n tr ñây T c thì v m t cáu g t. Và gi a hai con ngư i này. làm phòng. . . Năm năm trư c. Và bà r i kh i lò sư i ñ như ng ch cho ngư i khách sư i m. Bên bà. gi t giũ. Cosette gi ng như m t con chu t l t h u h m t con voi. tâm trí ñâu ñâu Ông nhìn Cosette g y gò xanh xao trong b qu n áo rách bươm không che kín thân th cô run l p c p.sao lâu th ? Mày có mu n tao ñ m v m t mày không? . tôi s tr ti n như m t phòng v y.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo hi u. Eponine và Azelma. xương x u.Kìa! Con ranh b n th u. cư p gi t ñ u kia. .Bà nói . Jean Valjean móc m t ñ ng năm frăng t trong túi và ném nó lên bàn. v i cái nhìn tinh quái. Jean Valjean và cô bé d n ñư ng ñã ñ n trư c c a quán “Th y ñ i tr n Waterlo”. hai khóe mi ng c a cô thì ñ y lo âu. Bà làm m i vi c trong nhà.Jean Valjean ñáp. khi Fantine ñáng thương giao con mình cho v ch ng ông ch quán này. M t ch p sau. ngư i ñàn ông nh thó tu i năm mươi. v a bư c vào phòng và ñang ng i g n lò sư i v i con búp bê c a chúng. . . ðó là m t ngư i ñàn bà tu i tr c b n mươi.Ông có dùng b a ăn khuya không ? . Cosette e dè m c a.Cosette p úng . . M t bà ch dã man. và bà yêu con. nh ng bím tóc dài c a chúng ñư c trang hoàng b ng nh ng dây băng. và h không ph i tr công cho cô bé giúp vi c. s ch s . ñ s kh ng khi p. Tuy nhiên khi bà xem xét trang ph c c a ngư i khách thì v m t d u dàng. M t t m b ng hi u to tư ng th hi n m t bãi chi n trư ng nơi ñó ngư i ta có th mơ h nh n ra m t ngư i ñang vác m t ñ ng ñ i phía trên c a.17 - . Bà Thénárdier ñang canh ch ng m t cái n i. c hai d u lanh l i. có râu ria. n cư i luôn ñi m trên môi. b ng cái nhìn bu n bã và thèm thu ng cô nhìn ñăm ñăm vào hai ñ a bé con nhà Thenardier. n u nư ng và lúc nào cũng quát tháo m ĩ. ðôi m t sâu ho m c a cô g n như ñã l i t t vì mãi khóc. Cosette ném v phía nó m t cái nhìn v ng tr m ñ y ngư ng m . T t c s chân thành c a bà d ng l i ñó Ngư i ñàn ông và ngư i ñàn ñó chính là s x o quy t và s hung ác k t h p v i nhau. b m tr n c a bà Thenardier ñ i sang d u dàng. Bà h t m c kính tr ng ông ch ng luôn áp ñ t lên bà t t c âm mưu ñ c d a c a ông ta. m t ông ch ñ c ñ a. ph i câm nín.Bánh mì và phô mát. m t con ngư i m t h ng hoàn toàn. Tóm l i. nó sáng r c trên m t n n v i tr ng toát.B n mươi xu và tr trư c! .Ông vào ñi. . m p m p.Không sao bà mu n cho tôi ñâu cũng ñư c. s móc n i ghê t m và kh ng khi p trong ñó Cosette c m th y mình b nghi n nát.Bà h i. buôn bán ñ u này. g y gò xanh xao. xé tươm. Trong gian phòng mù m t khói ng t u. T t c ch có l i cho h : h moi ti n ngư i m v a làm cho ch tin r ng con mình ñư c chăm sóc chu ñáo. gác trên cùng. ph i run s . Gi a nh ng l th ng c a b qu n áo. . G n lò sư i.nhưng tôi báo trư c v i ông là tôi không còn ch ñâu nhé. chu ng ng a.Bà Thenardier nói gi ng ñi c tai. t t ngay. ðó là m t ngôi nhà m t t ng v i v ngoài bu n thiu. . trư c khi m cái quán t i tàn t i Monfermeil. tươi t n và kh e m nh trông khá . d n giư ng. góc c nh. Nó có b tóc th t và ñôi m t b ng s . M t ñ ng năm frăng Bà Thenardier nghĩ th m v i m t s kính tr ng b t ng . Chúng ăn m c m t cách m áp và ñ m ñáng. Giai ño n này c a cu c ñ i ông ta cho phép ông ta ñư c nhi u l n ñóng vai trò m t ngư i anh hùng và m t ngư i c u n n. ngư i ta nh n rõ d u v t c a nh ng qu ñ m ho c ng n roi da mà bà Thenardier ñã giáng t i t p lên cô ch c n m t cơ h i c n con.C a bà ñó. T t c con ngư i c a cô bé này ch th hi n m t ý tư ng s s s t.

Bà hét lên.Mày làm công vi c như th ñó h ? Tao s b t mày làm vi c b ng roi da ñây. nhưng nó v n c ph i ăn cơ mà. C nh ng khách ñang gi i khát cũng im ti ng. .Ông h i bà Thenardier. Ngư i ñàn ông bư c th ng t i cánh c a m ra ñư ng. .T sáu tháng nay m nó không tr ti n cho chúng tôi n a. .Cosette? .Này bà. Hai ñ a con gái nhà Thenardier ñã b búp bê ñ chơi v i con mèo. Cosette trông th y ngư i ñàn ông ñó ñ n v i con búp bê kia như trông th y v ng thái dương. v a lo s v a vui m ng.Bà Thenardier v a nói v a si t ch t hai n m tay trong cơn u t gi n.Bà Thenardier v a ti p l i v a th ng chân ñ p vào Cosette. . cô ch ng khác gì m t con chó. Hôm nay cháu ñã m t l m r i. Ông còn ñang mơ m ng thì gi ng nói chát chúa khi p ñ m c a bà Thenardier kéo ông ra kh i s tr m tư c a mình. Eponine và Azelma không ngó ngàng gì t i Cosette.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ñ p m t. Ph i n m sát ñ t trư c ngư i này. ch ta b rơi con mình. Ông ñánh hơi ngư i ñàn ông ñó như ñánh hơi m t túi ti n.Bà ti p l i.ðư c ch ! . ông ñây cho cháu m t con búp bê. Ba cô bé này c ng l i chưa t i hai mươi b n tu i nhưng h ñ i di n cho c xã h i loài ngư i : m t bên là s thèm mu n. Jean Valjean ch g c g t ñ u ñáp l i.18 - . Và ông ti p l i.Bà này l n ti ng . M t cô hãy còn ràn r a nư c m t. m t ni m im l ng tr ng th bao trùm kh p quán. Eponine và Azelma b y gi ng n ngư i ra như nh ng pho tư ng.À? Tao b t qu tang mày ñ y nhé! . ð i v i chúng.Con qu này. . cô ñ t con búp bê xu ng ñ t v i m t v sùng m pha l n tuy t v ng. Thưa ông. Bà Thenardier. Cosette càng khóc nà. Cô quay sang bà Thenardier và b ng m t gi ng v a tuy t v ng. Ngư i m này ch ng ñáng gì c .Bà hét. Ông Thenardier l n lư t chiêm ngư ng con búp bê và ngư i khách. Ch ăn nói d i d t. . M t phút chưa k p trôi qua ông ñã tr l i. Có l ch ta ñã ch t r i cũng nên. Bà Thenardier ñang ñi ñi l i l i trong phòng ch t nh n ra Cosette thay vì làm công vi c ñã ch nhìn hai con bà ñang nô ñùa. và cô m t nhi u th i gian m i d ñư c gi c ng b i h nh phúc c a cô mãnh li t quá. . m t bên là lòng khinh mi t.bà c ñ cháu nó chơi. . m c a và ra ngoài. lên ti ng v v : . dư ng như cô cũng không dám th n a. Cosette không th nào cư ng l i ñư c ư c mu n ch m tay vào con búp bê kia. .xin phép ông. . và cô ch p l y nó. Ông ñ t nó ñ ng trư c Cosette và nói. Jean Valjean chăm chú nhìn vào lò l a. .Thưa bà cháu ñư c nh n không ? .ðã t i lúc ñi ng r i. . Cô ñang ru nó m t cách ngây ng t thì bà Thenardier ñã d ng bư c trư c m t cô trong cơn gi n sôi b t mép khi n bà khàn c gi ng. tôi s cho Cosette lên giư ng.Cháu Cosette. . Jean Valjean ñ ng b t d y : . CÔ không khóc n a. Cosette ôm con búp bê ñi vào cái h c v n là giư ng ng c a cô dư i chân c u thang. c t o gi ng d u dàng . .Chuy n gì th ? . Cháu hãy nh n.Ông không th y à? . .Món ñ này tr giá ít l m cũng ba mươi frăng.Jean Valjean ôn t n nói . . Ông ñ n bên v và nói v i bà th p gi ng. nhưng m t cô ñã r ng r ni m vui. Ông c m trong hai bàn tay m t con búp bê xinh ñ p m c áo h ng mà m t ti ng ñ ng h trư c ñây ông ñã thoáng th y trong c a hàng h i ch .Nó ph i làm m i có ăn. R i cô ch p hai bàn tay l i và b t khóc n c n . Cosette run b n b t.Nó là c a cháu mà. con m t ki p này t ti n ch m t i con búp bê c a con tôi v i hai bàn tay b n th u kh ng khi p c a nó.C a cháu ñ y. Nó thu c v cháu ñ y Cosette ñánh li u ñ n g n. Hai ñ a kia hãy ñi ng ñi! Bà nói v i hai ñ a con gái c a bà b y gi ñ n lư t chúng ñang nhìn Cosette m t cách thèm thu ng.

....À! ........ ..23 frăng! ... 3 frăng Phòng.Ông y s không b ng lòng tr ñâu.Bà Thenardier nói nh v i ch ng...... .... ðúng v y. bà ñã có ñ th i gi ñ chu n b cú s c này.. .:...... .. 23 frăng .. gi nó...... Chúng tôi dành nó cho khách quí........... Bà hãy g i con bé ra ñây........ xin ông c nh n nó....... ..19 - . thưa ông... ..Ông Thenardier nói...... Thenardier bi n m t mà không dám nói l i chào v i ngư i mà ông ñ nh b ng s l t da t i nơi t i ch n ngày hôm sau....Ông h i.. Jean Valjean v n tr m ngâm..Tôi s d n ông................Ông kêu lên... ... Chúng tôi ph i t n kém cho nó bi t bao..... .Bà h i gi ng ng t ngào m t cách gi d i..Jean Valjean nói.4 frăng Ph c v .. ....... . .............ðây là phòng cư i c a chúng tôi ñ y! .... ông không ngh sao? . Sáng hôm sau. thưa ông.. .... ..Và n u bây gi ngư i ta tách nó ra kh i ông bà thì sao? Khuôn m t ñ r n và d d n c a bà ch quán sáng lên : ... .. Hai mươi ba frăng.. 10 frăng N n.. quán ñã ñóng c a. .... .Chu ng ng a c a ông ñâu? .Jean Valjean nói.R i s th y mà.. Tôi h t ch u n i r i. vào lúc r ng ñông... tôi không c n ph i nuôi con k khác.......Và ngay bây gi . ... . 1 frăng T ng c ng.......À! Thưa ông. ñ t Monfermeil bà làm ăn có khá không? -Th i th nghi t ngã l m! ...... con bé Cosette ñó mà ñây ngư i v n g i là con Sơn Ca m c dù nó có v m t con dơi ñúng hơn là m t con chim Sơn Ca.... . Tôi thì ñang n 15 quan... Ch n ñang ñòi ñ y Ông ta bư c ra ngoài.... ..Thenardier v a ñáp v i v a c m m t cây n n.. .....Xong r i.Bà Thenardier kh ng ñ nh. Jean Valjean ti p l i gi ng run run dù ông c t ra d ng dưng: .Ông y s th y tính th này là quá ñáng.Bà c ñưa gi y cho ông y. Tôi xin d n nó ñi..... Khách ñã ra v .. mang nó ñi cho r nh! Tôi không mu n th y m t con bé b n th u ñó n a! Và tôi mong ông ñư c hư ng phư c l n c a thánh th n...... .....Ông ñã ñi r i sao? .... Thenardier ñ t lên hai cây n n m i : .... ðúng lúc ñó Jean Valjean bư c vào.Thưa ông..Ngư i ñàn bà hung ác nói gi ng th m thương.Tôi nh ngư i khi không còn th y con v t già ñó ñã mua cho m t con chó th búp bê b n mươi frăng thay vì b n mươi xu theo ý tôi.........Trong năm...Tôi ñi ng ñây.... ... khi bư c vào phòng l n c a quán. m t ñăm ñăm nhìn vào ng n l a... Tôi có con tôi ch ....Tôi n bà bao nhiêu? .... Khi th y ñã bu n ng ông l t mũ và kính c n ñ n bên Jean Valjean. Còn l i m t mình Thenardier v i Jean Valjean.....ðúng ñ y. Và ông ñưa ngư i khách tr c a mình lên t ng nh t vào m t gian phòng bày bi n ñ ñ c b ng g ñào hoa tâm... ông nói : Hóa ñơn c a ông khách s 1 : Ăn khuya...Cosette! .... Bà Thenardier ñưa cho ông gi y tính ti n v lúng túng. bà Thenardier th y ch ng ñang tính ti n cho ngư i khách m c áo rây ñanh g t vàng..Jean Valjean ti p l i v a li c vào t gi y tính tiên....Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Gi kh c trôi qua....... chúng tôi ch vào ñây ba hay b n l n..Ông nói.Bà hãy cho tôi bi t....Và chúng tôi ph i ch u bao gánh n ng n a ch ! Này nhé.Bà Thénarñier g i to.....Bà Thenardier nói. L a tí tách cháy trong lò sư i.... 5 frăng Lò sư i.. Jean Valjean v a ñưa m t h h ng ngó vào t gi y tính ti n mà không c n th y. .. và ông ti p l i: ... ...Bà hãy nhìn ñây........

Nhưng mà. tôi xin cho ông bi t là ñ a bé ñó. Ông s không bi t Cosette t i ñâu và ý ñ nh c a tôi là nó không g p l i ông trong ñ i. tay ôm ch t con búp bê. Ông c m ch c trong tay cây g y gai m c a quán và bư c ra ñư ng.Thenardier m l i. . tôi s d n nó ñi.Bà hãy ñ m c chúng tôi. Ch p sau Cosette bư c vào : . tôi c n nói chuy n v i ông m t chút. Tôi ñã nuôi n ng nó.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Jean Valjean ñ t lên bàn năm ñ ng năm frăng. Nhưng nó không có c cha l n m .. tôi quí nó l m. Và. Tôi không bi t c tên ông. C ng thêm b n trăm quan ti n thu c men ch vì m t trong nh ng căn b nh c a nó. Jean Valjean bình th n nói : . rút ra ba t gi y b c mà ông ñ t trên bàn và gi l i chúng dư i ngón tay tr to tư ng c a mình. r i nhìn l i chính mình. Jean Valjean nhìn ông ta ñăm ñăm.Ông ti p l i gi ng ñ y tình c m.Thưa ông. ông còn thi u tôi nhi u ñi u nh nh t..Chúng ta ñi? .Ông nói. . và l y trong ñó ra m t chi c áo dài len màu ñen và m t b qu n áo dành cho m t cô bé b y tu i. ðúng là nó gây t n kém cho chúng tôi. ông Thenardier léo gh m i Jean Valjean và v n ñ ng trư c ông. ngây ng t v i chi n th ng d dàng c a mình và t th y mình quá ñ i khiêm t n trong hoàn c nh c a mình. . Khi còn l i hai ngư i. Và ông ta v a tr vào nhà v a mím môi t ih . v i ñôi cánh tay kh ng khiu và ñôi bàn tay m y u. Jean Valjean móc m t chi c ví cũ k b ng da ñen t trong túi.Thưa ông. Ông s không bi t tên tôi l n ch n c a tôi. tôi mu n bi t nó ñi ñâu ñ th nh tho ng ñi thăm nó. ñ cho nó bi t ngư i cha ñã t n t y nuôi nó v n còn ñó. . Còn ñ a bé. th thôi..Jean Valjean v a m cái gói mà ông ñã mang t i hôm trư c dư i cánh tay c a mình. Và r i ngư i ta không th trao con mình cho m t ngư i qua ñư ng như th ñư c. V tôi thì nóng n y nhưng bà y cũng thương nó. . ngư i mà tôi không bi t tên. ông Thenardier bư c ñ n gi a gian phòng và nói gi ng l nh lùng : .Cháu hãy ñi m c ngay và tr l i ñây. ngư i dân Montfermeil b t ñ u m c a.20 - . Khuôn m t ông ta l m t v ch t phác và gi n d ñ c bi t. . Tôi có ñ bánh mì cho nó và cho tôi. Tôi b t phăng s i dây nơi chân nó và nó lên ñư ng ông có ñ ng ý không? Có hay không? Thenardier thu c s ngư i thoáng nhìn qua ñã phán ñoán ngay ñư c tình hình. . v n dõi m t trông ch ng nó. Chúng tôi s th y thi u nó. .Bà hãy ñi tìm ñ a bé. Hai mươi xu ti n phòng và sáu xu ti n b a ăn khuya. con bé ñó. Ông nói gi ng tr m tr ng cương quy t : . .Ông ta nói . ***** Ngày ló d ng. Ch ng m y ch c Cosette ñã tr l i. ông hãy l y l i nh ng ñ ng trăm xu. N u tôi ph i d n Cosette ñi. Cosette.Ông Thenardier. Ông b t th n b c l mưu chư c c a mình. .ðúng th ! .Ông con thi u hai mươi sáu xu. . Ông mu n gì ch ? ði u này không c n suy lu n dài dòng: tôi thương con bé ñó.. Tôi không th ch p nh n vi c ông d n con bé Cosette c a chúng tôi ñi.Jean Valjean nói. .Thưa ông. Thenardier chú ý t i v dình dàng c a cây g y và vóc ngư i cao to c a ngư i ñàn ông. và ông n m bàn tay cô.Hãy g i Cosette t i! . . Và quay ra nói v i v : . ngư i ta không c n m t gi y thông hành ñ ñi kh i Paris năm d m.Chúng tôi quy n luy n nhau.ði. Ông bi t không.ph i có m t nghìn năm trăm quan cho tôi m i ñư c. Ông nh n ra m i quan h sâu xa c a Jean Valjean và ñ a bé.. h trông th y m t ngư i ñàn ông ăn m c . ðúng vào ñó.Ông nói v i ông ch quán ñang sáng m t ra. . T lâu r i chúng tôi coi nó như con c a chúng tôi Tôi c n nghe nó nói chuy n líu lo trong nhà. ông ph i cho tôi th y m t m u gi y thông hành c a ông ch ? Jean Valjean nhìn ñăm ñăm vào ông ta.Này cháu.

Cosette ñi v ñâu? V i ai? Cô không bi t nhưng th nh tho ng cô nhìn lên khuôn m t tr m ngâm c a ngư i ñàn ông và cô c m th y m t ni m tin th n thánh trong lòng mình.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo nghèo kh n m tay m t cô bé ñ tang và ôm m t con búp bê màu h ng ñang ñi qua trên ñư ng ph Paris. .21 - .

ký c v cu c s ng ñã qua c a cô v cu c s ng ñau kh cũ ñã xóa nhòa trong trí nh c a cô. Jean Valjean b t ñ u d y cô h c. Còn cô. V giám m c ñã mang ñ n tim ông m t bình minh ñ o h nh. ngư i ăn mày b t ng ng ng ñ u lên và nhìn ông ch m ch m. V chăng cô bi t r t ít ñi u và trong h nh phúc hi n t i. M t tình c m m i m tràn vào tâm h n ông. Jean Valjean có s th n tr ng là không bao gi ra ngoài ban ngày. ông tìm nh ng ñư ng bên c a các ñ i l v ng v nh t và bư c vào các nhà th vào lúc s p t i ông thư ng ñ n Saintmédard là nhà th g n nh t. V i Cosette ñó là kh i ñ u c a cu c s ng khác thư ng. ð nh m nh ñã xóa nhòa s phân ly ñó. Căn nhà ông ch n có m t v ngoài b n th u và m ñ m g m nhi u gian phòng t i tàn có s n ñ ñ c cho nh ng ngư i nghèo kh thuê mư n. ông v n s ng cô ñ c. Nhi u tu n l trôi qua. vào bu i ch ng v ng. Ban ñêm ông không ng . . nói v i cô v m cô. không l i d a n t hãi hùng. Ông chưa t ng yêu m t th gì trên cõi ñ i này. Cosette cư i nói huyên thuyên. mua s m ñ thi t d ng. Dư ng như ông ñã nh n ra khuôn m t kh ng khi p c a Javert.Jean Valjean m m cư i nói v i cô và trong lúc ñ a tr hoan h th s ng h nh phúc. phê phán c a ngư i bên c nh. Bà lão ñó lo vi c trong nhà cho Jean Valjean làm b p. Ông cho ông ta ti n. thư ng khi v i Cosette. ca hát ngay t h ng ñông. ðó là l n th nhì ông g p g m t hình bóng tr ng trong. ñ cho cô nô ñùa. Và hôm sau ông tr i qua m t ngày trong lo l ng và b o Cosette gi im l ng ñ . Nhưng lúc ông ñ t vào bàn tay ñưa ra m t ñ ng ti n. Ông v n ñ ng bên giư ng nơi cô ñang ng . ñôi khi m t mình. Hai tâm h n k t h p nhau ñ s ng. khác bi t nhau v tu i tác tương ñ ng nhau trong s tang tóc.Cháu c chơi ñi? . và ông run lên vì sung sư ng. Nhìn Cosette s ng. ý nghĩ ñó ñưa t i vi c d y m t ñ a tr ñ c. không ñòn roi. Ông t nh thà m t tăm trong ñ i dương c a m t thành ph hơn là s ng trong m t t nh nh nơi cu c s ng m i ngư i luôn ch u s xét nét. Nh ng xúc ñ ng d u dàng c a tu i tr n u ông có ñư c thì cũng ñã rơi vào ñáy v c. Ông lùi l i s ng s như hóa ñá trong vài giây trư c khi có th d ng dưng d i bư c. Bà tin r ng ông ch c a bà là ngư i b khánh t n b i trái phi u x Tây Ban Nha và ñã ñ n ñây v i ñ a cháu gái. M t bu i chi u khi Jean Valjean tr v nhà ông trông th y g n như trư c c a phòng mình m t ngư i ăn mày ñang v a cúi ñ u v a ñưa bàn tay ra và l m b m. T t c nh ng gì th m thi t. Không công vi c ph i làm. ông th y lòng mình rung ñ ng. Bà ñã c th h i chuy n Cosette nhưng cô bé vì tính kín ñáo t nhiên ñã không h môi. T hai mươi lăm năm nay. Năm mươi năm cách bi t ñã ñ t ra m t s phân ly sâu s c gi a ngư i ñàn ông lu ng tu i ñó và ñ a tr kia. Cosette thì mang ñ n m t bình minh trìu m n.22 - . Tuy nhiên cu c s ng c a nh ng ngư i trong ngôi nhà l i g i tính hi u kỳ c a nh ng k ăn không ng i r i trong khu ph . tr thù s b t công c a xã h i mà ông ñã h c ñ c trong nhà tù. Ông c m nh n t t c nh ng tình c m say sưa c a ngư i m và c a m t ngư i ông.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 4: Cosette Jean Valjean ñưa Cosette t i Earis. ông nghĩ chính v i ý nghĩ làm ñi u x u. ngư i c u tù kh sai ng m nghía cô m t cách trìu m n. M i bu i chi u. B n năng c a Cosette tìm ki m m t ngư i cha cũng như b n năng c a Jean Valjean tìm ki m m t ñ a con. ð ng tác ñó ch kéo dài trong kho ng th i gian m t tia ch p. Th mà Jean Valjean v n gi t mình. Nó nhanh chóng k t h p hai cu c ñ i m t g c ñó. Chính ñó là nơi hai con ngư i ñào t u ñ n . ñó g n như là t t c cu c s ng c a Jean Valjean. Bây gi ngư i c u tù n m t n cư i phúc h u. D y Cosette ñ c. Khi ông không d t Cosette theo thì cô l i v i m t bà lão tr trong m t gian phòng t i tàn c nh phòng h trong cùng ngôi nhà. ông ñi d o m t hay hai ti ng ñ ng h . Ông mư n m t gian phòng và m t bu ng nh ñư c soi sáng b i m t ô c a s trên mái nhà trong khu ph Salpétrière ñư ng Vignes-saint-marcel. ðôi khi trong lúc cô ñánh v n. cô g i ông là “cha” và không bi t ông có m t cái tên nào khác. say mê nơi ông ñ u ñ d n v cô bé ñó.

ông không có m t k ho ch nào. . Ông t i b sông Seine. t nh th m r ng n u ông ñ n nh ng ch ñ than c i. Không có ai phía sau ông. B c tư ng trên ñó ngư i ta trông th y cây ñi n ma cao kho ng mư i tám piê nhưng nó ñã cũ k và có nhi u ch . Ông vào m t con ñư ng nh bên hông và sau ñó ông d ng chân ch n ch : M t con ñư ng v t ngang t o thành cái n n c a con ñư ng nh này. ñó còn là Cosette m t ñi mãi mãi.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ông có th nghe t ng ti ng ñ ng nh trong nhà. Nhưng trong lúc Jean Valjean suy nghĩ t i vi c r phía trái. Jean Valjean lao v phía ch l ñó. ông th y c u Austerlitz trong su t chi u dài c a nó. M t kho ng không ñ y m t kh c ñ ng h ngăn cách Jean Valjean v i v c sâu hãi hùng khi ñang m ra trư c m t ông l n th ba. v phía khu vư n cây. chăm chú nhìn m i phía trên ñ i l . H n ñã cho m t ngư i c a h n ch n l i thoát ñ c nh t trong lúc h n ñư c h tr và bám sát Jean Valjean m y trăm bư c phía sau. . ðó là m t ngư i ñàn ông ñang ch n ngang. còn Cosette thì hãi hùng mà không bi t t i sao. Ông n m tay cô và h bư c ra ngoài. Làm gì bây gi ? Javert có v như không bao gi m t d u v t và s p t i ñây h n s d n con m i c a h n vào mê cung c a nh ng con ñư ng nh thu c khu Petit-picpus mà h n quá rành. Ông bư c tr lên phòng mình.N u tình c tìm ra d u v t c a mình. C u Austerlitz trư c m t ông. bư c xu ng.Ông b o Cosette. ch ñ i. M t nhánh cây ñi n ma xu t hi n trên m t ch l c a b c tư ng. Ông nghe có ti ng bư c nh p nhàng c a nh ng ngư i lính. Nhưng khi quay l i l n n a dư ng như ông th y nơi ño n ñư ng ông v a ñi qua. nh ng kho ng ñ t tr ng tr t. Dĩ nhiên ông ñang b bóng ma ñó rình r p. M ng lư i t t si t l i Jean Valjean nhìn b u tr i m t cách tuy t v ng.Ông b o Cosette.Và ông v i vàng r i kh i ñư ng Pontoise. B n bóng ngư i v a bư c lên ñó. Bên ph i nó n i dài thành m t ño n gi a nh ng nhà kho và nh ng nhà ch a lúa và t n cùng b ng m t ngõ c t. ông có th thoát thân. R i ông ñi vào m t con ñư ng nh ch t h p và t i tăm. nh ng con ñư ng có v v ng. . ba ngư i ñàn ông ñang bư c theo ông khá g n. . ông ñi qua nó trong bóng m t chi c xe bò cũng ñi như ông bên ph i. l i thoái có l phía ñó. m t bên ñư c vi n b ng m i m t tòa nhà v i nh ng tư ng thành nghiêm ng t. Con ñư ng nh nơi Jean Valjean ñang ch n ch run r y. Lúc s m t i. ông th y rõ. Nhi u l n ông nh n ra m t bư c chân lén lút lư t qua. Ông v i vàng ñi vào con ñư ng nh Chemin-Vert-st-antoine. Bên trái.. Ông làm m t cu n m t trăm trong mà ông c t trong t và cho vào túi. con ñư ng nh ch y kho ng hai trăm bư c thì g p mti con ñư ng l n mà dư ng như nó là m t nhánh r . Nhưng ông ñã quy t ñ nh không tr v ngôi nhà ñư ng Vignes n a. . . Cu i ngõ c t ngư i ta th y hi n ra m t b c tư ng l n màu tr ng. Ông không th y m t bóng ngư i nào.ð n ñây! . Ông ñi vào ñư ng Postes. Ông nén hơi th . và ông ti p t c bư c ñi. h n ph i bao quanh m t khu vư n ba c nh kia. Jean Valjean ñi t i m t quy t ñ nh. nh ánh sáng m t ng n ñèn ñư ng. ngư i ta cũng l c m t thôi. cái cây ñó. Ông vào ñó theo nhánh bên ph i d n v phía ñ ng ru ng. Ông không bi t mình ñi ñâu. Khi băng qua ñư ng Pontoise.ð n ñây con. Ông v ch nh ng l i ñi ngo n ngoèo bi n hóa trong khu ph Mouttetard. ðó là giây phút kh ng khi p. Hai ba l n quay l i nhìn phía sau ông không th y gì. Jean Valjean rùng mình như m t con v t b truy ra d u v t. Và nhà tù l n này không ch là nhà tù ñơn thu n. Th là ông b t ñ u ch y. Ông th nh nhõm. ði ñư c kho ng ba trăm bư c. m t ý ñ nào. m t trong ba ngư i ñó có dáng d p d s c a Javert. Cosette ñã th m m t.Ông nh th m. nh ng kho ng ñ í không xây c t. ðo n ông kh m hé cánh c a. m t cái bóng ñang di ñ ng. ph n nào yên tâm. Tr n ngày dài c trôi qua như th . ông l i thoáng th y nơi con ñư ng nh và con ñư ng l n nơi ông s p s a nh m hư ng ñi t i. cô im thin thít. ông ôm cô trong hai cánh tay ñ có th ñi nhanh hơn. M t ngã cho phép ông vư t lên trư c nh ng ngư i ñang ñu i theo ông. ông th n tr ng nhìn l i phía sau. nhưng trư c khi bư c vào ñó. xa xa trong bóng t i. con ñư ng có hình d ng m t ch Y.23 - . T ch c a mình. có m t pho tư ng ñen ñúa im lìm. Jean Valjean lùi l i.

Jean Valjean nh th m. Ông t nh . Sau ñó ông kéo cô bé lên. s ñ n l nh ngư i.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ìôi lõm nơi m t ngư i tù kh sai ñáng b c th y trong ngh thu t vư t ng c có th tìm ra nh ng cái b c ñ leo lên. R i cõng cô trên lưng. Cô bé ñã l nh cóng. d ng bư c v i nh ng c ñ ng nh p nhàng như ñang kéo m t cái gì trên m t ñ t. Hãy ñ ta làm. Jean Valjean buông mình lư t ñi d c mái nhà v a ñ Cosette không bi t vì hãi hùng hay vì can ñ m mà cô bé nín c th . Cô không tr l i. N u con la lên. v i ñây ñó nh ng l i ñi hai bên vi n nh ng cây nh th p bé âm u và nh ng chi c băng ñá ñen ñúa vì ph ñ y rêu. Vi c ñ u tiên c a Jean Valjean là tìm l i ñôi giày và mang vào chân. .24 - .Ph i chăng nó s p ch t? . ñ u óc r i r m. . ông bò trên b c tư ng. ngư i ta không th y có ánh sáng bên trong. Ông ñ t Cosette n m trên m t ñám c i và rơm. T t c chìm vào im l ng. Nhưng cái khó là Cosette. ñ n m t mái nhà áp vào ñó ñang ñ xu ng theo m t m t ph ng thoai tho i nghiêng v a lư t qua cây ñi n ma.Ông cu ng quít nh th m. Ông lay m nh cô. Hai bàn tay cô hơi b sư t. Và ông nhìn quanh. Bư c chân c a nh ng ngư i tu n thám do Javert hư ng d n ñang ti n l i g n. qu n m t ñ u quanh ngư i Cosette sao cho kh i không th gây thương tích cho cô bé ñ i v i ông là chuy n di n ra trong m t phút. Làm th nào v a ôm cô v a leo lên? . có v là m t nhà kho ñã hoang ph . Và ñúng vào lúc ñó ông trông th y m t ngư i ñàn ông xu t hi n trong khu vư n. Ông không còn nghĩ t i ni m im l ng ph i gi l n s dè d t. M t n a phút chưa trôi qua ông ñã quỳ g i trên b c tư ng. ðôi m t tuy t v ng c a ông b t g p ng n ñèn ñư ng c a ngõ c t. Tòa nhà l n ch y d c ñư ng Droit-mur và con ñư ng nh Picpus nhô hai m t ti n vuông góc ra khu vư n. li ng báng súng gõ vào ñá. Con ñ ng nói gì c . Ngôi nhà g ch mà Jean Valjean nương theo cái mái ñ tu t xu ng.Hãy l c soát ngõ c t này! ðư ng Droit-mur ñã có ngư i gi . c n ch t ñ u dây bu c Cosette và nương theo nh ng ch l i lõm mà leo lên d c theo b c tư ng m t cách l ng l v i m t v thành th c tuy t v i. Jean Valjean v a t i ñư c m t nghiêng c a mái nhà và chưa r i b c tư ng thì có ti ng bư c xôn xao báo hi u ñám tu n thám ñã t i. Ngư i ta nghe gi ng nói vang d y c a Javert. m t n a c m c ñ y. Ngư i này có v kh p khi ng và trong m i bư c ñi c a ông ta ngư i ta nghe có ti ng khua nho nh .Ph i có m t s i dây. Gió th i xào x c qua ñám c khô nơi ñ u tư ng t o thành m t ti ng ñ ng d u dàng. Cosette run r y nép sát vào ông. các tư ng trên có nh ng mi ng lư i ng khói như các nhà tù. . T t c các c a s ñ u b ng song s t. . Ông ñ ng d y. B n lính và công an ñ xô t i. R i nh ng ti ng m ĩ cũng d n d n t t ng m.Con s quá. cúi xu ng. r i ch y vào nhà kho. ðôi m t to c a cô ñã nh m nghi n.Su t! . Jean Valjean nín th . Cái gì ñang ñi t i ñó cha? . Jean Valjean b c cô trong chi c áo rây ñanh g t c a mình. Dùng dao ch t s i dây. con ñư ng nh Picpus cũng th .Cosette nói. ngư i ta soi sáng các con ñư ng b ng nh ng ng n ñèn ñ t cách kho ng và có m t s i dây bu c vào ñư ng rãnh c a m t cái tr .Jean Valjean v a ñáp v a rà l i nh ng nút dây . não ru t. . Ngư i ta nghe ñám ngư i tu n thám ñang lùng s c kh p ngõ c t và con ñư ng. Nh ng ý ñ nh kh ng khi p băng qua ñ u ông m t cách h n ñ n. Hai k ch y tr n ñang trong m t khu vư n có dáng v l thư ng. con tôi s p ch t. ti ng Javerl g i ơi i ñám công an. .Cha ơi! . h t ñ u lo s v i nh ng bư c chân ñi ñi l i l i ñó. n u con khóc thì bà ta ñang rình con ñ y Bà ta t i ñ cư p l i con. cùng nh ng ti ng ch i r a l n v i nh ng l i l mà ngư i ta ch ng nghe ñư c gì. Jean Valjean c i giày và v ném qua b c tư ng. tr l m là trong mư i lăm phút cô ph i có l a ñ sư i và n m trên m t chi c giư ng. Jean Valjean th y Cosette ñang run r y.Bà Thenardier ñ y. Tôi cho r ng ông ta ñang ngõ c t này. r i cùng Coscue ñi vào nhà kho. Vào th i ñó. Cosette rùng mình. Hơi th cô ñã y u l m r i và ch c t l ng m.

ông ñ ng tìm hi u gì thêm.Tôi có m t căn l u bi t l p ñ ng kia. tôi ph i ph kín nh ng trái dưa vì s tr i ñông giá.Jean Valjean v a nói v a n m tay ông lão . tôi ñã t ng t a cành cho cây. Ông không nh n ra lão Fauchelevent này sao? Ngư i làm vư n c a tu vi n Picpus. nh ng cô bé tu i t b n ñ n mư i sáu mà h lo vi c giáo d c. bánh mì h m. Có ba phòng.Jean Valjean h i.xưa kia tôi ñã c u m ng ông. Su t ngày các bà lo c u nguy n. ðàn ông không ñư c vào ñây. Ngư i ñàn ông nh y nh m và ngư c m t nhìn lên.Ngư i ñàn ông nói.. Con bé Cosette c a tôi s tr thành h c sinh n i trú trong tu vi n. Non n a ti ng ñ ng h sau. . .Ti ng chuông ñó là gì? . . Th là m Th p t giá s an ngh nơi m mong mu n.Jean Valjean v a nói v a v nh tai nghe. ðó là ñi u giúp tôi ñư c m b trên ch p thu n l i yêu c u c a tôi v “c u em c a tôi”.Fauchelevent v a nói v a gãi ñ u. ðúng th c tôi giúp vi c cho giáo h i. Trong tu vi n này ch có nh ng n tu thu c dòng tu kín. .Ông b o có nh ng cô bé ñây à? . .Ông không nh tôi sao? Có ph i bây gi thánh th n ñã ñi c r i ch c? Tôi là ngư i t ng ñư c ông c u m ng.25 - . ðó là ñi u b c m ñoán. ông Madeleine có ph i? .tôi ph i l i ñây. Th nh t ông ñ ng nói v i b t lu n ai v nh ngagì ông bi t v tôi. . Còn cô bé thì còn d n a. ông Madeleine? Cu i cùng có th ông t trên tr i rơi xu ng l m. Jean Valjean ñ n bên ông ta và nói l n : . ông t trên tr i rơi xu ng. và ñ l i trong nhà này. Chúng ta s ñi tìm ñ a bé.Ông th trư ng.Ông mu n tôi làm gì ñây? .Lão Fauchelevent. l n gi ng . Ngư i n tu m i ch t ñã yêu c u ñư c chôn c t trong ch hát kinh c a giáo ñư ng. Hôm nay ông có th làm cho tôi ñi u tôi ñã làm cho ông không? M t ni m vui t m làm bi n d ng m t mày Fauchelevent. . ông ñây mà.. ñúng v y. nhưng v i các n tu thì ông c n ph i bư c vào qua cánh c a.M t trăm frăng? Ông ñư c m t trăm frăng n u ông cho tôi tr qua ñêm nay. . . Th nhì.. .. cha tuyên úy. . . ðây là d p cho c u y s ng l i. b i tôi bi t ông. trư c h t ông ph i ra ngoài ñư c . Tôi s g p nó m i ngày.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Jean Valjean bư c th ng v phía ngư i ñàn ông. viên y sĩ. trong m t xó không ai trông th y.lão có nghĩ r ng tôi s là m t ngư i làm vư n thích ñáng không..Tôi r t ñư c m b trên thương. Xin ông hãy hi u cho tôi.Ông là ai và ngôi nhà này là gì? . .ðúng r i. . . . tr ñi u ñó ông h i gi ng khàn ñ c. Nhưng các bà mu n ph t l nh ng quy ñ nh c a c nh sát. Có ñi u là ban qu n tr ñã g i ñ n m t . kh e th t! . Ông mong ñ i m i ñi u.ðó là chuông báo t . Tôi có m t ngư i em ñã ch t t i châu M .T t l m. V i tôi.Jean Valjean m l i . Có th bà s b ng lòng nh n ông v i tư cách ph làm vư n. m t chai rư u và hai cái ly.Jean Valjean nói. Ánh trăng soi rõ khuôn m t ho ng h t c a Jean Valjean. ông Madeleine . Và ông th rn nghĩ : ðây là cơ h i t t ñ Cosette ñư c h c.c a lão làm vư n.. cô ng trên giư ng. Jean Valjean lùi l i.. nhưng v i vi c ñó ông v n không ra kh i ch này ñư c.Ông nói gi ng m i lòng. Tôi s nói v i bà ông là em tôi. Ch có tôi. trong nhà này.Kìa. Và r i các bà có ñám h c sinh n i trú. Ông th y ñó. Nhưng mà nói cho cùng ông làm th nào ñ vào ñây. và ngôi nhà này là nơi ông ñưa tôi t i. Ông h a ch ? Bây gi ông hãy ñi v i tôi. Ông rút bó gi y b c trong túi b c gi lê c a mình.Này! . Lão không tin r ng ñi u ñó có th ñư c sao? . Th i tr tôi ñã t ng làm vi c v i ru ng ñ ng.Ông có m t gian phòng không? . Hôm nay m t n tu ñã ch t.Ngư i ñàn ông kêu lên.Bây gi tôi xin yêu c u ông hai ñi u.Này lão Fauchelevent. sau m ñ nát c a tu vi n cũ.Qu v y! .Ông ti p l i. Cosette h ng hào tr l i nh ñư c sư i m. H b o r ng ư c nguy n c a sinh linh ñáng ñư c tôn tr ng hơn lu t pháp. xin ông tùy nghi sai b o lão già ch t phác này . . Jean Valjean m c l i chi c rây ñanh g t vào ngư i và ng i trư c m t lão Fauchelevent b y gi ñã ñ t lên bàn m t mi ng phô mát.. Ngư i ñàn ông ñang cúi ñ u và không th y ông bư c t i.Không ñư c ñâu. .Lão Fauchelevent.

Tôi ch c ch n s kéo ông ra kh i huy t. hai phu ñám ma và lão Fauchelevent. là m t b m say trong ñám b n tôi Chuy n này s qua thôi. Và gi ñây lão làm vư n ñã th y yên tâm vì trư c m t ông ch còn cái khó . . Ngư i ta s t i trư c sương mù m t chút. chi u dài cái áo quan là bao nhiêu? . m t ngư i có dáng d p m t tay th thuy n. B ng ñâu trong lúc ñoàn xe s p qua ngư ng c a nghĩa ñ a. ðó là tôi. ông s làm cách nào ñ ra ngoài . sau cu c vi ng thăm c a viên y sĩ khám ngư i ch t.Sáu piê . Ph i th m i ñư c Nhưng còn ông. Sau ñó cô bé s tr v v i ông. . Cái áo quan ñó.. bên c nh Fauchelevent. . Trong hai ñi u ph i có m t.N u chuy n này mà tr nên kh ng khi p. Lão Fauchelevent.Ông nói. Phu ñám ma s khiêng áo quan và ñưa ông xu ng huy t. . . Hôm sau. T t c di n ra theo ñúng ý ñ c a Jean Valjean. ông s găm m t ngư i s ng trong ñó.liên quan t i nghĩa ñ a. Sau ñó còn l i m t mình tôi v i lão Mestienne. Cô bé thay ch rau ñ u.Sau vi c chôn c t. .Lão Fauchelevent. . Th là tôi ñã có cách ñưa ông vào ñây.Fauchelevent h i k l m t.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo cái áo quan. . .Mi n không có gì phi n hà.K ñào thoát thì không ho cũng không h t hơi bao gi .Fauchelevent làu bàu . Chính nh nh ng công vi c ñó mà tôi nghĩ ông s ñư c ch p nh n như ngư i ph làm vư n t i ñây.Và n u ông ph i ho hay h t hơi thì sao? . Ch ng lâu la gì ñâu. m t l sinh. .Anh là ai? . và bà ta có m t cái giư ng nh . . Thi th c a m Th p t giá ñư c ñ t trong h m m c a tu vi n. .Jean Valjean ti p l i . ph i quy t ñ nh thôi: ho c b b t nơi ñây ho c ch p nh n ñi ra ngoài b ng xe ñám tang.trong cái áo quan c a ban qu n tr ông s không ñ ñ t vào. ho c lão s say bí t ho c lão không say. . . Ngư i ñào huy t c a th xã.Fauchelevent kêu lên trong cơn b i r i. lão Mestienne. ông s d n ngư i em và cháu ông t i tôi. trong m t gian phòng phía dư i c a giáo ñư ng nơi ñ t áo quan c a nhà ñòn.ðó l i là ñi u tôi không lo.. Tôi s hét trong l tai bà ta là tôi d n t i bà ta m t ñ a cháu c a tôi.Ông có m t mũi khoan ch ? Ông s khoan vài cái l nh quanh mi ng và ông s ñóng ñinh mà không c n ép ch t t m ván trên. b i mu n ñi qua khi c a n o ñã ñóng ngư i ta ph i trình th n u không. . . Nhưng lão này chưa t i.cũng quá d . Bà ta s gi nó cho t i ngày hôm sau.không còn cách nào khác. Cô n m dư i t m v i b . Ngư i gi c a m . Và tôi s b i ông lên. Ai là ngư i ñóng ñinh nó? . Tôi s l y cái th c a lão ta ñ tr vào nghĩa ñ a.Fauchelevent nghĩ th m. Lão ñưa m t quanh qu t tìm lão Mestienne.M i vi c s t t ñ p.Ngư i ñào huy t. Jean Valjean ñưa bàn tay ra cho Fauchelevent.Bà nói v i lão Fauchelevent. Tôi s ñ cô t i nhà m t bà lão bán rau qu mà tôi quen bi t t i ñư ng Chemin-vert. kho ng ba kh c ñ ng h trư c gi nghĩa ñ a ñóng c a. tôi ph i ñ ñ t cho ñ y ñ ngư i ta không th y nó r ng và tôi s ñưa nó ra nghĩa ñ a Vaugirard.Xong r i.ðư c r i.là nh ng gì s x y ra t i nghĩa ñ a ñây? . m t ñám tang v i áo quan ph m t t m ra tr ng theo sau là m t linh m c trong áo l tr ng. tôi s ñ rư u cho lão say nhè. B i tôi s ñưa ông tr v ñ nói chuy n v i m b trên. Cô ch c n l ng im. Bà ta ñi c. tôi gõ.Tôi. .26 - . . Và Fauchelevent ñã ñưa Jean Valjean tr v mà không ai trông th y. . Tôi có cái gùi trên lưng (tôi thư ng mang rau ñ u ra ngoài). . V i cô bé thì không gì d hơn.ði u ñ c nh t khi n tôi lo. t i c a nghĩa ñ a Vaugirard. Nhưng làm sao ñưa ông ra kh i ñây ch ? Cái khó là ch này. Tôi s d n lão t i quán Bon Coing.Ông à? . Tôi có c a sau m ra kho ng sân. Linh m c s ñ c kinh. Cosette ñư c ñưa t i bà bán rau qu mà không g p tr ng i nào. khi tr i s p t i.Th t ra. tôi s nói cho ông rõ. M b trên c a tu vi n ch p nh n giúp ñ ngư i làm vư n t n t y.Fauchelevent kêu lên.ðúng. . ph i n p ph t.Jean Valjean ôn t n nói . c p trong mình m t cái cu c ñ n ñ ng sau xe tang. .

Tôi không có th . lão như ñang h i sinh. .Ông nói trong lúc Gribier ném m t x ng ñ t th tư vào huy t. Anh có th thì không ph i n p gì c . Fauchelevent l o ñ o. .Gribier ñáp. H n l i ném m t x ng ñ t. l t túi rày ñ n túi khác r i l n c túi trong lưng qu n. và lão kêu lên gi ng ho ng h t. Trư c thì không bao gi . .Tôi n ông c cu c ñ i. Khi xong vi c. h n ngư i ta s có b m t c a Fauchelevent b y gi . Lão tái m t.Có th anh không ph i n p mư i lăm frăng ti n ph t.Này! . Fauchelevent b t cư i. khi xúc ñ t.Khi chúng ta ñã l p ñ t lên ngư i ch t ñã . Nó trũng ñ n khi p ñ m. M t h n xanh như tàu lá. ngư i ti n nhi m c a tôi m i ñào huy t chôn k khác. Anh không có thì gi ñ l p ñ y cái huy t.Chúa ơi! . Mư i lăm frăng ti n ph t. ñ tư ng nh lão Mestienne. Nghĩa ñ a s ñóng c a trong năm phút n a.Ngư i ñào huy t v a nói v a ném m t x ng ñ t th ba. Cái nhìn cu ng quít c a Fauchelevent vô tình rơi vào trong cái túi ñó và d ng l i ñó M t tr i v n chưa l n khu t nơi chân tr i.À? Lão Mestienne ñã ch t! ðó là m t tay c có th cùng anh nh m nháp h t m t vò ñ y. ðúng vào lúc y. Ba ñ ng trăm xu! . Rư u Argenteuil. Sau Mestienne có Gribier. Sau Napoléon có Luois XVIII. . Nào. tôi s gi ngư i ch t ñư c an toàn.H n kêu lên.Gribier nói . ngư i gác nghĩa ñ a không bi t gì ñâu.Fauchelevent p úng. Ý th c. r t ñ i bi t ơn.Gibrier nói. . . . v linh m c ñ c kinh.Fauchelevent nôn nóng kêu lên. . Lão không hi u b ng cách nào nh ng vai ph c a v bi k ch b ng bi n ñâu m t. anh b n. . lão ch t r i. Th ñ y. . Lão nhào xu ng huy t ñúng hơn là bư c xu ng. Gribier cong ngư i xu ng và túi áo vét h n m hé. Tôi s cho anh m t l i khuyên c a bè b n.Fauchelevent nh th m.Anh có th không ñ y? M t tr i s p l n r i C a song s t c a nghĩa ñ a s p ñóng. l y th và tr l i ñây. . Còn tôi trong khi ch ñ i. Ch c tôi ñã quên r i.Fauchelevent nói.Cái gì? . ðó là t m th c a ngư i ñào huy t. . t i ngày ngư i ta ñào huy t cho mình thôi.Nhưng mà ñi ñi ch ! . Chúng ta s u ng. Fauchelevent rùng mình. Fauchelevent nhanh tay ch p l y và b nó vào trong túi mình.Ngư i ta không quen nhau n u không cùng u ng v i nhau. Ngư i gác c a s m cho anh. nhưng mà n u u ng. lão th y h n ñang cúi xu ng và n sâu cái x ng vào ñ ng ñ t Bây gi lão kêu lên : . hãi hùng tr l i v i lão khi còn l i m t mình lão v i ngư i ñào huy t c a thành ph .Tôi tr ti n.Này lão. m t ý th c ngây d i. nh ng t thu c nghi l tôn giáo vang d i trong tai lão làm vư n như ti ng chuông c p báo.Trư c tiên là công vi c. Nhưng ngư i ñào huy t là lão Mestienne kia mà. Xe tang d ng l i nơi góc nghĩa ñ a dành cho các n tu Phu ñào huy t ñang cho áo quan xu ng. . anh không ph i tuy t v ng? . ch c n a ta ñi u ng v i nhau nhé. lão ti n b i .ðúng là lính m i! .Ông Madeleine.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo N u ngư i ta còn s ng sót sau khi lãnh m t viên ñ n ñ i bác gi a ng c. . Fauchelevent nh th m. T i quán Bon Coing. . . ánh sáng ban ngày hãy còn ñ ñ lão có th nh n ra m t v t màu tr ng trong ñáy túi hé m ñó.ðúng. .Mình thua r i! .27 - . . . Anh có bi t n u không có th ñ ra ngoài thì b ph t mư i lăm quan không? Gribier l c túi. . Tôi bi t rõ nh ng mánh l i cùng ñư ng ñi nư c bư c ñây. Anh hãy ch y bay v nhà. ñ u xu ng trư c.Th nhưng ph i làm quen v i nhau ch ! .ð sau ñã! .Rư u. Tôi tên là Gribier.Tôi ch u ng bao gi . K nào c n ly t c là t c là c n lòng mình ñ y. lão p úng.b i ông quy t cho b ng ñư c thì tôi ñ ng ý.Gribier v a nói v a ném m t x ng ñ t lên áo quan. và h n co giò ch y. h n có x n không ñây? . Tôi ñã già. .

Ông y ch t r i! . ð n c a song s t. m t con ngư i như ông y! Th là ñâu còn Chúa thi n phúc n a. luôn luôn ngư i ñi ra ngoài v n là ngư i anh trong anh em Fauchelevent. B ng m t bàn tay run r y lão làm vư n làm b t n p áo quan. nh ng ñ a tr nói cư i vui v . ít nói. Ba phút sau h ñã ra kh i huy t. C hai ngư i cùng chôn cái áo quan tr ng r ng. ngư i kh p khi ng và không h là ngư i kia. Ý ki n c a ông tuy t di u. B i ông quá t t nên cô m t m c yêu kính ông. Khuôn m t c a Jean Valjean hi n ra trong bu i hoàng hôn. Ông Madeleine! Ông Madeleine! Ông th trư ng! Ông y không nghe tôi nói gì. xanh xao. R i h d i bư c.Chúng ta hãy ra nhanh kh i ch này.À! ông Madeleine. Ch t như th này ñây.28 - . . . Bây gi thì ông hãy ra kh i ch này.Jean Valjean v a nói v a ng i d y. t t c d n d n t a vào tâm h n ông s im l ng. hai ngư i ñàn ông ñang c m cúi ñào x i bên nhau.Tôi ñã c u ông y như th này ñây. ông th c d y nhìn các c a s phòng ng c a mình. ni m vui. . Tôi nói ñúng mà. s gi n d . Nhưng h không chú ý ñ n chuy n ñó.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Không có ti ng tr l i. các bà s ñ ý th y r ng m i l n ph i mua hàng ngoài. V chăng cũng may là Jean Valjean lúc nào cũng l ng l . Ngay vào bu i chi u. .Ông nói nh gi ng như th . hương thơm. Ông thư ng nghĩ ñó là hai ngôi nhà c a Thư ng ñ ñã l n lư t thu nh n ông vào hai kho ng kh c nguy kh n c a ñ i ông. Jean Valjean gi ng như m t hòn ñ o vây b c b i nh ng h sâu. Lão ñ nh b ng ngay vào bu i chi u s báo cho ngư i ñào huy t c a thành ph bi t r ng lão ñã th y cái th c a h n dư i ñ t và ngư i gác c a gi nó cho h n. Cosette l n d n. Trong tu vi n. Fauchelevent xu t trình cho ngư i gác c a th c a Gibrier và c a lão. T t c nh ng gì bao quanh Jean Valjean. Lão b t khóc n c n v a vò ñ u b t tóc. N u các v n tu có v gì ñó như cái nhìn c a Javert. . . cô ch y v phía căn l u c a nh ng ngư i làm vư n và cô làm cho nó tràn ng p ni m vui. Ngư i ta g i ông là Ultime Fauchelevent. Vào gi ñã ñ nh. .Fauchelevent kêu lên. khu vư n im ñơm ñ y bông. . khi Cosette tr l i tu vi n. Jean Valjean ñã ñư c yên ch . Và lão s p quỳ xu ng g i. tu vi n im ng. Tóc Fauchelevent d ng ngư c : . Jean Valjean và Cosette ñư c ch p thu n trong tu vi n. Jean Valjean nhìn các c a s l p h c c a cô.Cám ơn ông Madeleine. . và th y Cosette v a ñ ñ ñư c h nh phúc. ñây ông th y b u tr i v a ñ ñ tâm h n ñư c thanh th n. Tr n trái tim ông m m ñi trong tình c m bi t ơn và thân thương. nh ng ph n uy nghiêm và gi n d .ðó là m t ngư i em c a lão Fauchelevent . Nhi u năm c th trôi qua. .Jean Valjean nói. T nay ông ñã tr nên chính th c. dư i bóng cây. B t ch t lão nh y nh m: Jean Valjean m m t và nhìn lão. Ông y không mu n tin lôi. . M i ngày vào gi chơi. cô bé ñư c phép bên ông trong m t ti ng ñ ng h .Tôi ñang ng mà! .Tôi l nh quá.Fauchelevent v a nói v a xoa tay. và ban ñêm. B n b c tư ng c a ông mai ñây tư ng trưng cho vũ tr ñ i v i ông. Ngày hôm sau ngư i ta trông th y cu i khu vư n. b i t hơn m t tháng nay Javert v n quan sát khu ph . Trái ñ t này ñã bóp ngh t ông y.Các v n tu b o. hai m l nh m nghi n. Gi ñây thì ch ng còn gì tr ng i n a. Gi chơi k t thúc.

Napoléon ñã g n huy chương cho ông t i Auterlitz. Dù sao c u v n là m t chàng trai cu ng nhi t và thanh cao. ñư ng hoàng và trong sáng ñ n nghi t ngã. Ông Gillenormand ñòi nuôi dư ng ñ a cháu ngo i c a mình ñ ng th i hăm d a tru t quy n th a k c a nó n u ngư i ta không cho ông làm vi c ñó.Cha cháu b nh. ông Gillenormand ng t i khu ph Marais.. Marius theo ch nghĩa quân ch và s ng kh c kh . ông luôn l n ti ng quát tháo.ð x lá. Ông d n c u t i các phòng khách b o hoàng nơi ông v n lui t i. khi ngư i ta nói trái ý ông. ông b t ñ u yêu hoa.cha cháu mong g p cháu. Ông r t cưng chi u cháu ngo i c a mình. Marius . d u dàng và ñ y t tin trên m t khuôn m t xinh ñ p. Sau nh ng năm trung h c. M t m i ác c m không kh c ph c ngăn cách ông Gillenormand và ngư i con r ông. như th i ñ i c a vua Jouis XIV. v trung tư ng quân ñ i nhà vua. Ngày mai cháu ñi Vernon. Ông Gillenormand mang ñ c tính tư s n cũ k c a mình b ng dáng v c a các h u tư c th k XVIII khi mang cái tư c h u c a h . khi t i ch tr t i Vemon.29 - . Trong m i câu chuy n.. Nh ng lá thư vì b n ph n do dì c u ñ c cho c u vi t vào ngày m t tháng giêng và vào ngày Sinh Georges và ngư i ta b o là ñư c ghi trong t p công th c nào ñó. ñư ng Filles-du-calvaire s 6. u ng rư u không pha nư c. nói to. trông rõ. Ngư i con gái khác c a ông ñã ch t khi sinh m t bé trai. s c phong cho ông c p b c ñ i tá và ph m tr t nam tư c trên chi n trư ng Waterlo. Gillenormand là m t lão già ng ng n. Marius thư ng nghe nói t i “ch n tinh ñ o Corse” ho c “h u tư c Bonaparte”. ý tư ng v cha c u ch th hi n qua hai lá thư m i năm. T i nh ng nơi ñó. ñang canh th c. . ðư c tin ñó Marius không xúc ñ ng l m. và m i khi gi n. .ðây này nhóc tì. v. R i ông bư c ra kh i phòng và ông ñã ngã xu ng trút hơi th cu i cùng trên n n lát g ch vuông c a phòng ñ i. ñang ng m d u v t c a h trong tâm h n ñang r ng m kia. . Bên thi th c a ngư i lính già. ông giơ g y ñánh b a vào nh ng ngư i nhà c a ông. Marius Pontmercy s ng g n ông ngo i. c u ñư c m t bà giúp vi c già ti p trong nư c m t ràn rua. ð n ñ i ngày sau. ngư i b n ñ c nh t c a ông.Ông Gillcnormand nói . Ông s ng v i m t trong nh ng ngư i con gái c a ông ñã năm mươi tu i và chưa h l p gia ñình. Như th . bu i chi u khi tr v nhà. m t v linh m c già. Vì quy n l i c a ñ a con. ranh con! Tao ph i th y mày. ð i v i c u.Ông b o c u. Ông ch g i ngư i con r ông là “tên cư p sông Loire?” Ngư i con r ông ñã t ng là m t trong nh ng ngư i anh hùng trong quân ñ i cách m ng và ñ ch . ba que. Ông còn ñ ba mươi hai cái răng và ch mang kính khi ph i ñ c ông còn m t l i t c kho ng mư i lăm nghìn ñ ng frăng. Ông nói m t cách quy n uy: “Cu c cách m ng Pháp g m toàn b n vô l i”. ông bư c th ng. V i ông. Do ñó mà c u không v i vã gì v i l i kêu g i c a ñ i tá Pontmercy. ngư i cha ñành như ng b v i cõi lòng tan nát và còn ph i ch p nh n nh ng ñi u ki n nghi t ngã c a lão tư s n già nua cao ng o và c ng ñ u: ông ñã không bao gi tìm cách g p l i c u con trai Marius c a mình và làm cho c u yêu thương mình. Nh ng ngư i theo ch nghĩa b o hoàng cu ng tín ñó ñòi xóa s ch nh ng trang ñ p nh t c a l ch s nư c Pháp. C u không thích ông ngo i c u l m b i s vui v và tính vô liêm s c a ông khi n c u thương t n và c u cũng không vui gì ñ i v i cha c u. qu ng ñ i và t hào. Ông ñã quá tu i 90. C u run r y trư c ông Gillenormand luôn nói chuy n v i c u b ng m t gi ng nghiêm kh c. Ông s ng t i Vernon và vì không ñư c g n con. Ngày c u v a ñư c mư i b y tu i. ông ñ i tá ñã ch t hai gi trư c ñó. Ông Gillenormand ngư ng m dòng Bourbons và căm ghét cách m ng 1789. ông v n thư ng th ng tay qu t roi lên cô con gái già: cô này cho ông cái c m giác cô m i tám tu i. khi vào trư ng lu t. ñ n ñây! Hãy tr l i ñi. C u có ñôi m t to màu nâu s m. . và ông kêu lên: “Con trai tôi không ñ n! Tôi ph i ñi ñón nó”. c u th y ông ngo i c u c m m t lá thư trong tay. .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 5: Nhà ñ i tư s n Năm 1831. ñ vô l i! v. ông ñã ng i d y trên giư ng b nh dù ngư i làm ngăn c n.

M t ngày n khi Marius ñi xem l mi sa t i Stsulpice. Phía sau m nh gi y. và qua cha mình. ngư i con ñáng thương. C u trai không ng cha mình ñang có m t ñó. thư ng xuyên c trong kho ng hai. Trong thâm tâm c a mình. cao c và d u dàng ñã là cha c u.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo nhìn r t lâu ngư i ñàn ông. m t lão già trông gi nhà th ñ n bên c u : . Ông Gillenormand sai ñem thanh ki m và b l ph c c a ông cho ngư i buôn ñ cũ. ông ti p l i : .Xin l i c u. cha c u. C u tìm g p nh ng v tư ng mà cha c u t ng ph c v dư i quy n.Th thì. Vi c nghiên c u ñó chi m h t thì gi cũng như tâm trí c u. nơi tôi có m t ngư i em là linh m c. ông ñ i tá vi t thêm: “Cũng trong tr n Waterloo m t trung sĩ ñã c u m ng tôi. .Lão già trông gi nhà th kêu lên. Ông t i Vernon. trong hàng ch c năm tr i. t i Chelles hay t i Montèrmeil gì ñó. .Marius ñang b n tâm chuy n gì. V i tôi ñây là nơi ch n ñã tr nên linh thiêng. Tôi ñã trông th y c nh ñó. N u con trai tôi g p ông y nó s làm t t c nh ng gì có th cho ông y”. hai bàn tay ch p l i.Hoàng ñ ñã phong tư c nam cho tôi trên chi n trư ng Waterloo. thân th nhi u nơi ñ y nh ng v t s o d c ngang ñó.Thưa ông. khuôn m t vĩ ñ i c a nư c Pháp. T hôm y cu c s ng chàng trai ñã thay ñ i sâu s c C u g p l i lão già trông gi nhà th và cha x Vernon. chính cha c u ñó V linh m c và ngư i t gái ñ u khóc. mà c u trông th y l n ñ u và l n cu i. C u ñã ng i trên gh tôi. Marius ñưa cánh tay ra cho lão già n m và ñưa lão v ch tr ..ñó chính là cha tôi. ba tháng tôi v n trông th y m t ngư i cha dũng c m tìm ñ n. . C u yêu c u ñư c k l i t ng chi ti t nh nh t v ngày cu i ñ i c a ngư i ñàn ông quý hi m. Th m chí có th c u cũng không bi t mình có m t ngư i cha.Tôi r t g n bó v i ch này. nó g i cho tôi nhi u k ni m.Marius nói trong cơn dao ñ ng . t tay ông ñ i tá vi t : “Cho con trai tôi . M t c u v n khô kh c. Marius ñang ngư ng v ng cha mình. Ông ñ n vào gi kh c mà ông bi t ngư i ta d n ngư i con trai c a ông ñ n xem l mi sa. Sau ñám ma c u tr v Paris và ti p t c vi c h c lu t. ông không có d p nào khác ñ g p con mình. Vi c tìm hi u các giai ño n l ch s ñó c a nư c Pháp giúp c u t nh táo xem xét các cu c bi n ñ ng cùng các nhân v t. B i ch ñ vương chính ch ng ñ i tôi trong tư c hi u này mà tôi ñã ph i tr giá b ng máu. Chính nơi g n cây c t này. ông nói. Ông ñ i tá không ñ l i gì. Cho t i b y gi n n c ng hòa và n n ñ ch ñ i v i c u ch là nh ng t quái l . C u ch th y mình xúc ñ ng ñôi chút b i cha c u quá xa l v i c u. Ngư i ñó tên là Thenardier. c u có th nói r ng c u có m t ngư i cha r t ñ i yêu c u. C u th y t cu c cách m ng hi n ra khuôn m t vĩ ñ i c a nhân dân và t n n ñ ch . ông ngo i và dì c u càu nhàu và nói v i nhau : . Không còn th gì c a ông ñ i tá n a. con trai tôi s nh n nó và gi l y.À! C u là con c a ông y! . c u b t ñ u ngư ng v ng ñ t nư c c u.30 - . Ngư i ta ngăn cách ông v i c u vì chính ki n! ðó là m t v ñ i tá c a Bonaparte. Trên ñó có nh ng dòng này. không nghĩ gì t i cha c u n a. c u tuyên b t t c nh ng ñi u ñó ñ u t t ñ p. Và khi ngư i thanh niên v i vàng ñ ng d y. Ch c ch n nó s x ng ñáng v i tư c hi u ñó”. th thôi. Ngư i t gái tìm th y m t m nh gi y l n trong m t ngăn kéo và trao cho Marius. Khuôn m t kh kính và uy nghi ñó. g n như không cho c u còn thì gi g p nh ng ngư i trong gia ñình Gillenormand. nó h c hành không ñư c nghiêm túc như trư c. c u trai ngây thơ ñó! Còn ngư i cha thì v n l n khu t. Ngư i cha ñó ñã hy sinh thân mình ñ có ngày ñ a con trai c a ông ñư c giàu có và h nh phúc. Nh ng cu c dàn x p gia ñình ñã ngăn c n ông chuy n ñó. trung thành v i t p quán tôn giáo th i thơ u. Marius cho m nh gi y vào ví. Ti n bán m ñ ñ c ch x p x ñ trang tr i vi c chôn c t. Th i gian sau này dư ng như ông có m t cái quán nh trong m t ngôi làng thu c vùng lân c n Paris. Ông có cái tên tương t là Pontmarie hay Pontmercy gì ñó.. Khi c u xu t hi n trong gi ăn v i v m t xanh xao và lo l ng. . c u hào h ng v i nh ng trang báo cáo v quân ñ i vĩ ñ i trong ñó thư ng xu t hi n tên tu i Pontmercy. Marius ch còn l i mi ng băng tang nơi mũ. Nhưng s lãng quên ñó ch kéo dài ñư c vài tháng. Trong t sách “Ngư i th y” c u ñ c t t c nhũng câu chuy n v n n c ng hòa và n n ñ ch . b i ông yêu quý c u. Ông nhìn ñ a con và không c m ñư c gi t l . .

Nhưng trong cơn h i h c u ñã b l i trên giư ng mình m t chi c h p b c da l a màu ñen gi ng như m t mi ng m ñay mà c u v n bu c dây ñeo l ng l ng nơi c . Th là cái quái gì? Marius hơi ñ m t. Ông v i ch y vào phòng c u trên ñôi chân già y u c a ông. Thenardier không ng giúp ông ñ i tá t nh l i. Và h ñ c: “Cho con trai tôi . cháu c vui chơi! . ông kêu lên. chàng trai tr th y c n l y l i s c sau nh ng gi thi u ng b ng cách ñi bơi. M t m i sau hai ñêm h c t c. V i Marius. ðó là nh ng t m th c a “h u tư c Marius Pontmercy”. Marius r t ñ i bu n phi n khi bi t ñư c t i Monttermeil r ng quán ñã ñóng c a. À! Nh ng ngư i tr tu i. c u v i vã lên phòng mình. . .. Cô Gillenormand n n cái túi áo rây ñanh g t c a Marius. không ai nói gì. M t l n Marius ñã t i t n Monttermeil và h i thăm ông c u trung sĩ Thenardier c a tr n Waterloo. Th t ra ông ch quán ác ñ c không ph i là trung sĩ mà là k ñi tu t l i sau ñoàn quân và là k tr n l t xác ch t.Nó gi m nh gi y này trên trái tim ñó.Chúng ta hãy ñ c nó xem sao. . B i ch ñ vương chính.Tu i tr ph i ñi qua thôi. vì nh ng ñ ng cơ ngu xu n. .Cháu c vui chơi.Ngư i dì nói. cái tên Thenardier sáng r c khí phách anh hùng và lòng t n t y. V chăng tính khí c a ông Gillenormand luôn gây thương t n cho c u. .Ông nói v i cô Gillnormand mà ông ñã g i t i. Ông ta ñã l c l o m t cách tàn nh n trên ngư i ông ñ i tá tư ng ñâu ñã ch t nên b b l i nơi con l trũng Ohann t i Waterloo. C u ñã c t trong chi c h p ñó lá thư cu i cùng c a ñ i tá Pontmercy. cu c s ng c a Marius ch t ñ i sang m t hư ng ñi khác v i hư ng ñi c a c u cho t i bây gi .31 - . Càng ñ n g n cha c u. Khi ñ c xong lá thư ñó. ch k p c i chi c áo rây ñanh g t m c ñi ñư ng c a mình và ñi t m.ðây là ch vi t c a tên lính quê mùa ñó. ông Gillenormand nói nh như nói v i chính mình : . Cu i cùng Marius tr v .ði u ñó có nghĩa cháu là con c a cha cháu. gi ng nh o báng : .Ngư i dì v a nói v a mang kính.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo T t c nh ng s ñ o l n ñó di n ra trong c u và gia ñình c u không hay bi t v chuy n ñó. cha. . v i ký c v ông và nh ng gì mà ông ñã chi n ñ u ñ b o v trong hai mươi lăm năm.Hoàng ñ ñã phong tư c nam cho tôi trên chi n trư ng Waterloo. V t ñ u tiên ông b t g p trên giư ng là chi c h p b c da l a màu ñen..Ông ngo i c u b o. Nh ng bu i ñi săn ñó có nghĩa là t i Vernon c u nguy n và khóc trên m ông ñ i tá. . . C u âm th m v t b l p da b o hoàng cũ k c a mình. Marius c m th y lòng mình dâng trào nh ng tình c m n i lo n không t h t ñư c khi nghĩ r ng chính ông Gillenormand.ðây là m t m nh gi y thân thương. ngư i mà cha c u ñã ch u m t cái ơn quá l n. Chính lúc kéo ông ra t dư i m t ñ ng xác ch t ñ d dàng cư p ti n c a. c u ñáp : . C u th y ông ngo i c u ñang c m trong tay m t t m th c a c u và khi trông th y c u. C u tr nên cách m ng hoàn toàn và dân ch m t cách tri t ñ . Nhưng c Pontmercy l n Marius ñ u không th nào bi t ñư c r ng m t s tr trêu c a ñ nh m nh ñã bi n tên tr m ươn hèn ñó thành m t ngư i c u n n t n t y. Và Thenardier c chi m lĩnh v trí c a mình trong trái tim n ng nhi t c a chàng trai tr . ñã tách c u kh i cha c u m t cách không thương ti c. r ng Thenardier b phá s n và ngư i ta không bi t ông ra sao. ñ ñ c c a ông hơn. L i n a.ð p l m! .”. Cô l y ra m t cái gói nh b c gi y xanh. Ông m chi c h p và l y ra m t t gi y x p c n th n. Th nh tho ng Marius v n v ng nhà nêu ly do tham d nh ng bu i ñi săn v i b n. Ông Gillnormand nghe ti ng ngư i cháu ngo i tr v r i l i ñi. . . Tr v sau chuy n ñi Vernon.Nào! Bây gi cháu là h u tư c ñ y à? Ông xin chúc m ng cháu. Gi a h có t t c nh ng m i b t hòa c a chàng trai tr uy nghiêm ñ i v i lão già phù phi m. C u ñ n m t ngư i th kh c và ñ t làm m t trăm cái th mang tên “h u tư c Marius Pontmercy”. c u càng r i xa ông ngo i c u.Và hai cha con l ng nhìn nhau trong m t ti ng ñ ng h .

nhưng tôi không bi t anh. Ông ta b t ñ u b ng ch P. ? ðó ch là chuy n tình c thôi.Marius ti p l i. . anh không vào trư ng. ñ t nư c c a ngư i và cháu. và ch có m t ñi u ng nh n trong ñ u là ñã quá yêu hai th b t nghĩa. tôi hô “Có m t” . M t ngư i sinh viên tu i tr c hai mươi lăm ñ i mũ l ch. t t c ñ u là b n kh n ki p. .Anh tìm tôi. M i l i nói c a Marius càng làm cho lão già theo ch nghĩa b o hoàng thêm ñ m t tía tai : . t t c nh ng tên ph n b i ñã ph n nhà vua h p pháp. Marius r i kh i nhà. M t ông Gillenormand tr nên tr ng b t như tóc c a ông. . N u có th ng cha mày trong ñó cũng m c xác.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Ông Gillenormand d t ti ng cư i và nói gi ng c ng c i : . Và tôi lên ti ng tr l i: “Có m t”. . .Thưa anh! . Nhưng nh ng cái mũ ñ ñó. m t tươi vui. tao căm gi n nó. Do ñó mà anh không b g ch tên. C u có trong ngư i 30 frăng.“Này c u. . Marius xúc ñ ng ñ n tái m t. Và lăng nh c b i ông ngo i c u! Làm sao tr thù cho ngư i này mà không t n h i t i ngư i kia? Trong giây phút c u l o ñ o như ñang có m t cơn l c trong ñ u mình. nhưng gi ng cương quy t. ông dang hai cánh tay v phía Marius và hét vào c u : . ñã nh n hai mươi v t thương.ñó là m t con ngư i khiêm t n nhưng anh hùng ñã ph c v m t cách v vang n n c ng hòa và nư c Pháp.32 - . .Ngài Marius Pontmercy Xe d ng l i. Th t là quá ñáng ñ i v i ông Gillenormand. R i nghiêng v phía con gái. Ông Blondeau y mà.Ông kêu lên. c u không nói l i nào và cũng không bi t mình ñi ñâu.M i sáu tháng con s g i sáu mươi ñ ng pixton cho k u ng máu ñó và ñ ng bao gi nói v i cha chuy n ñó Marius ra ñi trong ph n u t.Marius nói gi ng kinh ng c . th ng cha tôi t c a mày. r i c u ngư c m t nhìn ñăm ñămvào ông ngo i c u và hét lên gi ng r n vang : . .c u hãy ch n ñi: ho c c u là Pontnlercy thì c u không .Mày cút ñi. v i cái mũi tinh ranh. ông ta s p g ch tên m t chàng trai dũng c m ñây. ti n ñ n g n. mi ng m m cư i bình th n : . ông nói v i cô. Anh bi t ông ta nham hi m như ng nào. không ai v ng m t. Vi c ñi m danh cũng êm xuôi.Tôi cũng th . . Cha c u v a b lăng nh c trư c m t c u. b t ch t Marius nghe m t gi ng nói kêu lên : . . Tôi cũng là sinh viên lu t như anh và tôi có m t ñó.Cha cháu.Cha mày là cái gi ng gì tao ch ng c n bi t. ñã b o v hai ng n c . Hôm kia. Ông giáo sư ñang ñi m danh. ngư i run r y.Cha c a cháu chính là ông ñây.Th ng bé ghê t m? .B y gi Blondeau v a nói v i tôi v a m m cư i m t cách hung ác . m t ông tái ñi vì gi n d .-Miche m t cách ch m ch p như thi u d t khoát. Tôi tên Lesgle. Tao nói t t c .Ngư i sinh viên ti p l i. Ông quay v phía m t pho tư ng bán thân c a qu n công Berry ñ t trên lò sư i và kính c n chào nó v i m t v uy nghi khác thư ng.Tôi trông th y cái tên này trên túi xách c a anh. nh y t ch P t i ch L. B ng ñâu ông ta g i “Marius Pontmercy”. ñã ch t trong quên lãng và trong s ru ng r y. b n sát nhân.M t h u tư c như c u này ñây và m t ngư i tư s n như cha không th s ng dư i cùng m t mái nhà ñư c. Blondeau tràn tr hy v ng. Ngày hôm sau ông Gillenormand nói v i con gái : .B i b t ng Blondeau. Tôi nghĩ th m.Anh ta nói v i Marius. . mày có nghe không? T t c b n ăn cư p ñ u ph c v Robespierre và Bonaparte. . R i b t ng ông ñ ng th ng. C u bư c lên m t chi c xe ñ c mã và ñi c u âu v phía khu La tinh. Blondeau có v bu n. Trong khi xe lăn bánh trên qu ng trư ng Si. coi ch ng.Marius nói gi ng bi t ơn. l p l i hy v ng gi ng to hơn: “Marius Pontmercy” và ông ta c m vi t.ð ñ o bè lũ Bourbons và con heo m p Louis XVIII Louis XVIII ñã ch t t b n năm trư c nhưng c u b t ch p ñi u ñó. m t nhìn xu ng. Khi nghe g i ñ n tên tôi. .Còn tôi thì b g ch tên! . Không ai lên li ng tr l i.

M t ngày n trong m t câu chuy n n ào..Anh là ai? . . c ung ñâu mình ñã c ñ nh. .Sinh viên ph i tương tr nhau...Tôi r t bu n. trong tương lai hãy ñúng m c”. s m tiêu t i ñ ng xu cu i cùng nhưng ti ng cư i thì không t t bao gi . Ngư i sinh viên ñư c g i tên bư c v phía Marius và xi t ch t tay c u. m t cách b n ch n lo l ng mà không dám thú th t. . Khi r i b nh ng quan ni m c a ông ngo i c u ñ ñ n v i nh ng quan ni m c a cha c u. Nh ng con ngư i h i h t nh t cũng tr nên tr nh tr ng khi th t lên cái năm ñó: 89? Là nh ng ngư i trong h i và nh ng ngư i am hi u. Courtèyrac d n Marius t i quán cà phê nơi m t s sinh viên và th thuy n h p m t ñ nói v chính tr ñ ng m ng m chu n b m t cu c n i d y ch ng l i nh ng ngư i b n c a chính quy n.C t i quán cà phê Musain.ñây s là bài h c cho c u. Anh có m t chính ki n nào không? . nh o báng t t c nh ng hành ñ ng t n t y.. chàng trai gan d v i v ngoài c a m t tư s n và trái tim c a m t hi p sĩ. Nói xong ông ta g ch tên tôi.M t thư sinh. ñư c l i v i tư cách b nh nhân hơn là y sĩ. ki m s ng v t v v i ba frăng m i ngày và ch có m t tư tư ng là h c t p m t hoài bão là gi i phóng th gi i. Coufeyrac gi i thi u Marius v i các b n c a mình m t cách gi n d .Chúng ta v n là b n thôi. h c y khoa. Tôi s gi i thi u anh v i h i A. d ñ m t nhưng cũng r t dũng c m. .C.ñi u này s giúp anh ñi vào cách m ng. Có m c ñích giáo d c tr em. C u ph n nào kh tâm v ñi u ñó. tri t gia ôn hòa và nghi t ngã thích t “công dân” nhưng l i thích t “con ngư i” hơn. Gi ñây c u nghi ng . hy sinh trong các ñ ng phái và nói : “Ch có m t ñi u ch c ch n là ly rư u ñ y c a tôi”.xin hãy ñ n tôi t i khách s n Porte-st-jacques. như Antinoùs. con ngư i hoài nghi và u ng rư u như hũ chìm. Anh ñâu? . Lesgle v i tính l c quan yêu ñ i b t t n. Bahorel.Courfeyrac v a nói v a m m cư i. Tôi mu n ñ n thăm anh m t cách tr nh tr ng ñ c m ơn.Còn tôi thì r t hoan h . Enjolras thì phát âm: Buonaparte. Lesgle k t thúc m t câu nói c a Combeferre b ng cái ngày này khi n Marius rùng mình : . “Ngư i tr tu i. . Các b n ñ ng t ch i.C u nói . th c t là c i t o ngư i l n.B.18 tháng sáu 1815: Waterloo? . Nhưng tôi v a th y m t ngư i b n.B. ngư i sinh viên trư ng lu t luôn tr n h c ñ lê la qua các quán cà phê. Quanh c u. M i ngư i khác ñ u nói Bonaparte. . tôn giáo m t cách hào h ng. chính anh là ngư i mà tôi n cái h nh phúc ñó. . . Ê Courfeyrac? ðây là Pontmercy.văn chương. chi n sĩ ñích th c c a n n dân ch và giáo sĩ c a lý tư ng. c u ph n nào e ng i ñám ngư i chung quanh c u.C u ta th p gi ng . L i n a.Các b n không bi t ñi ñâu. T t c nh ng con ngư i tr tu i r t khác bi t nhau ñó có cùng m t tôn giáo: s ti n b . Joly. Grantaire. Góc ñ qua ñó c u nhìn m i v t l i b t ñ u di chuy n.. anh b n có m t khuôn m t c m tình. r ng c u chưa h n th . Ngay bu i chi u. con c a m t gia ñình giàu có. ngư i th làm qu t. Marius nói.. . Ch có Jean Prouvaire th nh tho ng nói Napoléon. C u nghe nói v tri t h c.Ngư i theo ch nghĩa dân ch Bonaparte. ngh thu t. Courtèyrac.Ông ta ti p l i . Th lãnh c a nhóm là Enjolras. h bí m t phác th o lý tư ng. b t ng . .ð xám ñáng tin c y. Cho t i bây gi v n s ng cô ñ c vì thói quen và s thích. T t c ñ u là con ñ c a cu c cách m ng Pháp. m t thanh niên tu n tú. m t nhà thơ d u dàng b n tâm t i nh ng áng mây không kém gì nh ng bi n ñ ng xã h i. . không m t ai trong ñám ngư i tr ñó nói: “Hoàng ñ ”. .Lesgle v a nói v a phá lên cư i. Nhóm cách m ng này ñáng chú ý nh tính sáng giá c a nh ng thành viên c a nó.Marius v a nói v a m m cư i bu n bã. .. h i A. .33 - .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo là Lesgle”. Feuilly. . ti p ñ n là Combetene. l ch s . Jean Prouvaire.Tôi s không là lu t sư. Marius rơi vào m t t ong trí tu .D u hi u phong lưu ñ y. m t lu t sư tương lai có m t l i t c chín nghìn frăng m i năm và có v không hài lòng v chuy n ñó.Trong chi c xe ñ c mã này.

ðư c món ti n 30 frăng hàng năm.Nư c Pháp không c n m t ñ o Corse nào m i vĩ ñ i Nư c Pháp vĩ ñ i b i nó là nư c Pháp.Án m ng và hình ph t. c a ông ngo i c u c p.Combelerre nói.Ngư i ta không làm nư c Pháp gi m sút chút nào khi k t h p nó v i Napoléon. M i ngư i im b t trong câu chuy n c a h . Marius ñã tr thành lu t sư.ðư c t do. C u còn l i món ti n mư i frăng. Anh khi n tôi kinh ng c.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo . . ph i ch p nh n m i công vi c mi n sao chúng lương thi n. ph i ch ra ngoài vào bu i s p t i v i chi c áo ñ c nh t ñã hóa l c và vá víu nhi u m nh. Nh ng tư tư ng m i m mà ngư i ta nh i nhét vào ñ u c u r i s ñưa c u v ñâu? Nh ng cái d c ñ ng dàn ra quanh c u. . Anh nói v ñi u ñó ng o m n như b n b o hoàng. Enjolras ñáp gi ng ôn t n. C u tr nên âm u. . Chàng tr ba frăng m i tháng cho ngư i tr chính ñ bà ñ n quét d n và sáng sáng mang ñ n cho chàng m t chút nư c nóng. thi ca. Các t ñó xuyên qua l i l tuôn trào m t cách hùng tráng c a c u như m t lư i dao thép: c u c m th y nó t t ng m nơi c u. l ch s . khoa h c.ð o Corse. . m i b t o thành m t thư vi n ñúng qui ñ nh. c u còn ba frăng. C u ñ ng d y. ph i s ng ba ngày v i m t khúc xương sư n giá 7 xu.Này ngư i công dân.Coufeyrac kêu lên . . C u càng th a nh n mình càng cô ñơn g p b i và không ñ n quán cà phê Musain n a. hùng bi n. nh c nh c u nh ng th c t i. chàng ñư c m t phòng l p x p không có lò sư i nên chàng ch bày bi n m ñ ñ c c n thi t nh t. ðã có m t giai ño n trong ñ i Marius ph i mua m t xu phô mát Bric nơi bà bán hoa qu . m t ñĩa th t m t dĩa rau và m t món tráng mi ng. m t qu tr ng tươi và m t bánh mì m t xu dùng làm b a ăn trưa c a chàng. Tuy nhiên anh ngư ng v ng ai n u không ngư ng v ng con ngư ikh ng l ñó ñã có trong não mình s l p phương nh ng tài năng con ngư i? Lu t h c. Chàng biên thư t i Couteyrac. Chàng tr mư i sáu xu. t t c nh ng ngai vàng ph i lung lay. Qua t t c nh ng n i nh c nh n ñó. Tìm ra ñ a ch c a c u. bư c v phía m t t m b n ñ nư c Pháp trên tư ng và phía dư i ngư i ta trông th y m t hòn ñ o trong m t ngăn cách bi t. Cái nghèo và cái s tìm ra nh ng ch gi ng nhau. Marius quay sang Enjolras và b ng m t gi ng rung vang : . . Chàng v n trong ngôi nhà t i tàn nơi chúng ta ñã trông th y Jeanvaljean và Cosette ñ n khi h t i Paris.ðúng th . ngài bi t t t c . Bu i t i ñó ñ l i trong lòng Marius m t chuy n ñ ng sâu s c. l i thêm nh ng quy n ti u thuy t.m c a tôi là n n c ng hòa. Hãy ñ t ngày 18 sương mù trư c Louis XVIII các anh có t t c ñ nh m nh c a con ngư i.con s 18 là con s ñ nh m nh c a Bonaparte. Ngài làm ñ o l n châu Âu. t c là 600 ñ ng frăng b ng vàng. . Nhưng Marius ñã g i tr l i ngư i dì s ti n ñó v i m t lá thư ñ y cung kính trong ñó c u tuyên b ñã có phương ti n ñ s ng và t h u ñã có th chu toàn m i nhu c u c a mình. Marius cúi ñ u. th h i còn gì vĩ ñ i hơn. ðư c làm ñ qu c c a m t v Hoàng ñ như th . Dư i uy l c c a ngài. Lúc ñó.Chúng ta hãy gi i thích cho nhau nghe v Hoàng ñ . bu n bã. chinh ph c.ðúng . . Enjolras ñ t bàn tay lên vai c u : . dì Gillenormand c a c u ñã g i ñ n c u 60 ñ ng piston. Các anh hãy công b ng. Câu nói như m t lu ng không khí giá băng. .Enjolras cho t i bây gi v n im l ng b ng tr nh tr ng nói. . Ngư i thanh niên r i khách s n vì không mu n vư ng n .34 - . Chàng u ng nư c. Vào 6 gi chi u chàng ñi ăn t i ti m Rousseau. T “án m ng” không th ch p nh n ñư c ñ i v i Marius.C u nói.M t hòn ñ o nh ñã làm nên nư c Pháp vĩ ñ i làm sao. n i s m sét. ñư ng St-Jacques. ñư c làm m t ñ t nư c vàng son ñ y vinh quang t i châu Âu gióng lên h i kèn c a nh ng con ngư i kh ng l qua l ch s chinh ph c th gi i.Anh ta nói . C u không ñ ng tình v i ông ngo i c u l n các b n c u. . Chàng ñinh mình s ñ n phòng Couteyrac v n khá l ch s và là nơi có m t s sách lu t. Nhưng nh ng phương di n nghiêm túc c a cu c s ng b t ch t tìm ñ n. . ð chi tr nh ng món chi tiêu t i khách s n Porte-St-jacques c u ñã ph i bán ñi chi c ñ ng h vàng c a c u cùng m qu n áo ñ thay. còn ñ nh m nh nào huy hoàng hơn cho m t dân t c! Chi n th ng.

. chàng nh n ra mình không n ai m t xu nào. mua s m qu n áo.35 - . Chàng ñã h c ti ng ð c và ti ng Anh. Chàng v n gi m i giao h o t t ñ p. Chàng cương quy t không gia nh p t ch c do Enjolras ñ ng ñ u. Chàng ch nghĩ v Gillenormand m t cách nh nhàng b i s kh n kh ñã tư c kh i chàng s cay ñ ng nhưng chàng quy t không nh n th gì c a ngư i ñã x t v i cha chàng. nhân ñó chàng cho m t ngư i b n mư n mư i frăng. chàng ñã bư c ra kh i ngõ ngách kh n cùng. chàng không th tư ng tư ng r ng lão già ch nghĩ t i chàng. chàng ñi d o và mơ m ng. chàng v n không bi n h . Chàng vi t nh ng gi y qu ng cáo. d ch nh ng t báo ngày. V chăng dù ñã là lu t sư.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Trong ba năm. nh ñó hàng năm chàng tr sáu trăm năm mươi frăng vi c ăn. Coufeyrac ñã gi i thi u chàng v i m t hi u sách nơi chàng ñ m trách m t công vi c khiêm t n. s làm vi c nh c nh n. B i luôn b ông ngo i chàng ngư c ñãi. Chàng c m th y mình giàu có. s kiên trì và ý chí s t ñá. Khi s a xong nh ng b n in th c a nhà in. Chàng s ng cô ñ c. nh lòng dũng c m. nhưng chàng ch có m t ngư i b n là Coufeyrac. Chàng thích ñư c t do trong công vi c nh c nh n t i hi u sách hơn. . Chàng gìn gi lòng t hào c a mình m t cách ñ k . gi t giũ. chú thích nh ng tác ph m xu t b n. Khi nh l i nh ng năm tháng nghi t ngã mà chàng ñã s ng qua.

Trang ph c c a ông tươm t t và s ch s . Chàng s p s a bư c ti p thì trông th y dư i chân chàng m t cái gói nh xam xám gi ng như m t phong bì ñ ng gi y t . Marius. Chàng có c m tư ng cô gái nhìn chàng v i v thích thích ch không d ng dưng l m. chàng c t o ra m t thái ñ t nhiên. Nh ng cu c ñi d o h ng ngày ñó kéo dài ñư c hơn hai tháng thì ông lão cu i cùng nh n ra s lân la c a Marius nên không d n cô con gái ñ n chính xác như trư c n a. Chúng toát ra m t mùi thu c lá g m ghi c. v i làn da m n màng. Nàng có v yêu mình. M t bu i chi u khi tr v căn phòng l p x p c a mình. Qua th ti ng lóng ñó. Trong ñ u chàng ch còn m t ý tư ng g p l i khuôn m t d u hi n và tuy t v i ñó. cõi lòng d n v t. tr n ngư i ông toát ra v tráng ki n và m i m t c a nh ng ngư i chi n binh ñã xong nhi m v . T i sao mình theo ñu i nàng.36 - . ñó là m t ñòn kh ng khi p. Chàng chán ng t công vi c. ông lão lo ng i v s táo b o c a chàng nên d n ñi ch khác và không xu t hi n t i vư n Luxembourg n a. chàng bu n n n m i ñi u. “Gentlot. mình h nh phúc. m t cô nói gi ng nh và khàn. Chàng tr v phòng và m cái gói h u tìm ra m t cái tên cho phép chàng hoàn tr m gi y t cho ngư i ñã ñánh m t chúng. Nh ng ngư i ký tên “Don Alvares. Marius tr n ra kh i khu vư n. lòng tràn ng p chán chư ng và thương xót. tôi ñã thoát ñư c.Chàng t nh . di n viên bi k ch”. Marius mơ tư ng nhi u ñ n cô gái ñó. chàng bi t r ng b n c nh sát thành ph suýt b t ñư c các cô gái này và h ñã ch y thoát. ñ i úy Tây Ban Nha t n n”. B n c m t i. chàng t nh . Chàng b t g p b n lá thư không niêmphong và cùng m t nét ch . Và d n d n chàng có thói quen ch ñ n vư n Luxembourg v i nh ng b qu n áo m i h p v i chàng và làm n i b t v duyên dáng c a vóc ngư i chàng. Mùa h và mùa thu trôi qua. Tuy nhiên nhi u l n h v n g p nhau trong ánh m t. C m th y khó ch u. Nh ng hôm ñó. Trang ph c c a nàng thanh l ch m t cách gi n d và phong phú. Nhưng chàng khó lòng vư t qua cơn b i r i l thư ng khi n tim chàng ñ p m nh và chàng ñi qua. Marius ñã b ñi. H không tóm ñư c tôi. Khi ñi qua trư c chi c gh dài nơi cô gái và cha nàng ñang ng i. Qu nhiên m chàng ñã t ng b o m t cô gái không nên m c m t chi c áo dài b ng nhi u. Marius ñ ng bư c m t h i. Chàng tìm ki m nó kh p nơi mà không th y. Nàng nhìn mình. m t không dám li c nhìn ngư i thi u n xinh ñ p. c b n ngư i . Mình trông th y nàng. nhà văn” và “P. tr v n d t. Ông có mái tóc b c phơ. Chàng rơi th m vào m t n i bu n ñen t i. ð i v i Marius. ñang ch y v i qua ngư ng c a. Con gái c a ông ñã mư i lăm tu i. và nh ng hôm ñó. cô kia nh ngư i hơn. nhưng m t vài chi ti t trong cách ăn m c cho th y nàng không có m . Hình nh c a nàng ñã nh nhàng bư c vào tâm h n chàng t bao gi chàng không hay bi t. chàng ph n nào b xô ñ y b i hai cô gái ăn m c rách rư i.“Ch c h n các cô gái b t h nh ñó ñánh rơi cái này” . có v bu n bã và ñ c ñ . tim ñ p m nh. Ngư i ñàn ông tu i kho ng 60. ngày nào thiên nhiên r ng l n r c r s c màu và r n ràng âm thanh xi t bao gi ñây ñã tr nên tr ng r ng trư cm t chàng. m t ngư i m b n con”. chú ý t i m t ngư i ñàn ông lu ng tu i và m t cô gái r t tr lúc nào cũng ng i bên nhau nơi l i ñi v ng v nh t.Fatanbon.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 6: Ánh sáng và bóng t i Trong nh ng chuy n ñi d o quanh các l i ñi v ng v trong vư n Luxembourg. “Bà Balizard. m t cô cao l n và m nh kh nh. không bư c nhanh hơn hay bư c ch m hơn. thái dương lùng bùng. . Mái tóc tuy t v i màu hung vàng vi n quanh m t khuôn m t v i nh ng nét thu n khi t. thay vì ñi d o trong nhi u gi li n. T i sao mình còn mu n hơn th n a? Chàng ñ m sâu trong n i bu n. vào th i b y gi ñã là m t thanh niên ñ p trai hai mươi tu i. m t ñ r n. Chàng mu n bi t “nàng” ñâu và m t ngày n chàng ñã ñi theo h ñ n t n m t ngôi nhà ñư ng phía Tây.

Cô ch p hai bàn tay vào nhau và kêu lên : . r n và rè rè.Này. Trong lúc Marius ñang nhìn cô gái b ng m t cái nhìn kinh ng c và bu n phi n thì cô ñi ñi l i l i trong phòng. và c b n ngư i ñ u c u xin s c u tr c a nh ng con ngư i nhân ñ c mà h g i thư t i Marius cho các t gi y tr vào phong bì. A! .Marius nói. b n ngư i và v tôi ñang b nh.“Ngư i láng gi ng ñáng yêu. Kho ng b y gi sáng. nh ng con ngư i khá kh n kh và có nhi u “dáng v ”.Marius nghĩ th m . Chàng gi l i mư i sáu xu cho b a ăn . Chàng quá bu n phi n ñ có th m m cư i trư c s l a d i nh m nhí mà chàng tìm th y. Tuy nhiên v duyên dáng c a tu i mư i sáu nơi cô v n còn ch ng tr v i s già c i ñ n s m vì s trác táng và nghèo khó. V i lòng kính tr ng ñ c bi t dành cho nh ng b c ân nhân c a nhân lo i. thưa ông Marius. Và cô ñ c khá trôi ch y. . L c túi mãi. Cô c m lên m t quy n sách ñang m ra trên bàn : .M i vào! .Marius nói. và chàng th b t ñ u công vi c thì có ti ng ai kh gõ c a. Marius ñ c : . Có th lão s cho chúng tôi cái gì ñ ăn trưa nay ñây. . Cô châm ngòi bút vào bình m c và vi t trên m t t gi y tr ng gi a bàn. ðó là m t con ngư i xanh xao và g y gò. dáng v bơ ph . “B n c m t i kia r i!”. Tư ng ñâu ñó là bà lão lo vi c n i tr c a mình. con gái l n c a tôi s nói v i ông r ng t hai ngày nay chúng tôi không có m t mi ng bánh mì. m t gi ng ñàn ông l n tu i khàn khàn vì rư u. trơ tráo.Cô nói..Này cô. .Marius h i vào khuôn m t có v như không hoàn toàn xa l . xê d ch nh ng cái gh . . Tôi hi v ng t m lòng nhân h u c a ông s xúc ñ ng trư c l i tr n tình này và thuy t ph c ñư c ông trong ư c mu n giúp tôi. chàng cu i cùng gom ñư c năm frăng mư i sáu xu. Cha tôi ñã tham d tr n ñó.” .Bà có chuy n gì c n không.May quá? Chúng tôi ñã tìm nó kh p nơi. Marius v i vàng quay l i và trông th y m t cô gái. . ðó là m t gi ng tr m ñ c. Và cô ñưa ra cho chàng m t b c thư mà b t niêm phong v n còn ư t. cùng th gi y. cùng phong cách. Tôi s mang nó t i lão. chàng lên ti ng h i mà không r i m t kh i m b n th o trên bàn chàng. .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ñ u có cùng m t phong cách rư m rà và cùng th chính t sai sót.Cô nói. xáo tr n nh ng t gi y. Chàng ném nó vào m t góc và ñi ng . Cô gái tr l i b ng gi ng ngư i tù kh sai nát rư u c a mình. Tôi ñ c rành r ch h ? Tôi cũng bi t vi t n a.Tôi bi t ñ c mà . Hai ngày r i chúng tôi ch ng ăn u ng gì c .Cô nói .tôi có m t cái gói ch kia mà tôi nghĩ là c a cô.À! Waterloo! . ðó là tr n ñánh trư c ñây mà. Cái tên Jondrette khi n Marius nh l i m t câu chuy n g u c a ngư i ñàn bà lo vi c n i tr cho chàng.37 - . .Lá thư này có cùng ngu n g c v i b n lá thư kia. Cô ch m c m t chi c áo sơ mi và m t chi c váy bu c vào ngư i b ng m t s i dây. Tôi s vi t m t câu th xem. Ông ph c v trong quân ñ i. T i gi r i. . cùng mùi thu c lá. m t l ñ . Cùng ch vi t. cùng th chính t . bà Burgon? M t gi ng nói không ph i c a bà lão ñáp l i : .Tôi bi t chuy n này. chàng v a th c gi c và ăn sáng xong. Câu nói khi n Marius s c nh ñi u cô gái b t h nh ñ n tìm t i phòng chàng. h trong gian phòng t i tàn ti p c n v i phòng chàng.Xin l i ông. . ti ti n.M t lá thư cho ông. Bà ñã nói r ng gia ñình Jondrette. Jondrette”.“Tư ng Bauduin ñư c l nh ñưa l ñoàn c a ông chi m lâu ñài Hougomont t a l c gi a ñ ng b ng Waterloo. .ñây là thư g i cho lão già n ñang ñi xem l mi sa. Cô m ra m t trong nh ng b c thư g i “Con ngư i nhân ñ c nhà th Saint-jacques-du-haut-pas”.Cô c n gì? . chàng ñã b t ñ u s t ru t vì s xâm nh p này ..

có tuy t mà. . cái lão nhân t nhà th St-jacques! Lão ñ n b ng xe ng a v i cô con gái! Con ñã ñ i lão xem l mi sa ra. .Ngư i cha hét lên. . ð a tr l m lét vâng l i. hãy tháo rơm ñ n ra kh i gh . Nơi này trông chưa kh n kh l m. ñang ng i vào bàn. Chào! Và cô ñi ra. t t l a ñi! Còn con.Bà lên giư ng ñi! Ông ta ra l nh cho bà v gi ng sang s ng khi n bà ta ríu ríu vâng l i và n ng n gieo mình trên m t trong hai cái giư ng. ñ p nó ñi. ñ ăn h i. lão ñã ñ c thư.38 - . vung tay ñ m m t t m kính c a s v tan và rơi xu ng ñ t. Ban ñ u lão có v ng p ng ng. M t cô bé cao l n ñang n m trên m t cái giư ng. ði u Marius trông th y là m t gian phòng t i tàn.Ngư i cha nói. . ñôi m t hung ác. hét : . Cô hét lên ñ n h t hơi.T t l m. ghé m t vào ch h và nhìn. Chàng mu n bư c tr xu ng t t . ðúng. Khi ñ ng trên cái t có ngăn kéo ngư i ta có th qua ñó nhìn th y gian phòng c a gia ñình Jondrette. gian phòng ñư c gi gìn r t ñ i s ch s c a chàng có v sung túc. ñã ñ nư c vào m y que c i ñang cháy và ch p chi c gh dùng gót chân tháo tung l p rơm ñ n c a nó. Ngư i v nh m d y và kêu lên. d c theo b c vách. Hai cái giư ng t i tàn không th t .. m t c a s trên mái nhà v i b n t m kính ph ñ y m ng nh n. Có ánh sáng m t tr i r i ñây. Ngư i cha quay sang cô gái nh . ñang ng i x m c nh lò sư i trên hai gót chân tr n c a mình. là m t cái pa nô b ng g l t ngư c. Chàng leo lên cái t ngăn kéo.R t l nh. . . Marius v a ng m b c vách ngăn cách chàng v i gia ñình Jondrette v a nghĩ ng i.Chuy n gì th ? . B c vách này là m t l p th ch cao m ng ch ng ñ b ng nh ng cái nan xuyên qua ñó ti ng nói có th nghe trót l t.“Mình hãy ngó qua m t chút xem nh ng con ngư i ñó ra sao”.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo t i trong ngày và cho cô gái năm frăng. Tuy nhiên ngư i ta nghe có m t ti ng khóc n c n trong góc : .Ngư i ñàn ông nói.Cô nói. Dư i ñ t. tôi s ñi g p lão già c a tôi. m t cái gh nh i rơm. ngư i cha v i v nhanh nh n c a m t ngư i làm trò xi c. tro và có c chút l a v i que c i cháy d nh m t làn khói m ñ m.ðư c r i.Càng t t. . . Ông ta ñang vi t và hút thu c. m t h ng ngư i ñê ti n g m ghi c. sau ñó lão nói .lò sư i trên ñó có m t cái lò. ông ta m c m t chi c áo sơ mi ñàn bà và m t cái qu n dài nhem nhu c. Hãy ñ p m t t m kính. m t cái bàn thi u chân. M t ngư i ñàn bà m p b . lão s ñ n. con ñã ñưa thư cho lão. tu i có th b n mươi ho c m t trăm.ðã tính trư c h t r i. Tao mu n th . Cô con gái l n xu t hi n trên ngư ng c a. nh ng t m ván g y. Cô ta ch p ngay : . m t. . Cũng th thôi.. nư c da xanh tái.Ông th y nh ng trò b y b ông làm chưa? Khi ñ p v t m kính c a ông nó ñã ñ t tay. Cô b thương khi ñ p v kính c as . vài m nh sành. Tôi s v a ăn v a ñi. Con ph i ch y v báo cho cha bi t. B t ch t chàng thanh niên chú ý th y g n tr n nhà nơi b c vách ngăn có m t cái l hình tam giác do ba cái nan t o nên m t kho ng tr ng gi a.Nhưng th chưa ñ . m. M t ngư i ñàn ông kho ng 60 tu i. Trong lúc ñó. B t ch t c a phòng m toang. so v i nó. Ông ta xé to c chi c áo sơ mi mà bà v ñang m c trên ngư i và l y m t m nh v i qu n quanh c tay ñ y máu c a cô con gái. Marius quan sát c nh tư ng ñó v i m t s kinh ng c chán chư ng. Bây gi thì chúng ta có th ti p lão già nhân t ñư c r i. m t cái n i. nh ng m nh nóc vào ñinh. Tr i có l nh không?. .Nhanh lên! R i kh i giư ng. Marius nghĩ . M t i nh ñâu. Cô con gái nh ñang ng i co ro trong bóng t i.Lão già ñ n. ñưa ra n m tay b t máu. Con là m t cô gái khôn lanh.

ông ta b o hai cô gái.Ngư i khách nói v i Jondrette. Th là chàng t b ý ñ nh. . ðó chính là nàng. như ñ ch ñ i m t ñi u gì ñó khó tin x y ra. Ông hãy cho phép tôi ñưa ông Marius suýt nh y kh i cái t ñ theo ngư i con gái ñáng yêu. gi ñây ñ n lư t s b t h nh.Hãy nhìn lão ta kìa? . Còn l i m t mình v i v . . cũng gi ng nói ñó.Jondrette nói v i cô khách tr . . Chính con ngư i xa v ng d u hi n ñó. . và chàng suýt kêu lên m t ti ng. Ông lão móc năm frăng t trong túi và ném chúng lên bàn.Xưa kia th i v n ñã m m cư i v i tôi. con tôi thì b thương. b t ñ u ng m “cô nương” và ñã im ti ng khóc. b y gi chàng s thu x p ñ theo ông ñ n t n nhà ông ñ g p l i nàng.Này ông.Jondrette thì th m v i bà v .ðúng th sao? . Cô bé hét vang. o nh l ng l ng khu t lánh ñó.Gi a mùa ñông giá rét! . Còn cô gái. ch hơi xanh xao m t chút.Ông s tìm th y trong cái gói này m qu n áo cũ còn t t.39 - .tôi ch còn món ti n này trong ngư i. nhưng ăn m c l ch s hơn.Ông Fatanbon. M t ông ta sáng qu c như m t thú r ng.H c trò cũ c a Talma. Nàng bư c vào gian phòng và ñ t m t cái gói khá to lên bàn.Ông nói . .Jondrette kêu lên b ng gi ng ngư i lái ñò ch phiên.Ch có nh ng manh áo t tơi này! R i ngày mai là h n chót ông ch tôi bu c tôi ph i tr món ti n theo kỳ h n. . Marius càng thêm chú ý.m t tai n n ñã ñ n v i nó khi nó làm vi c dư i m t c máy ñ lãnh sáu xu m i ngày. Tao c n ñ n chúng mày.Tôi ñang a nư c m t ñây. Tôi th y ông phàn nàn là ñúng. Tr n cu c ñ i c a Marius ñ u d n vào ñôi tai c a chàng. thì cũng chính là con nh ñó. Nàng l i xu t hi n? Dư ng như Marius v a m i g p l i linh h n th t l c c a mình. . Ông th y ñ y. cũng vóc ngư i cao to ñó. v và m n len. . ông ta véo m nh bàn tay ñau c a cô m t cách nhanh g n như làm qu thu t.Bà có nh n ra h n không? Ông ta h i v . Chàng nh th m r ng ngư i cha s tr l i lúc sáu gi .Ông ta ti p l i l n gi ng .C hai ñ a. . không c i l a. . b i lúc b y gi c a phòng Jondrette ch t m trư c m t ông lão và m t cô gái.Jondrette nói nh v i cô Cùng lúc. Hãy ra ngoài c ñi. . v tôi b nh li t giư ng.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ngăn kéo nhưng m t n i tò mò bí n gi chàng l i. Nàng! Jondrette v i vã tr v phòng. . Nàng v n th . .Cô nương hãy xem c tay c a nó. . v ân nhân thánh thi n c a tôi.Chính h n.. Sau ñó ông c i chi c áo rây ñanh g t r ng màu nâu ông m c bên trên chi c rây ñanh g t màu xanh c a ông và ñ t nó trên gh : .Khóc ñi ch ! La hét ñi ch ! . Cô bé ñư c khuây kh a vì có nh ng ngư i l m t. N u chi u nay tôi không tr sáu mươi frăng thi u m t năm c gia ñình b n ngư i chúng tôi s b t ng ra ngoài c a. cái gh ñ c nh t c a tôi ñã tháo rơm. . không bánh mì. . m t t m kính c a s ñã v vì th i ti t. S bùng n c a cơn ph n n nơi bà Jondrette sau nh ng l i l ñó c a ch ng bà khi n chàng càng kinh h n ho ng vía khi gi ng nói ngư i ñàn bà tr nên g m ghi c : . Và ông ta cúi sát vào tai bà. nhưng chàng nghĩ ngư i cha ho c Jondrette có th trông th y chàng và cu i cùng chàng s s m b b l i b i c xe ng a ch y nhanh. ông Fatanbon . Tôi s ñưa con gái tôi v nhà. . .Jondrette kêu lên. chàng run lên trên cơn nôn nóng khi ph i l n tránh. th thôi. Jondrette b t chéo tay và kêu lên. Nhưng tôi s có m t t i ñây vào lúc sáu gi và tôi s mang ñ n ông sáu mươi frăng. con Sơn Ca. ðó là nàng. .Ông lão nói gi ng ho ng h t.. nhưng hãy có m t t i ñây vào lúc năm gi . R i ñây có th chúng tôi bu c ph i cưa cánh tay c a nó. nhưng chàng b khu y ñ ng không yên. Marius ch thoáng nh n ra nàng xuyên qua lu ng hơi l p lánh ch t t a ra trư c m t chàng.V ân nhân m u nhi m c a tôi.

B y gi chuông m t gi ñã ñ t i St-Médard. N u h n không th c hi n thì sao? . H n s th c hi n thôi. ngư i kia tóc tai b m x m ăn m c rách rư i. Bây gi tôi ra ngoài ñây. Không có nó. có l tôi không th ra ñư ng ñư c và m i vi c có th h ng bét! Th m i ñư c vi c ñ y. Jondrette n m t n cư i ghê s và nói : .Ông thanh tra h i thay vì tr l i. chàng nghiêng ngư i và trông th y hai ngư i ñàn ông có v là dân lang thang. tuy t làm cho bư c chân chàng b t gây ti ng ñ ng. Ph i c u nàng.Có ph i trong cái phòng cu i hành lang không? .ðúng là tôi có nghe nh c t i cái tên kỳ d ñó m i ñây.Là th i v n tôi ñã t i r i. nhưng có m t thanh tra thay ông y.. lư n qua ñó không? M t tên to l n ñ s trông như m t con voi trong th o c m viên? M t tên ác ôn mũi l ch? ... Tôi c n mua m y th ti m bán ñ l t son ñư ng Mouffetard. Râu dày và xám vi n m t khuôn m t vuông v i ñôi m t sáng qu c. Jondrette ti p l i gi ng ông ta th p xu ng nhưng nghe còn ghê r n hơn nh ng ti ng hò hét c a v ông ta. . Tôi c n g p m y ngư i b n. Tôi chán c nh ñói khát l m r i. Hãy l y ñ ng trăm xu c a con ngư i nhân ñ c. Chàng t i ñư ng Pontoise và khi bư c vào ñ n c nh sát chàng xin ñư c nói chuy n v i ông c nh sát trư ng. .Còn lão Chose dư ng như tôi ñã trông th y lão. Sau ñó Marius nghe ti ng Jondrette khu t d n trong hành lang và v i vã bư c xu ng c u thang. t t c nh ng gì chàng bi t v âm mưu. và cha nàng n a.. Ông gây cho ngư i khác c m giác s s t l n tin c y. Tôi mu n thành tri u phú như m i ngư i.Ông thanh tra h i b ng m t gi ng ch ng t r ng ông bi t rõ ngôi nhà. .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo . mư i năm là cùng. con bé xinh ñ p ghê t m ñó nhìn chúng v thương h i l i chính là con bé kh n kh ñó à? . H n ta s t i ñây chi u nay vào lúc sáu gi . Bà hãy lo gi nhà.Không s hơn ông ñâu! Marius ñáp gi ng hơi gay g t vì chàng b t ñ u ñ ý th y viên c nh sát v n chưa g i chàng b ng “ngài”. Tư ng khá th p. và trong trư ng h p r i ro thì năm năm.Anh có chìa khóa ngôi nhà không? . À quên. ñư ng Pontoise. Ph i chân b n ngư i kh n n n này l i.. Anh hãy theo tôi. chòm râu c m xinh x n lãng m n c a tôi. R i chàng bư c v i v phía ñ n c nh sát g n nh t.Ông thanh tra nói sau phút nghĩ ng i.Ông thanh tra v a h i v a nhìn ñăm ñăm vào Marius nhưng v i .nh ng ngư i ñó là ai? .V i atron-minette.Marius nói . Marius v a ti p bư c v a nghĩ ng i. và ngư i có râu là Demi-liard .. Và bà mu n nghe ñi u này không. Hôm nay còn nhi u ñi u c n ph i làm hơn. Ph i báo c nh sát.Chúng ta s gi t h n. Marius l ng l r i kh i phòng. . R i sao ch . Chưa tính c xe ng a c a lão Chose. tên già ng c y. m t th y ñ i nói. tôi mu n dùng gu c mà ñ p cho b b ng nó ra. Bà có bi t r ng h n h nh phúc ñ n n i ñã không nh n ra tôi? Chính chòm râu ñã c u tôi ñ y..D không. Ông thanh tra c nh sát là m t con ngư i cao l n. Marius nghĩ th m trong cơn khi p ñ m. Bà s giúp chúng tôi. ðây là m t v h p d n.40 - . . Hôm khác chúng ta s ñi ăn. Và chàng k l i m u chuy n trao ñ i gi a hai k lang thang trên ñư ng Petit-banquier. Chàng trai nói. bà hãy mua hai ñ u thanh ñ ñ t lò. Ông y không có ñây. H n ñã ñ l i chi c áo khoác c a h n cho tôi.. Chàng th y câu chuy n c a hai ngư i ñàn ông ñang ng i trên tuy t kia có ph n liên quan ñ n nh ng ý ñ ghê t m c a Jondrette. Không có ngư i nào trong nhà: Hai ñ a nh thì lo rình. Lúc ñang ñi trên ñư ng Petit-banquier chàng nghe có ti ng nói v ng ra t nh ng khu ñ t tr ng ven con ñư ng. Marius k ông nghe câu chuy n.Ngư i ñàn bà h i.. .. Ph n m i ngư i là năm trăm frăng ñ y. Chàng ñi ch m l i. v này không th th t b i ñư c.Anh có s nh ng ngư i ñó không? . M t ngư i có râu m c áo b lu. . .Ch c Patron-minette có liên quan ít nhi u t i câu chuy n ph i không? . ðó là gi mà tên bên c nh ñi ăn t i. . Anh có trông th y m t tên ăn m c sang.Ngư i tóc tai b m x m ch c h n là Brujon.Khi tôi nghĩ hai ñ a con gái tôi ph i ñi chân tr n và không có m t chi c áo dài ñ m c. Nhưng hãy mang v ti n l cho tôi ñ y.

Chúng ñã n p ñ n.Ông hãy yên tâm . Anh hãy quay v ñi m quan sát c a anh. .. t ñây ñ n lúc ñó có c n gì tôi. B n ñó s ñ n. P ng! M t phát súng.Marius ñáp. Anh c h i thanh tra Javert. .T t. ông thanh tra g i chàng : Nhân ti n.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo m t v ngư ng v ng. . Còn anh hãy gi l i hai kh u súng này. H n sáu gi nhé? Tôi có ñ thì gi . Anh ñ ng quên ñ y.41 - . hãy ñưa nó cho tôi.. Và khi chàng trai ñ t tay lên ch t c a ñ bư c ra ngoài. Khi phán ñoán tình hình ñã ñúng lúc. anh hãy ñ n ho c cho ngư i ñ n ñây. Hãy c ñ cho chúng vào. Tôi và m i ngư i s có m t t i ñó. anh hãy b n m t phát ch thiên.

chàng trai nghe ñ ng m ch mình ñ p như ngư i ta nghe ti ng ñ p c a m t chi c ñ ng h nh trong bóng t i. Chàng ch ñánh li u bò ra khi nghe cô con gái c a Jondrette càu nhàu ti p theo m t cái l nh c a cha cô. Ông có m t dáng v thanh th n ñáng kính.Ai ñ y? .ñây không ph i là lúc ñùa gi n. . . Marius gi kh u súng l c trong bàn tay.Chúa tr l i nó cho ông.Anh ta chưa v và ñây là gi ăn chi u c a anh ta. m t cây n n ñang cháy trên lò sư i. . Chàng ghé m t nhìn. m t gi ng nói vang lên. R i ti ng m c a phía dư i cho bi t hai cô ñã ra ngoài. ra ngoài. Chàng l y hơi. . Tuy t không còn rơi n a.Mình ng c th t.Không có ai c .Ông Fabanton. Hãy l y hai cái gh c a anh ta. Ng i trên giư ng. Jondrette v i vàng bư c ra.ðó là ti ng kêu r c c a b c vách ngăn. s s t. Trong ánh sáng màu ñ ñó. ông ta ti p l i : .Không có ai phòng bên c nh à? . Cánh c a ngôi nhà ñóng l i. .Hãy ñu i c xe ng a ñi! Bà v chu n l trong lúc ch ng bà không ng t tuôn ra nh ng l i thăm h i và cám ơn. Khi h i chuông l i St-Médard ñ sáu gi .Ông ta nói.Ngư i cha nói .Jondrette h i. Tuy nhiên chàng v n không nao núng. r i th p gi ng v i v . .Th thì hãy tr l i ñây.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 7: Mai ph c Marius l ng l tr v phòng mà không g p ai.Cô gái kêu lên. . Marius s p xu ng trên hai bàn tay và hai ñ u g i. Ông ta l ng nghe m t h i r i b t cư i. ân nhân . có hai ñ ng dư ng như là m t ñư ng s t v n và m t ñ ng dây. Ông ñ t trên bàn b n ñ ng ti n vàng. v m t c a ông ta trông như qu d ñ n ñ i Marlus mu n ñư c s n sàng trư c m i b t ng . Trong nháy m t.42 - . Ông ta nói. . b ng s d o dai c a tu i tr . Jondrette v a hút thu c v a nghĩ ng i. C gia ñình ñang có m t. .ông hãy dùng món ti n này ñ tr ti n nhà và các nhu c u quan y u c a ông. Nhưng chàng không dám ra kh ich n p c a mình. hãy l y cây n n và ñ n ñó xem. .Xin vào ñi. . B y gi kho ng năm gi rư i.Không sao.Ông nói .Cô bé b thương th nào r i . Trong m t góc c nh c a.ði canh b ng chân tr n trong tuy t. Con ngư i nhân ñ c xu t hi n. và l ng l bò dư i g m giư ng. T i phòng c a gia ñình Jondrette.Bà v ñáp. . Marius nghe ti ng cánh c a ñóng l i. Trăng ñã ra kh i sương mù và t o cho m iv t m t dáng v ma quái.Không.Ông ta nói. . . Marius nghe ti ng hai cô con gái bư c xu ng c u thang. ñã c m lên m t kh u súng và lên cò. Marius ñã ñ n bên cái l nơi vách ngăn. .Ngư i khách h i. Tr n gian phòng c a gia ñình Jondrette ñư c soi b ng ánh sáng c a m t lò l a khá to b ng tôn ñ y than ñang cháy r c. M t ch p sau bà ta tr v Tuy t rơi liên t c t sáng ñã tr nên dày ñ c ñ n ñ i ngư i ta không nghe ti ng c xe ng a t i và cũng không nghe nó ñi. .Jondrette gi t mình kêu lên và nh m d y trên chi c gh c a ông ta. .Ngày mai t i mày s ñi giày có c b ng xoa màu b hung. M t cái kéo to ñư c nung ñ trong than. Con gái. . bà Burgon. . Chán th t! . v ân nhân hào hi p c a tôi. m t ch p sau chàng nghe ti ng ngư i ch thuê chính. . có ti ng gõ nh nơi cánh c a. t o thành m t ti ng ñ ng khô khan.

nhưng không có công ăn vi c làm? Th i kỳ sung túc c a chúng tôi ch ng còn l i gì. Ta là ngư i ch quán Monfelmeil. mang m t n b ng gi y màu ñen. . bà Jondrette kêu lên gi ng nũng n u c a k x u như ma ñư c tán t nh.Jondrette nói gi ng van v . Trong lúc Jondrette ñang nói luôn m m. .Jondrette! . .Ông có mang theo ví không? Tôi b ng lòng v i ba nghìn frăng. m t con qu d ! Marius run lên tê tái. Bên trái ông là Jondrette v phía c a s và bên ph i ông là v c a Jondrette cùng b n ngư i ñàn ông phía c a ra vào. Hãy nhìn vào b c tranh c a tôi. .Không.C xe ñã th ng ng a chưa? Nó có ch ñúng nơi tao b o không? Có m t xe ng a thuê phía dư i ch ? Montparnasse ñâu r i? . Ông chú tâm nhìn quanh.Ta không ph i là Fanbanton l n Jondrette. . .Bà y ñang ng c ngo i. . . m t cái búa gi t bò. Ông ta ñ n b c thành nơi phía dư i chân có m t t m pa nô mà chúng ta ñã nói. ngư i th ba n m ch t m t cái khóa to tư ng.H n ñã d ng l i ñ nói chuy n v i con gái ñ i ca.B y gi tên cư p m i hét lên.Nhưng bà y can ñ m làm sao! ðó không ph i là m t ngư i ñàn bà. Nhưng ông không có v gì s hãi. . . gi ng kinh ng c. . Chúng tôi s còn gì n u không có ñi u ñó? Chúng tôi kh quá Chúng tôi có ñôi tay.Tôi th y bà Fabanton có v kh e hơn. và gi i thi u nó cho ngư i khách b y gi ñang nhìn ra c a. ngư i yêu d u ñáng thương này và tôi. ngư i mà chàng. m t b c tranh mà tôi quy t gi nhưng bu c ph i bán ñì b i ph i s ng. ông bi n cái bàn thành m t lá ch n và n m tay ch c kh e c a ông ch ng trên lưng chi c gh ông ñang ng i trong m t c ch ñáng s .43 - .Nh ng ngư i hàng xóm. Mi nghe rõ chưa? Thenardier.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo . Xúc ñ ng vì l i khen.Ta là Thenardier.H l m lem b i h làm ngh than.Jondrette nói.Fabanton t c là Jondrette. B t ch t. Ông có nh n ra tôi không? C a phòng ch t m toang. .Mình lúc nào cũng quá t t v i tôi. Marius. Nó ñáng ba frăng. ngư i th nh t vũ trang b ng m t cây g y b ts t. Ngoài ra t t c ñ u s n sàng.T t c s n sàng chưa? . . Chàng ñang n m trong tay mình s .Ông hãy mua giùm tôi b c tranh này. Ch còn m i m t món ñ . Chàng h t ho ng s ng s .Không. . Thenardier! Ngư i ch quán Montelmeil! Cu icùng chàng ñã g p ông ta! Và trong hoàn c nh tr trêu làm sao. Jondrette d u gi ng : . Jondrette hét lên b ng m t gi ng r n ràng : ..T .Nh ng ngư i này là ai? .Jondrette ñáp v i n cư i ñau kh và bi t ơn.Không ph i chuy n ñó ñâu. Marius không nghe câu tr l i ñó. Xin ông ñ ng b n tâm. l i là m t tên cư p. Ông lão ñ ng d y t a lưng vào b c thành. Ngư i c u m ng cha chàng. . . . Mi ñã nh n ra ta chưa? Trán ông lão thoáng ñ . . Marius th y m t ngư i r i ba ngư i n a m t mày bôi ñen bư c vào r t êm ñ n n i ngư i ta không nghe ti ng b n l c a chuy n ñ ng. ngư i ta th y xu t hi n ba ngư i ñàn ông m c áo b lu. . Jondrette . có t m lòng. ngư i th nhì. ông . Con ngư i nhân ñ c xanh m t. B n ngư i ñàn ông v n ng i trên giư ng.Ông ư c lư ng nó bao nhiêu ti n? . Cánh tay chàng s n sàng n súng ñã t t h xu ng. .Ngư i khách nói. m t tên kh ng l . Bi t danh ngh sĩ mà v tôi ñã ñ t cho tôi vì thương c m.Jondrette h i và ti p theo ñó c t lên m t ti ng cư i khi p ñ m. ân nhân ..Ngư i khách ng c nhiên h i. Chúng tôi luôn luôn h nh phúc.Ngư i khách v a nói v a nhìn th ng vào m t Jondrette như m t con ngư i b t ñ u ñ phòng.ðây là m t b ng hi u bán rư u. nhưng ông v n tr l i m t cách bình tĩnh.Th là ông không nh n ra tôi à? . ñó là m t con bò. H ng i trên m t cái giư ng. . . .Ch nó ñã ñưa nó ñi nhà thương ñ băng bó. không chút run r y.Nhưng mà. .Jondrette h i ngư i c m g y .Jondrette nói. ñang nóng lòng x thân báo ñáp.

À! Ông ta l n gi ng .. ông ñã ñ n c a s . Và trư c tiên tôi có nh n xét này.Babet.ðúng.Ông ta nói v i m t v d u dàng tr m tĩnh. Hãy vi t ñi! Ông ta v a nói v a xô cái bàn t i trư c ông lão và ñ t trư c ông m t bình m c. Ông ch có m t túi da ñ ng sáu frăng và m t chi c khăn tay.Ngư i tù h i.44 - . . t i sao mày ñưa ñ n l m th ng th ? .Thenardier nói. Tôi không ph i là h ng ngư i l i d ng s th ng th c a mình. M t tên giơ lên ñ u ông m t cây g y b t s t. hãy c i trói cho ngài. . . Tôi không quá ñáng l m ñâu. k mua t ng búp bê? N u mi không nh n ra ta thì ta cũng nh n ra mi dù không có cái áo tơi vàng c a mi.ð ng làm h n ñau! M t cu c chi n quy t li t b t ñâu. ngài ñã có th gãy m t chân r i ñ y. leo lên b c a.Bi t sao bây gi ? T t c ñ u mu n ñ n. Chúng l c l o trên ngư i ông.Cu i cùng cũng g p l i mi.Ngài s b o v i tôi là ngài không có hai trăm nghìn frăng trong ngư i. Ch n cái gì ñây? Cu c s ng ngư i cha c a ngư i anh yêu d u hay t do c a Thénarder? C hai phía ñ u ñem l i ni m ân h n. Chúng ñã qu t ông ngã trên cái giư ng ñó. Bà Thénadier v n chưa buông tóc ông ra. Tôi có l i khi m i ñây ñã n i gi n.Thenardier ñáp tr . . Ngài bu c ph i nói thôi? Ông ta quay l i v a cư i kh y v i b n cư p ñang ñ ng im g n c a.Ông ta b o. . Dù sao. Ông l m tôi v i m t ai khác ñ y.Tôi không bi t ông mu n nói ñi u gì. . Phát súng s p s a b n ñi khi gi ng Thenardier vang lên : .m c a s . Ông dùng chân xô chi c gh và cái bàn. . Ông lão kh e m nh ñã qu t ngã ba tên xông vào t n công ông.. bư c qua ñó ñ i v i ông ch là công vi c c a m t giây. Thenardier v a ti p l i v a li c nhìn v phía lò l a. hai ñ u g i c a chàng khuy xu ng. Bà Thenardier túm l y tóc ông. Khi bàn tay ph i c a ông lão ñư c t do. m t ngòi bút và m t t gi y.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ph n nh ng con ngư i ñang nh n nháo dư i m t chàng kia trong Khi h v n không hay bi t. ðó là lúc mà ngư i l m t tóc b c phơ ch ñ i. Th i ti t x u. nhưng b n tên khác ñã n m ch t tay và gáy ông. Ông lão không nhíu mày. tên cư p nhúng .Hãy c t h n vào chân giư ng. . Tuy nhiên m t ti ng g i v n là ñi u t nhiên ch . Tôi ch ñòi ngài hai trăm nghìn frăng thôi. m t tên cư p nói ti ng b ng.Nh m? . Chúng nó treo mõm c . ñây cũng là m t lão già gan d . . ch ng ai nghe ñư c gì c .Ngài ñã l m tư ng khi th nh y qua c a s . Bây gi chúng ta s nói chuy n m t cách nh nh hơn. nhưng tôi không mu n vơ vét h t c a ngài. B n cư p ñã trói ch t ông lão và c t ông vào m t thanh giư ng. Tôi k t lu n r ng n u ngài không kêu la chính vì ngài cũng ng i công lý và c nh sát như b n này. mi ñã nh o báng ta b ng cách tr cho ta m t ngàn năm trăm frăng ñ l y ñi m t ñ a con gái ch c ch n thu c b n có ti n và ñã mang v cho ta nhi u ti n. Chúng ta có cùng quy n l i.Ngài . Ông ñã m t n a ngư i bên ngoài khi sáu n m tay l c lư ng ch p l y ông và cương quy t ñưa ông tr vào phòng. . Tôi không ñòi h i ñi u ñó. càng tr nên quái d hơn sau c nh d d i v a qua.Mi có ñi u gì c n nói trư c khi b n ta cho mi ñư c say sưa? Ph i không. M t ngón tay c a Marius tìm cò súng. tên già t thi n ! V i cái v hi n lành c a mi.Ông lão nói khi Thenardier ng ng ñ l y hơi. Chàng c m th y tâm h n ñiên lo n. v i m t v nhanh nh n th n kỳ. . R i quay sang tên c m g y . m i ñây mi ñã sa vào s ñê ti n c a ta! Ta thích thú v i ñi u ñó Ta nghĩ th m: tên ng c! Ta ñã fóm ñư c mi! Ta ñã li m chân mi sáng nay. ta s làm tan nát tim gan mi chi u nay! . Chúng ta có th ñ ng ý v i nhau. À. Tôi không bi t tình tr ng tài s n c a ngài ra sao. các b n. tên tri u phú xơ xác. . và b ng m t cú nh y.Tôi ch ng h là tri u phú. là ngài v n chưa c t lên m t ti ng la nào. Tôi ch nói v i ngài m t ñi u: hãy vui lòng vi t ñi u tôi s ñ c cho ngài. . Thenardier v n ñi ñi l i l i v ñ c th ng : . Thenardier c m m t chi c gh và ñ n ng i trư c m t n n nhân : .Ông mu n tôi vi t th nào ñây? . B n này cũng không c n nhét gi vào mi ng ngài b i phòng này r t kín.Tôi ñang b trói. M t tên cư p tuân theo l nh c a Thenardier.

Marius c m th y tim mình ng ng ñ p. tuy nhiên t ng ch p Marius nghe ch ng như có m t ti ng ñ ng ng m bên ông. ñ a ch gi . .45 - .B t ng Thenardier nói.Bây gi hãy ký vào. Tôi báo trư c ñ ngài hi u. Thenardier b t ñ u ñ c. hãy ñ n ngay. Không ai bi t gì. Thenardier c m lên chi c khăn tay t ch thu trên ngư i ông lão và nhìn m y con ch ñ u. Và b n này s tr cô y v cho ngài ngay khi ngài trao hai trăm nghìn frăng. Ngư i ta s ñưa con gái ngài lên ñó. b n tôi s bóp c Sơn Ca. ph i không? . b n tôi s th ngài ra và ngài s ñư c t do v ng t i nhà ngài. S náo ñ ng trong tư tư ng c a Marius ñ i ngh ch v i ni m im l ng bi th m c a gian phòng. Ngư i tù có v nghĩ ng i m t h i r i c m ngòi bút “Cô Fabre. B n tôi s lên ñó v i cô gái. . Sơn Ca y mà. Bà bi t ph i làm gì r i. M t phút chưa k p trôi qua ngư i ta ñã nghe ti ng qu t roi nh d n và t t h n. m t ñ l a.Như m i ñây tôi ñã nói v i ngài chuy n gì s x y ra. Gi ñây chàng c m th y mình kìm ch không ch vì chúc thư c a ông ñ i tá.Ngư i tù nói.” Ông ta ch t ng ng ñ c.C n nh t ñ ng ñ m t lá thư. . . vì s nguy k ch c a ngư i chàng yêu. . . Ông ta nói. ngư i tù cúi ñ u. không có Urbain Fabre nào c . Ngài ñã không nói d i tên mình thì s không nói d i ñ a ch c a ngài.Bà ñâu! . . Không ai làm h i cô y c . Còn mày. V tôi s tr v . Mày bi t ñã ñ c xe ng a ñâu ch . Hãy c yên tâm mà ñ n. .ðúng. ñâu ñó bên ngoài hàng rào.Urbain Fabre . hãy qu t roi ñi tên ñánh xe! Ngư i ta s ñưa cô y t i nơi an toàn.“Con gái yêu c a cha. Hãy l y xe ñi và tr l i ngay. Cha ñang ñ i con. Ngài hãy ký vào ñi. con gái ngài s theo bà y không chút khó khăn..U F. Ngay khi v tôi tr v và b o tôi “Sơn Ca ñang trên ñư ng”.Ch ng có ai c ! ðư ng St-dominique-enfer. s 17.Thenardier ti p l i. Thenardier sư i m ñôi chân. N a ti ng ñ ng h ñã trôi qua như th . ông th y không? Tôi . . . “N u ngài làm gì ñ tôi b b t. .Thư ñây. M y tên cư p im thin thít. ñi theo bà y.D . b n tôi s bóp c Sơn Ca”. mà còn vì chính tình yêu c a chàng. Thenardier l ng thinh.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ngòi bút vào bình m c và ñ t nó vào các ngón tay ông.Hãy c vi t! Thenardier nói và ông ta l i b t ñ u ñ c : .Ông lão h i. . Gueulemer. mi ng th d c. ông quá t t..Ngài Fabre.Ngài xưng cha con v i cô y. A! Hãy xóa câu “Hãy c yên tâm mà ñ n. ñư ng SiDominique-enfer. . Nh n ñư c thư ngài.Thenardier kêu lên gi ng nóng n y. . Tên cư p ñi theo bà ta xu t hi n phía sau bà ta và ñi l y l i cái búa b bò: .Bà ta kêu lên. . Th ñ y. nhà ông Urbain Fabre. Th mà lão già này b t ông ph i ñ i. C hai ngư i s bư c lên c xe ng a v i b n tôi phía sau..ðúng r i. M t kho nh kh c im l ng trong gian phòng nh p nhúa. s 17” .Tên cư p nói. .”. T t l m.Thenardier nói.Tôi không bi t ông mu n nói gì. Kh u súng mà bàn tay y u t c a chàng ñang c m m t cách kh s . ngài ñ ng s t ru t. . hơn bao gi h t chàng th y khó s d ng ñư c nó..“Hãy ñ n ngay. Ông lão xóa câu ñó. Ông không ñ ng ñ y. . N u ngài làm gì ñ tôi b b t. vì l i d n dò c a ông ñ i v i Thenardier.Ngài tên gì? . Bà Thenardier bư c vào.” Vì nó có th gây ng v c.Ai? . có m t c xe v i hai con ng a th t t t.Bà ta l p l i. . Cha tuy t ñ i c n ñ n con.ð a ch gi ! . m t mày ñ r n. Ngư i trao cho con m nh gi y này có trách nhi m ñưa con ñ n v i cha. Ngài hãy ghi ñ a ch .Cô bé. . R i.

Trong lúc v ông ta gi n như ñiên. Ông ch còn m t chân b c t vào giư ng. Và trong lúc s t ñ n sâu trong v t thương. . ði u ñó gi ng như m t m t hi u báo ñ ng trong m t nhóm ngư i.. . ông gi t m nh nh ng dây trói. trong nháy m t thang dây ñư c ném ngoài c a s và c t ch t vào b c a b ng hai móc s t. Cùng lúc. Ngư i ta nghe ti ng xèo xèo c a th t cháy. Hai tên cư p ñ t bàn tay lên vai ông.46 - . Marius nghe câu chuy n thì th m : . la l i om sòm. Thenardier t t bư c v phía cái bàn. ông nhìn ñăm ñăm vào Thenardier b ng cái nhìn sáng ñ p không vương chút h n thù. không nói ti ng nào.Chúng ta không có thì gi . không nao núng. .Hãy túm l y nó! Thenardier hét lên.Không c t c lão ta à? .Cái này t ñâu ñ n? . Ném qua ch n gi a phòng. . xòe và n m hai bàn tay ba l n. s ng s trong cơn khi p ñ m. M t tên cư p ñeo m t n ñ t cái khóa to xu ng ñ t. Cùng lúc ñó. B ng ñâu chàng gi t mình. Và n u lão ta hung hăng tôi s lu c s ng lão ta t i ch n? Lão ta bu c ph i nói. Hãy chu n qua c a s . .B n kh n kh . Marius l o ñ o. giơ cao hai cánh tay. .Qua c a s . u n gi ng ch m rãi và d d n : . .M t ñ a ch gi à? Th là mi hi v ng cái gì ñây? . Nh ng tên cư p ñang gi ch t ông lão ñành buông ra. Chàng v a trông th y trên bàn m t t gi y trên ñó cô con gái l n c a Thenardier ñã vi t sáng nay “B n c m t i!” Chàng c m t gi y.Ch có m t vi c ñ làm là chém phăng lão ta ñi.ñ ng quá s tao hơn tao s b n bây?. Và khi gi t cái kéo ra kh i v t thương. . Chúng s p s a xông vào khi ngư i tù c t cao ti ng nói.nhưng ñ i tao không ñáng ñư c b o v ñ n th . Cu c ñi u tra tư pháp ti p theo sau tr n mai ph c ñã khám phá trong phòng m t ñ ng xu l n b c t ñ t và ñ o g t th t công phu trong nhà tù.B n bây là nh ng k kh n kh .Kéo dài thì gi ! Ông già hét lên gi ng sang s ng.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo thì ñ b t ñ u có l tôi ph i c t mõm lão ta làm b n. .Hãy c làm gì tao theo ý mu n b n bây ñi. B n cư p ñã tr l i v i s kinh ng c ban ñ u c a chúng.Bà Thenardier nói. Qu th n ơi? Nhanh lên? Cái thang ñâu? Hãy b lão l i cho c nh sát và chu n ngay thôi. m ngăn kéo và l y ra m t con dao. Marius ñưa m t dào dác nhìn quanh trong cơn tuy t v ng.Ngư i ch ng h i. . b n cư p cũng rùng mình: Khuôn m t c a ông lão ch hơi co rút.Ông nói .Ông nói . gói m t m th ch cao v n tróc ra t vách ngăn. ông ném nó qua c a s v n m toang. chân ñong ñưa và m t nhìn vào lò l a v như ñang trong cơn m ng tư ng ñ y mang r . Trư c khi b y ngư i ñàn ông k p ñ nh th n l i và xông vào ông ñã cúi xu ng lò l a và ch p cái kéo ñang ñ r c trong than. Khi nghĩ b n bây bu c tao ph i nói ho c vi t nhưng ñi u tao không mu n! Hãy nhìn ñây! Ông vén tay áo nơi cánh tay trái c a mình và ñ t lên da th t tr n cái kéo nóng ñ mà ông c m nơi cái cán g .ðây là nét ch c a Eponine. ông ñưa nó lên kh i ñ u trong m t ñ ng tác d d n ñáng s . lư m m th ch cao v n và t gi y ñưa cho ch ng : . Cu i cùng ông ta nói v i ngư i tù. chúng ñã ñ t phăng. Thenardier ng i trên bàn không nói ti ng nào. . ñi m nhiên. . B y gi .Có cái gì rơi xu ng kìa! .Sao ñây? . Ngư i ta còn tìm ra m t cây cưa nh b ng thép xanh có th ñư c gi u trong ñ ng xu.Bà Thenardier kêu lên. Ngư i ñàn bà xông t i. và nói con gái lão ta ñâu và nói ti n gi u ñâu? Marius th ra nh nhõm: nàng ñã thoát n n. Thenardier bư c v phía ngư i tù.

. hãy ñi ñi! . Bà ta giơ cao kh i ñ u m t t m ñá lát và ném v phía Javert. phát súng h ng th t. bàn tay kia lên ñ u ngư i ch ng. Ngư i tù c a b n cư p ñã bi n m t. .. hai cánh tay khoanh. . ð ng ch ng c vô ích. gi ng l nh lùng.Babet nói v i Javert.47 - . . . . Cùng lúc ñó Javert ñã t i bên v ch ng Thenardier. tay n m ch t c áo ông ta. . .ðúng là m t lũ kh ! Rút thăm h ? Thì vi t tên ra? B vào m t cái mũ.Ông nói. chào Gueulemer. M t ti u ñ i c nh sát vũ trang b ng chùy xông vào nhà theo l nh c a Javert. .chúng ta hãy rút thăm xem ai qua trư c.Ông nói .Và không ai ñư c ra kh i ñây! Nói xong. chào Babet.Ông là vua c a loài qu d . ðó là Javert.Còn các anh thì sao? .Javert ti p l i.Hãy m trói cho ông kia? . .Hãy xích t t c l i! .Javert nói. . M i ngư i quay ñ u l i. R i quay sang sáu tên cư p ñã b trói c ng . Javert cùng ngư i c a ông ta ñã mai ph c sau nh ng thân cây ñ i di n v i ngôi nhà. . . Khi ñã vi t xong nh ng dòng ñ u v n ch là nh ng công th c quen thu c.Nào. Nh ng tên cư p trong cơn h t ho ng ñã nhào vào m khí gi i mà chúng b l i trong lúc l n tr n. .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo . Bà ta ñã ñ ng trư c ch ng và dùng thân mình che ch ông ta..ðúng r i. C a chính ñư c canh gác. Cu i cùng m t m i vì mãi ch ñ i.Thenardier nói.Javert hét.M t gi ng nói vang lên t ngư ng c a.các ngư i s không qua ngã c a s . T m ñá lát bay qua trên ñ u ông và rơi xu ng lăn trong hành lang. Vi c ñi ñi l i l i c a c xe ñã khi n ông dao ñ ng không ít. .Bà ñ n ñây! . sau t i này m i ñư c! . . nhưng c a .Các ngư i có c n mũ c a tôi không? . tin ch c h t tr n t chim.ðưa ngư i b b n cư p trói ñ n ñây . . bà ta v a ngã xu ng ñ t v a khóc.Hãy gi m t n b n bây l i.Hãy ñ n ñây m t chút xem nào! .M t tên cư p nói.Bà Thenardier hét lên.ð ng b n. .Nh ng tên khác hét lên. . Javert ñ i l i mũ và ti n hai bư c trong phòng. chúng tôi mư i lăm.Thenardier kêu lên. Hãy ngoan ngoãn. Các ngư i b y. B n c nh sát ñã t i bên gót chân chúng ta r i.Javert ñ y. Các ngư i s ñi qua c a chính như th ñ nguy hi m hơn. Ông c m chi c mũ trong tay và ñưa nó ra m m cư i.Tên cư p ngư i ta v n g i là Babet ti p l i . ông rút m t t gi y có ñóng d u t trong túi và b t ñ u l p biên b n. . chào Blujou.T t c ñ ng yên. cây g y c p trong nách. lão h à! Sau t i này m i ñư c! . . Chào Brigrenaille. bao gi cũng gi ng nhau. ðám c nh sát nhìn quanh.Phát súng c a ông s h ng thôi! Thenardier bóp cò. . . M t bàn tay to kh e c a ông ch p lên vai ngư i ñàn bà.B n bây là ñ con nít? .B n bây có ñiên không? .Không ñư c. chào Claquesous! B y gi ông trông th y ngư i tù c a b n cư p v n ng i cúi ñ u không nói gì t lúc các nhân viên c nh sát xông vào.Ông ti p l i . Còn Eponine vì không có m t ch c a cô ta nên ông không tóm cô ta ñư công v nh tai nghe ngóng và ch m t hi u. .Chúng nó ñang trong bóng mát.tao bi t b n bây và nh n ra t t c b n bây.Hai ñ a con gái tôi! . .Thenardier kêu lên trong cơn h i h .Tôi xin ñ u hàng. ông ng i m t cách oai v trư c bàn nơi v n còn cây n n và bình m c cùng ngòi bút. .B n chúng ñáp.Bà Thénardler kêu lên m ĩ. Vi c ñ u tiên là ông b t nh t Azelma.Chúng tôi cũng th . ông quy t ñ nh bư c lên: ông ñã t i lúc ñúng lúc.Javert h i nh ng tên cư p khác. Ông hãy b n ñi! Thenardier ñón kh u súng và nh m vào Javert. Vào lúc tr i s p t i. Ông này cu i mình xu ng tránh.Ch m t thì gi thôi.Javert v a nói v a nhìn ông ta ñăm ñăm. Balet ñưa cho Thenardier m t kh u súng l c mà h n gi u trong l p áo b lu c a h n và h n nói vào tai ông ta : . . ông ngư c m t nhìn lên. Tôi không dám b n ông ta. chào Deux-Milliaids.

.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo s thì không.ðó ph i là tên n i c m nh t. bóng t i và kho nh kh c m i ngư i không chú ý t i ông ñ phóng mình qua c a s .48 - . .Qu tha ma b t? .Javert rít qua k răng. s b b n. Không có ai bên ngoài. V a ñư c c i trói xong. và trong lúc ông Javert l p biên b n. . M t nhân viên ch y lên c a s trên mái nhà và nhìn quanh. ngư i tù ñã l i d ng s l n x n. Cái thang dây hãy còn lay ñ ng.

. .Bà ñáp g n khi ñư c h i v chàng trai.Món ti n này t ñâu ñ n v y kìa? . G p l i nàng. Eponine bi n m t. Th t khó ch u. Chàng không ra ngoài n a vì s cô s gi ñ n mà không g p. nhanh như m t con ma trơi và Marius tr v phòng. Hôm sau ngay vào lúc b y gi sáng. nh ng ngư i mà cô d n v phòng cha cô. Eponine. Eponine nhìn Marius ñăm ñăm. M i sáng th hai. t ngăn kéo.À.Ngư i c u ch quán th c m c. cho ch t lên chi c xe ñ y tay sách v . .Còn anh. chàng c m th y m t bàn tay ñ t lên cánh tay c a chàng m t cách kh n kho n.Chàng nói. ñ n n i khi Javert tr l i trong bu i sáng ñ h i Marius v s b cu c hôm trư c.Eponine. ông ch g p ngư i thuê nhà chính. .. thưa ngài Marius. Cô còn nh ch ? Này. mình ch c n g p l i nàng r i ch t cũng ñư c! Chàng ra ph m i ngày. .. . Marius r t ñ i chán ngán. ngư i con gái mà chàng yêu và ông lão ch ng như là cha nàng. anh ñâu? . . Marius ñã d n ñ n v i Couteyrac. nhưng chàng không hy v ng gì n a. tôi chưa ñ n tu i trư ng thành. Vì chuy n ñó. M t tu n l chưa trôi qua cô ñã gõ c a nhà Coufeyrac. Marius ch t n y ra m t ý nghĩ : .Không. cô gái l n c a ông Thenardier . t t c nh ng câu hôi ñó v n không tư c b chút nào v quy n rũ thiên th n c a cô gái nơi vư n Luxembourg.Cô nói. tôi mu n bi t ñ a ch c a h . Hai tháng trôi qua. cái bàn cùng hai chi c gh c a chàng và lên ñư ng không ñ l i ñ a ch . Chàng c m th y ñ i mình cùn nh t ñi và chàng t nh . Qua m t lu t sư t p s . nh ng v ra oai ñó! Ngài có v bu n.. Trong ñêm chàng tr n tr c suy nghĩ. .Cu i cùng tôi cũng g p anh! . Anh không còn ñó à? . Còn thi u hai tháng.. chàng tr ti n phòng còn thi u. Chàng v n mong m i ñi u ñó. Chàng m i mê ñưa m ng tư ng d o kh p các con ñư ng.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 8: L p ph tình t Marius ñã ch ng ki n ph n k t c c b t ng c a các bi n c .. Ph i nghĩ sao v ông lão ñây? Có ph i ông th c s l n tr n c nh sát! ông có nh ng phương di n anh hùng và nh ng phương di n ñáng ng . Marius nh mang ñ n phòng l c s Force năm frăng cho Thenardier.Khách s n Porte St-Jacques.Anh mu n bi t ñ a ch c a cô nàng xinh ñ p ch gì? . chàng ngư c m t và nh n ra Eponine.Ho c c a ông y. . trong bóng t i kia. tôi hi u.. ðã có lúc chàng ñư c nhìn l i sát k . bà Burgon.Anh bi t tôi tên là Eponine à? . Ngư i ñi ñư ng xô ñ y chàng. . Ông th tìm cách g p l i chàng nhưng không thành công. Marius bi t Thenardier b giam vào ng c kín. Cô nàng cũng không ñ chàng ñ i lâu. . Công vi c chàng gián ño n khi chàng mãi ñ m h n trong m ng tư ng d u dàng c a chàng vì không gì nguy hi m hơn s ñ t kho ng c a công vi c b i mơ m ng thái quá ch nh n chìm con ngư i thôi. Nhưng anh có . .. T i sao ông tr n lánh V i Marius. giư ng. Javert tin r ng chàng trai mà ông không gi l i tên ñã s hãi và th m chí không dám tr v phòng trong lúc mai ph c.ðúng ch ng quan h gì. ð i chàng l i chìm ñ m vào ni m bí n trong ñó chàng lang thang dò d m. .Cô nói. .Tôi ñã ăn xin t i c ng c a nhi u giáo ñư ng ñ g p l i h . lòng ch a chan hy v ng. chàng cũng không hay bi t. R i m t làn gió ñã cu n ñi t t c nh ng cái bóng ñó. ñúng r i.T t l m. H ñã th tôi ra.Cô gái ng c nhiên h i.. Th nhưng m t ngày n . Marius phó m c cho m i ám nh tuy t v ng ñó xâm chi m tâm h n chàng.Tôi ñã có ñ a ch ? .Cô nói. .ðã d n ñi! ..Bi t ch .Cô nói trong khi Marius th n ñ m t. Ch ng quan h gì.Tôi ñã b giam h t mư i lăm ngày.49 - .

Tr n bu i t i anh v n n n ná ñó. m t thanh c a hàng rào song s t tróc kh i l chôn. khi hoàng hôn b t ñ u ph m m i v t. hãy c m cái này và chàng ñưa cho Eponine m t ñ ng năm frăng. chàng ñ t trên chi c gh dài m t lá thư l i l d u dàng và c m ñ ng b c b ch nh ng tinh c m tha thi t t trái tim chàng. . s m ngày hôm sau. Tôi không thích.Cám ơn. Nhưng hai ngư i ñó vào ra b ng m t c a khác cách ñó r t xa trên ñư ng Babylone. ñ c và nh th m : “Ch có m t ngư i ñ c nh t m i có th vi t lá thư này. Khi bư c ñi. Nàng có mu n ra ngoài không? Hay nàng ch ñ i m t cu c vi ng thăm? Không. nàng ăn m c chu ñáo. M t ngôi nhà m t t ng v i m t khu vư n l n ph n nào b b hoang. Tuy nhiên tôi cũng mu n xin cô m t l i h a.Chàng nói. m t ñi nh ng ni m vui l thư ng và tuy t v i do cái nhìn d u dàng xi t bao kia mang l i.Chàng thì th m v i cô gái ñang kh run lên . m t ñăm ñăm nhìn lên các khung c a s ngôi nhà.Này cô bé. Chi u ñ n. . nàng cũng mơ tư ng t i nh ng l n g p g t i vư n Luxembourg. chàng không dám ñ n g n. lòng m ng kh p kh i. Chàng ngư ng v ng. chàng ch c n m nh tay m t chút ñ g t nó sang m t bên. . Cô hãy th v i tôi r ng cô s không nói ñ a ch này v i cha cô cũng như b t lu n ai trong gia ñình cô. Nàng hy v ng gì? Nh ng ñi u mơ h nàng th y dáng như có lúc nàng s ng trong mơ. ưu tư và ngây ng t. ðó là chàng. S 18 ñư ng Plumet. Nàng dành tr n ngày ñ ñ c l i nh ng câu tình t ñó. không nên gây s ng v c c a ông lão l n s tò mò c a láng gi ng.50 - . Hòn ñá v n còn ñó. Nàng quay ñ u l i và ñ ng th ng ngư i. Tuy nhiên m t bu i chi u chàng tr nên b o d n. Nhưng anh hãy gi l y ti n. H ñó v i m t ngư i giúp vi c già.Tôi xin th . Hai ho c ba l n chàng ñã trông th y bóng dáng ngư i chàng yêu. Chàng có v xanh xao và m ñi.Tôi h a v i cô. và trái tim thơ ngây c a nàng cháy lên t ñó. Marius ñã d ng l i trư c c a song s t ñư ng Plumet và cái nhìn c a chàng háo h c r o kh p khu vư nnơi nàng ñang . ñó là chàng”. .Xin l i cô. chàng th a s c chui qua. Chàng v n tr l i nhưng chàng ñã quy t ñ nh mình ph i th n tr ng. V chăng tôi không quan tâm ñ n cha tôi. Nhi u ngày liên ti p. v n ng m nàng hàng gi m t cách ngư ng m . Nàng cũng bu n kh vì m t ñi nh ng bu i ñi d o ñó. Và cô bư c ñi. Chàng không ñ i nón. Hoàng hôn càng làm tái thêm v ng trán ñ p c a chàng và ph bóng t i lên ñôi m t chàng. chàng không s ai trông th y. Ngay trong ngày.tôi không th s ng mãi như th ñư c. trán áp vào các thanh s t l nh. Chàng m nh kh nh. N i e p c a nh ng trái tim yêu ñã l n lư t tính táo b o c a tu i tr chàng. m nh kh nh và bu n bu n. . t i nơi này s thu hút cái nhìn c a ngư i ñi d o xinh ñ p. Th là t i hôm ñó chàng ñã dám ñ n g n chi c gh dài b ng ñá nơi chàng ñã trông th y cô gái ng i chàng ñã l i ñó h t m t ph n ñêm. M t l n nàng ñã ñ n ng i trên m t chi c gh dài ph ñ y rêu cách hàng rào song s t không xa. chàng yêu. t i chàng trai tr ñ p kia. Nàng c m nh n trong m y dòng ch ñó nh ng tia sáng và nh ng ng n l a. Và qu nhiên. . V iMarius. Nàng bư c xu ng khu vư n và ñ n chi c gh dài. B i ñư ng v ng và ñêm t i m t. Tôi ñã .Marius n ng nhi t nói. Marius xúc ñ ng ñ n n i chàng suýt b c l s hi n di n c a mình. Nàng nh nhàng ñ t bàn tay tr ng nõn c a nàng lên ñó như mu n cám ơn nó b ng cái vu t ve. Cô gái b t g p lá thư. v bu n bã. m i vi c x y ra như Marius ñã mong ñ i. Có m t c a song s t.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo h a s cho tôi ñi u tôi thích ñ thư ng tôi không? . Chàng v a ñ t trên lá thư c a mình m t hòn ñá v a nh th m r ng hòn ñá này. T nhi u tháng nay. ông y ñang b giam vào ng c kín. Nơi t ng m t c a ngôi nhà nh ng ng n ñèn ñã th p sáng. chúng ñã bi n thành nh ng vì sao. Nàng m i ch m bi t suy nghĩ. . Th ñ y. B t ch t nàng có cái c m tư ng không th gi i thích ñư c mà ngư i ta nh n ra khi có ai ñ ng phía sau mình.

có m t cái giư ng ñai v i. h nhìn nhau ñ m ñu i và tâm h n tràn ng p bao ý tư ng. Nhưng bây gi . . m t cái bàn g . và m t ngư i giúp vi c già tên là Toussaint. .. h g i g m cho nhau nh ng gi c mơ c a h .Bao gi em lên ñư ng? . Cô có ñ c nh ng gì tôi ñ l i nơi ñó. có th s ñi Anh. H s ng trong s trào dâng r c r c a tâm h n h . tôi v n ñ n ñây..Cô yêu tôi ch ? Nàng ñáp b ng m t gi ng nh nh ñ n n i ngư i ta h u như không nghe. . Th r i h nói v i nhau t t c m i ñi u. .51 - . nh ng cơn ngây ng t c a h ..Cha em không nói bao gi ñi.Sáng nay cha em b o em hãy s n sàng ông s ñưa qu n áo c a ông ñ em x p vào rương. trên chi c gh dài kia? Cô có nh n ra tôi không? Xin cô ñ ng s tôi. . và trong lúcñó. cô là m t thiên th n. . h thì th m. Cô gái th t th n trong cơn xúc ñ ng.Anh im ñi! Anh bi t r i mà? H không còn l i l n a. Em r t h nh phúc.Anh tên Marius. nh ng câu truy n tr con. nh ng ti ng cư i vì nh ng chuy n không ñâu. Nh ng câu nói. nhìn sát vào các khung c a s c a cô ðêm n tôi ñã nghe cô hát.Cosette nói. H th th . t t c các bà ñ u t t v i em.Marius lo l ng h i. Phòng c a cha quét nư c vôi tr ng. Chàng nh n ra b c thư nàng gi u trong áo lót c a nàng.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ñ n. có m t ngư i ñàn bà tàn ác luôn ñánh ñ p em. . Nàng c m m t bàn tay c a chàng và ñ t nó lên tim mình. Tôi r t h nh phúc. T t c nh ng loài hoa n r quanh h và g i ñ n h nh ng mùi hương thơm ngát c a chúng. r ng cha nàng làm ñư c nhi u ñi u t t cho m i ngư i nhưng ch ch p nh n v mình ph n t i thi u nghiêm ng t. Cái ñ u d thương c a cô t a vào vai Marius.Em tên Clossne. hai tâm h n tr bi t t i nh ng kho nh kh c thiêng liêng nh t v i t t c nh ng di m phúc c a tr i. Nhưng m t bu i t i. Có th tôi làm phi n cô khi tôi nói v i cô t t c nh ng ñi u ñó. Khi em còn nh xíu. cùng chim chóc và hoa lá. R i sau ñó trong tu vi n. cha con em v n ra kh i nhà trư c bình minh. Nàng ñã khóc. . . Cô bi t không. nh ng ti ng cư i c a h lư n l trên các cành lá như ñi cánh thiên th n.Chàng h i gi ng y u t. Tình yêu c a h bi n nơi ñây thành m t ngôi ñ n. Marius th y Cosette bu n. Xin cô hãy cho tôi ñ n g n m t chút. . T khi cha con em không ñ n vư n Luxembourg n a. Cha em làm vư n. C hai rùng mình và nhìn nhau trong bóng t i v i ñôi m t sáng r c. ñ n nh ng vùng ven Paris. Chàng p úng. H không nh n ra cái mát c a ñêm l n cái l nh c a ñá. nhưng cha con em không ñ n ñó n a. cha con em s lên ñư ng. H trao nhau m t n hôn. dư i b i r m ngày m t r m r p và s c n c mùi hương ñó. ông Fauchelevent. ông bu c ph i th c hi n m t chuy n ñi. nh ng gì cao c và sâu xa nh t trên ñ i này.. ðêm ñêm.. nh ng ñi u nh c ñi nh c l i.Cha không h t ch i v i em ñi u gì c và còn lo trư c nh ng ñi u em mong mu n n a. em ñư c phép g p ông m i ngày. Trong ngày thì không bao gi . Marius ñ nàng trong ñôi cánh tay c a mình. ðôi l a tình nhân xinh ñ p ñó n mình trong hoàng hôn. m t cái gh .Nhưng em bu c ph i gi n d i n u em mu n cha chia s s xa hoa mà cha dành cho em. Hai trái tim ñó tuôn ch y vào nhau và r c lên trong hân hoan. nàng v i cha. Marius ñư c bi t r ng Cosette ñư c nuôi dư ng trong nhà tu. Tôi nghĩ r ng tôi s p ch t m t. B ng m t s thân thi t tuy t v i. Còn em! . Cha con em có m t căn h ñư ng Homme-armé và m t căn h khác ñư ng Ouest. Vào t t c nh ng ñêm tháng năm năm 1832 trong khu vư n hoang d i ñó. . vô vàn s dao ñ ng mênh mông c a nh ng thiên th giăng l p ñ y cõi vô h n.Anh tên gì . nh ng gì ñáng nói và ñáng nghe nh t. em nh em r t kh . nh ng gì kín ñáo nh t và r t ñ i bí n trong tâm h n h .Em làm sao th ? . nh ng gì mà m i ngư i chưa h th l v i m t ai. H ñ m ñu i nhau v i cõi lòng trào dâng nơi ánh m t. Nh ng vì sao b t ñ u t a r ng.

Cosette d u dàng l p l i.Cosette. H n em ngày mai.Anh nghèo l m. . Anh s g p cha con em. s . .n u em ñi. Anh không bi t chuy n gì có th x y ra ñây. Anh không có ti n dù ñ tr cho m t t h chi u. trong lúc m t h ngây ng t và ñ m l ñang ngư c nhìn nh ng vì sao. Em s ch g p anh vào bu i t i và em trao cho anh tình yêu c a em..S c m nh nào còn có th chia r chúng ta ñư c khi Thư ng ñ ñã k t h p chúng ta l i? Anh s yêu em mãi mãi. .Chàng nói. em s cho anh bi t bao gi cha con ñi.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo . .Và bao gi em tr v . Anh ñang nơi m t ngư i b n tên là Cluileyrac ñ ng La Verrerie. r i nhìn Cosette m t cách trìu m n : . Bi t ñâu ông s không ñ n ñ i vô tâm. . . H p nh t v i nhau trong tư tư ng. .. .Th thì làm gì bây gi ? . ..Cosette h i.N u cha con em lên ñư ng. em s cho anh m t ñ ng xu b i áo qu n anh r t t i tàn.Ông không nói bao gi v . . h ôm ch m l y nhau. n u em g p anh ban ngày.Mãi mãi.. tim như ng ng ñ p .52 - . . anh s nghĩ t i chuy n ñó.Nhưng t i sao anh không cùng ñi v i cha con em? . .. Em ph i bi t ñ a ch c a anh.Chúng ta hãy hy v ng.Marius p úng. say ñ m nhau c trong kh ñau. .Anh s th . m t tái xanh. anh s ch t m t.Không th ñư c. Chàng l c túi l y m t con dao nhíp r i dùng mũi dao vi t ñ a ch lên l p th ch cao c a b c thành. Anh s g p ông ngo i anh..Chàng trai nói.

T t c nh ng cu c n i lo n ñó t o nên ñi u b t l i cho nh ng ai có ñi u gì c n che gi u trong ñ i mình. k thù c a ông. chàng ch còn cách là ch t thôi! . Ông ch mong m t ñi u trên ñ i này. Nghĩ ng i mông lung. Hơn n a. ñư ng Verrerie”. h r t có th khám phá m t c u tù kh sai. Vào bu i chi u. Cosette không ph n ñ i nhưng t ch vui tươi cô tr nên bu n thiu và Jean Valjean ñã ph i ch u ñ ng n i bu n c a cô gái d i l i.Cosette? Chàng g i m t cách tuy t v ng. Ông bi t ñư c nh ng kho ng kh c h nh phúc hoàn h o khi Cosette ñ n bên ông làm cho ông vui v i nh ng câu nói li n tho ng. M t quy t ñ nh tàn kh c n y ra trong lòng chàng. Ông ngư c m t v phía hàng rào song s t. và ch quan tâm t i v n ñ h nh phúc. nh hơn m t ngư i l n. m c m t chi c áo b lu và m t chi c qu n dài b ng nhung bông màu b i. Nh ng ñ ng theo ch chươngchính th ng già c i cũng như nh ng ngư i c ng hòa ñ u t n công vào nhà vua tư s n. Nhưng s g p g ñó cũng ñ ñ ông ñi t i m t quy t ñ nh. b t ch t ông trông th y dòng ch kh c trên b c thành : “16. ðây là cái gì? M t ñ a ch ? M t m t hi u cho nh ng ngư i khác? M t l i c nh cáo dành cho ông? Trong m i trư ng h p. Phúc l i c a con ngư i. rút ra t nh ng gì ông ñã ñ c. ông ñã ch m d t nh ng cu c ñi d o ñó. gõ c a chính. khi Marius bư c và khu vư n ñư ng Plumel khi tr i s p t i. Ông m t gi y ra và ñ c m y t này : “Hãy d n ñi nơi khác!”. ông không bao gi ñ t chân t i khu vư n men theo ñư ng Babylone.Cosette! Không ai lên ti ng tr l i. . M t t gi y ñư c cu n tròn nơi ñó. B i Cosette ñã b ñi. m t s ki n không th gi i thích ñư c v a ñ p vào m t ông. Javert là m t tai h a. ñi u hi n nhiên là khu vư n ñã b xâm ph m và nh ng con ngư i l m t ñã vào ñây. ông còn bư c thêm m y bư c trong vư n và ñ n bên hàng rào song s t. ñã ñư c di n ñ t theo nhi u cách khác nhau t i Pháp. chàng tư ng ñâu mình ñã phát ñiên. S vi c m i x y ra. các nhà tư tư ng cách m ng như ng cho các ñ ng phái lo v v n ñ quy n. m t bóng ngư i ñang l n tr n trông l n hơn m t ñ a bé. Nh ng b t n chính tr ñang h a h n n bùng. ông ñã gi ng gi i v t t c m i ñi u. khi r i kh i tu vi n ñã cho h nương náu trong b y năm. trên cái gh dài ph ñ y rêu. H trò chuy n v i nhau. Trong nh ng l n ñ i di n v i Cosette. lo l ng khôn xi t. Ti p ñ n. là Cosette yêu ông. Cosette không có m t nơi quen thu c. t c nh ng gì ông ñã ch u ñ ng. Chàng trai ng i ph ch xu ng b c th m.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 9: ðư ng Chanvrerie Qua Cosette. ông và “con gái” ông. ñó là ñi u h mu n rút ra t xã h i. Và l n này Jean Valjean l i có th nh th m r ng mình h nh phúc. Ông cũng bi t r ng Thenardier cu i cùng ñã tr n kh i La Force. b i h nh phúc ñã k t thúc. nh ng v t kh c màu tr ng trong l p h ñen. Ông Madeleine ñã h c và h c nhi u. càng khi n ông thêm c nh giác. Nh ng cánh c a b n ñóng kín và không m t tia sáng nào xuyên qua các khe h . tháng năm và nh ng bu i t i tuy t v i ñã làm s ng l i n cư i c a Cosette. d u dàng c a cô. Louis-Philipp Và dư i chiêu bài chính tr ñó. ñã ch n ch n này v i hai cái l i vào cách xa nhau t o m t v an toàn. ông ñã trông th y Javert trong khi Javert không chút nh n ra ông nh ông luôn c i trang trong nh ng l n ñi d o m t mình. Cu c cách m ng tháng b y năm 1830 v n ít ñư c ch p nh n ngoài nư c Pháp. Do ñó mà ông căm ghét chàng trai tóc nâu vư n Luxembourg ñã t cho phép mình nhìn con gái c a ông b ng ñôi m t quá ñ i d u dàng. là c nh sát tr nên ña nghi c c kỳ và trong lúc truy t m d u v t m t k làm lo n. . Marius gõ các c a b n.53 - . Jean Valjean quy t ñ nh r i nư c Pháp. Jean Valjean tr vào nhà. Qu th c Jean Valjean. Ngoài ra Paris ñang không yên tĩnh. Nhưng m y lúc sau này nhi u m i lo l ng khác ñã ñ n v i ông. ð th n tr ng hơn. Thenardier. ông mu n lên ñư ng trư c tám ngày. Và ngay khi nh n ra v kh n kho n c a k si tình. M t bu i sáng ông d y s m và tình c d o bư c trong vư n trư c khi nh ng cánh c a c a phòng Cosette m . Jean Valjean l i ti p n i. ñ c gi ñã nh n ra ngư i thuê nhà ngôi nhà Plumet. M t hôm n lúc d o bư c trên ñ i l .

Ch ng bi t. nh ng kh u súng ñ i bác t Vincences kéo xu ng. có m t c u bé mư i hai tu i m y u. Ngư i ta d ng v t chư ng ng i. Và sáng nay t i phòng Couteyrac. Nhi u chuy n b t ng ñã x y ra: qu n công Fitz-james. L mai táng tr ng th c a ông kéo theo m t s ñông ñ o qu n chúng náo ñ ng.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo B ng ñâu chàng nghe m t gi ng nói dư ng như xu t phát t con ñư ng và ñang thét lên qua nh ng hàng cây . m t sĩ quan c a ñoàn 12 khinh binh. Feuilly và Courbeerre ñã tranh lu n nhau sôi n i. ñang t bao lơn c a mình nhìn ñám tang ñi qua.. M t v t chư ng ng i? Cái ch t kia thì cũng như cái ch t khác thôi. Lo t súng c a quân ñ i. g n ñư ng Hanverie. Paris chìm ñ m trong khói l a ñ u tranh. r i chàng ñi v ñư ng Chanvrerie.C u bé h i. ñoàn ngư i ñã t i ñư ng St-Denis. Trong không ñ y m t ti ng ñ ng h . . Cu c n i lo n m i lúc m t d d i l thư ng. . mũ trên ñ u.Ngài Marius. Tr con cũng vào tr n. m t th y ñ i trong thành ph ñã b thương vì m t nhát gươm t i c a St-Martin. Hai ti ng ñ ng h sau. ñ p phá ñèn ñư ng. xô v c a nh ng ngôi nhà. Qu n chúng xông vào cư p phá các c a hàng vũ khí và ñáp tr nh ng phát súng. m t trong nh ng viên tư ng dũng c m nh t c a ñ ch tr thành m t trong nh ng nhà hùng bi n vĩ ñ i nh t trong cánh t th i vương chính trùng hưng.V y thì tôi cũng ñi. T ng ch p cho ñ n ñêm. C u huơ trên ñ u c u m t kh u súng l c không có cò mà c u ñã mư n t m c a m t c a hi u ñ c . lăn nh ng thùng tô nô. Ngư i ta g i tôi là Gavroche.ðúng r i ñang có lo n Paris.C. càng lúc càng thu h p.B. nh ng k hèn nhát tìm ñư ng l n tr n. khác thư ng. ăn m c rách rư i nhưng có ñôi m t sáng qu c và luôn tươi cư i. tháo g xe c . V a hát v a reo hò. . nh ng tr n ném ñá c a ñoàn ngư i bi u tình ñã t o thành m t cơn bão. ñư ng Petite lruanderie.”. Trong lúc bư c ñi. Nh ng v binh qu c gia. Vào lúc năm gi chi u. Mình ñang h nh phúc. ñã hô to: “Tôi là ngư i c ng hòa!”. Courfeyrac. cu i . cu c chi n ñ u ñã n ra mãnh li t. nó ñưa t i hai con ñư ng nh ch t h p. ñư ng Mondétour mà m t ñ u ti p n i ñư ng Precheurs.Chúng ta ñi ñâu ñây? .M t v t chư ng ng i! . t o nên nh ng v t chư ng ng i. nh ng ñoàn quân t vùng ngo i ô h i h ñ v . chàng g p nh ng nhóm ngư i mà nh ng m u chuy n trao ñ i giúp chàng bi t qua nh ng bi n c trong ngày. d ñá lát ñư ng. nh ng ngư i n i d y ñã làm ch tình hình m t ph n ba thành ph Palis. có ph i ngài ñ y không? Các b n ngài ñang ñ i ngài t i v t chư ng ng i ñư ng Chanvrerie? Marius ch y t i hàng rào song s t. Combeèrre. Marius ch y v phòng. trong nhà. cho vào túi hai kh u súng mà Javert ñã giao cho chàng trong cu c mai ph c mà chàng v n còn gi . . Con ñư ng này ng n. Nh ng m t ti n nhà c a khu ph này ñ u ít nhi u b trúng ñ n và ñư c ch ng ñ b ng nh ng t m ñà. T c thì chàng bư c ra ngoài và trông th y m t bóng dáng trai tr ñang ch y và m t hút trong hoàng hôn. t t c nh ng ngư i “b n c a h i A. Cái ch t c a tư ng Lamarque..54 - . Và c u bư c lên phía trư c ñoàn ngư i ñ ng th i c t ti ng hát vang : Trăng ñã xu t hi n Bao gi chúng ta vào r ng? Charlot h i Chalolte. ti ng ñ n chi n tranh n ra lan kh p Paris. sinh viên và th thuy n ñã d ng lên 27 v t chư ng ng i ch riêng trong khu ph Halles. Couícyrac ñã h i mình : “B n ñi d l mai táng tư ng Lamarque không?”. nh ng phát súng ñ u tiên ñư c b n ñi.Marius nghĩ. Mình ch ng nghe gì. ñã gây xúc ñ ng sâu s c trong nhân dân. ñã nh n m t tr n mưa ñá. Nhi u ngư i ñàn ông hò hét: “Ti n lên?”. nh ng ñ i tu n ti u l c soát khách ñi ñư ng và b t gi nh ng k tình nghi. . Enjolras. Nh ng ngư i dũng c m t vũ trang. và ñư ng kia. Gi ng không xa l nó gi ng gi ng nói khàn và g t c a Eponine. V m i m t. Nh p vào ñoàn ngư i n i d y do Enjolras.

M t ch p sau hai con ng a ñư c tháo kh i xe. . và ngư i ta ch ng ñ b ng hai ñ ng ñá cu i không bi t l y ñâu ra. M t bà lão phát khi p bu c ch t m t t m n m trư c c a s c a mình ñ làm y u ñi lo t ñ n súng h a mai. Lesgle và Joyly. . Nh ng tình c nh nguy hi m ñ p ch chúng ñưa ra ánh sáng tình huynh ñ c a con ngư i. nh ng ti ng thét “Ti n lên!” Joly ghé m t nhìn: ñ u ñư ng Chanvrerie. c a. . Nhi u ngư i m i gia nh p kéo t i. M i ngư i nh n ñư c b n mươi viên. và vào cái ngày mùa xuân y. Combertèrre và Coutèyrac ñi u khi n nh ng công vi c phòng th . Anh ra hi u và c nhóm ngư i ñ xô vào ñư ng Chanvrerie. Có kho ng ba mươi ngư i ñư c vũ trang. Ti p ñ n. nh ng bư c chân r m r p.B.Enjolras! Courteyrac! . . c a b n m i m i kích c ñ u ñóng kín t t ng tr t t i mái nhà. . ðó là Grataire. M t ngư i ñàn ông cao l n mà Coutèyrac.Nào. Joly ch y t i d ng ngư i ñánh xe. Nhi u công nhân mang ñ n nh ng h p thu c súng dư i l p áo b lu c a lính và nh ng kh u súng trư ng b i trên ñư ng h ñã mư n c gói t i m t c a hi u bán vũ khí. h l t nhào nó xu ng ñ t nó dư i nh ng ch ng ñá lát. M i ngư i ñ u h i h và giúp ñ nhau trong công vi c. bư c t i lang thang trên ñư ng Mondétlur. ch này t t ñây. c hai t a vào nhà Corinthc và vuông góc v i nhau. m t ngôi nhà hai t ng l o thành m t cái mũi. M t vài ngư i ch nh ng viên ñ n khác b ng thu c súng và v ñ n n u ch y. Enjhrls. nh ng ñi m gác ñã ñư c ch ñ nh. B ng ñâu qua c a s m toang. H không bi t tên nhau nhưng h thân thi t v i nhau như anh em. H nói v i nhau v nh ng cơ may có th . h trông th y m t c nh h n lo n. ñang ti p tay m t cách ñ c l c trong vi c d ng lên m t v t chư ng ng i nh . B t ch t Enjolras nghe có ai dùng khu u tay ñ y mình. T t c công vi c ñó di n ra êm xuôi trong kho ng th i gian không ñ y n a ti ng ñ ng h . bu c hành khách xu ng xe. M t vài ngư i trong s nh ng ngư i b n c a h i A. ðó là Gavroche ñang ñ ng bên anh.Courfeyrac ñáp . M t lá c ñ ñư c giương lên trên m t cái g ng c a chi c xe ch khách. và chi c xe n m nghiêng b sung cho cái rào ch n ngang ñư ng.Các anh ñi ñâu ñ y? . Ngư i ta th y không nên l p v t chư ng ng i t i khúc ñư ng Mondétour tr ra khu Halles b ng ñư ng Précheus ñ gi liên l c v i th gi i bên ngoài. c con ñư ng chìm ñ m trong kinh hoàng.D ng m t v t chư ng ng i. mư i thư c ñá lát ñã ñư c c y lên. c a lá sách.M t ngư i nói. và t t c nh ng thùng rư u r ng c a bà góa Hucheloup ñ u ñư c mang ra ñ t bên nh ng thùng vôi. nh i vào bàn trư c nh ng chai rư u vang vùng Suresmes mà Grataire u ng ngon lành.55 - . Enjolras phân phát ñ n.Joyley kêu lên. m i ngư i v a bình tĩnh ch ñ i v a ca hát. Còn cái thùng tròn thì ñ t trên m t cái bân bi t l p g n c a. và nhóm ngư i gan d không th y xu t hi n m t chi c mũ g n lông hay m t lư i lê nào. Gavroche và Bahorel ñã ch n m t chi c xe ng a ch ba cái thùng l n ch a ñá vôi.Courteyrac nói. V i s ñ t nh p ñó. C Paris s n i d y.Ph i ñ ng v ng ñ n ba gi sáng. M t chi c xe khách có hai con ng a tr ng ñang ch y qua ñ u ñư ng. Enjolras ñ cánh c a s p c a h m rư u. ñu i ngư i ñánh xe ñi r i tr l i d t theo xe l n ng a. h có m t t i ñó. Enjolras và nhóm ngư i n i d y c a anh ñang v a ñi qua v a giương cao khí gi i. Khách ñi ñư ng v i vã tìm nơi l n tránh. Dư ng như c m t trung ñoàn ñã giơ súng ñ u hàng. khi v t chư ng ng i ñã d ng xong.Chúng ta s có nhi u quân c u vi n. Hãy d ng v t chư ng ng i t i ñây ñi! .C. Ch trong vài phút hai mươi thanh s t ñã ñư c tháo ra t m t ti n quán rư u. Trong nháy m t. m t n a con ñư ng ñư c ngăn ch n b ng m t thành lũy cao hơn ñ u ngư i.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ñư ng Chanvrerie. ngư i ta ñ dành nó. Bà Hucheloup và nh ng ngư i giúp vi c c a bà ñã vư t qua n i kinh hoàng c a h ñ bi n m gi cũ thành v i băng v t thương. ðó là m t quán rư u c a bà Hucheloup có tên g i là “Quán trái nho Corinthe”. Combeterre và Enjolras chú ý lúc ông ta trà tr n vào ñoàn ngư i nơi góc ñư ng Billettes. thư ng h p t i ñó. ñôi m t . nh ng ngư i gác ñã ñư c c t ñ t.ðúng th . H cũng ñi u ñ ng vi c d ng lên cùng lúc hai v t chư ng ng i. . .

Chàng không còn vũ khí. . ngư i ñàn ông nh y nh m r i ñáp v i m t v tr m tr ng ñ y ng o m n. . M t giây sau v t chư ng ng i ñã b chi m. . . ñã ñ n các c a s t ng hai nhà Corinthe. M t viên ñ n th nhì ghim vào gi a ng c tên v binh khác ñang xông vào Coufeyrac và ném h n xu ng ñư ng. Enjolras v i vàng d i bư c kh i c u bé và ñi tìm b n anh công nhân b c x p vai u th t b p r i cùng nhau ñ n trư c ông ta. gi ng rung vang.Ông tên gì? .Anh th y tên to l n kia không? . Nh ng ngư i n i d y l m l n khi t p trung t t c vào ñi m này. nh ng lư i lê l p lánh. Tên th nhì gi t Bahorel b ng m t phát lư i lê.” Vi c l c soát k t thúc. C u ch vào ngư i ñàn ông cao l n nơi ñư ng Billettes. M t tên khác qu t ngã Coueyrac. B n mươi ba ngư i n i d y dư i quy n ch huy c a Enjolras. T t c nh ng n l c c a cu c t n công ñ u t p trung vào m t ñ u c a v t chư ng ng i. B i ñó là m t ñòn nh c a ñ i phương. ph i n m ch c xem có ñúng là b n x u ñã có nh ng cu c ñi u ñ ng bên h u ng n sông Seine.Gi ng nói l i thét. Hai tu n trư c ông ta ñã véo tai tôi và nh c tôi kh i cái g c a tòa Port-rtyal nơi tôi ñang hóng gió.“Ngay khi s m ng hoàn t t. ñúng th . trói gô và l c soát. Ti ng súng gia tăng d n d p t hai phía. m t th ngư i kh ng l . b y gi chàng th y thùng thu c súng nơi phòng khách g n c a.T i sao không ngay bây gi ! . tên v binh thành ph ñã ngã nhào vì trúng ph i m t viên ñ n nơi trán.M t kh u súng! B n chúng ñây r i! Anh nhìn lên phía trên v t chư ng ng i và th y nh ng chi c mũ lính và nh ng lư i lê th p thoáng trong bóng t i. M t ti ng thét c a Gavroche giúp h sáng m t v i ñi u ñó. ði u hi n nhiên sau cu c t n công d d i này là ngư i ta ph i ñương ñ u v i c m t trung ñoàn. . .Javert.Enjolras ñáp l i. Nghe câu h i này. Nhưng trư c khi lư i lê ch m t i c u bé. Tên to con nh t. giơ cao lư i lê trư c Javroche. g n c u Iéna không. Enjolras ra hi u cho bên anh công nhân b c x p.Ông s b b n trư c khi v t chư ng ng i b chi m.M t gi ng nói nơi ñ u ñương thét lên. thanh tra Javert. b ng m t s ki m tra ñ c bi t. ðó là Marius v a xông vào v t chư ng ng i. Javert b qu t ngã.Enjolras nói v i ông ta. .ðó là m t tên m t thám. Tôi là viên ch c chính quy n.Anh h i ông ta.Hãy coi ch ng! Chúng ñang leo lên xe ch khách! Ngư i ta trông th y trên chi c xe b l t nhào.Chúng tôi ñang chu n b thu c súng. M i ngư i ñ u vào v trí chi n ñ u c a mình. Enjolras v a d t l i thì Gavroche kêu lên : . . Couteyrac và Combetrre quỳ xu ng sau v t chư ng ng i l n: sáu ngư i dư i quán ch u s ch huy c a Feuilly.C u nói. th thanh tra c a ông ta.Ai? .Cách m ng Pháp! . chàng ñã ném hai kh u súng sáu h t ñ n c a mình. Nh ng viên ñ n gây thương tích cho nhi u ngư i. . . . Nào. Bahorel xông vào m t tên v binh thành ph th nh t ñang bư c qua chi c xe ch khách. . m y ñ ng ti n vàng. súng trư ng trong tư th s n sàng.Tôi ñang xem có chuy n gì. còn có m t t gi y v i nh ng dòng ch do ông c nh sát trư ng t tay vi t : .Javert nói v i m t v bình th n gan lì.B n? .B n! . M t ti ng n kinh h n vang d y trên v t chư ng ng i. . Ngư i ta tìm th y trong ngư i ông ta ngoài cái ñ ng h qu quít. . Và nh ng ti ng kêu la ñau ñ n xu t phát t nh ng k t n công vây hãm cho th y ñoàn ngư i b o v v t chư ng ng i là nh ng tay súng c khôi.Ông là ai? . Trong nháy m t.56 - .ð n lư t Enjolras thét lên.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo sáng qu c trên khuôn m t ch n ñèn c a c u. . ngư i ta c t Javert vào m t cái c t gi a phòng dư i c a quán rư u.

M t hình d ng ñang bò trong t i. lá thư ñây. m t lá thư mà cô nương ñã trao cho tôi. xuyên qua bàn tay.. ngài Marius . Tôi tin như th . Marius ñã mang thùng chu t súng ñ n dư i chân v t chư ng ng i và dùng chân tháo ñáy nó. khi trông th y kh u súng kia nh m vào anh. ! Bàn tay cô có m t cái l ! Và máu n a! T i nghi p cô bé. R i chàng nh nhàng ñ t cô bé ñáng thương xu ng ñ t và tr vào phòng dư i c a quán rư u. b i anh ngã nhào. Nhưng trong lúc tên lính ñang nh m ñúng vào chàng.. V t chư ng ng i nho nh ngư i ta d ng lên nơi ñó ñã tr nên v ng tanh và ch có ng n ñèn chai leo lét Chàng trai d m bư c rút lui thì ch t nghe có ai g i tên mình m t cách y u t.! ð quá . s hôn tôi lên trán khi tôi ch t. Ngư i ta s săn sóc cô.Gi ng nói y u t l i th t lên .Cô làm gì ñ y. . c gư ng m m cư i và h t hơi th cu i cùng. Nh ng ngư i này ñư c băng bó b i ba thành viên c a l c lư ng n i d y v n là sinh viên y khoa.B n ông v a m i b n ông ñ y.Hãy bi n ñi ho c tôi cho n v t chư ng ng i. Nhưng trên v t chư ng ng i ñã không còn m t bóng ngư i nào. m t công nhân tr tu i m t qu n nhung. B l i ñ ng b n ch t và b thương.. Nhưng viên ñ n không trúng Marius.T ñây chính anh là th lãnh. . . Chàng ñ n bên m t ng n n n ñ t d u niêm c a lá thư làm b ng hai ngón tay c a chàng.. Bây gi anh hãy h a v i tôi. Cô t a ñ u trên hai ñ u g i c a chàng. v t chư ng ng i ñã ñư c gi i t a. Tôi t c gi n vì anh vào khu vư n ñó. ðó là m t ngư i ñang lao t i.Eponine thì th m. ñôi bàn chân tr n.. . làm gì khi anh cũng ch t? Hãy c m l y. Tôi s c m nh n ñi u ñó.. .. Trong lúc ñó Marius quan sát con ñư ng nh Mondétour.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Trong lúc chàng ñang ngo nh nhìn v phía ñó. .. và có th xuyên qua ngư i th .Hoan hô nư c Pháp! Hoan hô tương lai? .Chúng ñã gi t anh y! . anh nói .ngài không nh n ra Eponine sao? .Gi ng nói c a Prouvraire vang lên. . Tôi mu n nói v i anh.Cô có b thương không? Cô hãy ñ i chút! Tôi s mang cô vào phòng. Ngư i ta không ch t vì m t bàn tay th ng l ñâu. Tôi không mu n anh nh n lá thư này. T hai phía m i ngư i ñ u trong tư th s n sàng x súng b n. và ñ c : . tay c m ñu c. Anh hãy nghe ñây.. m t tên lính ñang vươn lên quá n a ngư i trên v t chư ng ng i.. ñ u ñư ng có m t ti ng lách cách c a vũ khí ñ y ý nghĩa. Jean Prouvraire ñã b b t làm tù binh. . Không ai r i kh i v t chư ng ng i này ñư c. ðúng.57 - .Enjolras kêu lên..Ngài Manus. . Ôi Tôi r t h nh phúc. Nhưng ñ . Các anh thua r i.. Nhưng m i ñây. tôi ñã lao t i trư c..Enjolras v a nói v a ñ t bàn tay lên cánh tay c a Combelerre. nh ng ngư i t n công tháo ch y v phía cu i ñư ng và l i bi n m t trong bóng ñêm. Ánh sáng l m c a ng n ñèn giúp chàng nh n ra m t cái áo b lu.Không có anh. Chàng nhìn m i phía mà không th y gì r i chàng ñưa m t nhìn xu ng. . Anh hãy ng i g n tôi trên t ng ñá này. B ng ñâu ngư i ta nghe m t gi ng nói thét vang : . B y gi m t cơn xúc ñ ng ñau thương ñ n làm cho ni m vui c a v t chư ng ng i ñư c gi i t a rơi vào m ñ m.Enjolras nói.. Và nhìn Javert. chàng ñã hét lên câu nói ghê r n ñó. khuôn m t ñ y t hào và quy t li t. ñ i di n v i nh ng hàng lính và v binh ñang vây quanh v t chư ng ng i. ñ t m t n hôn lên vâng trán tái xanh ñó. m t cái qu n nhung rách.Cô nói. nơi l p lánh m t gi t m hôi giá l nh. . ti p theo.Marius kêu lên trong cơn xúc ñ ng. b n này ñã ch t. Chàng y l i. M i ngư i r i s ch t.. Cô l i ñ ñ u cô rơi trên hai ñ u g i c a Marius... th mà chính tôi là ngư i ch nhà cho anh. m t bàn tay ñ t vào h ng súng và b t nó l i.Hãy l ng nghe xem? . nh tôi mang ra bưu ñi n g i. Nhưng cô hãy yên tâm.Viên ñ n ñã xuyên qua bàn tay tôi.Tôi không còn ñau ñ n n a nhưng tôi mu n nói v i anh ñi u này.Nhưng nó l i ra lưng.... Viên ñ n b n ñi. . Tôi mu n ch t trư c anh. cô bé? . nh m b n chàng.. Nh ng ngư i n i d y kinh ng c nhưng không khi p s h t p h p quanh Enjolras và t a lưng vào các ngôi nhà trong cùng. . ðưa tôi ñi kh i ch này ch vô ích thôi. Ngư i ta ñ t nh ng t m n m trong phòng dư i cho nh ng ngư i b thương. . Marius cúi xu ng. Tôi ng c th t! Nhưng tôi có m t lá thư cho anh ñây.

Chàng h i c u.“Tôi tên là Marius Pontmercy. . s 6.“Anh yêu. ti c thay. chàng vi t lên trang ñ u quy n s tay c a mình m y dòng này : . Khi em ñ c m y dòng này. . cha con em s ñ n anh.V y thì em hãy c m thư này. Trong tám ngày n a. linh h n anh s bên em và m m cư i v i em. Anh ñã ch y ñ n em nhưng không g p em. nhưng trong lúc ñó chúng ta s chi m v t chư ng ng i và em s không có m t. . và khi mang thư ñi ngay. nàng lên ñư ng. T i nay cha con em t i ñư ng HommeArmé. r ng ñư ng Homme-armé cách ñây không xa. . Ti p ñ n sau phút giây nghĩ ng i. Cosette”. Không có anh em ñã ch t lâu r i. C u v a nghĩ r ng b y gi m i n a ñêm.Em có mu n giúp tôi không? .Gavroche nói. .ðư c r i. Marius hôn kh p lá thư c a ngư i con gái. Anh v n gi l i. c u s tr v k p lúc ñ tham gia nh ng tr n ñánh sau cùng.ðương nhiên. .” Không có gì ñ niêm phong b c thư chàng ñành x p nó làm tư và ghi ñ a ch lên ñó.Anh hãy ñưa thư cho em.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo .“Hôn l c a chúng ta là ñi u không th th c hi n ñư c Anh không có tài s n và em cũng không. Chàng xé m t t gi y t quy n s tay và vi t m y dòng này b ng bút chì : . .Marius v a nói v a nhìn c u bé dũng c m. Anh ñang ch t. . Hãy ñưa xác tôi t i ông ngo i tôi. v c m ñ ng. Em hãy r i kh i v t chư ng ng i.V y thì t t. . R i chàng nghĩ. cha em không mu n lên ñư ng ngay.” Chàng g i Gavroche : . ñư ng Filles-duCalvaire. s 7. Em còn nh ñi u anh ñã nói v i em.V t chư ng ng i s ch b t n công vào h ng ñông.58 - . mình thì nghèo. và sáng ngày mai em s mang nó t i ñ a ch này. Trong giây phút chàng n y ra ý nghĩ r ng mình không nên ch t n a. Anh yêu em. ngài Gillenormand. ch ng có gì thay ñ i trong ñ nh m nh c .

Ông ñã rơi xu ng ñáy m t v c th m mà ông không hay bi t.Có ñánh nhau? .Ông không ph i là m t ph n . Ông ñau kh vô cùng. Ông không bi t tên. Thư này t v t chư ng ng i ñư ng Chanvrerie.Cosette. ð ng h nhà th St-Paul gõ mư i m t gi . . Cosette ch l y ba m c n thi t ñ vi t và t gi y th m c a nàng. Ngay trong c ñoán ñ u tiên. trong t m gương nghiêng ñ t trên t buýp phê. .Không. Jean Valjean th y yên tâm.Thư g i cho cô Cosette ñúng không? ðúng à? Th thì cháu hãy ñưa ñây. và l n ñ u tiên. ông ñã nghĩ t i Marius. Xin chào.Có ph i cháu mang ñ n ông lá thư mà ông ñang ñ i không? .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 10: Phút h p h i c a cu c n i d y V i Jean Valjean vi c r i ñư ng Plumet gi ng như m t cu c ch y tr n.Có ph i ông ñ ng này không! Ông ch giùm cháu nhà s 7. Ông ñ ñ u tr n.Ông thì th m. T t c ánh sáng ñ i ông ñã bi n m t trong lúc ông. ti c thay. Ngư i ta có cách nào ñ tìm ra ông ñây ch Cosette chào ông và nh t mình trong phòng.. ng ngàng. Ông bư c ra ñư ng. ng i xu ng m t chi c gh dài. tráp. Jean Valjean ng ng ñ c trong cơn t c b c.Ông h i. trư c t m gương. Ông ăn t i m t cách ngon lành r i b t ñ u d o quanh trong phòng ăn.M t gi ng nói lanh l nh và ch gi u lên ti ng bên c nh ông.“Anh yêu. Jean Valjean nóng n y ñ c l i nh ng t ñó r i ông bư c l o ñ o và buông mình xu ng m t chi c gh bành. . Và nó ph n chi u nh ng dòng nàng ñã vi t trư c phút r i ñư ng Plumet. . ngư i d o bư c l m t trong vư n Luxembourg. . . . Chính ông là ngư i chuy n cho cô . ñôi khăn v i và m t vài ñ dùng t m gi t..Jean Valjean nghĩ.Gavroche h i. ông v n tư ng mãi mãi trông th y ánh m t tr i.Xin l i ông .Ông y à? . nh ng dòng ch này mà chúng ta ñã bi t : . .Trong trư ng h p này ông c n hi u r ng cháu t v t chư ng ng i ñư c g i t i. Khi m i t i. . cha em không mu n lên ñư ng ngay. con tôi. s 7”. T i căn h nh ñư ng Hommearmé.Cosette ñã thoát kh i tay tôi. Nàng l ng l và bu n bã. con ñư ng nh yên tĩnh gi a thành ph huyên náo. và ñúng lúc ñó m t ti ng n b t ng r i ti p theo m t ti ng n th nhì d d i hơn phát ra t phía khu Halles. Cosctte và Toussaint ñã lên ñư ng ban ñêm mà không mang theo rương. M t ý nghĩ thoáng qua ñ u Jean Valjean. . T i nay cha con em t i ñư ng HommeArmé. Và ông căm ghét con ngư i ñó. Cosette. ng n gió chi u hiu hiu th i trên trán ông nhưng ông không th y mát. Và cháu ph i tr l i ñó. Ph i khó nh c l m Toussaint m i ñư c phép gói m t ít qu n áo. ñã th ch ng l i. m c tiêu c a ñ i nó! N i ñau ñ n ông c m nh n ñư c là ñi u không th ch u ñ ng n i. là t t c ñ i v i tôi! M t k khác ñang là ư c nguy n c a nó. nhưng ông nh n ra chàng ngay. .ðúng. Cosette ñã ñ t t gi y th m c a nàng trên t buýp phê. B t ch t ông thoáng th y trư c m t mình. Ông. k mù lòa ñáng t i nghi p. . luôn luôn d u dàng và ngoan ngoãn. Có c n ph i mang thư tr l i t i St-Merry không? .59 - . Tuy nhiên b n năng c a ông không chút lư ng l . Nhưng không gì có th khi n Jean Valjean xèt l i quy t ñ nh c a mình. Ông không tra h i nàng chuy n ñó vì nghĩ nàng bu n là do tính nũng n u c a con gái.

. trên các con ñư ng lân c n có m t cu c ñ ng binh âm th m.Lesgle nói. Dòng ch “linh h n anh s bên em” gây cho ông m t cơn lóa m t ghê g m. Lo t ñ n rơi vào ch lõm c a công s khi n hai ngư i ch t và ba ngư i b thương. V chăng tình c m tuy t v ng có ñi u ñ c bi t là nó vây b c k khác cũng như chính b n thân chúng ta. Marius th y ông len l i trong ñám ngư i n i d y. Jean Valjean bư c ra . Th là xong. Cosette s không bao gi bi t con ngư i ñó như th nào. N u tình tr ng này ti p di n. Vài phút sau ông bư c v phía khu Halles. ch ng t s hi n di n c a ngư i c u tù kh sai qu ñúng ch vào nh ng gi phút r i lo n xã h i này. nghe d d i còn hơn m t viên ñ n rơi vào m ñ nát h n ñ n và ch làm gãy m t cái bánh xe ch ñ y khách. Ông bư c xu ng và ñánh th c ngư i gác c ng. B n pháo th ngã xu ng. Ngày t r ng r t nhanh. Ông nh m và b n hai l n. K làm cho ñ nh m nh ông ph i vư ng m c s bi n m t trên ñ i này. nh ng tên khác theo sau v i xe quân nhu. Viên c nh sát v a nhìn xu ng v a thì th m qua k răng c a mình: “ði u này cũng ñơn gi n thôi”. b n tên nơi bánh xe. t t c c m gi ông trong b u không khí ác m ng. Có ñi u chàng nghĩ t i Cosette v i cõi lòng se th t. Ông ch c n gi m nh gi y này trong túi. lo t ñ n ñã vang r n nghe ñinh tai nh c óc.60 - . r ng v t chư ng ng i ñang b vây hãm. Và cùng lúc v i viên ñ n ñ i bác trên v t chư ng ng i.T t c quỳ xu ng g i d c theo v t chư ng ng i. . C v t chư ng ng i n súng. v i nh ng ngư i ch t.Em ñã ñưa thư c a tôi chưa? . r ng m t ñ i ñ i phòng tuy n ñang quan sát phía ñư ng Cygne.Jean Valjean h i. pháo th ? . . Ti ng n vang d y. m m nh gi y c a Marius và ñ c. v t chư ng ng i s không c th ñư c n a. . May thay! Ông th y lòng mình sa s m trong ý nghĩ ñó. r ng trư c m t là ph n ch l c c a quân ñ i. . T t c ch còn là o tư ng mơ h . ðư ng Chanvrerie v ng bóng các ñoàn quân. C u bé g t ñ u. c a m t kh i n ng n ñang t i g n: m t kh u ñ i bác xu t hi n. v i nh ng ngư i b thương ñang rên xi t. và c nh tư ng quán rư u c a Corinthe v i nh ng ngư i phòng th g y gò m t sáng r c nhi t tình. Chàng có c m tư ng ông ñã bư c xu ng n m m .Có m t! . . Ông ñi như trong mơ. . Cu c n súng li u s gây thi t h i gì không? ðó m i là v n ñ . N u như s hi n di n c a Jean Valjean g n như không ñư c Marius ñ ý t i. Súng ñ i bác s p b n hàng lo t ñ y! Nhưng trư c khi l nh ñư c thi hành.Khá l m. Các pháo th ñ y nó. Jean Valjean nghĩ.Chúng ta s b lay ñ ng th t s . chàng không có v gì kinh ng c l m. Gavroche ngã nhào vào trong.do ñó ñi u h p lý ñ i v i Marius là m i ngư i r i cũng ch t h t thôi.Hãy cho chúng m t tr n tàn t .M t gi ng nói kêu lên h n h .Enjolras nói. Có ti ng ñ ng c a dây xích. . Jean Valjean tr v nhà. r ng v binh thành ph ñang chi m lĩnh ñư ng Prêcheurs. nhưng nh ng tên khác v n ti n bư c m t cách tr m tĩnh. nhưng cách ñó không xa. nêu vào lúc này h n v n chưa ch t thì r i ñây ch c ch n h n ph i ch t. Ngư i ta bao quanh Gavroche ñang báo cáo “ñ ng chí” theo cách g i c a c u. Và ông ñưa tay ch t m n m mà m t bà lão ñang bu c vào c a s vì s ñ n. Enjolras v a m i hét lên : .Tôi s b n rơi t m n m kia. ông nghe như có ti ng reo vui t m trong lòng ông. Ông tìm cách thoát kh i các tr m gác c a v binh thành ph và bư c vào v t chư ng ng i b ng ñư ng Mondétour. Ngư i ta không ph i ñ i lâu. Enjolras ñưa kh u cacbin c a mình cho jean Valjean.Ph i có m t t m n m! . B n! Enjolras thét lên. Enjolras cho d ng v t chư ng ng i t i con ñư ng h m thu c con ñư ng nh Mondétour cho ñ n b y gi hãy còn tr ng tr i. T m n m rơi xu ng ñư ng.Marius h i c u bé.Có ai cho tôi mư n m t kh u cacbin hai phát không? . trái l i ñi u ñó ñã khi n cho khuôn m t ñi m nhiên c a Javert ph i run lên. .Gavroche ti p l i sau nh ng thông tin ñó. ngư i ta th y ngòi pháo ñ t lên nghi ngút khói. Sau ñó m i ngư i vào v trí chi n ñ u c a mình.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Nói xong Gavroche ch y bi n.

Enjolras nói v i Jean Valjean . Nhưng c u bé ch ngã xu ng ch ñ nh m d y. Nh ng ngư i n i d y ñáp tr b ng m i h a l c chính xác.n n c ng hòa cám ơn ông. xu t hi n tr l i. M i ngư i kêu thét lên. Nhưng mãi bư c t i trư c. R i c u th n nhiên trút vào gi các túi ñ n ñ y ñ n c a b n v binh qu c gia ch t trên b d c công s . tóc ph p ph i trong gió. . băng qua m t cơn mưa ñ n ñúng nghĩa.C u bé! .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ngoài qua ch lõm. còn c u. Th r i m t viên ñ n nh m k hơn ñã b n trúng c u.Chúng gi t nh ng ngư i ch t c a tôi. C u n m xu ng. T tay ông ñ t t m n m vào ch lõm và ép ch t nó vào trong. Nh ng ngư i n i d y dõi m t theo c u. . Và ngư i ta v n b n h t c u. M t viên ñ n th tư v n không trúng c u. núp trong m t xó c a. T ñ u ñ n cu i con ñư ng. Ch c n a. tr l i nh ng viên ñ n b ng ngón tay ñ t lên mũi m t cách ng o ngh trong khi v n trút nh ng túi ñ n vào gi . nh ng chi n binh g n như không trông th y nhau.C u nói. Trong b c màn khói ñó và nh thân hình nh thó c a mình.L th t! . vác nó trên lưng và tr l i v t chư ng ng i. Con ñư ng ñ y khói mù m t không ch u bay ñi gi a hai dãy nhà cao. tay ch ng ngang hông. m t ñăm ñăm hư ng v b n v binh ñang n súng. C u có v thích thú l m. Câu thu lư m ñư c b y ho c tám túi ñ n mà không g p s nguy hi m nào ñáng k . . . R i m t viên ñ n th năm ch rút ñư c c a c u m t câu hát th nhì : Tôi là ngư i vui tính ðó là l i Voltaire.Combeferre nói . nh t t m n m. C u giơ th ng hai cánh tay lên tr i. . Sau ñó ông ch lo t ñ n. lo l ng ñ n h t hơi. Gavroche v n ñùa gi n v i súng ñ n. ðói kh ðó là l i Rousseau. Gavroche v a nói v a ti n sâu vào con ñư ng. máu ch y thành m t ñư ng dài trên m t c u. Gavroche nghe nh ng l i ñó. R i c u nh t cái gi . Lo t ñ n b thui ch t trên t m n m. Gavroche ñ ng th ng ngư i.C u làm gì ñ y? C u không th y súng n sao? Hãy tr vào ngay t c kh c. M t viên ñ n th nhì làm m t ñư ng tóe l a bên c nh c u. và c u ng i ñó. Tình tr ng ñó ti p di n h i lâu. C u ñang chơi m t trò ú tim hãi hùng v i cái ch t. . . Ngư i ta không ng ng nh m vào c u mà b n. Nó không ch m tr chút nào.Lão công dân. ðó là l i Rousseau.nhưng ác h i thay ñi u ñó không cho chúng ta ñ n. c u v n hát. ðó là l i Voltaire và ng c ngh ch Palfiseau. Gavroche có th ti n bư c khá xa trên con ñư ng mà không ai th y c u. C u l y m t cái gi ñ ng chai trong quán rư u và bư c ra ngoài qua ch lõm. nhìn v phía phát ra ti ng súng và b t ñ u hát : Tôi ngã xu ng ñ t ðó là l i c a Voltaire . c u ñ n m t nơi mà màn sương c a lo t súng n tr nên trong su t ñ n ñ i nh ng tên lính ñang t p trung cu i con ñư ng b t ng ch cho nhau th y m t v t gì ñang c ñ ng trong l p khói.61 - . và c u c t ti ng hát : Ngư i ta x u xí Nanterre. Không ñ y m t ti ng ñ ng h n a chúng ta s h t ñ n. Súng ñ i bác kh c lo t ñ n nh c a nó nhưng không d i. Trong lúc Gavroche ñang tư c nh ng viên ñ n c a m t tên ñ i n m ch t bên m t c t m c. M i ngư i run lên.Couteyrac thét lên kinh hoàng.ðúng. . m t viên th ba h t tung cái gi c a c u. ngư i ta th y Gavroche l oñ o r i qu xu ng. Kho ng hai mươi xác ch t n m ñây ñó. V t chư ng ng iñư c an toàn. m t viên ñ n b n vào xác ch t. nh y v t lên. cho vào ñó nh ng viên ñ n ñã rơi ra. và v a bư c v phía có ti ng súng v a l c l o m t túi ñ n khác.

ðây là m t tai h a. . ph i không? . Linh h n cao ñ p bé b ng ñó v a m i bay lên. Javert không kinh ng c m t cách d dàng. Jean Valjean c m s i dây gi hai bàn tay b trói c a Javert. Gavroche ñã ch t. Marius mang c u bé. Marius nhào ra kh i v t chư ng ng i.Mi hãy tr thù ñi. . M t viên ñ n th nhì c a cùng ngư i b n ñã ch n l i c u. Hãy gi t tôi thì hơn.M i ñây anh ñã cám ơn tôi. . .Tôi không tin mình r i kh i ch này.62 - .Ông h i Enjolras.Ông hãy cút ñi.Tuy nhiên n u may m n r i kh i ch này..Ông ñư c t do. Combefenc mang gi ñ n tr v .. Anh có nghĩ r ng tôi ñáng ñư c m t ph n thư ng không? . ông bư c qua v t chư ng ng i c a con ñư ng nh Mondétour. .Enjolras nói. Cái ñó h p v i mi hơn. . Ngư i cu i cùng ra kh i ch này s b n mi vo s .Anh là ngư i ch huy. Jean Valjean móc t túi lưng qu n m t con dao và m nó ra. quay l i và nói l n v phía Jean Valjean. Javert ng ng ñ u.Ông làm phi n tôi. . tôi ñây. L nh ñã ñư c thi hành. và không nao núng trư c l a ñ n. .Jean Valjeun ti p l i. .Javert kêu lên. r i v i kh u súng l c trong tay và v i Javert theo sau. . ñang xông th ng vào v t chư ng . lính kèn ñi ñ u.ðương nhiên. R i ông tr v trong v t chư ng ng i. Javert gài l i nút áo rây ñanh g t. s 7 dư i cái tên Fauchelevent. Nhưng ông ta không tránh ñư c m t cơn ch n ñ ng. m m há h c.Xong r i.Ông hãy ñưa tên c m này ñ n v t chư ng ng i nh c a con ñư ng Mondétour. .Ông nói. . jean Valjean b n lên không.B n lính c u h a ñã xu t hi n cu i ñư ng v i búa trên vai.Ta không quên mi ñâu.Chúng tôi ñ ng ý. tôi v n t i ñư ng Homme-armé. anh quay sang Javert và b o h n : .ðúng thôi. trông th y Jean Valjean và nói nho nh : . ñư c t tay tôi b n tên này. B y gi gi ng Enjolras vang lên. Ông ta b t ñ ng. .ðúng. Và t i ñó ông hãy x t h n.Jean Valjean nói. L n này c u ngã xu ng m t úp lên m t ñư ng và không th y ñ ng ñ y n a. Nhưng ñã quá tr . B ng ñâu tr ng gi c xung phong n i lên.Mi có lý. Jean Valjean c p kh u súng l c trong cánh tay và nhìn ñăm ñăm vào Javert b ng m t cái nhìn không c n l i ñ nói : . . . Chúng s ñ n trư c b n lính ñ tri t h v t chư ng ng i trư c m t chúng. Ch ngo t c a nh ng ngôi nhà che khu t h trong t m m t nh ng ngư i n i d y. B y gi Jean Valjean bư c ñ n. C u không k t thúc ñư c. b t tréo hai cánh tay và b t ñ u ñi v hư ng khu Halles.Javert. . . Các b n hãy leo vào nhà! Hãy phòng th các b c a s và các r m thư ng! Hãy ñóng ch t c a nhà b p ñ b o v anh em b thương Hãy c m búa s n sàng t ng nh t ñ phá c u thang! Hai mươi ngư i b o v v t chư ng ng i và còn l i nơi các l châu mai r m thư ng và c a s . Marius rùng mình. ..M t con dao găm! .V y thì tôi yêu c u ñi u này. Jean Valjean c t nh ng s i dây trói c a Javert và nói : . . Javert bư c ra xa.Javert nói. .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Mũi p trong su i ðó là l i . r i b t ch t ông ta d ng bư c. c p thi t. M t ñơn v b binh hùng h u ti n vào con ñư ng trên nh ng bư c ch y nhanh.

Và b t ch t ông trông th y cách ông m y bư c m ñ nát c a nh ng t m ñá lát. T m lư i s t ông trông th y dư i nh ng t m ñá lát có th b n lính cũng trông th y nó. Làm sao ra kh i cu c tàn sát này ñây? Bên trái ông là m t toà nhà sáu t ng dư ng như không có ngư i . m t t m lư i s t kho ng hai piê vuông. và s lên b c tư ng b ng bàn tay kia. v n d ng khu u tay và ñ u g i ñ l n l i xu ng v i gánh n ng kia trên th t lưng. bàn chân ông lư t trên t m ñá lát ư t ñ m. ði ñư c năm mươi bư c. trong t i tăm. mà là Marius. Jean Valjean ñ Marius n m xu ng ñ t và nhìn quanh. Ông dùng m t bàn tay gi ch t hai cánh tay c a Marius. ti ng súng k t li u cu c ñ i nh ng ngư i n i d y cu i cùng. h xông vào quán rư u. ông thoáng th y m t cái l t i tăm gi ng như ng d n c a m t lò sư i. Ph i làm gì ñây Jean Valjean nhìn xu ng ñ t trong cơn r i trí. m nh l nh ñưa ra th t d t khoát. Nhưng l c lư ng t n công thì ñông và h mu n k t thúc nhanh. Lesgle ñã ch t. Lúc ñó cơn l c c a cu c t n công ñang t p trung ác li t vào Enjolras và vào c a quán rư u ñ n ñ i không ai th y Jean Valjean ñang x c Marius b t t nh trong ñôi cánh tay c a mình băng qua kho ng ñư ng ñã b d . trong c nh lui t ng bư c m t. Ông không bi t rõ ngư i mình ñang mang theo là m t k s ng hay m t ngư i ch t. trong kho ng không ñ y m t kh c ñ ng h ông s t i m t cái mi ng m ra sông Seine gi a Pont au Change và Pont-neuf. t t c ñi u ñó ñã ñư c th c hi n như trong cơn mê s ng. Tuy th . M t t m lư i s t c a c ng nư c! Jean Valjean lao t i.63 - . Gò mà b t máu c a Marius dán ch t vào gò má ông. Chàng c m th y mình ng t ñi và chàng ngã xu ng. Marius còn l i bên ngoài v i xương quai xanh b v vì m t viên ñ n.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ng i. tìm cách v ng chân trên m t b m t lát ñá ba mét dư i m t ñ t. c a s ch còn là m t cái l không hình thù. Jean Valjean ñã ch p ngư i thanh niên như m t con m i và ñã mang chàng ñi. Courtèyrac ñã ch t. Ph i ñi ngã nào ñây? ông t nh mình ñang trong ñư ng c ng khu Halles. Nh ng ngư i n i d y n súng d d i. Mình m y ñ y thương tích. Không ñư c ch m tr phút giây nào. M l ti n quán rư u b phá h y m t n a. Qua nh ng thanh s t. ñá lát c a v t chư ng ng i và bi n m t sau góc quán rư u c a Corinthe. n u l n theo ñư ng d c. Marius ñang cùng Enjolras y m tr cu c ñ kháng cu i cùng c a phe n i d y. Ông h i h . Cu i cùng v t chư ng ng i ñành thúc th trư c tr n ñ t kích cu i cùng. . Combeferre ñã ch t. bên ph i là v t chư ng ng i khá th p khép kín ñư ng Petite-Truanderie nhưng vư t qua nó t c là tìm ñ n h ng súng c a phân ñ i ñóng t i ñó. Ngư i ta ñánh xáp lá cà. Joly ñã ch t. tuy t v ng như th ôngmu n ñào nên m t l ñó b ng ñôi m t c a mình. ráng h t s c ñ bư c th t nhanh. Nhóm n i d y còn s ng sót tháo ch y tán lo n. Nh ng ngư i n i d y ph i chi n ñ u m t ch i sáu mươi. Nơi ñây có hai ngã. ñ cái b y s p n ng n b ng s t rơi tr xu ng v i m ñá lát l i ñ s p lên trên. xa v ng. t c là m t s xu t hi n gi a ban ngày t i m t ñ a ñi m ñông dân cư nh t c a Paris. Chàng ch còn ñ thì gi ñ n y ra ý nghĩ l n l n v i k ni m tuy t v i v Cossette: mình b b t làm tù binh. M hi u bi t cùng kinh nghi m cũ c a nh ng l n vư t ng cthoáng qua ñ u ông như m t lu ng ánh sáng. G t m ñá lát sang bên. Hai cánh tay c a Marius choàng qua c ông và hai bàn chân c a chàng l ng l ng sau lưng ông. Hơn ch c l n. v i m t s c m nh và m t s nhanh nh n không th tư ng tư ng n i. Xác ch t n m r i rác trên ñư ng. Jean Valjean dư ng như theo dõi chàng t ng bư c m t trong cơn nguy kh n mà không nghĩ ñ n chuy n t v . t ng ch p nh ti ng ñ ng c a vài cánh c a t ng h m t xa. Mình s b b n. Ông bư c t i m t cách th n tr ng vì s h sâu. d t m lư i s t lên. t t c như m t ti ng thì th m mơ h . ðúng lúc ñó m t bàn tay r n r i ch p l y chàng. C m giác Jean Valjean có ñư c xưa kia khi rơi xu ng dư ng polonceau trong tu vi n l i tr v v i ông. Enjolras ñóng s m c a l i. ð n ñó c m th y khu t nh ng t m nhìn. Ông nghe trên ñ u ti ng xôn xao c a quán rư u b ñánh chi m. Và chàng không hay bi t gì n a. b ñ y lùi h v n tr l i t n công. Ông ñi ngư c con d c và r sang ph i. Ông c ñi như th . trong th gi ng may thay không sâu l m kia. ông ph i d ng l i. vác trên vai m t Marius b t ñ ng như m t xác ch t. Duy có ñi u là con ngư i mà gi ñây mang theo không ph i là Coselte n a.

còn tôi tôi có chìa khóa. Thenardier móc ra m t cái chìa khóa to t bên trong l p áo b lu c a mình. Sau ñó ông l i vác lên gánh n ng và c t bư c. hãy cho tôi th y ti n c a ông. Thenardier nghiêng ñ u v phía ông. R i s ra sao ñây? Ông th y mình không th nào tr lui ñư c. . M i l n g p m t ch ñư ng phân nhánh. Gi ñây ông m t m i ñ n ñ i c ba ho c b n bư c. nhưng vì Jean Valjean quay lưng v phía ánh sáng nên Thenardier không nh n ra ông.64 - . vào gi này. Vì th mà tôi ñã b o ông: “Chia hai”. B y ho c tám hình d ng ñen ñúa ñang c ñ ng m t cách mơ h sau lu ng ánh sáng ñó. Jean Valjean ch t hi u. th nh n ra ông. Ông t h i mình s tìm ñư c l i ra nào ñây. Ông b t g p trong túi chàng trai m t quy n s tay. ông bu c ph i l y l i hơi th và t a vào tư ng. ông g n như ch y v phía cái vòm c u hình vuông cung m ra b u tr i r ng kia. M t ñi u có v kỳ l ñ i v i Jean Valjean. và n u ông không bi t nó m ra m t l i ñi ch t h p hơn hành lang nơi ông ñang có m t. Ông ñã th y chìa khóa c a tôi. Tuy nhiên Jean Valjean ch l i c t bư c khi im l ng ñã tr l i hoàn toàn quanh ông. ðó là ánh sáng ban ngày. Trái tim v n còn ñ p. Phía trên h . B t ch t ông trông th y bóng hình phía trư c. Vô ích. M t lu ng ánh sáng xuyên qua bóng t i dày ñ c ñang ti n ñ n trong ph n hành lang mà ông v a ñi qua.Chia hai? Quá quen thu c v i nh ng cu c báo ñ ng. thì m t bàn tay ñ t lên vai ông và m t gi ng nói quen thu c c a Thenardier. ðó là m t ñ i tu n tra c a c nh sát. Ông ñã gi t ngư i. ð i tu n sau khi bàn b c v con ñư ng ph i ñi. Tôi không bi t ông nhưng tôi mu n giúp ông. May thay. ông ta nó. m c ñ c a nh ng cái vòm thư ng thay ñ i.Ông không th m ng khóa ñư c. Trong bóng t i ông áp sát vào m t v t tư ng. Jean Valjean s m l y l i s nhanh nh y c a mình. Nhưng khi ñ n nơi.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ông g n như ñoán bi t ñư c tình tr ng cũ k c a b c thành mà ông ch m tay vào. Jean Valjean c m th y ñói và khát. Jean Valjean dùng ñ u ngón tay vén nh ng l p qu n áo c a Marius ñang c xát vào nh ng v t ñ t há mi ng c a da th t chàng. ñã r sang trái v phía tri n sông Seine. tuy th ñã b t ñ u y u ñi. ông d ng chân t m ngh và ñ t Manus trên cái c a ñư ng c ng. Cu i cùng c hai không l c l i nơi này. ðó là cái h chôn ñúng nghĩa ñây. R i ông s ném tên ñó xu ng sông. Ông không th y m t n a. và ông tìm cách tư ng tư ng xem con ñư ng nào. ông ta nói nh . Ông xé áo sơ mi c a mình băng bó các v t thương và c m l i máu ñang ch y. ông s tìm ra bên ngoài. không tr thành hai b xương trong m t xó k t c a ñêm dài này ch ? Dù sao v n ph i bư c t i. n u ông th y rõ ng n ñèn ông thì ng n ñèn ng l i không th y ông rõ. Chu t ch y r n r n dư i chân ông. ñang trên ñ u ông. Dáng ñi u c a Thenardier không ñơn gi n. ông ngư c m t nhìn lên và thoáng th y m t tia sáng th t xa phía trư c. ðây là chìa khóa. m t c a s t ng h m t a ra lu ng sáng khá chói chang. Jean Valjean ñ t Manus n m d c theo b c tư ng r i th lay chuy n nh ng thanh s t c a cánh c a lư i s t. Trong m t trong nh ng l n d ng chân ngh cu i cùng.Làm sao ông ra kh i ch này ñư c? .Ông c u ch quán ti p l i. B y gi có th ñã tám gi t i. Ông ñã th y ñư c l i ra. ông r r m các góc. Bây gi chúng ta hãy k t lu n ñi. . s c m nh c a ông dù th n kỳ và r t ít gi m sút b i tu i tác. Thenardier tư ng ông là m t tên sát nhân. Ông hãy là b n tôi. ông không bư c vào ñó vì cho r ng m i l i ñi ch t h p hơn ñ u ñưa t i ngõ c t và ch có th ñưa ông ñi xa kh i l i thoát. V i Jean Valjean ñó là m t phút giây khó t . Chuy n ñi càng lúc càng tr nên khó khăn. ñ u óc trĩu n ng. th t lên : . Cơn m t ñ n. Hai k tr n tránh ñã thoát n n. Ch có ti ng bư c c a ông có th ti t l ông mà thôi. M t l n. nơi trang ñ u có b n dòng t tay Marius vi t. ông kh ng l i: vòm c u ñóng kín b ng m t cánh c a lư i s t v i ng khóa kiên c . Trong lúc ông ñang nghĩ ng i. Ngoài ra tôi còn cho ông s i dây còn hòn ñá.

t i ñây ông ta ñã bi n b ch v nhi m v c a mình.Ông ta nói gi ng khàn khàn như kinh ng c v s như ng b c a mình. hai ñ ng năm frăng và năm ho c sáu ñ ng xu to. Hãy mang c u y tr v nhà giùm tôi.Thenardier ti p l i. . trên b sông Seine.Là ai? .Tôi ñ i ông ñây. Ông ta nói câu ñó v i v m t kỳ l như th ông ta ph i c g ng l m ñ nói ñư c như th .Jean Valjean yêu c u. T i ñây ông ta ñã thoáng th y Thenardier và ñã theo dõi ông này. Sau ñó th y Thenardier vào ñư ng c ng nh m t cái chìa khóa ñánh c p. Nhưng hãy ch p thu n cho tôi m t ñi u. trong lúc ông Gillenormand cúi xu ng ñ a cháu ngo i khóc n c n vì thương m n và vì ñau ñ n. . . ñang ñ ng cáchông m y bư c.Thenardier bĩu môi nói.65 - . .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo như s có ai nghe th y. . Ông ta cong ngư i l i.Hãy cho tôi tr v nhà m t ch c lát! . Jean Valjean nh n ra Javert. Javert và Jean Valjean bư c tr lên xe. Jean Valjean ñ t Marius n m trên b sông. xé v i chu n b băng ñ r t v t thương. r i trao ñ a ch cho ngư i ñánh xe. ông ta xé m t m nh v i áo rách c a Marius mà ông ta gi u bên trong tay áo b lu c a ông ta v i ý nghĩ r ng sau này m nh v i y có th giúp ông ta nh n ra k gi t ngư i và ngư i b gi t. Javert không nh n ra Jean Valjean ngay. c m rút vào c áo rây ñanh g t. ông ta bư c v phíat m lư i s t và th n tr ng nhìn ra bên ngoài. ði u d th y là cánh c a lư i s t này và nh ng cái b n l ñư c vô d u m c n th n. Sau khi r i v t chư ng ng i trong tuy t v ng.ði nào! .Thanh tra Javert.Ông hãy lên ñi! . Jean Valjean ñã ra ngoài. Thenardier ñã tr v v i bóng ñêm. Ch c ch n ñư ng c ng cũng ñ ng lõa v i băng ñ ng bí m t nào ñó. ông ta v n l i rình r p. . Hãy b t tôi. . trong lúc nh ng ngư i giúp vi c h t ho ng tìm y sĩ. ð n t ng nh t. Javert ñ t hai bàn tay kh e m nh lên vai Jean Valjean. Javert im l ng m t h i. R i ông quỳ xu ng bên chàng.Chúng ta hãy k t thúc ñi. Và trong lúc gi v n n túi Marius. Jean Valjean bư c lên. ông t nhiên thò ñ u qua c a s m ra ñư ng. Ông quay l i M t ngư i ñàn ông dáng d p cao. m t c xe d ng l i trư c nhà Gillenormand. và ông sung sư ng nhìn lên b u tr i l p lánh sao. m c m t chi c áo rây ñanh g t dài. Javert ñã ñ n s c nh sát. Món l i kép.Sau ñó ông làm gì tôi cũng ñư c.Ông là ai? . Ông móc ra m t ñ ng ti n vàng.Ông ñã tóm ñư c tôi. M t ti ng ñ ng h sau.Ông gi t h n không ñư c cao giá l m.Tôi. . . v n thư ng ñư c m ra. Nh ng ti ng g i c a Javert ñánh th c m i ngư i trong nhà ñã ng . B ng cách ñưa Jean Valjean ra ngoài. Tôi ñã mang ngư i này t v t chư ng ng i t i ñây. Ông ta ñ t chìa khóa vào khóa và cánh c a m ra không gây ti ng ñ ng. Ông ta giúp Jean Valjean ñ t l i Marius trên vai. Ngư i ta ñưa Manus lên t ng nh t. R i ông ta cho ba mươi frăng vào túi.Jean Valjean. Ông r t ñ i s ng s t vì trư c nhà không còn ai n a. ð n nơi. . hai cánh tay b t chéo. Ông ta h i : .Tên ñó có bao nhiêu ti n. không kh i kinh ng c v s tin c y b t ng ñó c a Javert. Javert ñã .Jean Valjean nói mà không tìm cách thoát ra. Jean Valjean l c l o trong túi. sau ñó ñã nh n l i ngay công tác ñòi h i ông ta ph i canh ch ng t t ng n sông Seine ñ n Champs-Élysées. Nét m t c a Javert co l i trông th t ñáng s . Thenardier ñã treo m t mi ng m i cho c nh sát và khi n c nh sát buông b vi c theo d u ông ta. . . . Tôi ch yêu c u ông có th . B t ch t ông c m th y có ngư i phía sau. Và khi Jean Valjean gõ c a nhà s 7 : . Khuôn m t h g n ch m vào nhau. ông ta tr ti n xe và t ng kh ngư i ñánh xe. không mhư ngư i ta tư ng.Javert nói.

Và Javert bư c qua lan can c u.. Javert nhìn ñăm ñăm xu ng dòng nư c sông Seine âm u. Ch ng khu u tay lên lan can c u.66 - . Javert. ñã c u ngư i tù kh sai ñó! ðó là ñi u có th ch u ñ ng ñư c không? Không. . Javert! Và ñi u còn khó tin hơn là ông ta. Ngư i tù kh sai ñó ñã c u ông ta.. Chuông nhà th ð c Bà v a gõ m t gi .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo b ñi.

. vì quy n l i chung ñã yêu c u André Chénier. . Marius bư c vào th i dư ng b nh và vi c ñ u tiên c a chàng là tuyên b v i ông ngo i chàng v i m t v cương quy t d t n (b i chàng mong ñ i nh ng l i ph n ñ i. H ngh n ngào.Cô y ñ n m i ngày. .Con ph i nói v i ngo i m t ñi u. Ông ôm ñ u Marius vào ng c mình. ñ bi t tin t c v cháu. nh t nh t và ñ b ng. Con mu n l y v . ñư c c u hôn cô nương. . và ông v i ti p l i : .. Ông Fauchelevent kh nghiêng mình. ðó là ph n k t bài câu ca “Ngư i b nh tr ” c a André Chénier. cháu ñã yêu ngo i . dư i d ng m t ông lão. m t s t ch i). N u cháu ch t thì chúng ta g m ba ngư i.Marius d u dàng nói . Ông c p trong tay m t cái gói khá gi ng m t quy n sách kh tám b c trong t gi y. n m c áo ngư i giúp vi c và hét vào m t ngư i này. . H nh nh chuy n trò m t cách say ñ m. ngây ng t. . ði u ñó không c n ph i nói hai l n.Cháu s ñư c cô y. Ngo i th y cháu không yêu ngo i. Cô y ñ p l m.Cho phép hai cháu yêu nhau . Câu nói ngh n c h ng. th t ra chàng ñang nghĩ t i Cosette nhi u hơn là năm 1793.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 11: Hôn l B n tháng sau.. Ngo i ñã thăm dò tin t c. r i quay sang Marius và Cosette . Theo sau Cosette có ngư i ñàn ông tóc b c phơ.ð ng ý. ông không th ti p l i. Cô y yêu cháu.Th là xong. cháu yêu quí c a ngo i! Ông lão b t khóc n c n . Ngo i nh th m: “Mình s cư i cô bé Cosette cho nó. Cháu th t b i v i bài di n văn cháu ñ nh ñ c cho ngo i nghe r i.Cha cháu? . André Chénier ñã b c t c b i nh ng tên gian. cháu th y cháu có th thăm cô y. Cosette ñ m ñu i. Ngay trong ngày Cosette và Marius ñã g p l i nhau. . nh ng l i trách c .ðúng. tr nh tr ng tuy v n tươi cư i. ñó là “ông Fauchelevent”. b i nh ng ngư i kh ng l c a năm 93.Nh ng tên cư p ñó ñã gi t ông y.Marius kêu lên.Tôi hân h nh yêu c u ông cho phép cháu ngo i tôi. cháu trông c y vào s tranh cãi.C t c không ph i là t ñúng. và c hai ông cháu cùng khóc trong h nh phúc. cháu không ng chuy n ñó ñâu. . Nàng p úng. ngài lu t sư c a ngo i . s s t. Hôm nay cháu s ñi thăm cô y.67 - . v y thì nó ph i yêu mình m t chút ch ”.Cha cháu. . . H không nói nên l i. t c là nh ng con ngư i vĩ ñ i ñó. cô bé c a cháu. Ngo i s lo chuy n ñó.Ông lão nói. Hãy h nh phúc.Ông Gillenormand nói sau l i chào. Có m t kho ng kh c không th nào t xi t. Ông ch y v i ra kh i phòng Marius..Thưa ông Fauchelevent. S th t là nh ng ñ u óc cách m ng vĩ ñ i v n không ñ c ác. h là nh ng b c anh hùng ñã th y André Chénier có ph n gây nhi u phi n ph c cho h và h ñã ñưa ông lên máy chém. Cháu không bi t r ng ngo i là m t lão già hèn nhát. nam tư c Marius Pontmercy. Ông ngo i c a cháu còn ng c ngh ch hơn cháu. . gi ng nói cu ng n : . Ngo i bi t cháu có m t âm mưu nho nh . .. ðã li u trư c r i. cháu s ñư c cô y.Ông Gillenormand ti p l i . . Nh ng ti ng th th b t ñ u.À. . ñó là ñi u không th ch i cãi ñư c..Con th y ngo i hung d th ñ y. Marius s ng s ñ n run r y c tay chân.hi n gi cháu ñã kh e. Ông lão Gillenormand tư ng Marius ñang kh nhíu mày.Ngư i ông nói. Ngo i ch làm ñi u con thích. ông Gillenormand nói : . Ngài hãy ch u khó l y v ñi. Áo quan c a cô y s ñư c áo quan c a ngo i ñi cùng. à! Cháu thích cô y ch ? Th thì cháu s ñư c cô y. .Ông ti p l i.

. M t b n lý l ch ñư c l p ra. Cô không ph i là con gái c a ông mà c a m t ngư i khác thu c dòng h Fauchelevent. ông bi t cách gi i quy t v n ñ h t ch t nh c a Cosette. Có t t c năm trăm chín mươi nghìn frăng. trong hai mươi năm n a. Jean Valjean là ngư i giám h c a Cosette. Các n tu v n ít khi thăm dò v các v n ñ quan h cha con. Ngư i ta ñ m chúng. Ông dàn x p cho cô m t gia ñình g m nh ng ngư i ñã ch t.H nh phúc ñ p làm sao! . ði u bí n ñó là áng mây ñ c nh t trong h nh phúc c a Marius. Hai anh em Fauchelevent ñã t ng là nh ng ngư i làm vư n t i tu vi n Petit-picpus.Cô nương Cosette Fauchelevent có sáu trăm nghìn frăng. ñ ñăng ten. Ông g p gáp v i h nh phúc c a Cosette v i s h t h và ni m vui như chính Cosette. Marius ñã có m t cách th . Còn Marius và Cosette trong lúc ñó ch nhìn nhau.Ông Fauchelevent ñáp. . theo nh ng gì thu lư m ñư c t m t ngư i ñánh xe và t ngư i gác c ng. Ông cho nàng r t nhi u quà. mình ñã n m mơ. B i ông ñã t ng là th trư ng. ông chăm nom ñ sính l . hai cháu s s ng ch t v t l m.Ch c ch n r i. trong v n ñ truy ñu i nh ng k s ng sót. ði u ñư c th a thu n là ñôi l a s t i nhà ông ngo i Marius. Thư vi n c a ông tr thành văn phòng lu t sư mà Marius ñang c n. h g n như không ñ ý t i chi ti t ñó. ðó là m t con ngư i nào khác gi ng ông y. phương cách ch c ch n ñ kh i chu c l y m t s khi u n i nào. ñ n trang. Cô bé th t tuy t di u! R t bé b ng con gái và r t ñư ng hoàng m nh ph ? C hai ch n ñúng ñ y.000 trong ñó là c a di t ng c a m t ngư i ñã ch t mu n n danh. Ch có m t l n ñ c nh t. Trong lúc nào khác ñi u ñó ñã khi n nàng ñau kh . và sau khi ngo ich t. Chàng còn ñi ñ n ch ng r ng cu c n i d y ñã mang h ñ n v i nhau có hi n h u hay không n a.Tôi không có ý nghĩ nào v nó c . . V ph n mình. kh tâm làm sao. Thiên th n làm vi c ñư c hơn Rothschild. . không h bi t ñúng ra cô bé Cosette là con gái c a ai trong hai ông Fauchelevent ñó.. Ni m vui c a chàng quá l n. gi ng t nhiên nh t trên ñ i.. ñã làm d u lòng hăng hái c a viên c nh sát trư ng. Cosette bi t ñư c cô không ph i là con gái c a ông lão mà t lâu l m cô v n g i b ng cha.Ông Gillenomland nói. Duy có ñi u. Ông y ñã tìm trong cây m ng tư ng m t cô gái tri u phú cho cháu.Ông bi t rõ con ñư ng ñó ch ? Chàng h i ông. nhưng nàng ñang có l m ñi u vui trong lòng nên áng mây ñó ch thoáng qua. tên là Fauchelevent. H nói t t c nh ng gì ngư i ta mu n bi t. Còn s ti n 597. Ông Gillenormand tuy t ñ i mu n cho h phòng mình. Cosette là t t c nh ng gì còn l i c a m t gia ñình ñã tuy t tích.68 - . Ngư i ta chu n b m i th cho l cư i. M y tu n h nh phúc tuy t v i trôi qua.Marius ñáng ghét? . Chàng ñ c lên tên ñư ng Chanvrerie r i quay v phía Fauchelevent : . ðó là m t ch ng gi y b c.Jean Valjean nói. ð i v i Marius.Ông Gillenormand kêu lên. và c ngư i l m t ñã mang chàng. ñúng là ñi u ngo i ñang nghĩ t i. .Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo .Marius nghĩ. v nhà ông Gillenormand. gian phòng ñ p nh t nhà. Hãy yêu nhau. Jean Valjean san b ng t t c và bi t m i th tr nên d dàng. Fauchelevent là con ngư i hào hi p và l nh nh t. Marius ñã tìm m i cách ñ g p l i Thenardier. Hãy yêu nhau ñ n ñiên d i. . . Ông m gói.Ông Fauchelevent không có m t v t chư ng ng i. chàng cũng không th nào khám phá ñư c gì. Nhưng Thenardier thì vô phương tìm ra. V chăng chàng cũng không c n ph i lo l ng m t khi nhà vua. Trư c pháp lu t Cosette tr thành Cosette Fauchelevent. m côi c cha l n m . . . . Ngư i ít h nh phúc hơn không ph i là ông ngo i Marius. Dì Gillenormand m to m t s ng s trư c tài s n b t ng c a ngư i cháu. T t c nh ng gì ngo i ñang có ñ u ñ i l y niên kim tr n ñ i.À! s p t i s có m t l cư i nho nh d thương. Còn ngư i l m t. Marius. Ông chiêm nghi m hàng gi trư c Cosette. và ông ñ t trên bàn cái gói c p trong tay mình.

.Marius th ng th t kêu lên.Marius kêu lên . m t tai n n ñã ñ n v i Jean Valjean.À cha. Và trong lúc ông Gillenormand v i c c sâm banh trong tay vui v chúc m ng ñôi l a h nh phúc. Nhưng cha tránh g p cô y. vào bu i chi u. vì tôi. Cosette s s p x p cho cha nh ng quy n sách ñó. ông bu c ph i ñeo băng tréo qua vai ñ gi cánh tay và ông không th ký gì ñư c. Sau ñó tôi b k t án chung thân vì tái ph m. Tôi là m t nông dân Faverolles. ñ s ng. ñang khóc n c n . Marius chưa h t r ng r i.. tôi cũng có ñư c quy n s ng h nh phúc. huyên náo dư i m t b u tr i m áp xanh trong. Tôi tên là Jean Valjean.. Gi ñây tôi ñã nói t t c .Cha s ñư c ân hu . Ngư i ta không có gì ñ ñòi tôi n a c .000 frăng. Tôi bày ra v t thương này ñ kh i ñưa ñi u vô giá tr vào t hôn thú. tôi ñã ăn tr m bánh mì. Tôi ñã tr l i nó l i. Jean Valjean tươi cư i.Ông ngo i con có nhi u b n.Jean Valjean nói .t i sao cha nói v i con t t c nh ng ñi u ñó? Cha không b truy nã. sáng hôm sau ông cho ngư i báo v i Marius bi t ông ñ n thăm: Marius ñ n g p ông trong văn phòng c a mình nơi ngư i ta ñưa ngư i khách vào. ngay t hôm nay.c u hãy nhìn ngón cái c a tôi.Chính tôi truy nã tôi và theo dõi tôi. th cũng ñ . Ông im l ng m t h i. vì t i tr m.69 - . nhưng n cư i ông ñư m v ñau xót. M t n i kinh hoàng s ñè n ng tr n cu c ñ i nó. Ông b d p ngón cái c a bàn tay ph i.Ngư i ta tư ng tôi ñã ch t. . tôi không ñư c nói d i”. ñi u này không .T i sao tôi t ch i h nh phúc gia ñình? ðó là vì lương thi n. Chính vì tôi sa sút dư i m t h u tư c mà tôi cao lên dư i m t tôi. hôm nay ñ s ng tôi không mu n ăn tr m m t cái tên. . . Fauchelevent có t ng tôi cái tên c a ông y cũng b ng th a. gi ng th nh c u : . . Tôi ñã b nơi bi t x mà tr v . Cha s ñưa Cosette ñi d o vào nh ng ngày con ñ n tòa án. bàn tay tôi ch ng sao c . Tuy nhiên. Ngày xưa. . Tôi không là gì ñ i v i Cosette c C u hãy yên tâm. nó ngó ra vư n.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Ngày 16 tháng hai ñ n.C u . Tôi ñã nh nhõm. tôi không thu c m t gia ñình nào c .Chàng nói. vi n lý do v t thương tr nên ñau nh c hơn. M i ngư i chúng ta s ng chung v i nhau.Marius nói . Jean Valjean lánh m t trong gian phòng mãi mãi thi u v ng bóng hình “con gái” ông. Tôi là m t ngư i trung th c.tôi có m t ñi u mu n nói v i c u: tôi là m t c u tù kh sai. .Cha yên tâm.Này.Nhưng mà. . . Phòng cha sát bên phòng t i con. tôi ñã t nh : “Tôi ñã ph i nói d i vì nó. cũng không b theo dõi. Tôi ñã tr i qua mư i chín năm trong tù. . . . trong lúc Cosette và Marius nhìn nhau ngây ng t. Marius ñ n bên ông và ñưa bàn tay ra cho ông. Vài hôm trư c ngày l cư i ñư c n ñ nh. ð n b a ti c cư i. Tôi ñã t cho mình m i lý do t t ñ p ñ t ch ng minh r ng tôi n a. và Cosette hơi bu n vì s v ng m t c a cha cô nhưng cũng tìm ñư c s an i s trìu m n c a Marius. Nhưng làm sao b t ph i im ñư c ti ng nói kia v n th m thì v i tôi khi tôi m t mình? Tôi ch c n gi im l ng và s ng bên hai ngư i là ñư c nhưng tôi l i là con ngư i gian d i ñáng ghê t m. tôi r t kh s . ñó là m t món ti n g i ngư i ta ñ t vào tay tôi. c Cosette. Nó s kh s vì ñi u ñó.Jean Valjean nói v i m t v uy nghi và m t quy n uy t i thư ng khi n ngư i ta không th ng v c l i nói c a ông. Cha ñ ng ý ch ? .Jean Valjean nói gi ng ñau kh nhưng cương quy t. Nhưng gi ñây vì tôi.t i con c n có cha. Ông không mu n ai quan tâm t i cơn ñau c a ông. . Jean Valjean ti p l i.Ông ti p l i trong lúc Marius tr m t ra nhìn ông . ðôi v ch ng r ng r hân hoan. tôi th y nó h nh phúc v i ngư i mà nó yêu m n. . . ðêm qua. tôi không có quy n s d ng nó.Cha là cha c a Cosette à? . ông xin cáo l i. . h u tư c Pontmercy .. Cái ch t cũng gi ng như ân hu .Không. Tôi ñã chi n ñ u v i lương tâm tôi. T i con tuy t ñ i quy t s ng h nh phúc. L cư i c a Cosette và Marius ñư c c hành tr ng th trong b u không khí r n ràng. cha hãy v ñây v i t i con. . Còn s ti n 600.Mư i năm trư c tôi không bi t có Cosette trên ñ i này. ..Nhưng tôi yêu c u c u ñ ng ñ Cosette bi t gì c . . Cha ñã chinh ph c ñư c ông ngo i con. Ngày tôi g con bé mà tôi yêu d u.Marius nói gi ng thương yêu . . Ông Gillenormand ph n kh i.con s gi k bí m t c a cha.

Marius nói gi ng xúc ñ ng . Tôi là cha nó và nó là con tôi. .. . Nó là t t c cu c ñ i tôi Chúng tôi ñã không r i nhau bao gi . Nó s g i ông Jean. N u c u mu n. ð ng tr ng ph t tôi vì ñã trung th c.. tôi ch c n ñi u ñó.Cám ơn. Tôi s ñ n vào bu i chi u. Ng c ông run lên trong nh ng ti ng n c n .. Jean Valjean nhìn th ng vào Manus m t nh n nhác. L i n a c u hãy lưu ý ñi u này.Ông p úng. Nó s không g i tôi là “cha” n a. . C u hãy t ñ t mình vào ñ a v tôi. nó s ch ti p tôi trong phòng th p c a t ng tr t. .. n u tôi không bao gi ñ n n a.Không th nào.Jean Valjean nói nh . Khôngph i m i ngày. C u .70 - . . tôi v n tha thi t mong th nh tho ng g p Cosette. . .và Cosette s ñ i cha.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ch c s t t hơn cho cô y. ngư i ta s th y ñi u ñó khác thư ng. ði u ñó ñã kéo dài hơn chín năm. khi tr i ch ng v ng. .Không g p nó.Cha s ñ n m i bu i chi u.

ông ta nói. Chàng m ng r : .. Ngài hãy nghe tôi. chúng ta hãy t nhiên. T t c nh ng tin t c chàng thu lư m ñư c trư c ñây ñ u không chính xác. . l i vi t và mùi thu c lá c a nó ñã thông báo t c kh c cho Marius v lai l ch ông.Th thì k b t h nh ñó là con ngư i tuy t v i! ðó là m t anh hùng! ðó là m t ông thánh! . và tôi. vì nh ng lý do không liên quan gì ñ n chính tr . . tôi bi t. Và ông ta ñưa ra cho Marius m t s báo c a t Drapeau blanc ngày 25 tháng b y 1823 l p nên lý l ch c a ông Madeleine. Còn t i tr m thì ñương nhiên r i. m t mày b t máu. Tuy nhiên tôi ñã ph i bàn cãi ñ có thì gi quan sát ngư i ch t ñó v n còn r t tr . . ñ ng lõa.” ðó là Jean Valjean. ði u ñó liên quan ñ n tài s n c a h u tư c phu nhân Pontmercy. Jean Valjean. Jean Valjean không gi t Javert mà xác ñư c tìm th y . Thenardier ti p l i. tôi ñã tìm cách xé m t m nh v i áo c a k b gi t. . do.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo Chương 12: H i h t cu c Vài tháng sau câu chuy n trao ñ i v i Jean Valjean.Không. Tôi ph i vâng l i thôi.dư i m t chi c tàu Pontau. v i chính t .. Trong lúc nói chuy n. T lúc Jean Valjean bày t ư c nguy n c a mình và chàng có cu c v n ñ ng nơi Laffitte. Marius rùng mình. . Còn chuy n gi t ngư i. ông cũng không c n cho tôi bi t làm gì: Jean Valjean ñã gi t thanh tra Javert b ng m t phát ñ n súng l c. Marius chăm chú ñ c.Thenardier nói v a nhún như ng v a ñ c th ng. hơi th khó khăn..ðó là m t tên sát nhân và là m t tên tr m.. M nh v i rách thích ng m t cách hoàn h o và b . chàng không dám ñ ng ñ n món ti n ñó vì nghĩ ñó là ñ ăn c p. b i chính ông ta. và m t s báo Moniteur ngày 15 tháng sáu 1832 xác nh n cu c t t c a Javert và nói thêm r ng theo m t báo cáo mi ng c a nhân viên c nh sát ông ta b b t t i v t chư ng ng i ñư ng Chanvrene và ông ta thoát ch t nh lòng khoan dung c a m t ngư i n i d y thay vì b n vào ñ u ông ta. Không ai gi t ngư i mà không tư c ño t gì Tên sát nhân nói v i tôi: “Ông th y cái gì trên lưng tôi ch .Tôi có chìa khóa c a song s t. .Thenardier ng t l i . Thenardier móc t trong túi áo m t m nh v i rách bươm ñ y nh ng v t ñen s m. ngài l m r i .B i tôi ñã ñư c nh n ra. tôi ph i ra kh i ch này.. Marius ñ ng d y. là ông Madeleine.Tôi bi t bí m t kh ng khi p c a ông r i . và tôi ñang ñi lang thang trong bóng t i c a ñư ng h m thì trông th y m t ngư i ñang vác m t ngư i khác ti n v tôi. Thư gi i thi u c a ông ta. .m t cu c t t . m t mày tái mét.Ông c n gì. và ông ta l i ăn tr m c a ngài y hơn n a tri u trông nh m t ch ký gi m o. Ông ta ñã t giác ngài y b i xưa kia ngài y ñã b m t hình ph t mà Jean Valjean n m ñư c bí m t. Ông ta cư i và v a g bó tóc gi và cái mũi gi c a mình : . không th b ñánh l a b i trang ph c và v b ngoài c a con ngư i ñang ñ ng trư c chàng. tôi có m t trong ñư ng c ng c a thành ph Paris. ngài có trong gia ñình c a ngài.Ngài nam tư c. Tôi bi t câu chuy n t chính ngư i th qu c a Laffitte.Chàng l nh lùng nói. Kho ng m t năm trư c ñây trong th i kỳ n i d y.Ông hãy nói ti p ñi..Jean Valjean ñã không ăn tr m c a ông Madeleine. gi a c u Invalides và c u Léna. Marius ñang trong văn phòng c a mình thì ñư c báo có khách: ông Thenardier.000 frăng.71 - . ăn m t tươm t t. Ông bi t r ng tôi ñư c thông tin mà. ñã b n ch thiên. .Marius nói gi ng h n h n.ðúng th . có v giàu có. m t con ngư i chính tr c và t t b ng ñã làm giàu cho c m t thành ph . Ông ta ñã ăn tr m c a ông Madeleine. Có th ch . thưa ngài nam tư c. m t tên tr m và m t tên sát nhân. Chàng rút ra t t n m trong tư ng m t chi c áo cũ màu ñen dính ñ y máu mà chàng ñã gìn gi như m t k v t ñau bu n.. . Jean Valjean.Chàng kêu lên.. H n tên là. m t m i nghi ng kh ng khi p ñã ñ n v i chàng v món ti n 600.Ngư i lu t sư tr lên ti ng h i. ðây là hai t báo ngày s ch ng minh cho ngài th y ñi u tôi nói. ðúng là t i gi t ngư i qu tang. Ông có chìa khóa thì hãy ñưa cho tôi. ông Thenardier? . Tôi có m t bí m t khác thư ng mu n bán cho ngài. .

ñó là Marius.Anh có lý . Ông ñã không ch u ñ ng n i cu c chia cách v i Cosette. Chúng ta s ñưa ngư i v ñây v i chúng ta.Và cha ñưa m t nhìn. Này. ñôi m t ông ñã m . Cha ñau kh bi t bao? R i ngày l i ngày cha càng ñi ít l i. R i cha không ra kh i phòng n a. Cha d ng bư c nơi góc ñư ng. Ch ng con s gi i thích cho con bi t.Cha yêu! . Ch trong vài tháng. Cosette cu i cùng cũng quen v i cu c s ng không có cha nàng. Ngư i ñã ñ n v t chư ng ng i ñ c u anh. và Cosette h n h bư c vào: Cha nàng kia r i? Cha nàng ñã tr v sau chuy n ñi du l ch? Jean Valjean g n như ng i d y th ng ngư i. hai cánh tay dang r ng và run run.” Và con kia r i. con ngư i kh n kh . . v a th t v ng v a m ng r . .Chàng kêu lên . m t ni m vui mênh mông lung ánh m t. Ngư i ñi quay v phía bóng t i. con ngư i kh n kh b n ti n. Trong lúc c xe ñang ch y.. . .. Tr n Waterloo che ch ông.Cosette v a d u dàng nói v a ôm c cha. Cosette ñã không còn g p Jean Valjean n a. Và Cosette c th n nhiên như không hay bi t gì.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo sung v a v n chi c áo. Chính ngư i. Marius r t ñ i nóng lòng. . Ông hãy ñi nơi khác mà treo c ? Trong lúc Thenardier bư c ñi trong s ng s t l n hoan h . s không . ph i chăng ñi u ñó l i gây t n h i cho ai. Em hi u không? Cosette không hi u t giáp gì.Cha ác làm sao khi b con như th mà không nói m t ti ng nào! . không nghe ñư c gi ng nói c a nó. em ñã nói v i anh là em không h nh n ñư c lá thư anh nh Gavroche trao cho em.Cha . Anh s s ng nh ng năm tháng còn l i c a ñ i anh ñ sùng kính ngư i. ñã c u Javert. N u nó m m cư i v i mình.Ông v a bu c t i con ngư i ñó nhưng ông ch làm v vang cho ông y mà thôi. . ! Không. do ñó mà tôi không g i ngư i b t ông.Ông nói trong cơn ngây ng t.. . . cha ñ u ñ n t n ñư ng Filles-du-Calvaire. ráo khô nư c m t b i ñã khóc nhi u.. Ngư i ñ n quay v phía ánh sáng. m t tái xanh. M i chuy n ñ u sáng t . Ông hãy ñi ñi! Hãy ñi bi t x . ñó. Nhưng nàng ñang ch nh choáng v i h nh phúc c a nàng. ngư i ta ñ u tr l i nàng: “Ông ñang ñi du l ch”. Tuy nhiên l i l c a Marius v n khi n nàng hoan h . .M t k vô ơn ñáng ghê t m.Marius v a nói v a si t ch t hai bàn tay c a ông lão trong hai bàn tay c a chàng.72 - .Anh là m t con ngư i b t h nh . . nhưng không còn s ôm p n a. Mình s bư c vào ñêm t i dày ñ c mà không g p l i con.Marius kêu lên.. chính cha em ñã c u m ng anh.Cha? Sao cha xanh mét th này? .Con ñ y à! . n u nó trò chuy n v i mình.Ông là k vu kh ng b n ti n! . Nó ñã rơi vào tay ngư i.Nàng nói. T nhi u tháng nay chàng ñã gây cho Jean Valjean cái n tư ng là chàng không thích ông ñ n thăm Cosette ñó sao? Chàng ñã d n d n tách Cosette kh i nh hư ng c a ngư i mà t lâu nàng v n g i b ng cha. Ngày ông lên ñư ng ñi châu M . Jean Valjean ñã già ñi hai mươi tu i. Không ph i l i t i tr con khi chúng có ph n b i b c Thiên nhiên luôn “nhìn t i trư c”. Cha không có quy n g p con n a. . Em th y không. và m i l n như th . s chia cách ph n nào theo ý mu n nhưng tr nên tr m tr ng ñau ñ n vì trái tim ñó ñã mang ñi t t c tình yêu c a ông theo nó. Nàng ch có m t ý tư ng. Bàn tay cha l nh ng t th này. tôi s cho ngư i trao ông hai mươi nghìn frăng. Ch có th ! H gõ c a nhà Jean Valjean. Cosette. Nàng sai ngư i ñi l y tin t c v ông. Marius ch y ra vư n nơi Cosette ñang d o bư c. Con không th nào hi u ñư c ñâu. M t ông xanh xao và hõm sâu. Ngư i ta không lãng quên nhau.Cha . Hãy nh n m y nghìn frăng này ñi.Cha l nh làm sao. r i cha không ra kh i giư ng n a. Cha t nh : “Th là h t. .Marius p úng trong ti ng khóc n c n . ðó là n cư i ñã lư t qua ñ i mình. ông ñã c u m ng m t v ñ i tá. m t nhu c u trên ñ i này.Nàng nói. Mình s không g p l i con n a.Cha b nh mà t i con ch ng hay bi t gì.Ô? Con ñ y à Ph i chi con bi t ñư c? M i ngày khi cha kh e.. Cosette v a ngã v t lên ng c ông v a khóc. nàng v n không quên ngư i ñ ng hành già lão c a nàng ngày nào.

con s khóc cha m t chút ch ? ð ng nhi u l m. c a ngài Madeleine. ñư c g i nhau khi d o bư c trong vư n. Ông y sĩ thì th m v i Marius và Cosette trong khi v n b t m ch cho ông lão.ði u khi n tôi kh tâm .. Cosette th t lên m t ti ng kêu ñau ñ n.S ng chung v i nhau là ñi u tuy t v i. Tôi nói rõ nh ng chi ti t ñó ñ c u yên tâm. Cosette. s n sàng ñưa ông t nơi t m trú s u th m v phía ánh sáng. V y ñ ng ng c nhiên v món ti n 600. Con ñã bi t ñư c nh ng nghĩa c c a cha. . m t cái bóng huy n di u s n sàng ñón nh n ông nơi th gi i bên kia như ñã t ng ñón nh n ông nơi tr n gian này. gi ng nh l i: . Con mu n cha s ng.Marius kêu lên. Ánh sáng c a th gi i xa l ñã thoáng hi n trong con ngư i ông.. Tôi ñã sáng ch nh ng lo i vòng gài b ng tôn. Có th cha s nghe theo thôi! Bi t ñâu! Nhưng Thư ng ñ bi t rõ hơn nh ng ñi u t t y u ñ i v i chúng ta. cha s s ng.ðúng th .Jean Valiean nói.ðây là các con c a tôi.Ông nói . r i t i Marius. Bàn tay nh nh n c a con l nh ng t.Cha.” ông y sĩ ñáp l i b ng m t cái nhìn bu n bã. Jean Valjean y u d n. . ông b t ñ u ng m nàng như mu n thu gi hình bóng nàng ñ n vô t n. Và ông ti p l i. Tôi s gi i thích cho c u rõ. Khi m t ngư i thân yêu c a chúng ta s p ch t. Hơi th c a ông tr nên ñ t ño n b i nh ng ti ng khò khè. . . Con r t ñ i s s t khi cha c m l y cái quai c a thùng nư c. không nói nên l i.Cha s không bao gi r i xa t i con n a. . Ông y sĩ bư c vào. Và con húp bê c a con n a! Con ti c . ðư c chào h i nhau.C u Pontmercy . Cha quên nói v i hai con là nh ng cái khóa cài không có ñinh s t ñem l i nhi u ti n hơn m i th khác. . Chúng con s ñưa cha v . . Cha là cha c a Cosette và là cha c a con. h i nh . cha nghe ch ? Jean ng ng ñ u nhìn v phía nàng v i t t c trìu m n. Chúng ta c n ph i bi t ñi u m t chút. ñúng là c a Cosette. Pontmercy . Chàng ch th t lên ñư c ti ng này: “Thưa ông.. lòng t n t y c a cha ñ i v i con. Cha s s ng v i t i con.Ch t không gì c . Cha r t yêu hai con. Cosette v a ñ hai vai ông v a khóc n c n . cha ph i thú th t là ñã không luôn luôn yêu con. cho m i ngư i. Ông m m cư i v i nàng.... .. Và quay sang Cosette. ñó là ñi u sung sư ng. b i cha c m th y con ñem l i h nh phúc cho Cosette. Các con ph i vui lên. Tuy nhiên nó ñúng là c a tôi. Cosette.. . là cha s p ch t.000 frăng. Th t kh ng khi p.73 - . và quỳ xu ng mà xin l i. . Cha ñâu có quy n im l ng mãi! Cha t mình vu oan cho cha. là tôi th y c u không mu n ñ ng ñ n món ti n. Duy có ñi u. . Ông ra hi u cho Cosette ñ n g n.Jean Valjean nói m t cách ôn t n và bu n bã. .Chính con ph i xin l i cha.ðáng ti c . h n nhiên ñây là phút cu i c a gi cu i. . Cosette! Con còn nh Mong . xinh hơn. Ngài Pontmercy tôi cám ơn ngài ñã có m t t i ñây.. con hãy c m cha không ñư c ch t. Nhưng gi ñây Cosette và con ch là m t ñ i v i cha. cha truy n l i con hai cây ñèn ñ t trên lò sư i. nơi ch ng như ông trông th y m t ai ñó.Có r i.ðã mu n r i! Jean Valjean nhìn ông y sĩ. Marius ñ n bên ông y sĩ. Jean Valjean ñáp.Hai con ñ n ñây. . Jean Valjean ng ng ñ u nhìn lên. ðó là món ti n lương thi n. Nhưng t t c qua r i.Fermeil không? Con ñang trong r ng.Ông nói.Không ñư c s ng m i là ñi u kh ng khi p. Marius nhìn ông lão trân trân như hóa ñá.ðó không phái là lý do ñ b t công v i Thư ng ñ . t t hơn và r hơn. M t ti ng ñ ng nh phát ra.B i cơ s không ñư c ưng ý . . ? Ch t như th này thì t t quá.Jean Valjean nói . Con ñoán bi t lòng t t c a cha dành cho Cosette. chúng ta nhìn ngư i ñó v i bao n i ni m cay ñ ng như th chúng ta mu n gi ngư i ñó l i. v thanh th n.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo còn chia cách n a. .Chào và vĩnh bi t bác sĩ . Và ông ñưa ngón tay như mu n ch vào m t ñi m trên ñ u ông.À! Chính hai v mà ông y c nh c mãi ñây. Con bi t lòng thương h i c a cha ñ i v i Javert.Ông có c n m t linh m c không? .Xin cha ñ ng nói như th ! .. Pontmercy. . Cha th y rõ m i s ñã k t thúc. ðó là quà t ng c a m t ông thánh.Bà gác c ng nhìn qua cánh c a m hé.

m i ngư i trên m t bàn tay c a Jean Valjean. Cha không còn trông th y rõ n a.Lachaise. cách xa khu m sang tr ng. Trên ñ i này ch ñi u ñó là ñáng k : yêu thương nhau. c a mùa xuân. Ông ngã b t ra phía sau. Duy có ñi u ñáng nói là. có m t phi n ñá dư i chân m t cây th y tùng l n bám ñ y bìm bìm. g n cái huy t chung. thiên th n ngoan ngoãn c a cha . Hai con hãy luôn luôn yêu thương nhau. ñón ñ i linh h n ông. heát . m t bàn tay ñã vi t lên ñó b ng bút chì b n câu thơ này ñã d n dà tr nên nh t nhòa trong mưa gió và b i b m. Khi có chút ánh sáng m t tr i. và ngày hôm nay có th ñã b xóa ñi h n : Ngư i ñang an ngh s ph n ñã tr trêu. nh ng con r n m i thư ng ñ n ñó Chung quanh. Ánh sáng hai ng n ñèn n n soi sáng ông. Phi n ñá ñó không g n con ñư ng mòn nào. Khuôn m t tr ng b ch c a ông nhìn lên tr i.Nhöõng ngöôøi khoán khoå Victor Hugo ñã không mang nó theo vào tu vi n. Phi n ñá trơ tr i. Hai con hãy xích l i g n cha n a. ðôi bàn tay uy nghi ñó không ñ ng ñ y n a. Bao l n con ñã khi n cha b t cư i. Trên ñó ngư i ta không ñ c th y m t cái tên nào.. Hãy nghĩ ñ n cha m t chút. ***** T i nghĩa trang Père . ông ñ Cosette và Marius m c tình hôn lên hai bàn tay c a ông. Hai con là nh ng con ngư i ñư c phúc lành. ðêm không sao và t i thăm th m.. t nhi u năm r i. cha trông th y ánh sáng. Cosette và Marius ngã q y xu ng. c a tu i tr ?. Hãy ñưa cho cha mái ñ u yêu quý c a hai con ñ cha ñ t hai bàn tay cha lên ñó. cu ng cu ng. ngh n ngào. nhưng ch ng h gì. m t thiên th n hùng vĩ ñang dang ñôi cánh. Ngư i v n s ng và ngư i ñã ch t khi v ng bóng thiên th n Và ñi u ñơn gi n ñó Như bóng ñêm p xu ng cu c ñ i. Dĩ nhiên trong bóng t i. Ông ñã ch t. Cha ch t trong h nh phúc. Cha không bi t cha ñang ra làm sao ñây. cay nghi t. Cha còn nhi u ñi u ñ nói. Vào mùa xuân trên cây ríu rít ti ng chim bông lau. nh ng cây lúa m ch hoang d i nghiêng ng trong gió.74 - .

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->