³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint...

vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´
³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´. I. §Æt vÊn ®Ò: ThÕ kû XXI- thÕ kû cña sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ khoa häc vµ c«ng nghÖ. Yªu cÇu míi cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc vµ nh÷ng th¸ch thøc bÞ tôt hËu trªn con ®-êng tiÕn lªn CNXH ®ßi hái c¸c nhµ tr-êng ph¶i ®µo t¹o nªn nh÷ng con ng-êi lao ®éng míi: th«ng minh, s¸ng t¹o. §Ó ®¹t ®-îc môc tiªu ®ã, hiÖn nay viÖc ®æi míi ch-¬ng tr×nh vµ ph-¬ng ph¸p d¹y häc ë c¸c tr-êng phæ th«ng ®· vµ ®ang ®-îc quan t©m rÊt lín. Trong ®Þnh h-íng vÒ ph-¬ng ph¸p vµ thiÕt bÞ d¹y häc Sinh häc bËc THPT, s¸ch GK ph©n ban míi, Bé GD- §T chØ râ: "CÇn x©y dùng nh÷ng b¨ng h×nh, ®Üa CD, phÇn mÒm m¸y vi tÝnh t¹o thuËn lîi cho gi¸o viªn gi¶ng d¹y nh÷ng cÊu tróc, qu¸ tr×nh sèng ë cÊp tÕ bµo, ph©n tö vµ c¸c cÊp trªn c¬ thÓ´. TrÝch:SGV SH Ban KHXH&NV Bé s¸ch thø nhÊt-NXBGD2003. "Sinh häc lµ khoa häc thùc nghiÖm, ph-¬ng ph¸p d¹y häc g¾n bã chÆt chÏ víi thiÕt bÞ d¹y häc, do ®ã d¹y Sinh häc kh«ng thÓ thiÕu c¸c ph-¬ng tiÖn trùc quan nh- m« h×nh, tranh vÏ, mÉu vËt, phim ¶nh...". TrÝch: SGV SH BanKH TN Bé s¸ch thø hai-NXBGD-2003.

Lª ThÞ Kim Kh¸nh

3

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint...vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´
Nh- vËy, mét trong nh÷ng h-íng ®Ó ®æi míi ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®ã lµ t¨ng c-êng viÖc sö dông c¸c ph-¬ng tiÖn d¹y häc hiÖn ®¹i. ë c¸c tr-êng THPT nãi chung vµ tr-êng THPT chuyªn Phan Béi Ch©u n¬i hiÖn t«i ®ang c«ng t¸c nãi riªng ®· vµ ®ang tõng b-íc ®-îc t¨ng c-êng trang bÞ c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho c¸c phßng häc víi sù trî gióp cña c«ng nghÖ th«ng tin. Bëi vËy, viÖc thiÕt kÕ c¸c bµi gi¶ng víi sù trî gióp cña c«ng nghÖ th«ng tin nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ d¹y häc ®ang ®-îc rÊt nhiÒu gi¸o viªn quan t©m. Trong ch-¬ng I phÇn c¬ së di truyÒn häc ± S¸ch gi¸o khoa sinh häc 11 ± cã mét sè bµi d¹y víi khèi l-îng kiÕn thøc kh¸ nhiÒu vµ trõu t-îng. Häc sinh ch-a bao giê ®-îc quan s¸t trong thùc tÕ, v× ®©y lµ ch-¬ng nãi vÒ c¬ së vËt chÊt vµ c¬ chÕ di truyÒn nh-ng ë cÊp ®é ph©n tö. Muèn quan s¸t, nh×n thÊy chóng trªn tiªu b¶n th× buéc ph¶i cã kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö víi ®é phãng ®¹i cùc lín ± ch-a kÓ ®Õn cßn ph¶i nhiÒu c«ng ®o¹n kû thuËt c«ng phu, phøc t¹p vµ tèn nhiÒu thêi gian. ThÕ nh-ng thùc tÕ ë hÇu hÕt c¸c tr-êng THPT chóng ta: c¸c dông cô thÝ nghiÖm, ®å dïng d¹y häc nh- kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö, c¸c ho¸ chÊt « cßn ch-a ®-îc trang bÞ ®Çy ®ñ. V× thÕ, trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn gi¶ng d¹y c¸c bµi d¹y ë ch-¬ng nµy, gi¸o viªn th-êng gÆp ph¶i mét sè khã kh¨n liªn quan ®Õn ®å dïng d¹y häc. Bµi "Sinh tæng hîp pr«tªin" lµ mét trong sè nh÷ng bµi ®ã. Ph-¬ng ph¸p truyÒn thèng th-êng ®-îc ¸p dông khi gi¶ng d¹y ®Õn bµi nµy lµ thuyÕt tr×nh. Gi¸o viªn sö dông c¸c bøc tranh in s½n hoÆc trùc tiÕp vÏ h×nh lªn b¶ngp cho c¸c em quan s¸t p diÔn gi¶i råi yªu cÇu c¸c em ghi chÐp l¹i c¸c ý c¬ b¶n. C¸c c©u hái, nh÷ng t×nh huèng cã vÊn ®Ò tuy cã ®-îc ®Æt ra nh-ng rÊt h¹n chÕ - v× khèi l-îng kiÕn thøc cña bµi nµy kh¸ lín l¹i rÊt trõu t-îng, ph¶i mÊt nhiÒu thêi gian cho thuyÕt tr×nh vµ ghi chÐp. Lª ThÞ Kim Kh¸nh
4

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint...vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´
Víi c¸ch lµm nµy th-êng kh«ng ph¸t huy ®-îc cao ®é tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o trong häc tËp, häc trß khi häc th-êng thô ®éng, dÔ nhµm ch¸n, hiÖu qu¶ giê d¹y kh«ng cao. Lµm thÕ nµo ®Ó trong thêi l-îng ch-¬ng tr×nh bã hÑp chØ mét tiÕt d¹y, trªn kh«ng chØ mét nhãm ®èi t-îng HS, mäi GV cã thÓ võa kiÓm tra bµi cò, võa khai th¸c x©y dùng, h×nh thµnh c¸c kiÕn thøc míi, kh«ng nh÷ng thÕ cßn ph¶i kh¾c s©u, më réng kiÕn thøc míi cho HS, gióp c¸c em vËn dông tèt c¸c kiÕn thøc míi khi gi¶i thÝch c¸c sù vËt, hiÖn t-îng thùc tiÔn trong cuéc sèng vµ cã thÓ hoµn thµnh tèt mäi bµi tËp cã liªn quan, gióp HS cã thªm hµo høng, høng thó khi häc tËp ®Ó råi ngµy mét yªu thÝch m«n sinh häc h¬n. §©y còng chÝnh lµ mét trong nh÷ng yÕu tè gãp phÇn n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp. §Ó gãp phÇn kh¾c phôc ®-îc c¸c khã kh¨n nªu trªn, t«i ®· chän ®Ò tµi: ³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint ... vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´. II. Néi dung. II.1. Môc ®Ých, yªu cÇu gi¶ng d¹y cña bµi : Qua bµi nµy häc si nh ph¶i: - Nªu ®-îc nh÷ng thµnh phÇn tham gia vµo qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin. - Tr×nh tù diÔn biÕn cña qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªi n. - C¬ chÕ gi¶i m· ®Ó h×nh thµnh cÊu tróc bËc I cña ph©n tö pr«tªi n. - Gi ¶i thÝch ®-îc v× sao th«ng tin di truyÒn gi ÷ trong nh©n mµ vÉn chØ ®¹o ®-îc sù tæng hîp pr«tªi n ë ngoµi nh©n.

Lª ThÞ Kim Kh¸nh

5

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

c¬ së vËt chÊt cña c¸c tÝnh tr¹ng bi Óu hiÖn´. §å dïng d¹y häc : .Ph¸t triÓn n¨ng lùc suy luËn ë häc sinh qua viÖc x¸c ®Þnh nhi Öm vô cña c¸c bé ba m· sao vµ sè axit ami n cã trong ph©n tö pr«tªin do nã quy ®Þnh.2. b¶ng chiÕu. Get Quick Time Pro..X¸c ®Þnh ®-îc c¸c s¶n phÈm t¹o ra sau qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin khi nã cÇn ®Õn.b) Tæng hîp chuçi poli peptit.M¸y chiÕu. .4.Tõ kiÕn thøc: ³Ho¹t ®éng cña c¸c cÊu tróc vËt chÊt trong tÕ bµo lµ nhÞp nhµng vµ thèng nhÊt.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. II.M¸y vi tÝnh cã cµi ®Æt s½n gi¸o tr×nh ®iÖn tö do t¸c gi¶ thiÕt kÕ.2. ®Ó ®¹t ®-îc môc ®Ých yªu cÇu bµi d¹y. II.gi÷a sè bé ba m· sao vµ sè axit amin cã trong ph©n tö pr«tªin míi ®-îc h×nh thµnh. häc sinh quan niÖm ®óng vÒ tÝnh vËt chÊt cña hiÖn t-îng di truyÒn. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 6 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . II. còng nh. .3. Sù ®iÒu hoµ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin. Träng t©m bµi d¹y: Bµi nµy cã nhiÒu néi dung kiÕn thøc míi vµ khã ®èi víi häc sinh. tõ chiÒu cña m· gèc suy ra chiÒu m· sao vµ chiÒu dÞch m·.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ . bè mÑ truyÒn cho con kh«ng ph¶i lµ c¸c tÝnh tr¹ng cã s½n mµ lµ c¸c ADN. .. Ph©n tÝch cÊu tróc néi dung vµ ph-¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cña bµi : Tr-íc khi häc sinh häc ®Õn bµi nµy. c¸c em ®· ®-îc häc bµi 16: ³Axit nuclªic vµ pr«tªin´. . II.X¸c ®Þnh ®-îc mèi quan hÖ vÒ sè l-îng gi÷a bé ba m· sao vµ sè axit amin m«i tr-êng cÇn cung cÊp. paint. cÇn ®Æt träng t©m ë: C¸c môc: I.

. GV cã thÓ hái bµi cò. m¸y sÏ kh«ng chÊp nhËn...³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point..... Cßn nÕu c¸c em lµm ®óng....t¸i hiÖn l¹i vÒ c¬ chÕ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp mARN diÔn ra nh.. yªu cÇu häc sinh tr¶ lêi råi míi cho hiÓn thÞ lªn mµn h×nh phÇn ®¸p ¸n sau khi c¸c em ®· hoµn thµnh xong............ m¹ch mÉu : ADN ..... tiÕp ®Õn ®iÒu khiÓn bót laze (hoÆc con trá) ®Õn c¸c vÞ trÝ nuclª«tÝt (trªn ADN mÉu) hoÆc rib«nuclª«tit (trªn mARN t-¬ng øng) cÇn x¸c ®Þnh..... Cã kh¸ nhiÒu vÊn ®Ò ®Ó GV cã thÓ lùa chän khi ®Æt c©u hái kiÓm tra bµi cò..... tù lùa chän c¸c nuclª«tit (hoÆc c¸c rib«nuclª«tit) t-¬ng øng l¾p ghÐp vµo c¸c vÞ trÝ x¸c ®Þnh......... Lª ThÞ Kim Kh¸nh 7 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm ......vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ V× thÕ tr-íc khi vµo néi dung bµi míi...... Get Quick Time Pro........ m¸y sÏ chÊp nhËn vµ viÖc l¾p ghÐp cña c¸c em thµnh c«ng.. Víi bµi tËp nµy cã thÓ gióp cho c¸c em «n l¹i c¸c kiÕn thøc vÒ nguyªn t¾c bæ sung còng nh. NÕu c¸c em lùa chän ®Ó ghÐp sai.. b¸o lçi råi yªu cÇu c¸c em chän l¹i....... tr-íc tiªn t«i cho hiÓn thÞ lªn mµn h×nh ®Ò bµi.thÕ nµo........ paint.. h·y x¸c ®Þnh tr×nh tù c¸c nuclª«tÝt trªn ADN m¹ch mÉu vµ c¸c rib«nuclª«tit t-¬ng øng trªn mARN ®-îc tæng hîp..... Gi¸o viªn còng cã thÓ thiÕt kÕ cho c¸c em häc sinh sö dông m¸y (d-íi sù gi¸m s¸t cña gi¸o viªn). Tuy nhiªn t«i sö dông bµi tËp sau: Bµi tËp: Dùa vµo c¸c nuclª«tit trªn ADN m¹ch khu«n cña mét loµi vi khuÈn d-íi ®©y.. m¹ch khu«n : T A X X A G A T A X T T A T X øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy......

Sau ®ã. KÕt thóc phÇn kiÓm tra bµi cò.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.. I. dùa vµo s¬ ®å s½n cã trªn b¶ng (võa ®-îc thiÕt lËp trong bµi tËp trªn). cho hiÓn thÞ lªn mµn h×nh môc bµi råi yªu cÇu häc sinh ghi ®Ò môc vµo vë. chóng ta chØ cÇn lµm s¸ng râ cho c¸c em lÝ do khiÕn ng-êi ta ®Æt tªn cho qu¸ tr×nh nµy lµ qu¸ tr×nh sao m· lµ ®-îc. tr-íc khi häc ®Õn bµi nµy th× c¸c em ®· ®-îc nghiªn cøu kü vÒ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp ARN trong bµi 16.sau khi giíi thiÖu: ³§©y chÝnh lµ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp mARN´. gi¸o viªn ph©n tÝch-®¸nh gi¸ nh÷ng ý häc sinh ®· vµ ch-a tr¶ lêi ®-îc råi cho ®iÓm. Gi¸o viªn giíi thiÖu qua vÒ bè côc bµi gi¶ng råi ®Æt vÊn ®Ò ®Ó c¸c em cïng x©y dùng néi dung phÇn A: A. ®Æc ®iÓm cña m· di truyÒn .Bëi v× ®©y lµ nh÷ng c©u hái cã ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn néi dung bµi míi. paint. Get Quick Time Pro..vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ TiÕp theo. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 8 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Sao m·: Nh. gi¸o viªn ®Æt vÊn ®Ò ®Ó chuyÓn sang d¹y néi dung bµi míi. Vµ v× thÕ ®Õn môc nµy. gi¸o viªn cã thÓ hái thªm c¸c em vÒ m· më ®Çu vµ m· kÕt thóc cña mARN. lµm c¬ së nÒn t¶ng cho viÖc tiÕp thu bµi míi ®-îc thuËn lîi h¬n.chóng ta ®· biÕt. Qu¸ tr×nh tæng hîp pr«tªin trong tÕ bµo.

Cô thÓ. p«lirib«nuclª«tit m¹ch th¼ng. ADN vËt chÊt di truyÒn quy ®Þnh cÊu tróc c¸c ph©n tö pr«tªin diÔn ra trong nh©n tÕ bµo). tr-íc tiªn trªn mµn h×nh sÏ xuÊt hiÖn cÊu tróc ®¹i c-¬ng cña tÕ bµo víi ba phÇn t¸ch biÖt: mµng. Mçi lo¹i ARN ®ãng mét vai trß nhÊt ®Þnh trong qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin cña tÕ bµo c¬ thÓ.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ §Ó häc sinh dÔ h×nh dung vµ nhí h¬n (nhÊt lµ ®èi víi c¸c em ë khèi kh«ng chuyªn vµ kh«ng thi ®¹i häc m«n sinh). Nh. Get Quick Time Pro. KÕt qu¶: c¸c ARN lÇn l-ît xuÊt hiÖn. b»ng m« h×nh ®éng vÒ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp c¸c lo¹i ARN . víi nh÷ng -u ®iÓm v-ît tréi cña c«ng nghÖ th«ng tin. Sau ®ã tõ c¸c chuçi p«lirib«nuclª«tit m¹ch th¼ng võa ®-îc tæng hîp nµy míi biÕn ®æi cÊu h×nh vµ h×nh thµnh nªn c¸c ph©n tö ARN víi cÊu tróc ®Æc tr-ng cña chóng.. trªn m« h×nh Lª ThÞ Kim Kh¸nh 9 M« h×nh ®éng qu¸ tr×nh sinh tæng hîp c¸c lo¹i ARN AUG UAG C¸c gen trªn ADN ho¹t ®éng p tr-íc tiªn ®· h×nh thµnh nªn c¸c chuçi S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . paint.vËy. chØ cÇn trong mét kho¶ng thêi gian rÊt ng¾n (tõ 1-2 phót). C¸c ARN sau khi ®· ®-îc tæng hîp xong sÏ ®-îc chui ra khái nh©n (qua c¸c lç mµng nh©n) ®Ó ®Õn tÕ bµo chÊt.gi¸o viªn cã thÓ hÖ thèng l¹i mét sè kiÕn thøc c¬ b¶n.. tÕ bµo chÊt vµ nh©n.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.

khi ch-a cã mÆt mARN. Riªng ®èi víi rib«x«m lµ n¬i sÏ diÔn ra qu¸ tr×nh tæng hîp pr«tªin. nhÊn m¹nh thªm cho c¸c em vÒ nguån gèc cña c¸c thµnh phÇn còng nhvai trß cña mçi yÕu tè trong qu¸ tr×nh gi¶i m·. nh÷ng giai ®o¹n gièng vµ kh¸c nhau gi÷a c¸c qu¸ tr×nh. øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy. chóng ta x©y dùng cho c¸c em kh¸i niÖm vÒ qu¸ tr×nh gi¶i m·.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Kh¸i niÖm. Tr-íc tiªn. Sau ®ã. ë sinh vËt nh©n s¬. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 10 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . KÕ tiÕp sau giai ®o¹n sao m· lµ giai ®o¹n gi¶i m·. Gi¶i m·. n»m t¸ch riªng nhau. Get Quick Time Pro. Vµ ®Ó häc sinh dÔ nhí. gi¸o viªn ®· cã thÓ cung cÊp cho c¸c em kh«ng chØ diÔn biÕn cña mçi qu¸ tr×nh. 1.. vµ c¶ vai trß. mµ bªn c¹nh ®ã c¸c em cßn cã thÓ dÔ dµng x¸c ®Þnh ®-îc vÒ vÞ trÝ-n¬i xÈy ra c¸c qu¸ tr×nh sao m·. vÞ trÝ cña mçi lo¹i ARN sau khi ®· ®-îc tæng hîp xong.. chóng ta cÇn ®Æc biÖt l-u ý c¸c em vÒ c¸c tr¹ng th¸i tån t¹i cña nã. chóng ta cã thÓ t¹o ra hiÖu øng m« h×nh ®éng: + Tr-íc khi tiÕn hµnh tæng hîp pr«tªin. Gi¸o viªn ®Æt vÊn ®Ò ®Ó cïng c¸c em häc sinh x©y dùng sang phÇn néi dung thø hai cña bµi: II . chóng ta cã thÓ yªu cÇu c¸c em thèng kª c¸c yÕu tè tham gia.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ ®éng vÒ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp c¸c lo¹i ARN.mét tiÓu phÇn cã kÝch th-íc 30S vµ mét tiÓu phÇn cã kÝch th-íc 50S. rib«x«m gåm 2 tiÓu phÇn tån t¹i ®éc lËp. paint. víi mçi thµnh phÇn tham gia vµo qu¸ tr×nh gi¶i m· chóng ta ®Òu cã thÓ minh ho¹ b»ng mét h×nh ¶nh kÌm theo ®Ó cho häc sinh dÔ nhí.

Lª ThÞ Kim Kh¸nh 11 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . I I .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ + ChØ khi cã mÆt mARN.a tæ hî p pr«tª in : ng 50S Met Phe U U U GA A U A G 3 Tir Val Khi tæ hî p pr«tª in: ng 70S 5 A U G GUX U AU U U U GA A U A G 3 30S . Gi¶i m· : 1.Qu¸ tr× dÞ m· cã nh÷ng thµnh phÇn nµo tha m gia? nh ch Trªn mµn h×nh.. Kh¸ i niÖm . Mçi vÞ trÝ t-¬ng øng víi 1 bé ba.ëng thµnh 5 + tARN + c¸ c a xit a min tù do + ATP + mét sè lo¹ i enzim + rib«x«m Khi ch. Get Quick Time Pro. khi rib«x«m chuyÓn sang tr¹ng th¸i chuÈn bÞ tæng hîp pr«tªin (tøc lµ ®ang b¾t ®Çu g¾n kÕt vµo mARN) th× rib«x«m ë tr¹ng th¸i ban ®Çu (lóc ch-a tæng hîp pr«tªin) sÏ biÕn mÊt. KÝch th-íc cña rib«x«m lóc bÊy giê lµ 70S. hai tiÓu phÇn míi cïng tiÕn ®Õn liªn kÕt vµo mét ®Çu mót cña mARN t¹i vÞ trÝ m· më ®Çu AUG (®Çu 5').. Trong tiÓu phÇn lín cña rib«x«m l¹i ®-îc chia lµm hai vÞ trÝ nhá: mét lµ vÞ trÝ peptit vµ hai lµ vÞ trÝ amin.Lµ qu¸ tr× chuyÓn m· di truyÒn chøa trong mARN thµnh tr× tù c¸ c a xit nh nh a min trong chuçi polipeptit cña pr«tª in (tæ hî p pr«tª in) ng .C¸ c thµnh phÇn tha m gia : A U G G U X U A U + mARN tr.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. paint.

Lª ThÞ Kim Kh¸nh 12 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Gi¶i m· : 3 Tir Val Khi tæ hî p pr«tª in: ng 70S Khu Pepti il (P) 5 Khu Aminoaxil (A) A U G GUX U AU U U U GA A U A G Khi diÔn ra sù tæ hî p pr«tª in. t«i chñ ®éng chó thÝch lu«n vÒ chøc n¨ng. theo dâi.C¸ c thµnh phÇn tha m gia : A U G G U X U A U + mARN tr. DiÔn biÕn qu¸ tr×nh sao m·.î c tæ hî p ng lóc ®ã.Lµ qu¸ tr× chuyÓn m· di truyÒn chøa trong mARN thµnh tr× tù c¸ c a xit nh nh a min trong chuçi polipeptit cña pr«tª in (tæ hî p pr«tª in) ng . §Ó tr¸nh g©y th¾c m¾c. Mçi vÞtrÝt.. Get Quick Time Pro. Khu A lµ khu nhËn aminoa xil-tARN mí i ®. hoang mang cho häc trß khi theo dâi ®Õn phÇn nµy.ëng thµnh 5 + tARN + c¸ c a xit a min tù do + ATP + mét sè lo¹ i enzim + rib«x«m Met phe U U U GA A U A G I I . Khu P chøa pepti®il-tARN mang chuçi polipeptit ®ang ®. gi¶i thÝch g× vÒ lÝ do t¹i sao l¹i ®Æt tªn cho mçi vÞ trÝ trªn rib«x«m lµ Peptit vµ Amin. 1. Kh¸ i niÖm .a vµo. ý nghÜa cña mçi vÞ trÝ ngay trªn s¬ ®å (chç võa bÞ ®Ó trèng) ®Ó c¸c em häc sinh tiÖn h×nh dung. ë ng rib«x«m t¹ o thµnh 2 khu chøc n¨ ng kh¸ c nhau. paint. 3 Sau ®ã t«i cho c¸c em chuyÓn sang nghiªn cøu phÇn néi dung thø hai cña môc 2.. a) Ho¹t ho¸ axit amin.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Cã 1 ®iÒu ®¸ng l-u ý ë ®©y lµ c¶ trong s¸ch gi¸o khoa lÉn s¸ch gi¸o viªn ®Òu kh«ng hÒ cã mét lêi b×nh chó.¬ng øng ví i mét bé ba.

t¹o nªn phøc hîp aa-tARN.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.. ATP lµ mét h×nh trßn mµu ®á. chóng ta cã thÓ t¹o hiÖu øng cho axit amin tù do vµ ATP cïng di chuyÓn (theo ®-êng dÉn mµu xanh) ®Õn liªn kÕt víi nhau-d-íi t¸c dông cña enzim . D-íi t¸c dông cña enzim. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 13 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . axit amin tù do dÔ dµng liªn kÕt ®-îc víi hîp chÊt giµu n¨ng l-îng ATP ®Ó t¹o thµnh axit amin d¹ng ho¹t ho¸. paint.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ ë môc nµy ®Ó häc sinh dÔ h×nh dung vµ dÔ nhí qu¸ tr×nh ho¹t ho¸ axit amin diÔn ra nh. còng hoµn toµn t-¬ng tù. øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy. Get Quick Time Pro. chóng ta cã thÓ minh ho¹ cÊu tróc cña axit amin tù do (khi ch-a ®-îc ho¹t ho¸) lµ mét h×nh trßn cã mµu xanh nh¹t. PhÇn nµy.thÕ nµo.t¹o nªn phøc hîp axit amin d¹ng ho¹t ho¸ (axit amin ®· chuyÓn mµu). chóng ta cã thÓ t¹o hiÖu øng cho axit amin ®· ®-îc ho¹t ho¸ vµ tARN cïng di chuyÓn (theo ®-êng dÉn mµu ®á) ®Õn ®Ó liªn kÕt víi nhau-d-íi t¸c dông cña mét enzim kh¸c.. Axit amin sau khi ®· ®-îc ho¹t ho¸ th× d-íi t¸c dông cña mét enzim kh¸c nã dÔ dµng liªn kÕt víi tARN ®Ó t¹o thµnh phøc hîp aa-tARN. cßn enzim th× mµu vµng nhÊp nh¸y ®Ó t¹o c¶m gi¸c ho¹t tÝnh m¹nh.

b) DÞch m· vµ qu¸ tr×nh h×nh thµnh chuçi p«lipeptit.. Get Quick Time Pro.Met tiÕn vµo rib«x«m øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 14 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . paint. Chóng ta cã thÓ chia qu¸ tr×nh dÞch m· lµm 3 giai ®o¹n: khëi ®Çu. lóc ®Çu chóng vÉn cßn t¸ch rêi nhau.vËy s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh ho¹t ho¸ aa chÝnh lµ aa liªn kÕt ®-îc víi tARN. ®Çu tiªn chóng ta cã thÓ t¹o hiÖu øng cho hai tiÓu phÇn lín . kÐo dµi vµ kÕt thóc.Giai ®o¹n 1: Sù khëi ®Çu tæng hîp chuçi polipeptit + mARN tiÕp xóc víi rib«x«m ë vÞ trÝ m· më ®Çu (codon më ®Çu). .a më ®Çu f.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Nh.bÐ cña rib«x«m xuÊt hiÖn. + tARN mang a..

Get Quick Time Pro. tARN mang axit amin më ®Çu f. II. TiÕp theo. Kh¸ i niÖm 2. Gi¶i m· Met 1..¬ng øng trª n tARN cña nã khí p bæsung ví i codon më ®Çu trª n mARN. chóng míi di chuyÓn (theo ®-êng dÉn mµu xanh) ®Ó ®Õn cïng liªn kÕt víi mARN ë vÞ trÝ m· më ®Çu (codon më ®Çu). víi m« h×nh ®éng vÒ sù khëi ®Çu tæng hîp chuçi polipetit.Met tiÕn vµo rib«x«m (theo ®-êng dÉn mµu ®á). chóng ta cã thÓ cho häc sinh n¾m b¾t toµn bé c¬ chÕ giai ®o¹n khëi Lª ThÞ Kim Kh¸nh 15 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm ..a më ®Çu (Met. Nh×n trªn m« h×nh c¸c em cã thÓ thÊy rÊt râ ®èi víi codon më ®Çu lµ AUG th× anticodon t-¬ng øng trªn tARN chØ cã thÓ lµ UAX vµ axit amin më ®Çu t-¬ng øng chØ cã thÓ lµ Metionin ë sinh vËt nh©n s¬. Met UAX Met U AX A U G GUX U AU U U U GA A U A G 5 3 Nh.Giai ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng + mARN tiÕp xóc ví i rib«x«m ë vÞtrÝcodon më ®Çu + tARN mang a. Ho¹ t ho¸ axit amin: b) Gi¶i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh . anticodon t.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Sau ®ã khi cã mÆt mARN.tARN) tiÕn vµo vÞtrÝcodon më ®Çu.vËy.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶i m· nh UAX a). paint.

Sau ®ã chóng ta cho häc sinh chuyÓn sang nghiªn cøu giai ®o¹n thø hai: .tARN tíi vÞ trÝ bªn c¹nh . ®Çu tiªn chóng ta cho aa1. Get Quick Time Pro. trªn c¬ së m« h×nh ®ang s½n cã (trªn mµn h×nh).³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. ®Çu tiªn chóng ta cho h×nh ¶nh enzim xuÊt hiÖn. TiÕp theo.. aa1. vµ gi÷a anticodon t-¬ng øng trªn tARN víi axit amin lµ ®-îc.tARN tiÕn vµo rib«x«m (theo ®-êng dÉn mµu xanh). + Enzim xóc t¸c t¹o thµnh liªn kÕt peptit gi÷a aa më ®Çu vµ aa thø nhÊt. ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ ®Çu mét c¸ch rÊt dÔ dµng mµ kh«ng cÇn ph¶i mÊt nhiÒu thêi gian cho thuyÕt tr×nh. enzim tiÕn vµo vÞ trÝ gi÷a hai axit amin (theo Lª ThÞ Kim Kh¸nh 16 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Lóc nµy.®èi m· cña nã khíp víi m· cña aa thø nhÊt trªn mARN theo nguyªn t¾c bæ sung.Giai ®o¹n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit + Aa1. chñ ®éng cña häc trß chóng ta cã thÓ ®Æt c©u hái hoÆc yªu cÇu häc sinh nhËn xÐt vÒ mèi quan hÖ gi÷a codon thø nhÊt trªn mARN víi anticodon t-¬ng øng trªn tARN vµ axit amin thø nhÊt. paint.. tíi vÞ trÝ bªn c¹nh (ngay sau codon më ®Çu).tARN xuÊt hiÖn. §Ó häc sinh dÔ h×nh dung. øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy. Gi¸o viªn chØ cÇn nhÊn m¹nh vÒ sù quy ®Þnh chÆt chÏ gi÷a codon më ®Çu trªn mARN víi anticodon t-¬ng øng trªn tARN theo nguyªn t¾c bæ sung. TiÕp theo.

chóng ta cã thÓ t¹o hiÖu øng cho rib«x«m dÞch chuyÓn ®i 1 bé 3 trªn mARN (sù chuyÓn vÞ). Kh¸ i niÖm 2. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶ i m· nh UAX a ). ngay sau khi liªn kÕt peptit gi÷a aa më ®Çu vµ aa thø nhÊt (mµ trong m« h×nh nµy lµ gi÷a Met vµ Val) võa ®-îc t¹o thµnh..Gia i ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit + Aa 1± tARN tí i vÞtrÝbª n c¹ nh. a nticodon cña nã khí p bæsung ví i codon cña aa thø nhÊt nga y sau codon më ®Çu + Enzim xóc t¸ c t¹ o thµnh liª n kÕt peptit gi a aa m ®Çu vµ a a thø nhÊt Val H2O X AG Met Val 5 U A X X AG A U G GUX U AU U U U GA A U A G 3 + Rib«x«m dÞch chuyÓn ®i 1 bé 3 trªn mARN (sù chuyÓn vÞ) øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy. Gi¶i m· Met 1.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Ho¹ t ho¸ a xit a min: b) Gi¶i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ ®-êng dÉn mµu ®á) p h×nh ¶nh liªn kÕt peptit ®-îc t¹o thµnh ®ång thêi 1 ph©n tö n-íc ®-îc gi¶i phãng (®i ra theo ®-êng dÉn mµu tÝm).. paint. Get Quick Time Pro. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 17 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .Gia i ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng . II.

§Õn ®©y.Gia i ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit + Aa 1± tARN tí i vÞtrÝbª n c¹ nh.. Gi¶i m· Met 1. anticodon cña nã khíp bæ sung víi 2 codon cña aa thø 2 trªn mARN. II . ch Tir AUA Met Val 5 U AX X AG A U G GUX U AU U U U GA A U A G 3 + Aa2. Kh¸ i niÖm 2. a nticodon cña nã khí p bæsung ví i codon cña a a thø nhÊt ngay sau codon më ®Çu + Enzim xóc t¸ c t¹ o thµnh liª n kÕt peptit gi a a a m ®Çu vµ a a thø nhÊt + Rib«x«m dÞ chuyÓn ®i 1 bé 3 trª n mARN.. paint.thÕ nµo. yªu cÇu c¸c em dù ®o¸n diÔn biÕn tiÕp theo cña giai ®o¹n kÐo dµi chuçi polipeptit sÏ diÔn ra nh. chñ ®éng cña häc trß chóng ta cã thÓ ®Æt c©u hái cho häc sinh.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Sù chuyÓn vÞ nµy ®· t¹o nªn mét kho¶ng trèng trªn khu vùc amin cña rib«x«m. Ho¹ t ho¸ a xit a min: b) Gi¶ i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh .Gia i ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng . ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc. Get Quick Time Pro.tARN tiÕn vµo rib«x«m . Dùa vµo h×nh ¶nh trùc quan sinh ®éng trªn mµn h×nh häc sinh cã thÓ dÔ dµng h×nh dung ®-îc b-íc tiÕp theo sÏ lµ tARN mang aa thø hai Lª ThÞ Kim Kh¸nh 18 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶ i m· nh UAX a ).³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.

Gia i ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng . Kh¸ i niÖm 2. ®ång thêi tARN (®· mÊt a xit ch a min më ®Çu) rêi khái rib«x«m + Aa 2. paint. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶ i m· nh UAX a ). Get Quick Time Pro.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Tirozin b¸m vµo. §ång thêi tARN cña aa më ®Çu lóc bÊy giê ®· hoµn thµnh xong nhiÖm vô nªn liÒn rêi khái rib«x«m.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.. qu¸ tr×nh cø nh. tiÕn tíi (theo ®-êng dÉn mµu ®á) xóc t¸c cho qu¸ tr×nh h×nh thµnh liªn kÕt peptit gi÷a aa1(Val) vµ aa2(Tir). + Liª n kÕt gi a aa 1 vµ a a 2 ®.. Enzim l¹i xuÊt hiÖn. II ± Gi¶i m· M et 1.tARN vµ tARN më ®Çu diÔn ra theo ®-êng dÉn mµu xanh).thÕ tiÕp diÔn. a nticodon cña nã khí p bæsung ví i codon cña a a thø 2 trª n mARN. Sù chuyÓn vÞ l¹i x¶y 1 2 ra . Sù dÞ chuyÓn cña rib«x«m ch l¹ i tiÕp tôc theo tõng bé ba trª n mARN. 2 2 + Liªn kÕt peptit gi÷a aa1 vµ aa2 ®-îc t¹o thµnh . ®ång thêi 1 1 2 1 ph©n tö n-íc l¹i ®-îc gi¶i phãng (®i ra theo ®-êng dÉn mµu tÝm).î c t¹ o thµnh .tARN tiÕn vµo rib«x«m . a nticodon cña nã khí p bæsung ví i codon cña aa thø nhÊt nga y sau codon më ®Çu + Enzim xóc t¸ c t¹ o thµnh liª n kÕt peptit gi a aa m ®Çu vµ a a thø nhÊt + Rib«x«m dÞ chuyÓn ®i 1 bé 3 trª n mARN. (Sù dÞch chuyÓn cña aa2. Ho¹ t ho¸ a xit a min: b) Gi¶ i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh . Tir H2O U AX M et Val Tir AUA U AX X AG AUA 5 A U G GUX U AU U U U GA A U A G 3 Rib«x«m l¹i dÞch chuyÓn.Gia i ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit + Aa 1± tARN tí i vÞtrÝbª n c¹ nh. §Õn ®©y gi¸o viªn cã thÓ hái: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .

Get Quick Time Pro. Gi¸o viªn cã thÓ ®Æt c©u hái: .Chuçi polipetit ®-îc kÐo dµi theo chiÒu nh.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. nÕu c¸c em kh«ng tr¶ lêi ®-îc chóng ta cã thÓ tiÕp tôc cung cÊp cho c¸c em h×nh ¶nh sau: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 20 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . c¸c em häc sinh ®· cã thÓ tr¶ lêi ®-îc c©u hái nµy. paint.V× sao khi rib«x«m tiÕp xóc víi m· kÕt thóc cña mARN th× chuçi polipeptit kh«ng thÓ ®-îc tiÕp tôc kÐo dµi thªm n÷a? Dùa vµo c¸c kiÕn thøc ®· häc vÒ m· kÕt thóc cña mARN..thÕ nµo? (Tõ 5 p 3 hay tõ codon më ®Çu ®Õn codon kÕt thóc).vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ . + Khi rib«x«m tiÕp xóc víi m· kÕt thóc cña mARN th× qu¸ tr×nh tæng hîp m¹ch p«lipeptit kÕt thóc.. Khi gÆp codon kÕt thóc trªn mARN p qu¸ tr×nh tæng hîp chuçi p«lipeptit chuyÓn sang giai ®o¹n cuèi cïng: .Giai ®o¹n 3 : Sù kÕt thóc tæng hîp chuçi p«lipeptit. Tuy nhiªn.

®ång thêi axit amin më ®Çu Metionin còng bÞ t¸ch rêi khái m¹ch (theo ®-êng dÉn mµu tÝm). Gi¶i m· Met 1.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. 21 Lª ThÞ Kim Kh¸nh S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Ho¹ t ho¸ a xit a min: b) Gi¶i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh . vµ v× thÕ liªn kÕt peptit kh«ng thÓ ®-îc tiÕp tôc h×nh thµnh. paint. Trong m« h×nh nµy bé ba kÕt thóc lµ UAG. Kh¸ i niÖm 2.Gia i ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng . DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶ i m· nh UAX a ).Gia i ®o¹ n 3 : Sù kÕt thóc tæ hî p p«lipeptit ng AU X Met Val Tir Phe Glu X U U AU X A U G GUX U AU U U U GA A U A G 5 3 ChØ cÇn nh×n lªn m« h×nh lµ chóng ta ®· cã thÓ thÊy ®-îc rÊt râ kh«ng mét axit amin nµo c¶ ®-îc tARN mang ®Õn. Chuçi p«lipeptit ®-îc gi¶i phãng. Get Quick Time Pro.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ II.. qu¸ tr×nh kÐo dµi chuçi polipetit buéc ph¶i dõng l¹i..Gia i ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit . Rib«x«m khi kh«ng cßn tæng hîp pr«tªin n÷a th× sÏ bÞ t¸ch khái mARN ®Ó trë vÒ tr¹ng th¸i ban ®Çu (theo ®-êng dÉn mµu xanh). ngoµi ra khi gÆp mét trong hai bé ba kh¸c lµ UGA hoÆc UAA th× qu¸ tr×nh tæng hîp chuçi polipeptit còng sÏ kÕt thóc .

Giai ®o¹ n 3 : Sù kÕt thóc tæ hî p p«lipeptit ng + Khi gÆ codon kÕt thóc trª n mARN: rib«x«m t¸ ch khái mARN. II. Ho¹ t ho¸ axit amin: b) Gi¶i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh . paint. Gi¶i m· Met 1.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Chuçi p«lipeptit sau ®ã ®i h×nh thµnh ph©n tö pr«tªin hoµn chØnh.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. ®ång thêi aa metionin më ®Çu còng t¸ ch khái chuçi polipeptit.. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶i m· nh UAX a). chuçi p polipeptit ®.Giai ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit .Giai ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng .. t«i yªu cÇu c¸c em lµm bµi tËp sau: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 22 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Met AU X Met Val Tir Phe Glu X U U AU X A U G GUX U AU U U U GA A U A G 5 3 X UU Sau ®ã. Chuçi polipeptit sau ®ã h× thµnh ph©n tö pr«tª in hoµn nh chØ nh. Kh¸ i niÖm 2. Get Quick Time Pro.î c gi¶i phãng.

®ång thêi cã 1 tÇm nh×n tæng qu¸t h¬n vÒ c¶ qu¸ tr×nh.thÕ nµo. bëi hoµn thµnh ®-îc bµi tËp nµy còng ®ång nghÜa víi viÖc c¸c em ®· hoµn thµnh ®-îc s¬ ®å tãm t¾t qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin trong tÕ bµo diÔn ra nh. c¸c em sÏ võa cñng cè l¹i ®-îc c¸c kiÕn thøc ®· häc. yªu cÇu c¸c em nhËn xÐt vÒ mèi quan hÖ gi÷a ADN.mARN -Pr«tªin. Get Quick Time Pro. chóng ta cã thÓ tiÕp tôc ®Æt c©u hái.thÕ nµo? nh M ch m u M ch mã g c (m¹ ch khu«n) Các codon 5 A T G G T X T A T T T T G A A T A G 3 3 T A X X A G A T A A A A X T T A T X 5 Sa o mã Gen ««««««««««««««««««««««««««««« mARN Gi¶ i Các anticodon Chu i polipeptit s¬ kha i ««««««««««««««««««««««««««««« C¸ c tARN ««««««««««««««««««««««««««««« Chu i polipeptit h× nh ««««««««««««««««««««««««««««« thµnh ph©n tö pr«tª in hoµn chØ nh Víi bµi tËp nµy. mã Lª ThÞ Kim Kh¸nh 23 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . paint. tr×nh tù c¸c ribonuclª«tit trong mARN l¹i quy ®Þnh cña c¸c axit amin trong ph©n tö pr«tªin´.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. TiÕp theo. Tr×nh tù cña c¸c nuclª«tit trªn ADN quy ®Þnh tr×nh tù c¸c ribonuclª«tit trong mARN.î ng vi khuÈn.sa u. C¸c c©u tr¶ lêi thu ®-îc tõ c¸c em sÏ lµ c¬ së ®Ó cho chóng ta ®i ®Õn kÕt luËn: ³Qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin gåm hai giai ®o¹n: sao m· vµ gi¶i m·.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Trª n mét ®èi t..Tõ ®ã cho biÕt tr× tù c¸ c axitamin nh trong chuçi poli peptit s¬ kha i vµ trong chuçi polipeptit ®i h× thµnh ph©n tö nh pr«tª in hoµn chØ nh. H· y x¸ c ®Þ Tr× tù c¸ c codon trª n mARN vµ c¸ c nh: nh a nticodon trª n tARN vËn chuyÓn t. mét gen cã tr× tù c¸ c nuclª «tit trª n 2 m¹ ch nh khu«n vµ mÉu nh..¬ng øng.

tr× nh nh nh tù c¸ c ribonuclª «tit trong mARN l¹ i quy ®Þ c¸ c axit amin trong ph©n tö pr«tª in. còng dùa trªn s¬ ®å ®ang s½n cã trªn mµn h×nh. Get Quick Time Pro. sè axit amin.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ §ång thêi cho hiÓn thÞ s¬ ®å vÒ mèi quan hÖ gi÷a ADN.mARN Pr«tªin lªn mµn h×nh: S¬ ®å qu¸ tr× sinh t ng h p pr«tª in: nh M ch m u M ch mã g c (m¹ ch khu«n) Các codon 5 A T G G T X T A T T T T G A A T A G 3 3 T A X X A G A T A A A A X T T A T X 5 Sa o mã Gen 5 A U G G U X U A U UU U G A A U AG 3 G i¶ i mARN Các anticodon Chu i polipeptit s¬ kha i Chu i polipeptit h× nh thµnh ph©n tö pr«tª in hoµn chØ nh U A X X A G A U A A A A X U U A U X Met Val Tir Phe Glu mã C¸ c tARN Val Tir Phe Glu Qu¸ tr× sinh tæ hî p pr«tª in gåm hai giai ®o¹ n: sao m· vµ gi¶i m· . chØ cÇn nh×n lªn s¬ ®å trªn mµn h×nh lµ häc sinh ®· cã thÓ dÔ dµng x¸c ®Þnh ngay ®-îc: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 24 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . d-íi d¹ng mét bµi tËp vËn dông.. paint. gi¸o viªn cã thÓ yªu cÇu c¸c em x©y dùng mét sè c«ng thøc tæng qu¸t.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. nh Sao chÐp ADN Sao m· mARN Gi¶i m· Pr«tª in TÝ tr¹ ng nh Sau ®ã. tÝnh: sè bé ba m· ho¸.Tr× tù nh ng nh cña c¸ c nuclª «tit trª n ADN quy ®Þ tr× tù c¸ c ribonuclª «tit trong mARN. sè ph©n tö n-íc ®-îc gi¶i phãng khi h×nh thµnh ph©n tö pr«tªin cña c¸c ®èi t-îng sinh vËt nh©n s¬: Râ rµng.. sè liªn kÕt peptit.

êng cung cÊp .Sè bé ba m· ho¸ axit amin vµ sè axit amin m«i tr..k.3 S¬ ®å qu¸ tr× sinh t ng h p pr«tª in: nh M ch m u M ch mã g c (m¹ ch khu«n) Các codon 5 A T G G T X T A T T T T G A A T A G 3 3 T A X X A G A T A A A A X T T A T X 5 Sa o mã Gen 5 A U G G U X U A U UU U G A A U AG 3 G i¶ i mARN Các anticodon Chu i polipeptit s¬ kha i Chu i polipeptit h× nh thµnh ph©n tö pr«tª in hoµn chØ nh U A X X A G A U A A A A X U U A U X Met Val Tir Phe Glu mã C¸ c tARN Val Tir Phe Glu Gi¶ sö trong 1 gen cña ®èi t.Sè bé ba m· ho¸ axit amin vµ sè axit amin m«i tr-êng cung cÊp lµ: .Sè axit amin trong ph©n tö pr«tª in . nh ..1 2.Sè axit amin trong ph©n tö pr«tªin lµ: 2.3 .Sè liªn kÕt peptit h×nh thµnh vµ sè ph©n tö n-íc gi¶i phãng ra m«i tr-êng lµ: § l. Get Quick Time Pro. tÝ nh: .³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ N .3 N .Sè liªn kÕt peptit trong ph©n tö pr«tªin lµ: .3 N -2 .í c gi¶i phãng ra m«i tr. peptit = § ph©n tö n-íc = N .êng.3 2.2 2. paint.î ng vi khuÈn trª n cã N nuclª «tit.Sè liª n kÕt peptit h× thµnh vµ sè ph©n tö n.Sè liª n kÕt peptit trong ph©n tö pr«tª in Lª ThÞ Kim Kh¸nh 25 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .

Lª ThÞ Kim Kh¸nh 26 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. chóng ta cho häc sinh chuyÓn sang nghiªn cøu phÇn: 3. Get Quick Time Pro. chóng ta cã thÓ cung cÊp cho c¸c em 1 ®o¹n phim. paint. P«lirib«x«m: MÆc dï ®©y kh«ng ph¶i lµ kiÕn thøc träng t©m cña bµi tuy nhiªn ®Ó häc sinh dÔ h×nh dung. Sau ®©y lµ mét trong nh÷ng h×nh ¶nh ®-îc lÊy ra tõ ®o¹n phim ®ã: Râ rµng. chØ cã 1 ph©n tö mARN (®-îc minh ho¹ b»ng mét sîi mµu ®á trªn mµn h×nh) nh-ng cã ®Õn rÊt nhiÒu c¸c rib«x«m (lµ c¸c h¹t mµu xanh) cïng ®ang b¸m vµo vµ ®ang tham gia gi¶i m·...vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ TiÕp theo.

Sù h×nh thµnh polirib«x«m diÔn ra nh.thÕ nµo? . Get Quick Time Pro.KÕt qu¶ cña hiÖn t-îng polirib«x«m lµ g×? C¸c th«ng tin thu ®-îc tõ ®o¹n phim sÏ gióp c¸c em hoµn thµnh ®-îc c¸c môc ®Ých. Vµ khi c¸c em häc sinh tr¶ lêi xong ®Õn ®©u.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ C¸c h¹t rib«x«m dÞch chuyÓn trªn mARN ®Õn ®©u th× c¸c b¶n dÞch lµ c¸c chuçi polipeptit ®-îc kÐo dµi ra ®Õn ®ã. yªu cÇu cña môc nµy mét c¸ch rÊt nhÑ nhµng. paint.. KÕt qu¶ lµ tõ 1 ph©n tö mARN d-íi t¸c dông cña nhiÒu rib«x«m cã thÓ h×nh thµnh nªn ®-îc rÊt nhiÒu chuçi polipeptit cïng lo¹i. chóng ta cã thÓ ®-a ra mét sè c©u hái nh-: .Em hiÓu thÕ nµo lµ polirib«x«m? . chóng ta cho hiÓn thÞ ®¸p ¸n ra mµn h×nh ®Õn ®ã ®Ó c¸c em tiÖn theo dâi: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 27 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.. Sau khi cho c¸c em theo dâi ®o¹n phim trªn.

Polirib«x«m Kh¸ i niÖm: Lµ hiÖn t.î c mét nh ch ®o¹ n th×rib«x«m thø hai liª n kÕt vµo mARN. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 28 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.î ng trª n mçi ph©n tö mARN cã 1 sè rib«x«m cï ng tham gia dÞ m· . Get Quick Time Pro. Cã nhiÒu c¸ch ®Ó chóng ta dÉn d¾t vÊn ®Ò cho häc sinh. KÕt qu¶ cña hiÖn t. ch Sù h× thµnh: Sau khi rib«x«m thø nhÊt dÞ chuyÓn ®. TiÕp theo ®ã lµ rib«x«m thø ba..ë da víi ë tãc ch¼ng h¹n)? HS: Së dÜ nh.. Kh¸ i niÖm 2.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ I I .C¸c tÕ bµo ë c¸c bé phËn kh¸c nhau trªn c¬ thÓ ®a bµo (chóng ta) cã kiÓu gen gièng hay kh¸c nhau? Häc sinh (HS): Gièng nhau.« KÕt qu¶: Mçi mét ph©n tö mARN cã thÓ tæ hî p tõ mét ®Õn nhiÒu ng chuçi polipeptit cï ng lo¹ i.î ng polirib x m lµ g× ? Sau ®ã chóng ta ®Æt vÊn ®Ò ®Ó cho c¸c em chuyÓn sang nghiªn cøu phÇn B. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶i m· nh 3.thÕ lµ v× cÊu t¹o c¸c tÕ bµo ë c¸c bé phËn kh¸c nhau trªn c¬ thÓ chóng ta kh¸c nhau (p nghÜa lµ ®-îc cÊu t¹o bëi c¸c lo¹i pr«tªin kh¸c nhau). GV: Nh-ng v× sao chóng ta vÉn rÊt dÔ dµng ph©n biÖt ®-îc c¸c tÕ bµo ë c¸c bé phËn kh¸c nhau (nh. thø t. paint. sau ®©y lµ mét trong nh÷ng c¸ch ®ã: Gi¸o viªn (GV): . Gi¶i m· 1.

. mçi gen gi÷ nh÷ng chøc n¨ng kh¸c nhau: + Gen ®iÒu hoµ: lµ mét ®o¹n ADN m· ho¸ cÊu tróc cña pr«tªin øc chÕ p ®iÒu hoµ ho¹t ®éng cña mét gen (hoÆc nhãm gen) cÊu tróc. ë c¸c c¬ quan tö kh¸c nhau hoÆc lµ vµo c¸c giai ®o¹n sèng kh¸c nhau. lµ n¬i b¸m cña enzim ARN polimeraza xóc tiÕn qu¸ tr×nh sao m·. + Gen vËn hµnh: lµ mét ®o¹n cña ADN cã chøc n¨ng kiÓm so¸t sù ho¹t ®éng cña mét gen (hoÆc nhãm gen) cÊu tróc th«ng qua c¬ chÕ c¶m øng víi chÊt øc chÕ. §Çu tiªn chóng ta giíi thiÖu cho häc sinh: ADN trong mçi tÕ bµo cña c¬ thÓ ®Òu chøa ®Çy ®ñ toµn bé c¸c gen quy ®Þnh cÊu tróc cña tÊt c¶ c¸c lo¹i pr«tªin cña c¬ thÓ . sù ®iÒu hoµ Qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin . c¸c tÕ bµo còng cÇn tæng hîp c¸c lo¹i pr«tªin kh¸c nhau. Së dÜ lµm ®-îc nh.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ GV: Kh«ng nh÷ng thÕ mµ ngay c¶ trong cïng mét ®¬n vÞ tÕ bµo.§ã lµ nhê sù ®iÒu hoµ sinh tæng hîp pr«tªin. C¬ chÕ nµo ®Ó ®¶m b¶o c¸c tÕ bµo chØ tæng hîp lo¹i pr«tªin cÇn thiÕt vµo thêi ®iÓm cÇn thiÕt .thÕ lµ v× trªn ph©n tö ADN cã nhiÒu gen. + Gen khëi ®éng: lµ mét ®o¹n cña ADN ®øng tr-íc vµ liÒn kÒ gen vËn hµnh. tuú tÕ bµo trong tõng lo¹i m«. Get Quick Time Pro. tuú giai ®o¹n ph¸t triÓn mµ chØ mét sè gen trong ®ã ho¹t ®éng. + Gen cÊu tróc: lµm nhiÖm vô m· ho¸ th«ng tin cÊu tróc cña c¸c Pr«tªin Lª ThÞ Kim Kh¸nh 29 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .. Nh-ng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸ thÓ. paint. Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu trong néi dung môc: B.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.

.. gen khëi ®éng (mµu tÝm . paint. ®Ó dÔ cho häc sinh trong qu¸ tr×nh h×nh dung.G). mçi ®o¹n lµ mét gen mang nh÷ng chøc n¨ng kh¸c nhau: gen ®iÒu hoµ (mµu ®á . chÊt øc chÕ nµy sÏ (theo ®-êng dÉn mµu ®á) tíi phong to¶ ho¹t ®éng cña gen vËn hµnh (O) lµm cho enzim sao m· ARN polimeraza (®ang b¸m ë gen khëi ®éng(P)) kh«ng thÓ tr-ît qua gen vËn hµnh ®Ó ®Õn gen cÊu tróc (G) thùc hiÖn qu¸ tr×nh sao m· ®-îc. chóng ta biÓu diÔn c¬ chÕ ®iÒu hoµ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin b»ng mét ®o¹n phim (hoÆc m« h×nh ®éng): Trªn mét m¹ch ADN (®-îc minh ho¹ b»ng mét ®-êng th¼ng) cã nhiÒu ®o¹n (víi nhiÒu mµu s¾c kh¸c nhau). Lª ThÞ Kim Kh¸nh 30 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Get Quick Time Pro. gen ®iÒu hoµ (R) sÏ tæng hîp ra chÊt øc chÕ.R). gen vËn hµnh (mµu vµng .P). gen cÊu tróc (mµu xanh .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Sau ®ã. Khi tÕ bµo kh«ng cÇn lo¹i pr«tªin do gen cÊu tróc (G) quy dÞnh.O).

Qu¸ tr×nh tæng hîp pr«tªin sÏ ®-îc diÔn ra ngay sau ®ã.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ C¬ c h Õ ®i Òu h o µ q u¸ t r ×n h sin h t æn g h î p pr « t ª in R Gen ®iÒu hoµ P Gen khëi ®éng ARN polimeraza O Gen vËn hµnh G Gen cÊu tróc ChÊt øc chÕ ADN ChÊt øc chÕ (T heo: ha i nhµ khoa häc Ph¸ p Ja cop vµ M«n« n¨ m 1965.. Get Quick Time Pro. còng cã kh¸ nhiÒu gi¶ thuyÕt kh¸c nhau. mét chÊt c¶m øng sÏ tíi v« hiÖu ho¸ ho¹t ®éng cña chÊt øc chÕ.. t¸ch chÊt øc chÕ ra khái gen vËn hµnh t¹o c¬ héi cho enzim sao m· ARN polimeraza tr-ît qua gen vËn hµnh ®Ó ®Õn gen cÊu tróc (G) thùc hiÖn qu¸ tr×nh sao m·.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. paint. VÒ nguån gèc cña chÊt c¶m øng. Mét trong nh÷ng gi¶ thuyÕt ®ã cho r»ng: chÊt c¶m øng lµ mét trong nh÷ng s¶n phÈm ph©n gi¶i cña chÝnh c¸c ph©n tö pr«tªin (do chÝnh gen Lª ThÞ Kim Kh¸nh 31 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .) Cßn khi tÕ bµo cÇn tæng hîp lo¹i pr«tªin do gen cÊu tróc (G) quy dÞnh.

Bªn c¹nh ®ã. Get Quick Time Pro.§©y còng chÝnh lµ mét trong nh÷ng c¬ chÕ gãp phÇn ®iÒu hoµ sù sinh tæng hîp pr«tªin trong tÕ bµo..khi l-îng ph©n tö pr«tªin nµy trong tÕ bµo s¾p hÕt (hoÆc s¾p Ýt h¬n sè l-îng mµ tÕ bµo ®ang cÇn)..³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Mçi ph©n tö mARN chØ ®-îc sö dông ®Ó tæng hîp xong vµi chôc chuçi polipeptit råi tù huû . C¬ c h Õ ®i Òu h o µ q u¸ t r ×nh sinh t æng h î p pr « t ª in R Gen ®iÒu hoµ P Gen khëi ®éng ARN polimeraza O Gen vËn hµnh G Gen cÊu tróc ADN mARN ChÊt øc chÕ Pr«tªin ChÊt c¶m øng Lª ThÞ Kim Kh¸nh 32 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ cÊu tróc G ®· tæng hîp ra tr-íc ®ã). ®êi sèng cña mçi ph©n tö mARN rÊt ng¾n. ë ®©y do cßn song song tån t¹i nhiÒu gi¶ thuyÕt (mµ mçi gi¶ thuyÕt l¹i ®Òu cã nh÷ng gi¸ trÞ riªng) cho nªn chóng ta kh«ng ®-a ra xuÊt xø cña chÊt c¶m øng nµy mµ chØ cÇn nãi ®Õn t¸c dông cña nã khi xuÊt hiÖn lµ ®-îc. Tuy nhiªn. paint.

Tuy nhiªn trong giíi h¹n thêi gian vµ khu«n khæ ch-¬ng tr×nh phæ th«ng. Mét sè vÝ dô: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 33 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Get Quick Time Pro. paint. gv cã thÓ ®-a ra mét sè phiÕu häc tËp vÒ c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn néi dung bµi häc ®Ó c¸c em cã thÓ thùc hµnh ngay t¹i líp hoÆc sÏ hoµn thµnh khi vÒ nhµ.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Trªn ®©y lµ mét m« h×nh biÓu diÔn c¬ chÕ ®iÒu hoµ sù sinh tæng hîp pr«tªin ë c¸c ®èi t-îng sinh vËt nh©n s¬. tù nghiªn cøu.. sù ®iÒu hoµ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin cßn diÔn ra phøc t¹p vµ hoµn thiÖn h¬n nhiÒu. t×m tßi.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. c¸c em sÏ tù t×m hiÓu thªm vÒ vÊn ®Ò nµy ë c¸c tµi liÖu tham kh¶o hoÆc khi häc lªn c¸c cÊp häc cao h¬n. Cuèi cïng. s¸ng t¹o cho c¸c em. Ngoµi ra. ë c¸c ®èi t-îng sinh vËt nh©n chuÈn (trong ®ã cã con ng-êi chóng ta). ®Ó cñng cè kiÕn thøc vµ t¨ng c-êng kh¶ n¨ng tù häc..

¬ng øng ví i m· më ®Çu trong qu¸ tr× nh dÞ m· ch a ) AUG b) AUA c) AUX d) AUU Lª ThÞ Kim Kh¸nh 34 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm ..î c ghi trong gen d.. Get Quick Time Pro. paint.í i ®©y t.í i d¹ ng nµo sa u ®©y? a ) Tr× tù c¸ c nuclª «tit trª n m¹ ch m· gèc nh b) Tr× tù c¸ c nuclª «tit trª n m¹ ch bæsung nh c) Tr× tù c¸ c bé ba nuclª «tit trª n m¹ ch khu«n mÉu nh d) Tr× tù c¸ c bé ba nuclª «tit trª n m¹ ch bæsung nh PhiÕu häc tËp 2: Bé ba rib«nuclª «tit nµo d.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ PhiÕu häc tËp 1: Th«ng tin vÒ cÊu tróc cña ph©n tö pr«tª in ®.

í i ®©y? a ) 5' p 3' b) 3' p 5' c) C¶ ha i chiÒu PhiÕu häc tËp 4: Bé ba rib«nuclª «tit nµo d..î c ®äc theo chiÒu nµo d..í i ®©y kh«ng ph¶ i lµ m· kÕt thóc trong qu¸ tr× nh dÞ m· ch a ) UGA b) UGG c) UAG d) UAA Lª ThÞ Kim Kh¸nh 35 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . paint.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ PhiÕu häc tËp 3: M· di truyÒn trª n mARN ®. Get Quick Time Pro.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.

Get Quick Time Pro. Vµ v× thÕ.í i d¹ ng tr× tù c¸ c bé ba nh ch nh rib«nuclª «tit trª n ph©n tö mARN ®.3' vµ theo tõng nÊc.b vµ c II. nhÊt lµ ®Ó khai th¸c kü c¸c phÇn träng t©m. tèi -u ho¸. víi nh÷ng bµi gi¶ng cã néi dung kiÕn thøc kh¸ dµi vµ rÊt trõu t-îng nh.bµi: ³Sinh tæng hîp Pr«tªin´. ch mçi nÊc lµ mét bé ba. paint. c) Sù khí p bé ba ®èi m· cña c¸ c tARN ví i bé ba m· sa o trª n mARN theo nguyª n t¾c bæsung ®· gióp x¸ c ®Þ vÞtrÝ®óng cña tõng a xit a min do tARN nh ma ng tí i ®Ó l¾p r¸ p.. cïng víi nh÷ng lÝ do vÒ nhËn thøc lµ ®å dïng d¹y häc kh«ng ®-îc trang bÞ ®Çy ®ñ. t«i nhËn thÊy: Tr-íc ®©y.î c truyÒn ®¹ t chÝ x¸ c sa ng d¹ ng tr× tù nh nh c¸ c a xit a min trª n chuçi polipeptit lµ nhê yÕu tè nµo sau ®©y? a ) C¸ c tARN ma ng c¸ c a xit a min ®· ®.. b) Sù dÞ chuyÓn cña rib«x«m trª n mARN theo chiÒu 5' . Ph-¬ng ph¸p d¹y häc th-êng ®-îc c¸c gi¸o viªn ¸p dông cho c¸c bµi cã néi dung kiÕn thøc dµi vµ khã. tØ lÖ häc sinh n¾m ®-îc bµi míi rÊt thÊp. ®Ó triÓn khai ®Çy ®ñ c¸c môc.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. d) C¶ a . th«ng tin di truyÒn d. c¸c gi¸o viªn th-êng rÊt khã thùc hiÖn ®-îc trong mét ®¬n vÞ thêi gian chØ lµ mét tiÕt. l¹i trõu t-îng nh. Häc sinh v× thÕ th-êng kh«ng cã høng thó häc tËp. KÕt qu¶: Qua thùc tÕ gi¶ng d¹y.4.î c ho¹ t hãa tí i rib«x«m ®Ó l¾p r¸ p. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 36 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .bµi ³Sinh tæng hîp Pr«tªin´ nµy chñ yÕu lµ theo ph-¬ng ph¸p cò: truyÒn thô kiÕn thøc theo mét chiÒu.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ PhiÕu häc tËp 5: Trong qu¸ tr× dÞ m· . kh«ng ®-îc hiÖn ®¹i.

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. vµo thiÕt kÕ bµi: ³Sinh tæng hîp Pr«tªin´ (còng nh.KÕt qu¶ thi häc sinh giái tØnh trong nh÷ng n¨m qua còng ®¹t rÊt cao.. Cã hai em lät vµo danh s¸ch ®éi dù tuyÓn Quèc gia. . bµi häc vµ v× thÕ hiÖu qu¶ giê gi¶ng kh«ng ngõng ®-îc n©ng lªn.C¸c giê d¹y cña t«i theo ph-¬ng ph¸p nµy ®· ®-îc c¸c ®ång nghiÖp dù giê ®¸nh gi¸ cao.mét sè bµi häc kh¸c phÇn c¬ së vËt chÊt vµ c¬ chÕ cña hiÖn t-îng di truyÒn). sö dông phiÕu häc tËp cïng víi viÖc øng dông tr×nh duyÖt Power Point. m« h×nh ho¸. tõ gi¶i khuyÕn khÝch cho ®Õn gi¶i nh× dï c¸c em ë nh÷ng líp kh«ng chuyªn..m« h×nh. mét trong nh÷ng h-íng ®Ó ®æi míi ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®ã lµ t¨ng c-êng viÖc sö dông c¸c ph-¬ng tiÖn d¹y häc hiÖn ®¹i. phim ¶nh. Bé GD.Häc sinh hiÓu râ néi dung bµi míi ( kiÓm tra b»ng test) vµ lµm ®-îc tÊt c¶ c¸c bµi tËp cã liªn quan.. do ®ã d¹y Sinh häc kh«ng thÓ thiÕu c¸c ph-¬ng tiÖn trùc quan nh. Paint.vËy. nhê ¸p dông c«ng nghÖ th«ng tin vµo thiÕt kÕ c¸c bµi gi¶ng.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ HiÖn nay. c¸c gi¸o viªn dÔ dµng h¬n rÊt nhiÒu khi ®æi míi c¸c ph-¬ng ph¸p d¹y häc. KÕt luËn: Kh«ng ph¶i v« cí mµ n¨m 2006 trong ®Þnh h-íng vÒ ph-¬ng ph¸p vµ thiÕt bÞ d¹y häc Sinh häc bËc THPT. Get Quick Time Pro. Get Quick Time Pro. ph-¬ng ph¸p d¹y häc g¾n bã chÆt chÏ víi thiÕt bÞ d¹y häc. §Ò tµi nµy cña t«i còng lµ phï hîp víi xu thÕ ®ã. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 37 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .C¸c em høng thó. tranh vÏ. .. ..§T chØ râ: "Sinh häc lµ khoa häc thùc nghiÖm. paint. Tõ chç nhiÒu em rÊt ghÐt häc m«n Sinh nay ®· trë thµnh nh÷ng häc sinh rÊt ham mª häc Sinh. B»ng ph-¬ng ph¸p d¹y häc nªu vÊn ®Ò kÕt hîp s¬ ®å. Nh. mÉu vËt.".. c¸c em hµo høng tham gia mäi tiÕt häc. say mª vµ bÞ cuèn hót bëi tõng néi dung kiÕn thøc bµi häc. t«i ®· thu ®-îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nh-: . III.

më réng. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 38 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .. t¹o ra c¸c t×nh huèng cã vÊn ®Ò ./. chñ ®éng. c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®Ó ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n.nh»m ph¸t huy ®-îc tèi ®a tÝnh tÝch cùc. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n.c¸ch tr×nh bµy trªn b¶ng . V× vËy. s¸ng t¹o trong häc tËp cña c¸c em. Bè côc mét bµi gi¶ng còng nh. lµm næi râ c¸c phÇn träng t©m. Kh«ng nh÷ng thÕ. chÆt chÏ. ch-a hoµn thiÖn do cßn h¹n chÕ vÒ tr×nh ®é kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm gi¶ng d¹y.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Víi nh÷ng h×nh ¶nh trùc quan sinh ®éng mµ chÝnh x¸c. §Ò tµi cña t«i trªn ®©y cã thÓ cßn mang mµu s¾c chñ quan.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. cho nªn chóng ta cã thÓ chñ ®éng hoµn toµn trong mäi kh©u. øng dông CNTT vµo d¹y häc ®· lµm cho giê häc trë nªn cùc kú hÊp dÉn vµ høng thó h¬n rÊt nhiÒu. Bëi ®©y lµ nh÷ng bµi so¹n do chÝnh chóng ta ®· thiÕt kÕ ra. Vµ v× thÕ viÖc ®æi míi. t«i rÊt mong nhËn ®-îc sù ®ãng gãp ý kiÕn quÝ b¸u cña c¸c thÇy gi¸o. paint. nhê phÇn lín c¸c kiÕn thøc khã vµ trõu t-îng ®· ®-îc chóng ta m« h×nh ®éng hãa hÕt trªn b¶ng (mµn h×nh) nªn chóng ta cã thÓ tiÕt kiÖm ®-îc tèi ®a thêi gian thuyÕt tr×nh kh«ng cÇn thiÕt ®Ó tËp trung vµo khai th¸c. b-íc cña tiÕn tr×nh lªn líp.mµn h×nh võa khoa häc. Get Quick Time Pro. ®µo s©u c¸c kiÕn thøc träng t©m. tiÖn cho häc sinh theo dâi.. sinh ®éng. ¸p dông c¸c ph-¬ng ph¸p d¹y häc nªu vÊn ®Ò trë nªn dÔ dµng vµ thuËn lîi h¬n rÊt nhiÒu. l¹i ®Ñp.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful