³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint...

vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´
³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´. I. §Æt vÊn ®Ò: ThÕ kû XXI- thÕ kû cña sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ khoa häc vµ c«ng nghÖ. Yªu cÇu míi cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc vµ nh÷ng th¸ch thøc bÞ tôt hËu trªn con ®-êng tiÕn lªn CNXH ®ßi hái c¸c nhµ tr-êng ph¶i ®µo t¹o nªn nh÷ng con ng-êi lao ®éng míi: th«ng minh, s¸ng t¹o. §Ó ®¹t ®-îc môc tiªu ®ã, hiÖn nay viÖc ®æi míi ch-¬ng tr×nh vµ ph-¬ng ph¸p d¹y häc ë c¸c tr-êng phæ th«ng ®· vµ ®ang ®-îc quan t©m rÊt lín. Trong ®Þnh h-íng vÒ ph-¬ng ph¸p vµ thiÕt bÞ d¹y häc Sinh häc bËc THPT, s¸ch GK ph©n ban míi, Bé GD- §T chØ râ: "CÇn x©y dùng nh÷ng b¨ng h×nh, ®Üa CD, phÇn mÒm m¸y vi tÝnh t¹o thuËn lîi cho gi¸o viªn gi¶ng d¹y nh÷ng cÊu tróc, qu¸ tr×nh sèng ë cÊp tÕ bµo, ph©n tö vµ c¸c cÊp trªn c¬ thÓ´. TrÝch:SGV SH Ban KHXH&NV Bé s¸ch thø nhÊt-NXBGD2003. "Sinh häc lµ khoa häc thùc nghiÖm, ph-¬ng ph¸p d¹y häc g¾n bã chÆt chÏ víi thiÕt bÞ d¹y häc, do ®ã d¹y Sinh häc kh«ng thÓ thiÕu c¸c ph-¬ng tiÖn trùc quan nh- m« h×nh, tranh vÏ, mÉu vËt, phim ¶nh...". TrÝch: SGV SH BanKH TN Bé s¸ch thø hai-NXBGD-2003.

Lª ThÞ Kim Kh¸nh

3

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint...vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´
Nh- vËy, mét trong nh÷ng h-íng ®Ó ®æi míi ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®ã lµ t¨ng c-êng viÖc sö dông c¸c ph-¬ng tiÖn d¹y häc hiÖn ®¹i. ë c¸c tr-êng THPT nãi chung vµ tr-êng THPT chuyªn Phan Béi Ch©u n¬i hiÖn t«i ®ang c«ng t¸c nãi riªng ®· vµ ®ang tõng b-íc ®-îc t¨ng c-êng trang bÞ c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho c¸c phßng häc víi sù trî gióp cña c«ng nghÖ th«ng tin. Bëi vËy, viÖc thiÕt kÕ c¸c bµi gi¶ng víi sù trî gióp cña c«ng nghÖ th«ng tin nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ d¹y häc ®ang ®-îc rÊt nhiÒu gi¸o viªn quan t©m. Trong ch-¬ng I phÇn c¬ së di truyÒn häc ± S¸ch gi¸o khoa sinh häc 11 ± cã mét sè bµi d¹y víi khèi l-îng kiÕn thøc kh¸ nhiÒu vµ trõu t-îng. Häc sinh ch-a bao giê ®-îc quan s¸t trong thùc tÕ, v× ®©y lµ ch-¬ng nãi vÒ c¬ së vËt chÊt vµ c¬ chÕ di truyÒn nh-ng ë cÊp ®é ph©n tö. Muèn quan s¸t, nh×n thÊy chóng trªn tiªu b¶n th× buéc ph¶i cã kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö víi ®é phãng ®¹i cùc lín ± ch-a kÓ ®Õn cßn ph¶i nhiÒu c«ng ®o¹n kû thuËt c«ng phu, phøc t¹p vµ tèn nhiÒu thêi gian. ThÕ nh-ng thùc tÕ ë hÇu hÕt c¸c tr-êng THPT chóng ta: c¸c dông cô thÝ nghiÖm, ®å dïng d¹y häc nh- kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö, c¸c ho¸ chÊt « cßn ch-a ®-îc trang bÞ ®Çy ®ñ. V× thÕ, trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn gi¶ng d¹y c¸c bµi d¹y ë ch-¬ng nµy, gi¸o viªn th-êng gÆp ph¶i mét sè khã kh¨n liªn quan ®Õn ®å dïng d¹y häc. Bµi "Sinh tæng hîp pr«tªin" lµ mét trong sè nh÷ng bµi ®ã. Ph-¬ng ph¸p truyÒn thèng th-êng ®-îc ¸p dông khi gi¶ng d¹y ®Õn bµi nµy lµ thuyÕt tr×nh. Gi¸o viªn sö dông c¸c bøc tranh in s½n hoÆc trùc tiÕp vÏ h×nh lªn b¶ngp cho c¸c em quan s¸t p diÔn gi¶i råi yªu cÇu c¸c em ghi chÐp l¹i c¸c ý c¬ b¶n. C¸c c©u hái, nh÷ng t×nh huèng cã vÊn ®Ò tuy cã ®-îc ®Æt ra nh-ng rÊt h¹n chÕ - v× khèi l-îng kiÕn thøc cña bµi nµy kh¸ lín l¹i rÊt trõu t-îng, ph¶i mÊt nhiÒu thêi gian cho thuyÕt tr×nh vµ ghi chÐp. Lª ThÞ Kim Kh¸nh
4

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint...vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´
Víi c¸ch lµm nµy th-êng kh«ng ph¸t huy ®-îc cao ®é tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o trong häc tËp, häc trß khi häc th-êng thô ®éng, dÔ nhµm ch¸n, hiÖu qu¶ giê d¹y kh«ng cao. Lµm thÕ nµo ®Ó trong thêi l-îng ch-¬ng tr×nh bã hÑp chØ mét tiÕt d¹y, trªn kh«ng chØ mét nhãm ®èi t-îng HS, mäi GV cã thÓ võa kiÓm tra bµi cò, võa khai th¸c x©y dùng, h×nh thµnh c¸c kiÕn thøc míi, kh«ng nh÷ng thÕ cßn ph¶i kh¾c s©u, më réng kiÕn thøc míi cho HS, gióp c¸c em vËn dông tèt c¸c kiÕn thøc míi khi gi¶i thÝch c¸c sù vËt, hiÖn t-îng thùc tiÔn trong cuéc sèng vµ cã thÓ hoµn thµnh tèt mäi bµi tËp cã liªn quan, gióp HS cã thªm hµo høng, høng thó khi häc tËp ®Ó råi ngµy mét yªu thÝch m«n sinh häc h¬n. §©y còng chÝnh lµ mét trong nh÷ng yÕu tè gãp phÇn n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp. §Ó gãp phÇn kh¾c phôc ®-îc c¸c khã kh¨n nªu trªn, t«i ®· chän ®Ò tµi: ³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point, Get Quick Time Pro, paint ... vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´. II. Néi dung. II.1. Môc ®Ých, yªu cÇu gi¶ng d¹y cña bµi : Qua bµi nµy häc si nh ph¶i: - Nªu ®-îc nh÷ng thµnh phÇn tham gia vµo qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin. - Tr×nh tù diÔn biÕn cña qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªi n. - C¬ chÕ gi¶i m· ®Ó h×nh thµnh cÊu tróc bËc I cña ph©n tö pr«tªi n. - Gi ¶i thÝch ®-îc v× sao th«ng tin di truyÒn gi ÷ trong nh©n mµ vÉn chØ ®¹o ®-îc sù tæng hîp pr«tªi n ë ngoµi nh©n.

Lª ThÞ Kim Kh¸nh

5

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. b¶ng chiÕu. tõ chiÒu cña m· gèc suy ra chiÒu m· sao vµ chiÒu dÞch m·. . II. cÇn ®Æt träng t©m ë: C¸c môc: I. bè mÑ truyÒn cho con kh«ng ph¶i lµ c¸c tÝnh tr¹ng cã s½n mµ lµ c¸c ADN. Träng t©m bµi d¹y: Bµi nµy cã nhiÒu néi dung kiÕn thøc míi vµ khã ®èi víi häc sinh. paint.. Ph©n tÝch cÊu tróc néi dung vµ ph-¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cña bµi : Tr-íc khi häc sinh häc ®Õn bµi nµy.b) Tæng hîp chuçi poli peptit. còng nh.. II. ®Ó ®¹t ®-îc môc ®Ých yªu cÇu bµi d¹y.X¸c ®Þnh ®-îc c¸c s¶n phÈm t¹o ra sau qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin khi nã cÇn ®Õn.2.M¸y vi tÝnh cã cµi ®Æt s½n gi¸o tr×nh ®iÖn tö do t¸c gi¶ thiÕt kÕ.X¸c ®Þnh ®-îc mèi quan hÖ vÒ sè l-îng gi÷a bé ba m· sao vµ sè axit amin m«i tr-êng cÇn cung cÊp. c¸c em ®· ®-îc häc bµi 16: ³Axit nuclªic vµ pr«tªin´.M¸y chiÕu.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ . II.gi÷a sè bé ba m· sao vµ sè axit amin cã trong ph©n tö pr«tªin míi ®-îc h×nh thµnh.3.c¬ së vËt chÊt cña c¸c tÝnh tr¹ng bi Óu hiÖn´. häc sinh quan niÖm ®óng vÒ tÝnh vËt chÊt cña hiÖn t-îng di truyÒn. .4.Ph¸t triÓn n¨ng lùc suy luËn ë häc sinh qua viÖc x¸c ®Þnh nhi Öm vô cña c¸c bé ba m· sao vµ sè axit ami n cã trong ph©n tö pr«tªin do nã quy ®Þnh.Tõ kiÕn thøc: ³Ho¹t ®éng cña c¸c cÊu tróc vËt chÊt trong tÕ bµo lµ nhÞp nhµng vµ thèng nhÊt. Get Quick Time Pro. §å dïng d¹y häc : . Lª ThÞ Kim Kh¸nh 6 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . II. . .2. Sù ®iÒu hoµ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin.

.. m¹ch mÉu : ADN .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ V× thÕ tr-íc khi vµo néi dung bµi míi... Get Quick Time Pro........... Lª ThÞ Kim Kh¸nh 7 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .... m¹ch khu«n : T A X X A G A T A X T T A T X øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy...... paint........ Tuy nhiªn t«i sö dông bµi tËp sau: Bµi tËp: Dùa vµo c¸c nuclª«tit trªn ADN m¹ch khu«n cña mét loµi vi khuÈn d-íi ®©y. Cã kh¸ nhiÒu vÊn ®Ò ®Ó GV cã thÓ lùa chän khi ®Æt c©u hái kiÓm tra bµi cò..... tiÕp ®Õn ®iÒu khiÓn bót laze (hoÆc con trá) ®Õn c¸c vÞ trÝ nuclª«tÝt (trªn ADN mÉu) hoÆc rib«nuclª«tit (trªn mARN t-¬ng øng) cÇn x¸c ®Þnh....t¸i hiÖn l¹i vÒ c¬ chÕ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp mARN diÔn ra nh.....³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. GV cã thÓ hái bµi cò........ Gi¸o viªn còng cã thÓ thiÕt kÕ cho c¸c em häc sinh sö dông m¸y (d-íi sù gi¸m s¸t cña gi¸o viªn). tù lùa chän c¸c nuclª«tit (hoÆc c¸c rib«nuclª«tit) t-¬ng øng l¾p ghÐp vµo c¸c vÞ trÝ x¸c ®Þnh...... b¸o lçi råi yªu cÇu c¸c em chän l¹i...... yªu cÇu häc sinh tr¶ lêi råi míi cho hiÓn thÞ lªn mµn h×nh phÇn ®¸p ¸n sau khi c¸c em ®· hoµn thµnh xong..... h·y x¸c ®Þnh tr×nh tù c¸c nuclª«tÝt trªn ADN m¹ch mÉu vµ c¸c rib«nuclª«tit t-¬ng øng trªn mARN ®-îc tæng hîp...thÕ nµo...... m¸y sÏ chÊp nhËn vµ viÖc l¾p ghÐp cña c¸c em thµnh c«ng.... NÕu c¸c em lùa chän ®Ó ghÐp sai..... m¸y sÏ kh«ng chÊp nhËn.... tr-íc tiªn t«i cho hiÓn thÞ lªn mµn h×nh ®Ò bµi.. Cßn nÕu c¸c em lµm ®óng..... Víi bµi tËp nµy cã thÓ gióp cho c¸c em «n l¹i c¸c kiÕn thøc vÒ nguyªn t¾c bæ sung còng nh...

tr-íc khi häc ®Õn bµi nµy th× c¸c em ®· ®-îc nghiªn cøu kü vÒ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp ARN trong bµi 16. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 8 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . KÕt thóc phÇn kiÓm tra bµi cò.Bëi v× ®©y lµ nh÷ng c©u hái cã ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn néi dung bµi míi. I. gi¸o viªn ph©n tÝch-®¸nh gi¸ nh÷ng ý häc sinh ®· vµ ch-a tr¶ lêi ®-îc råi cho ®iÓm.chóng ta ®· biÕt.. Gi¸o viªn giíi thiÖu qua vÒ bè côc bµi gi¶ng råi ®Æt vÊn ®Ò ®Ó c¸c em cïng x©y dùng néi dung phÇn A: A. gi¸o viªn cã thÓ hái thªm c¸c em vÒ m· më ®Çu vµ m· kÕt thóc cña mARN. chóng ta chØ cÇn lµm s¸ng râ cho c¸c em lÝ do khiÕn ng-êi ta ®Æt tªn cho qu¸ tr×nh nµy lµ qu¸ tr×nh sao m· lµ ®-îc. Vµ v× thÕ ®Õn môc nµy. ®Æc ®iÓm cña m· di truyÒn . Sao m·: Nh.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ TiÕp theo. gi¸o viªn ®Æt vÊn ®Ò ®Ó chuyÓn sang d¹y néi dung bµi míi.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. paint. Sau ®ã. cho hiÓn thÞ lªn mµn h×nh môc bµi råi yªu cÇu häc sinh ghi ®Ò môc vµo vë. Qu¸ tr×nh tæng hîp pr«tªin trong tÕ bµo. lµm c¬ së nÒn t¶ng cho viÖc tiÕp thu bµi míi ®-îc thuËn lîi h¬n.. dùa vµo s¬ ®å s½n cã trªn b¶ng (võa ®-îc thiÕt lËp trong bµi tËp trªn). Get Quick Time Pro.sau khi giíi thiÖu: ³§©y chÝnh lµ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp mARN´.

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. C¸c ARN sau khi ®· ®-îc tæng hîp xong sÏ ®-îc chui ra khái nh©n (qua c¸c lç mµng nh©n) ®Ó ®Õn tÕ bµo chÊt. tr-íc tiªn trªn mµn h×nh sÏ xuÊt hiÖn cÊu tróc ®¹i c-¬ng cña tÕ bµo víi ba phÇn t¸ch biÖt: mµng. Cô thÓ.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ §Ó häc sinh dÔ h×nh dung vµ nhí h¬n (nhÊt lµ ®èi víi c¸c em ë khèi kh«ng chuyªn vµ kh«ng thi ®¹i häc m«n sinh). p«lirib«nuclª«tit m¹ch th¼ng. Get Quick Time Pro. Sau ®ã tõ c¸c chuçi p«lirib«nuclª«tit m¹ch th¼ng võa ®-îc tæng hîp nµy míi biÕn ®æi cÊu h×nh vµ h×nh thµnh nªn c¸c ph©n tö ARN víi cÊu tróc ®Æc tr-ng cña chóng. b»ng m« h×nh ®éng vÒ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp c¸c lo¹i ARN . KÕt qu¶: c¸c ARN lÇn l-ît xuÊt hiÖn. Mçi lo¹i ARN ®ãng mét vai trß nhÊt ®Þnh trong qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin cña tÕ bµo c¬ thÓ. trªn m« h×nh Lª ThÞ Kim Kh¸nh 9 M« h×nh ®éng qu¸ tr×nh sinh tæng hîp c¸c lo¹i ARN AUG UAG C¸c gen trªn ADN ho¹t ®éng p tr-íc tiªn ®· h×nh thµnh nªn c¸c chuçi S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . víi nh÷ng -u ®iÓm v-ît tréi cña c«ng nghÖ th«ng tin.. tÕ bµo chÊt vµ nh©n. Nh.. chØ cÇn trong mét kho¶ng thêi gian rÊt ng¾n (tõ 1-2 phót).vËy. ADN vËt chÊt di truyÒn quy ®Þnh cÊu tróc c¸c ph©n tö pr«tªin diÔn ra trong nh©n tÕ bµo). paint.gi¸o viªn cã thÓ hÖ thèng l¹i mét sè kiÕn thøc c¬ b¶n.

. rib«x«m gåm 2 tiÓu phÇn tån t¹i ®éc lËp. Vµ ®Ó häc sinh dÔ nhí. Kh¸i niÖm. chóng ta cÇn ®Æc biÖt l-u ý c¸c em vÒ c¸c tr¹ng th¸i tån t¹i cña nã. chóng ta cã thÓ t¹o ra hiÖu øng m« h×nh ®éng: + Tr-íc khi tiÕn hµnh tæng hîp pr«tªin. Gi¸o viªn ®Æt vÊn ®Ò ®Ó cïng c¸c em häc sinh x©y dùng sang phÇn néi dung thø hai cña bµi: II . chóng ta cã thÓ yªu cÇu c¸c em thèng kª c¸c yÕu tè tham gia.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. khi ch-a cã mÆt mARN. nhÊn m¹nh thªm cho c¸c em vÒ nguån gèc cña c¸c thµnh phÇn còng nhvai trß cña mçi yÕu tè trong qu¸ tr×nh gi¶i m·.. vµ c¶ vai trß. víi mçi thµnh phÇn tham gia vµo qu¸ tr×nh gi¶i m· chóng ta ®Òu cã thÓ minh ho¹ b»ng mét h×nh ¶nh kÌm theo ®Ó cho häc sinh dÔ nhí. paint. mµ bªn c¹nh ®ã c¸c em cßn cã thÓ dÔ dµng x¸c ®Þnh ®-îc vÒ vÞ trÝ-n¬i xÈy ra c¸c qu¸ tr×nh sao m·. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 10 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Sau ®ã.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ ®éng vÒ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp c¸c lo¹i ARN. nh÷ng giai ®o¹n gièng vµ kh¸c nhau gi÷a c¸c qu¸ tr×nh. KÕ tiÕp sau giai ®o¹n sao m· lµ giai ®o¹n gi¶i m·. vÞ trÝ cña mçi lo¹i ARN sau khi ®· ®-îc tæng hîp xong.mét tiÓu phÇn cã kÝch th-íc 30S vµ mét tiÓu phÇn cã kÝch th-íc 50S. Gi¶i m·. ë sinh vËt nh©n s¬. Get Quick Time Pro. Tr-íc tiªn. chóng ta x©y dùng cho c¸c em kh¸i niÖm vÒ qu¸ tr×nh gi¶i m·. Riªng ®èi víi rib«x«m lµ n¬i sÏ diÔn ra qu¸ tr×nh tæng hîp pr«tªin. øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy. gi¸o viªn ®· cã thÓ cung cÊp cho c¸c em kh«ng chØ diÔn biÕn cña mçi qu¸ tr×nh. 1. n»m t¸ch riªng nhau.

. KÝch th-íc cña rib«x«m lóc bÊy giê lµ 70S.. Get Quick Time Pro. Gi¶i m· : 1.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ + ChØ khi cã mÆt mARN.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.a tæ hî p pr«tª in : ng 50S Met Phe U U U GA A U A G 3 Tir Val Khi tæ hî p pr«tª in: ng 70S 5 A U G GUX U AU U U U GA A U A G 3 30S . khi rib«x«m chuyÓn sang tr¹ng th¸i chuÈn bÞ tæng hîp pr«tªin (tøc lµ ®ang b¾t ®Çu g¾n kÕt vµo mARN) th× rib«x«m ë tr¹ng th¸i ban ®Çu (lóc ch-a tæng hîp pr«tªin) sÏ biÕn mÊt. Trong tiÓu phÇn lín cña rib«x«m l¹i ®-îc chia lµm hai vÞ trÝ nhá: mét lµ vÞ trÝ peptit vµ hai lµ vÞ trÝ amin. Mçi vÞ trÝ t-¬ng øng víi 1 bé ba.Lµ qu¸ tr× chuyÓn m· di truyÒn chøa trong mARN thµnh tr× tù c¸ c a xit nh nh a min trong chuçi polipeptit cña pr«tª in (tæ hî p pr«tª in) ng . Lª ThÞ Kim Kh¸nh 11 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .Qu¸ tr× dÞ m· cã nh÷ng thµnh phÇn nµo tha m gia? nh ch Trªn mµn h×nh.C¸ c thµnh phÇn tha m gia : A U G G U X U A U + mARN tr.ëng thµnh 5 + tARN + c¸ c a xit a min tù do + ATP + mét sè lo¹ i enzim + rib«x«m Khi ch. paint. I I . Kh¸ i niÖm . hai tiÓu phÇn míi cïng tiÕn ®Õn liªn kÕt vµo mét ®Çu mót cña mARN t¹i vÞ trÝ m· më ®Çu AUG (®Çu 5').

¬ng øng ví i mét bé ba. ë ng rib«x«m t¹ o thµnh 2 khu chøc n¨ ng kh¸ c nhau. paint. Gi¶i m· : 3 Tir Val Khi tæ hî p pr«tª in: ng 70S Khu Pepti il (P) 5 Khu Aminoaxil (A) A U G GUX U AU U U U GA A U A G Khi diÔn ra sù tæ hî p pr«tª in. DiÔn biÕn qu¸ tr×nh sao m·. gi¶i thÝch g× vÒ lÝ do t¹i sao l¹i ®Æt tªn cho mçi vÞ trÝ trªn rib«x«m lµ Peptit vµ Amin.. ý nghÜa cña mçi vÞ trÝ ngay trªn s¬ ®å (chç võa bÞ ®Ó trèng) ®Ó c¸c em häc sinh tiÖn h×nh dung.î c tæ hî p ng lóc ®ã.Lµ qu¸ tr× chuyÓn m· di truyÒn chøa trong mARN thµnh tr× tù c¸ c a xit nh nh a min trong chuçi polipeptit cña pr«tª in (tæ hî p pr«tª in) ng . Khu A lµ khu nhËn aminoa xil-tARN mí i ®. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 12 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . t«i chñ ®éng chó thÝch lu«n vÒ chøc n¨ng.C¸ c thµnh phÇn tha m gia : A U G G U X U A U + mARN tr. 3 Sau ®ã t«i cho c¸c em chuyÓn sang nghiªn cøu phÇn néi dung thø hai cña môc 2.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Cã 1 ®iÒu ®¸ng l-u ý ë ®©y lµ c¶ trong s¸ch gi¸o khoa lÉn s¸ch gi¸o viªn ®Òu kh«ng hÒ cã mét lêi b×nh chó.. 1.ëng thµnh 5 + tARN + c¸ c a xit a min tù do + ATP + mét sè lo¹ i enzim + rib«x«m Met phe U U U GA A U A G I I . Khu P chøa pepti®il-tARN mang chuçi polipeptit ®ang ®. §Ó tr¸nh g©y th¾c m¾c. Get Quick Time Pro.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Mçi vÞtrÝt.a vµo. Kh¸ i niÖm . theo dâi. a) Ho¹t ho¸ axit amin. hoang mang cho häc trß khi theo dâi ®Õn phÇn nµy.

. paint. chóng ta cã thÓ t¹o hiÖu øng cho axit amin tù do vµ ATP cïng di chuyÓn (theo ®-êng dÉn mµu xanh) ®Õn liªn kÕt víi nhau-d-íi t¸c dông cña enzim .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ ë môc nµy ®Ó häc sinh dÔ h×nh dung vµ dÔ nhí qu¸ tr×nh ho¹t ho¸ axit amin diÔn ra nh. øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy. chóng ta cã thÓ t¹o hiÖu øng cho axit amin ®· ®-îc ho¹t ho¸ vµ tARN cïng di chuyÓn (theo ®-êng dÉn mµu ®á) ®Õn ®Ó liªn kÕt víi nhau-d-íi t¸c dông cña mét enzim kh¸c.. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 13 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . axit amin tù do dÔ dµng liªn kÕt ®-îc víi hîp chÊt giµu n¨ng l-îng ATP ®Ó t¹o thµnh axit amin d¹ng ho¹t ho¸. chóng ta cã thÓ minh ho¹ cÊu tróc cña axit amin tù do (khi ch-a ®-îc ho¹t ho¸) lµ mét h×nh trßn cã mµu xanh nh¹t. D-íi t¸c dông cña enzim.thÕ nµo. Axit amin sau khi ®· ®-îc ho¹t ho¸ th× d-íi t¸c dông cña mét enzim kh¸c nã dÔ dµng liªn kÕt víi tARN ®Ó t¹o thµnh phøc hîp aa-tARN.t¹o nªn phøc hîp aa-tARN.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Get Quick Time Pro. ATP lµ mét h×nh trßn mµu ®á.t¹o nªn phøc hîp axit amin d¹ng ho¹t ho¸ (axit amin ®· chuyÓn mµu). còng hoµn toµn t-¬ng tù. PhÇn nµy. cßn enzim th× mµu vµng nhÊp nh¸y ®Ó t¹o c¶m gi¸c ho¹t tÝnh m¹nh.

b) DÞch m· vµ qu¸ tr×nh h×nh thµnh chuçi p«lipeptit.a më ®Çu f. paint.. . kÐo dµi vµ kÕt thóc.Met tiÕn vµo rib«x«m øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy.bÐ cña rib«x«m xuÊt hiÖn. Chóng ta cã thÓ chia qu¸ tr×nh dÞch m· lµm 3 giai ®o¹n: khëi ®Çu.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Nh. + tARN mang a. ®Çu tiªn chóng ta cã thÓ t¹o hiÖu øng cho hai tiÓu phÇn lín . Lª ThÞ Kim Kh¸nh 14 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Get Quick Time Pro.vËy s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh ho¹t ho¸ aa chÝnh lµ aa liªn kÕt ®-îc víi tARN. lóc ®Çu chóng vÉn cßn t¸ch rêi nhau.Giai ®o¹n 1: Sù khëi ®Çu tæng hîp chuçi polipeptit + mARN tiÕp xóc víi rib«x«m ë vÞ trÝ m· më ®Çu (codon më ®Çu)..³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.

II. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶i m· nh UAX a).vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Sau ®ã khi cã mÆt mARN. Kh¸ i niÖm 2. chóng míi di chuyÓn (theo ®-êng dÉn mµu xanh) ®Ó ®Õn cïng liªn kÕt víi mARN ë vÞ trÝ m· më ®Çu (codon më ®Çu).Met tiÕn vµo rib«x«m (theo ®-êng dÉn mµu ®á). Gi¶i m· Met 1.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Nh×n trªn m« h×nh c¸c em cã thÓ thÊy rÊt râ ®èi víi codon më ®Çu lµ AUG th× anticodon t-¬ng øng trªn tARN chØ cã thÓ lµ UAX vµ axit amin më ®Çu t-¬ng øng chØ cã thÓ lµ Metionin ë sinh vËt nh©n s¬. víi m« h×nh ®éng vÒ sù khëi ®Çu tæng hîp chuçi polipetit.¬ng øng trª n tARN cña nã khí p bæsung ví i codon më ®Çu trª n mARN.tARN) tiÕn vµo vÞtrÝcodon më ®Çu. anticodon t.a më ®Çu (Met. paint.. TiÕp theo. Get Quick Time Pro.. Ho¹ t ho¸ axit amin: b) Gi¶i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh .vËy. Met UAX Met U AX A U G GUX U AU U U U GA A U A G 5 3 Nh. tARN mang axit amin më ®Çu f. chóng ta cã thÓ cho häc sinh n¾m b¾t toµn bé c¬ chÕ giai ®o¹n khëi Lª ThÞ Kim Kh¸nh 15 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .Giai ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng + mARN tiÕp xóc ví i rib«x«m ë vÞtrÝcodon më ®Çu + tARN mang a.

Lóc nµy... aa1.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.®èi m· cña nã khíp víi m· cña aa thø nhÊt trªn mARN theo nguyªn t¾c bæ sung. ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc. TiÕp theo.tARN xuÊt hiÖn. §Ó häc sinh dÔ h×nh dung. tíi vÞ trÝ bªn c¹nh (ngay sau codon më ®Çu).tARN tíi vÞ trÝ bªn c¹nh . ®Çu tiªn chóng ta cho h×nh ¶nh enzim xuÊt hiÖn. vµ gi÷a anticodon t-¬ng øng trªn tARN víi axit amin lµ ®-îc. ®Çu tiªn chóng ta cho aa1.tARN tiÕn vµo rib«x«m (theo ®-êng dÉn mµu xanh). øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy. paint. + Enzim xóc t¸c t¹o thµnh liªn kÕt peptit gi÷a aa më ®Çu vµ aa thø nhÊt. Get Quick Time Pro. trªn c¬ së m« h×nh ®ang s½n cã (trªn mµn h×nh).Giai ®o¹n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit + Aa1. chñ ®éng cña häc trß chóng ta cã thÓ ®Æt c©u hái hoÆc yªu cÇu häc sinh nhËn xÐt vÒ mèi quan hÖ gi÷a codon thø nhÊt trªn mARN víi anticodon t-¬ng øng trªn tARN vµ axit amin thø nhÊt.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ ®Çu mét c¸ch rÊt dÔ dµng mµ kh«ng cÇn ph¶i mÊt nhiÒu thêi gian cho thuyÕt tr×nh. enzim tiÕn vµo vÞ trÝ gi÷a hai axit amin (theo Lª ThÞ Kim Kh¸nh 16 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Sau ®ã chóng ta cho häc sinh chuyÓn sang nghiªn cøu giai ®o¹n thø hai: . Gi¸o viªn chØ cÇn nhÊn m¹nh vÒ sù quy ®Þnh chÆt chÏ gi÷a codon më ®Çu trªn mARN víi anticodon t-¬ng øng trªn tARN theo nguyªn t¾c bæ sung. TiÕp theo.

chóng ta cã thÓ t¹o hiÖu øng cho rib«x«m dÞch chuyÓn ®i 1 bé 3 trªn mARN (sù chuyÓn vÞ). Lª ThÞ Kim Kh¸nh 17 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . ngay sau khi liªn kÕt peptit gi÷a aa më ®Çu vµ aa thø nhÊt (mµ trong m« h×nh nµy lµ gi÷a Met vµ Val) võa ®-îc t¹o thµnh. a nticodon cña nã khí p bæsung ví i codon cña aa thø nhÊt nga y sau codon më ®Çu + Enzim xóc t¸ c t¹ o thµnh liª n kÕt peptit gi a aa m ®Çu vµ a a thø nhÊt Val H2O X AG Met Val 5 U A X X AG A U G GUX U AU U U U GA A U A G 3 + Rib«x«m dÞch chuyÓn ®i 1 bé 3 trªn mARN (sù chuyÓn vÞ) øng dông tr×nh duyÖt Power Point trong phÇn nµy.. Gi¶i m· Met 1.Gia i ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng . II. Ho¹ t ho¸ a xit a min: b) Gi¶i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh . Get Quick Time Pro.. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶ i m· nh UAX a ). Kh¸ i niÖm 2.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ ®-êng dÉn mµu ®á) p h×nh ¶nh liªn kÕt peptit ®-îc t¹o thµnh ®ång thêi 1 ph©n tö n-íc ®-îc gi¶i phãng (®i ra theo ®-êng dÉn mµu tÝm).Gia i ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit + Aa 1± tARN tí i vÞtrÝbª n c¹ nh. paint.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.

Gi¶i m· Met 1.. ch Tir AUA Met Val 5 U AX X AG A U G GUX U AU U U U GA A U A G 3 + Aa2. ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc. §Õn ®©y. Kh¸ i niÖm 2.thÕ nµo.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Sù chuyÓn vÞ nµy ®· t¹o nªn mét kho¶ng trèng trªn khu vùc amin cña rib«x«m.tARN tiÕn vµo rib«x«m . yªu cÇu c¸c em dù ®o¸n diÔn biÕn tiÕp theo cña giai ®o¹n kÐo dµi chuçi polipeptit sÏ diÔn ra nh. a nticodon cña nã khí p bæsung ví i codon cña a a thø nhÊt ngay sau codon më ®Çu + Enzim xóc t¸ c t¹ o thµnh liª n kÕt peptit gi a a a m ®Çu vµ a a thø nhÊt + Rib«x«m dÞ chuyÓn ®i 1 bé 3 trª n mARN. anticodon cña nã khíp bæ sung víi 2 codon cña aa thø 2 trªn mARN.Gia i ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit + Aa 1± tARN tí i vÞtrÝbª n c¹ nh. chñ ®éng cña häc trß chóng ta cã thÓ ®Æt c©u hái cho häc sinh. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶ i m· nh UAX a ). II . Ho¹ t ho¸ a xit a min: b) Gi¶ i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh . paint. Get Quick Time Pro.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Dùa vµo h×nh ¶nh trùc quan sinh ®éng trªn mµn h×nh häc sinh cã thÓ dÔ dµng h×nh dung ®-îc b-íc tiÕp theo sÏ lµ tARN mang aa thø hai Lª ThÞ Kim Kh¸nh 18 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm ..Gia i ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng .

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Sù dÞ chuyÓn cña rib«x«m ch l¹ i tiÕp tôc theo tõng bé ba trª n mARN. qu¸ tr×nh cø nh.Gia i ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng . ®ång thêi 1 1 2 1 ph©n tö n-íc l¹i ®-îc gi¶i phãng (®i ra theo ®-êng dÉn mµu tÝm). Enzim l¹i xuÊt hiÖn.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Tirozin b¸m vµo.tARN vµ tARN më ®Çu diÔn ra theo ®-êng dÉn mµu xanh). (Sù dÞch chuyÓn cña aa2.Gia i ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit + Aa 1± tARN tí i vÞtrÝbª n c¹ nh. a nticodon cña nã khí p bæsung ví i codon cña a a thø 2 trª n mARN. Kh¸ i niÖm 2. §ång thêi tARN cña aa më ®Çu lóc bÊy giê ®· hoµn thµnh xong nhiÖm vô nªn liÒn rêi khái rib«x«m. Sù chuyÓn vÞ l¹i x¶y 1 2 ra . DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶ i m· nh UAX a ).tARN tiÕn vµo rib«x«m . 2 2 + Liªn kÕt peptit gi÷a aa1 vµ aa2 ®-îc t¹o thµnh . + Liª n kÕt gi a aa 1 vµ a a 2 ®.thÕ tiÕp diÔn.. Ho¹ t ho¸ a xit a min: b) Gi¶ i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh . ®ång thêi tARN (®· mÊt a xit ch a min më ®Çu) rêi khái rib«x«m + Aa 2. Get Quick Time Pro. Tir H2O U AX M et Val Tir AUA U AX X AG AUA 5 A U G GUX U AU U U U GA A U A G 3 Rib«x«m l¹i dÞch chuyÓn. II ± Gi¶i m· M et 1. a nticodon cña nã khí p bæsung ví i codon cña aa thø nhÊt nga y sau codon më ®Çu + Enzim xóc t¸ c t¹ o thµnh liª n kÕt peptit gi a aa m ®Çu vµ a a thø nhÊt + Rib«x«m dÞ chuyÓn ®i 1 bé 3 trª n mARN.. paint. §Õn ®©y gi¸o viªn cã thÓ hái: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .î c t¹ o thµnh . tiÕn tíi (theo ®-êng dÉn mµu ®á) xóc t¸c cho qu¸ tr×nh h×nh thµnh liªn kÕt peptit gi÷a aa1(Val) vµ aa2(Tir).

Tuy nhiªn. paint. Get Quick Time Pro. + Khi rib«x«m tiÕp xóc víi m· kÕt thóc cña mARN th× qu¸ tr×nh tæng hîp m¹ch p«lipeptit kÕt thóc.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ . c¸c em häc sinh ®· cã thÓ tr¶ lêi ®-îc c©u hái nµy..thÕ nµo? (Tõ 5 p 3 hay tõ codon më ®Çu ®Õn codon kÕt thóc). Gi¸o viªn cã thÓ ®Æt c©u hái: ..³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Khi gÆp codon kÕt thóc trªn mARN p qu¸ tr×nh tæng hîp chuçi p«lipeptit chuyÓn sang giai ®o¹n cuèi cïng: .Chuçi polipetit ®-îc kÐo dµi theo chiÒu nh. nÕu c¸c em kh«ng tr¶ lêi ®-îc chóng ta cã thÓ tiÕp tôc cung cÊp cho c¸c em h×nh ¶nh sau: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 20 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .V× sao khi rib«x«m tiÕp xóc víi m· kÕt thóc cña mARN th× chuçi polipeptit kh«ng thÓ ®-îc tiÕp tôc kÐo dµi thªm n÷a? Dùa vµo c¸c kiÕn thøc ®· häc vÒ m· kÕt thóc cña mARN.Giai ®o¹n 3 : Sù kÕt thóc tæng hîp chuçi p«lipeptit.

qu¸ tr×nh kÐo dµi chuçi polipetit buéc ph¶i dõng l¹i.. vµ v× thÕ liªn kÕt peptit kh«ng thÓ ®-îc tiÕp tôc h×nh thµnh. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶ i m· nh UAX a ). Rib«x«m khi kh«ng cßn tæng hîp pr«tªin n÷a th× sÏ bÞ t¸ch khái mARN ®Ó trë vÒ tr¹ng th¸i ban ®Çu (theo ®-êng dÉn mµu xanh).³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Ho¹ t ho¸ a xit a min: b) Gi¶i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh .Gia i ®o¹ n 3 : Sù kÕt thóc tæ hî p p«lipeptit ng AU X Met Val Tir Phe Glu X U U AU X A U G GUX U AU U U U GA A U A G 5 3 ChØ cÇn nh×n lªn m« h×nh lµ chóng ta ®· cã thÓ thÊy ®-îc rÊt râ kh«ng mét axit amin nµo c¶ ®-îc tARN mang ®Õn.. Get Quick Time Pro.Gia i ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit .Gia i ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng . ®ång thêi axit amin më ®Çu Metionin còng bÞ t¸ch rêi khái m¹ch (theo ®-êng dÉn mµu tÝm). 21 Lª ThÞ Kim Kh¸nh S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Kh¸ i niÖm 2. Gi¶i m· Met 1. Chuçi p«lipeptit ®-îc gi¶i phãng.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ II. paint. Trong m« h×nh nµy bé ba kÕt thóc lµ UAG. ngoµi ra khi gÆp mét trong hai bé ba kh¸c lµ UGA hoÆc UAA th× qu¸ tr×nh tæng hîp chuçi polipeptit còng sÏ kÕt thóc .

®ång thêi aa metionin më ®Çu còng t¸ ch khái chuçi polipeptit. II. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶i m· nh UAX a). t«i yªu cÇu c¸c em lµm bµi tËp sau: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 22 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .Giai ®o¹ n 3 : Sù kÕt thóc tæ hî p p«lipeptit ng + Khi gÆ codon kÕt thóc trª n mARN: rib«x«m t¸ ch khái mARN. Get Quick Time Pro. Met AU X Met Val Tir Phe Glu X U U AU X A U G GUX U AU U U U GA A U A G 5 3 X UU Sau ®ã.Giai ®o¹ n 2: Sù kÐo dµi chuçi polipeptit . Kh¸ i niÖm 2.î c gi¶i phãng. chuçi p polipeptit ®. paint. Ho¹ t ho¸ axit amin: b) Gi¶i m· vµ h× thµnh chu i polipeptit nh .³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Chuçi polipeptit sau ®ã h× thµnh ph©n tö pr«tª in hoµn nh chØ nh.Giai ®o¹ n 1: Sù khëi ®Çu tæ hî p chuçi polipeptit ng ..vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Chuçi p«lipeptit sau ®ã ®i h×nh thµnh ph©n tö pr«tªin hoµn chØnh.. Gi¶i m· Met 1.

Get Quick Time Pro. mã Lª ThÞ Kim Kh¸nh 23 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . C¸c c©u tr¶ lêi thu ®-îc tõ c¸c em sÏ lµ c¬ së ®Ó cho chóng ta ®i ®Õn kÕt luËn: ³Qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin gåm hai giai ®o¹n: sao m· vµ gi¶i m·. H· y x¸ c ®Þ Tr× tù c¸ c codon trª n mARN vµ c¸ c nh: nh a nticodon trª n tARN vËn chuyÓn t. mét gen cã tr× tù c¸ c nuclª «tit trª n 2 m¹ ch nh khu«n vµ mÉu nh. ®ång thêi cã 1 tÇm nh×n tæng qu¸t h¬n vÒ c¶ qu¸ tr×nh.thÕ nµo? nh M ch m u M ch mã g c (m¹ ch khu«n) Các codon 5 A T G G T X T A T T T T G A A T A G 3 3 T A X X A G A T A A A A X T T A T X 5 Sa o mã Gen ««««««««««««««««««««««««««««« mARN Gi¶ i Các anticodon Chu i polipeptit s¬ kha i ««««««««««««««««««««««««««««« C¸ c tARN ««««««««««««««««««««««««««««« Chu i polipeptit h× nh ««««««««««««««««««««««««««««« thµnh ph©n tö pr«tª in hoµn chØ nh Víi bµi tËp nµy.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Trª n mét ®èi t.mARN -Pr«tªin.¬ng øng.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. paint.sa u.. TiÕp theo. tr×nh tù c¸c ribonuclª«tit trong mARN l¹i quy ®Þnh cña c¸c axit amin trong ph©n tö pr«tªin´. yªu cÇu c¸c em nhËn xÐt vÒ mèi quan hÖ gi÷a ADN.thÕ nµo. bëi hoµn thµnh ®-îc bµi tËp nµy còng ®ång nghÜa víi viÖc c¸c em ®· hoµn thµnh ®-îc s¬ ®å tãm t¾t qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin trong tÕ bµo diÔn ra nh. c¸c em sÏ võa cñng cè l¹i ®-îc c¸c kiÕn thøc ®· häc.î ng vi khuÈn. chóng ta cã thÓ tiÕp tôc ®Æt c©u hái.Tõ ®ã cho biÕt tr× tù c¸ c axitamin nh trong chuçi poli peptit s¬ kha i vµ trong chuçi polipeptit ®i h× thµnh ph©n tö nh pr«tª in hoµn chØ nh.. Tr×nh tù cña c¸c nuclª«tit trªn ADN quy ®Þnh tr×nh tù c¸c ribonuclª«tit trong mARN.

. gi¸o viªn cã thÓ yªu cÇu c¸c em x©y dùng mét sè c«ng thøc tæng qu¸t. sè axit amin.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ §ång thêi cho hiÓn thÞ s¬ ®å vÒ mèi quan hÖ gi÷a ADN. chØ cÇn nh×n lªn s¬ ®å trªn mµn h×nh lµ häc sinh ®· cã thÓ dÔ dµng x¸c ®Þnh ngay ®-îc: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 24 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . còng dùa trªn s¬ ®å ®ang s½n cã trªn mµn h×nh. paint.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. tr× nh nh nh tù c¸ c ribonuclª «tit trong mARN l¹ i quy ®Þ c¸ c axit amin trong ph©n tö pr«tª in.mARN Pr«tªin lªn mµn h×nh: S¬ ®å qu¸ tr× sinh t ng h p pr«tª in: nh M ch m u M ch mã g c (m¹ ch khu«n) Các codon 5 A T G G T X T A T T T T G A A T A G 3 3 T A X X A G A T A A A A X T T A T X 5 Sa o mã Gen 5 A U G G U X U A U UU U G A A U AG 3 G i¶ i mARN Các anticodon Chu i polipeptit s¬ kha i Chu i polipeptit h× nh thµnh ph©n tö pr«tª in hoµn chØ nh U A X X A G A U A A A A X U U A U X Met Val Tir Phe Glu mã C¸ c tARN Val Tir Phe Glu Qu¸ tr× sinh tæ hî p pr«tª in gåm hai giai ®o¹ n: sao m· vµ gi¶i m· ..Tr× tù nh ng nh cña c¸ c nuclª «tit trª n ADN quy ®Þ tr× tù c¸ c ribonuclª «tit trong mARN. sè liªn kÕt peptit. Get Quick Time Pro. d-íi d¹ng mét bµi tËp vËn dông. tÝnh: sè bé ba m· ho¸. sè ph©n tö n-íc ®-îc gi¶i phãng khi h×nh thµnh ph©n tö pr«tªin cña c¸c ®èi t-îng sinh vËt nh©n s¬: Râ rµng. nh Sao chÐp ADN Sao m· mARN Gi¶i m· Pr«tª in TÝ tr¹ ng nh Sau ®ã.

Sè liªn kÕt peptit h×nh thµnh vµ sè ph©n tö n-íc gi¶i phãng ra m«i tr-êng lµ: § l.1 2.Sè axit amin trong ph©n tö pr«tª in . peptit = § ph©n tö n-íc = N .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ N .3 N .3 S¬ ®å qu¸ tr× sinh t ng h p pr«tª in: nh M ch m u M ch mã g c (m¹ ch khu«n) Các codon 5 A T G G T X T A T T T T G A A T A G 3 3 T A X X A G A T A A A A X T T A T X 5 Sa o mã Gen 5 A U G G U X U A U UU U G A A U AG 3 G i¶ i mARN Các anticodon Chu i polipeptit s¬ kha i Chu i polipeptit h× nh thµnh ph©n tö pr«tª in hoµn chØ nh U A X X A G A U A A A A X U U A U X Met Val Tir Phe Glu mã C¸ c tARN Val Tir Phe Glu Gi¶ sö trong 1 gen cña ®èi t.Sè liªn kÕt peptit trong ph©n tö pr«tªin lµ: .î ng vi khuÈn trª n cã N nuclª «tit.êng cung cÊp . Get Quick Time Pro. paint.3 N -2 .Sè bé ba m· ho¸ axit amin vµ sè axit amin m«i tr.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.Sè bé ba m· ho¸ axit amin vµ sè axit amin m«i tr-êng cung cÊp lµ: ..Sè liª n kÕt peptit trong ph©n tö pr«tª in Lª ThÞ Kim Kh¸nh 25 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . nh .êng.Sè axit amin trong ph©n tö pr«tªin lµ: 2.í c gi¶i phãng ra m«i tr.3 2.3 .. tÝ nh: .k.Sè liª n kÕt peptit h× thµnh vµ sè ph©n tö n.2 2.

³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Get Quick Time Pro. chóng ta cho häc sinh chuyÓn sang nghiªn cøu phÇn: 3. paint.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ TiÕp theo. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 26 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .. chóng ta cã thÓ cung cÊp cho c¸c em 1 ®o¹n phim. Sau ®©y lµ mét trong nh÷ng h×nh ¶nh ®-îc lÊy ra tõ ®o¹n phim ®ã: Râ rµng.. chØ cã 1 ph©n tö mARN (®-îc minh ho¹ b»ng mét sîi mµu ®á trªn mµn h×nh) nh-ng cã ®Õn rÊt nhiÒu c¸c rib«x«m (lµ c¸c h¹t mµu xanh) cïng ®ang b¸m vµo vµ ®ang tham gia gi¶i m·. P«lirib«x«m: MÆc dï ®©y kh«ng ph¶i lµ kiÕn thøc träng t©m cña bµi tuy nhiªn ®Ó häc sinh dÔ h×nh dung.

KÕt qu¶ lµ tõ 1 ph©n tö mARN d-íi t¸c dông cña nhiÒu rib«x«m cã thÓ h×nh thµnh nªn ®-îc rÊt nhiÒu chuçi polipeptit cïng lo¹i.thÕ nµo? .. yªu cÇu cña môc nµy mét c¸ch rÊt nhÑ nhµng. chóng ta cã thÓ ®-a ra mét sè c©u hái nh-: . paint.Em hiÓu thÕ nµo lµ polirib«x«m? .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ C¸c h¹t rib«x«m dÞch chuyÓn trªn mARN ®Õn ®©u th× c¸c b¶n dÞch lµ c¸c chuçi polipeptit ®-îc kÐo dµi ra ®Õn ®ã.. Sau khi cho c¸c em theo dâi ®o¹n phim trªn.KÕt qu¶ cña hiÖn t-îng polirib«x«m lµ g×? C¸c th«ng tin thu ®-îc tõ ®o¹n phim sÏ gióp c¸c em hoµn thµnh ®-îc c¸c môc ®Ých. Get Quick Time Pro. chóng ta cho hiÓn thÞ ®¸p ¸n ra mµn h×nh ®Õn ®ã ®Ó c¸c em tiÖn theo dâi: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 27 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . Vµ khi c¸c em häc sinh tr¶ lêi xong ®Õn ®©u.Sù h×nh thµnh polirib«x«m diÔn ra nh.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.

TiÕp theo ®ã lµ rib«x«m thø ba.ë da víi ë tãc ch¼ng h¹n)? HS: Së dÜ nh.thÕ lµ v× cÊu t¹o c¸c tÕ bµo ë c¸c bé phËn kh¸c nhau trªn c¬ thÓ chóng ta kh¸c nhau (p nghÜa lµ ®-îc cÊu t¹o bëi c¸c lo¹i pr«tªin kh¸c nhau).³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.« KÕt qu¶: Mçi mét ph©n tö mARN cã thÓ tæ hî p tõ mét ®Õn nhiÒu ng chuçi polipeptit cï ng lo¹ i.î ng polirib x m lµ g× ? Sau ®ã chóng ta ®Æt vÊn ®Ò ®Ó cho c¸c em chuyÓn sang nghiªn cøu phÇn B. paint.C¸c tÕ bµo ë c¸c bé phËn kh¸c nhau trªn c¬ thÓ ®a bµo (chóng ta) cã kiÓu gen gièng hay kh¸c nhau? Häc sinh (HS): Gièng nhau. GV: Nh-ng v× sao chóng ta vÉn rÊt dÔ dµng ph©n biÖt ®-îc c¸c tÕ bµo ë c¸c bé phËn kh¸c nhau (nh. thø t. Polirib«x«m Kh¸ i niÖm: Lµ hiÖn t. DiÔn biÕn cña qu¸ tr× gi¶i m· nh 3. ch Sù h× thµnh: Sau khi rib«x«m thø nhÊt dÞ chuyÓn ®. Gi¶i m· 1.î ng trª n mçi ph©n tö mARN cã 1 sè rib«x«m cï ng tham gia dÞ m· . KÕt qu¶ cña hiÖn t. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 28 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . sau ®©y lµ mét trong nh÷ng c¸ch ®ã: Gi¸o viªn (GV): . Kh¸ i niÖm 2.î c mét nh ch ®o¹ n th×rib«x«m thø hai liª n kÕt vµo mARN. Get Quick Time Pro. Cã nhiÒu c¸ch ®Ó chóng ta dÉn d¾t vÊn ®Ò cho häc sinh.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ I I ...

.thÕ lµ v× trªn ph©n tö ADN cã nhiÒu gen. tuú tÕ bµo trong tõng lo¹i m«. + Gen cÊu tróc: lµm nhiÖm vô m· ho¸ th«ng tin cÊu tróc cña c¸c Pr«tªin Lª ThÞ Kim Kh¸nh 29 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . c¸c tÕ bµo còng cÇn tæng hîp c¸c lo¹i pr«tªin kh¸c nhau. Së dÜ lµm ®-îc nh. paint. mçi gen gi÷ nh÷ng chøc n¨ng kh¸c nhau: + Gen ®iÒu hoµ: lµ mét ®o¹n ADN m· ho¸ cÊu tróc cña pr«tªin øc chÕ p ®iÒu hoµ ho¹t ®éng cña mét gen (hoÆc nhãm gen) cÊu tróc. C¬ chÕ nµo ®Ó ®¶m b¶o c¸c tÕ bµo chØ tæng hîp lo¹i pr«tªin cÇn thiÕt vµo thêi ®iÓm cÇn thiÕt . lµ n¬i b¸m cña enzim ARN polimeraza xóc tiÕn qu¸ tr×nh sao m·. sù ®iÒu hoµ Qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin .§ã lµ nhê sù ®iÒu hoµ sinh tæng hîp pr«tªin. §Çu tiªn chóng ta giíi thiÖu cho häc sinh: ADN trong mçi tÕ bµo cña c¬ thÓ ®Òu chøa ®Çy ®ñ toµn bé c¸c gen quy ®Þnh cÊu tróc cña tÊt c¶ c¸c lo¹i pr«tªin cña c¬ thÓ . Get Quick Time Pro.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. + Gen khëi ®éng: lµ mét ®o¹n cña ADN ®øng tr-íc vµ liÒn kÒ gen vËn hµnh. + Gen vËn hµnh: lµ mét ®o¹n cña ADN cã chøc n¨ng kiÓm so¸t sù ho¹t ®éng cña mét gen (hoÆc nhãm gen) cÊu tróc th«ng qua c¬ chÕ c¶m øng víi chÊt øc chÕ.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ GV: Kh«ng nh÷ng thÕ mµ ngay c¶ trong cïng mét ®¬n vÞ tÕ bµo. ë c¸c c¬ quan tö kh¸c nhau hoÆc lµ vµo c¸c giai ®o¹n sèng kh¸c nhau.. tuú giai ®o¹n ph¸t triÓn mµ chØ mét sè gen trong ®ã ho¹t ®éng. Chóng ta sÏ cïng t×m hiÓu trong néi dung môc: B. Nh-ng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸ thÓ.

P). chóng ta biÓu diÔn c¬ chÕ ®iÒu hoµ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin b»ng mét ®o¹n phim (hoÆc m« h×nh ®éng): Trªn mét m¹ch ADN (®-îc minh ho¹ b»ng mét ®-êng th¼ng) cã nhiÒu ®o¹n (víi nhiÒu mµu s¾c kh¸c nhau)..O). gen vËn hµnh (mµu vµng . Lª ThÞ Kim Kh¸nh 30 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .. Khi tÕ bµo kh«ng cÇn lo¹i pr«tªin do gen cÊu tróc (G) quy dÞnh. chÊt øc chÕ nµy sÏ (theo ®-êng dÉn mµu ®á) tíi phong to¶ ho¹t ®éng cña gen vËn hµnh (O) lµm cho enzim sao m· ARN polimeraza (®ang b¸m ë gen khëi ®éng(P)) kh«ng thÓ tr-ît qua gen vËn hµnh ®Ó ®Õn gen cÊu tróc (G) thùc hiÖn qu¸ tr×nh sao m· ®-îc. gen khëi ®éng (mµu tÝm . Get Quick Time Pro.G). ®Ó dÔ cho häc sinh trong qu¸ tr×nh h×nh dung. gen cÊu tróc (mµu xanh . gen ®iÒu hoµ (R) sÏ tæng hîp ra chÊt øc chÕ.R).³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. mçi ®o¹n lµ mét gen mang nh÷ng chøc n¨ng kh¸c nhau: gen ®iÒu hoµ (mµu ®á . paint.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Sau ®ã.

Mét trong nh÷ng gi¶ thuyÕt ®ã cho r»ng: chÊt c¶m øng lµ mét trong nh÷ng s¶n phÈm ph©n gi¶i cña chÝnh c¸c ph©n tö pr«tªin (do chÝnh gen Lª ThÞ Kim Kh¸nh 31 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .) Cßn khi tÕ bµo cÇn tæng hîp lo¹i pr«tªin do gen cÊu tróc (G) quy dÞnh. Qu¸ tr×nh tæng hîp pr«tªin sÏ ®-îc diÔn ra ngay sau ®ã.. t¸ch chÊt øc chÕ ra khái gen vËn hµnh t¹o c¬ héi cho enzim sao m· ARN polimeraza tr-ît qua gen vËn hµnh ®Ó ®Õn gen cÊu tróc (G) thùc hiÖn qu¸ tr×nh sao m·.. paint. mét chÊt c¶m øng sÏ tíi v« hiÖu ho¸ ho¹t ®éng cña chÊt øc chÕ. Get Quick Time Pro.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. VÒ nguån gèc cña chÊt c¶m øng.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ C¬ c h Õ ®i Òu h o µ q u¸ t r ×n h sin h t æn g h î p pr « t ª in R Gen ®iÒu hoµ P Gen khëi ®éng ARN polimeraza O Gen vËn hµnh G Gen cÊu tróc ChÊt øc chÕ ADN ChÊt øc chÕ (T heo: ha i nhµ khoa häc Ph¸ p Ja cop vµ M«n« n¨ m 1965. còng cã kh¸ nhiÒu gi¶ thuyÕt kh¸c nhau.

Tuy nhiªn.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ cÊu tróc G ®· tæng hîp ra tr-íc ®ã). Get Quick Time Pro.khi l-îng ph©n tö pr«tªin nµy trong tÕ bµo s¾p hÕt (hoÆc s¾p Ýt h¬n sè l-îng mµ tÕ bµo ®ang cÇn).§©y còng chÝnh lµ mét trong nh÷ng c¬ chÕ gãp phÇn ®iÒu hoµ sù sinh tæng hîp pr«tªin trong tÕ bµo. C¬ c h Õ ®i Òu h o µ q u¸ t r ×nh sinh t æng h î p pr « t ª in R Gen ®iÒu hoµ P Gen khëi ®éng ARN polimeraza O Gen vËn hµnh G Gen cÊu tróc ADN mARN ChÊt øc chÕ Pr«tªin ChÊt c¶m øng Lª ThÞ Kim Kh¸nh 32 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . ®êi sèng cña mçi ph©n tö mARN rÊt ng¾n. Mçi ph©n tö mARN chØ ®-îc sö dông ®Ó tæng hîp xong vµi chôc chuçi polipeptit råi tù huû .. paint. ë ®©y do cßn song song tån t¹i nhiÒu gi¶ thuyÕt (mµ mçi gi¶ thuyÕt l¹i ®Òu cã nh÷ng gi¸ trÞ riªng) cho nªn chóng ta kh«ng ®-a ra xuÊt xø cña chÊt c¶m øng nµy mµ chØ cÇn nãi ®Õn t¸c dông cña nã khi xuÊt hiÖn lµ ®-îc. Bªn c¹nh ®ã..³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.

Tuy nhiªn trong giíi h¹n thêi gian vµ khu«n khæ ch-¬ng tr×nh phæ th«ng. paint. t×m tßi.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. ë c¸c ®èi t-îng sinh vËt nh©n chuÈn (trong ®ã cã con ng-êi chóng ta). s¸ng t¹o cho c¸c em. Mét sè vÝ dô: Lª ThÞ Kim Kh¸nh 33 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Trªn ®©y lµ mét m« h×nh biÓu diÔn c¬ chÕ ®iÒu hoµ sù sinh tæng hîp pr«tªin ë c¸c ®èi t-îng sinh vËt nh©n s¬. c¸c em sÏ tù t×m hiÓu thªm vÒ vÊn ®Ò nµy ë c¸c tµi liÖu tham kh¶o hoÆc khi häc lªn c¸c cÊp häc cao h¬n. Get Quick Time Pro.. ®Ó cñng cè kiÕn thøc vµ t¨ng c-êng kh¶ n¨ng tù häc. sù ®iÒu hoµ qu¸ tr×nh sinh tæng hîp pr«tªin cßn diÔn ra phøc t¹p vµ hoµn thiÖn h¬n nhiÒu.. gv cã thÓ ®-a ra mét sè phiÕu häc tËp vÒ c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn néi dung bµi häc ®Ó c¸c em cã thÓ thùc hµnh ngay t¹i líp hoÆc sÏ hoµn thµnh khi vÒ nhµ. tù nghiªn cøu. Cuèi cïng. Ngoµi ra.

paint.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ PhiÕu häc tËp 1: Th«ng tin vÒ cÊu tróc cña ph©n tö pr«tª in ®.¬ng øng ví i m· më ®Çu trong qu¸ tr× nh dÞ m· ch a ) AUG b) AUA c) AUX d) AUU Lª ThÞ Kim Kh¸nh 34 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm ..í i ®©y t.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.î c ghi trong gen d.. Get Quick Time Pro.í i d¹ ng nµo sa u ®©y? a ) Tr× tù c¸ c nuclª «tit trª n m¹ ch m· gèc nh b) Tr× tù c¸ c nuclª «tit trª n m¹ ch bæsung nh c) Tr× tù c¸ c bé ba nuclª «tit trª n m¹ ch khu«n mÉu nh d) Tr× tù c¸ c bé ba nuclª «tit trª n m¹ ch bæsung nh PhiÕu häc tËp 2: Bé ba rib«nuclª «tit nµo d.

í i ®©y? a ) 5' p 3' b) 3' p 5' c) C¶ ha i chiÒu PhiÕu häc tËp 4: Bé ba rib«nuclª «tit nµo d.í i ®©y kh«ng ph¶ i lµ m· kÕt thóc trong qu¸ tr× nh dÞ m· ch a ) UGA b) UGG c) UAG d) UAA Lª ThÞ Kim Kh¸nh 35 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm ... paint. Get Quick Time Pro.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ PhiÕu häc tËp 3: M· di truyÒn trª n mARN ®.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.î c ®äc theo chiÒu nµo d.

cïng víi nh÷ng lÝ do vÒ nhËn thøc lµ ®å dïng d¹y häc kh«ng ®-îc trang bÞ ®Çy ®ñ. th«ng tin di truyÒn d. kh«ng ®-îc hiÖn ®¹i. nhÊt lµ ®Ó khai th¸c kü c¸c phÇn träng t©m.î c truyÒn ®¹ t chÝ x¸ c sa ng d¹ ng tr× tù nh nh c¸ c a xit a min trª n chuçi polipeptit lµ nhê yÕu tè nµo sau ®©y? a ) C¸ c tARN ma ng c¸ c a xit a min ®· ®. Ph-¬ng ph¸p d¹y häc th-êng ®-îc c¸c gi¸o viªn ¸p dông cho c¸c bµi cã néi dung kiÕn thøc dµi vµ khã.î c ho¹ t hãa tí i rib«x«m ®Ó l¾p r¸ p.. KÕt qu¶: Qua thùc tÕ gi¶ng d¹y. tèi -u ho¸. Vµ v× thÕ. Get Quick Time Pro. tØ lÖ häc sinh n¾m ®-îc bµi míi rÊt thÊp. d) C¶ a .b vµ c II. t«i nhËn thÊy: Tr-íc ®©y.3' vµ theo tõng nÊc. ch mçi nÊc lµ mét bé ba..vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ PhiÕu häc tËp 5: Trong qu¸ tr× dÞ m· .4. c¸c gi¸o viªn th-êng rÊt khã thùc hiÖn ®-îc trong mét ®¬n vÞ thêi gian chØ lµ mét tiÕt. c) Sù khí p bé ba ®èi m· cña c¸ c tARN ví i bé ba m· sa o trª n mARN theo nguyª n t¾c bæsung ®· gióp x¸ c ®Þ vÞtrÝ®óng cña tõng a xit a min do tARN nh ma ng tí i ®Ó l¾p r¸ p. paint. ®Ó triÓn khai ®Çy ®ñ c¸c môc.bµi: ³Sinh tæng hîp Pr«tªin´.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. Häc sinh v× thÕ th-êng kh«ng cã høng thó häc tËp.bµi ³Sinh tæng hîp Pr«tªin´ nµy chñ yÕu lµ theo ph-¬ng ph¸p cò: truyÒn thô kiÕn thøc theo mét chiÒu. l¹i trõu t-îng nh. víi nh÷ng bµi gi¶ng cã néi dung kiÕn thøc kh¸ dµi vµ rÊt trõu t-îng nh. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 36 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . b) Sù dÞ chuyÓn cña rib«x«m trª n mARN theo chiÒu 5' .í i d¹ ng tr× tù c¸ c bé ba nh ch nh rib«nuclª «tit trª n ph©n tö mARN ®.

. Bé GD. Nh.§T chØ râ: "Sinh häc lµ khoa häc thùc nghiÖm. nhê ¸p dông c«ng nghÖ th«ng tin vµo thiÕt kÕ c¸c bµi gi¶ng. phim ¶nh.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ HiÖn nay. III. m« h×nh ho¸. B»ng ph-¬ng ph¸p d¹y häc nªu vÊn ®Ò kÕt hîp s¬ ®å.m« h×nh. Cã hai em lät vµo danh s¸ch ®éi dù tuyÓn Quèc gia.mét sè bµi häc kh¸c phÇn c¬ së vËt chÊt vµ c¬ chÕ cña hiÖn t-îng di truyÒn). paint. c¸c gi¸o viªn dÔ dµng h¬n rÊt nhiÒu khi ®æi míi c¸c ph-¬ng ph¸p d¹y häc.C¸c em høng thó. . say mª vµ bÞ cuèn hót bëi tõng néi dung kiÕn thøc bµi häc. tõ gi¶i khuyÕn khÝch cho ®Õn gi¶i nh× dï c¸c em ë nh÷ng líp kh«ng chuyªn. do ®ã d¹y Sinh häc kh«ng thÓ thiÕu c¸c ph-¬ng tiÖn trùc quan nh. mÉu vËt..". mét trong nh÷ng h-íng ®Ó ®æi míi ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®ã lµ t¨ng c-êng viÖc sö dông c¸c ph-¬ng tiÖn d¹y häc hiÖn ®¹i. vµo thiÕt kÕ bµi: ³Sinh tæng hîp Pr«tªin´ (còng nh. t«i ®· thu ®-îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nh-: . . . bµi häc vµ v× thÕ hiÖu qu¶ giê gi¶ng kh«ng ngõng ®-îc n©ng lªn. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 37 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm .vËy.. Get Quick Time Pro. tranh vÏ. Paint.. Get Quick Time Pro.Häc sinh hiÓu râ néi dung bµi míi ( kiÓm tra b»ng test) vµ lµm ®-îc tÊt c¶ c¸c bµi tËp cã liªn quan..KÕt qu¶ thi häc sinh giái tØnh trong nh÷ng n¨m qua còng ®¹t rÊt cao. Tõ chç nhiÒu em rÊt ghÐt häc m«n Sinh nay ®· trë thµnh nh÷ng häc sinh rÊt ham mª häc Sinh. KÕt luËn: Kh«ng ph¶i v« cí mµ n¨m 2006 trong ®Þnh h-íng vÒ ph-¬ng ph¸p vµ thiÕt bÞ d¹y häc Sinh häc bËc THPT.. §Ò tµi nµy cña t«i còng lµ phï hîp víi xu thÕ ®ã. c¸c em hµo høng tham gia mäi tiÕt häc.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point.C¸c giê d¹y cña t«i theo ph-¬ng ph¸p nµy ®· ®-îc c¸c ®ång nghiÖp dù giê ®¸nh gi¸ cao. ph-¬ng ph¸p d¹y häc g¾n bã chÆt chÏ víi thiÕt bÞ d¹y häc. sö dông phiÕu häc tËp cïng víi viÖc øng dông tr×nh duyÖt Power Point.

¸p dông c¸c ph-¬ng ph¸p d¹y häc nªu vÊn ®Ò trë nªn dÔ dµng vµ thuËn lîi h¬n rÊt nhiÒu./.. sinh ®éng.vµo thiÕt kÕ bµi gi¶ng "Sinh tæng hîp Pr«tªin" nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l-îng hiÖu qu¶ giê lªn líp´ Víi nh÷ng h×nh ¶nh trùc quan sinh ®éng mµ chÝnh x¸c.c¸ch tr×nh bµy trªn b¶ng . V× vËy. b-íc cña tiÕn tr×nh lªn líp. më réng. chÆt chÏ. tiÖn cho häc sinh theo dâi.³øng dông phÇn mÒm tin häc Power Point. chñ ®éng. nhê phÇn lín c¸c kiÕn thøc khã vµ trõu t-îng ®· ®-îc chóng ta m« h×nh ®éng hãa hÕt trªn b¶ng (mµn h×nh) nªn chóng ta cã thÓ tiÕt kiÖm ®-îc tèi ®a thêi gian thuyÕt tr×nh kh«ng cÇn thiÕt ®Ó tËp trung vµo khai th¸c. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n. ®µo s©u c¸c kiÕn thøc träng t©m. Lª ThÞ Kim Kh¸nh 38 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm . paint.mµn h×nh võa khoa häc. Bëi ®©y lµ nh÷ng bµi so¹n do chÝnh chóng ta ®· thiÕt kÕ ra. t¹o ra c¸c t×nh huèng cã vÊn ®Ò . s¸ng t¹o trong häc tËp cña c¸c em.nh»m ph¸t huy ®-îc tèi ®a tÝnh tÝch cùc. l¹i ®Ñp. t«i rÊt mong nhËn ®-îc sù ®ãng gãp ý kiÕn quÝ b¸u cña c¸c thÇy gi¸o. øng dông CNTT vµo d¹y häc ®· lµm cho giê häc trë nªn cùc kú hÊp dÉn vµ høng thó h¬n rÊt nhiÒu. §Ò tµi cña t«i trªn ®©y cã thÓ cßn mang mµu s¾c chñ quan. Get Quick Time Pro. Kh«ng nh÷ng thÕ. Bè côc mét bµi gi¶ng còng nh. c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®Ó ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n.. Vµ v× thÕ viÖc ®æi míi. ch-a hoµn thiÖn do cßn h¹n chÕ vÒ tr×nh ®é kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm gi¶ng d¹y. cho nªn chóng ta cã thÓ chñ ®éng hoµn toµn trong mäi kh©u. lµm næi râ c¸c phÇn träng t©m.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful