Tham luận

Nguyên nhân nảy sinh các tình huống sư phạm và kinh nghiệm xử lý tình huống của người giáo viên chủ nhiệm trẻ.
Người viết: Dương Anh Nga Kính thưa các thầy cô giáo! 1. Tình huống sư phạm (THSP) được hiểu là những hiện tượng xuất hiện trong quá trình dạy học và giáo dục chứa đựng trong nó những mâu thuẫn, có vấn đề cần được giải quyết. Như vậy, THSP chỉ xuất hiện khi có một nội dung, một nhiệm vụ nào đó trong QTGD cần được giải quyết hoặc tháo gỡ 2. Trong thực tế giáo dục học sinh, tùy thuộc vào đối tượng ứng xử, chúng ta thường gặp một số THSP dẫn tới quá trình ứng xử sư phạm giữa giáo viên và học sinh như sau: + Nếu đối tượng ứng xử là một cá nhân học sinh thì những tình huống ứng xử có thể là: Những xung đột giữa đối tượng đó với cá nhân khác hoặc tập thể: ví dụ một học sinh có va chạm, xích mích với một bạn khác trong lớp.. Những hành vi tha hóa về phẩm chất đạo đức đối với nhà trường, gia đình và xã hội ví dụ hs thường xuyên ăn nói thô tục… Ý thức thiếu tôn trọng những quy định, nề nếp sinh hoạt học tập của tập thể và tổ chức, ví dụ một số học sinh rất hay đi học muộn, mặc sai đồng phục… Thái độ kiêu ngạo, thách đố trước tập thể. Thái độ và hành vi láo xược thiếu tôn trọng thầy cô giáo và cán bộ nhà trường, ý thức lười biếng, ỷ lại trong sinh hoạt cá nhân và tập thể. Những hành vi gian dối trong học tập, thi cử và quan hệ xã hội. Thái độ, hành vi đối với bạn khác giới, người lớn và trẻ em. + Khi đối tượng ứng xử là một tập thể, một nhóm học sinh có thể có những ứng xử khi: - Nhóm có ý thức bè phái, vây cánh, chống đối một cá nhân nào đó hoặc tập thể khác; - nhóm tạo ra những dư luận xấu hoặc phá hoại uy tín của tập thể. - Nhóm thiếu ý thức tuân thủ sự giáo dục của thầy cô giáo nề nếp sinh hoạt, học tập của tập thể. Nhóm tham gia những tiêu cực ngoài xã hội. Còn có thể kể ra những tình huống sư phạm khác nhau đặt trước người giáo viên những ứng xử sư phạm trong công tác giáo dục học sinh và tập thể lớp song với mỗi tình huống nêu trên, đòi hỏi thầy cô phải có được cách thức ứng xử thích hợp với từng đối tượng, có nghệ thuật ứng xử để đạt tới hiệu quả giáo dục mong muốn. Sự xuất hiện những tình huống ứng xử do một số cá nhân và nhóm kiểu loại nêu trên sẽ tạo ra những xung đột tâm lý tổng tập thể, kết quả của những xung đột này sẽ làm biến dạng sự cân bằng, chung hợp tâm lý trước đó của tập thể. Xung đột tâm lý trong tập thể có nguyên nhân từ những mâu thuẫn biểu thị đặc tính phản kháng giữa những thành viên trong tập thể (giữa cá nhân và cá nhân, giữa cá nhân và tập thể) do

một tập thể khác tạo lập. nhưng thường vẫn phải trải qua một số nội dung cơ bản sau đây: . 3. có những em quen kiểu cách ăn mặc. các em dễ có những hành xử bột phát.. xa cách mọi người của cán bộ lớp. hoặc là tình huống được thông báo qua một trung gian khác. Trong một ngày thì các em chỉ ở trường học tối đa là 8 giờ.hoặc gia đình đang gặp khó khăn . Xử lý tình huống ứng xử sư phạm Xét về mặt thời gian. để hỏi han tình hình học tập. Không chỉ truyền đạt kiến thức trong học tập. các em sống trong môi trường gia đình.. Trong cả hai trường hợp. Vì vậy. Do ảnh hưởng của truyền hình. công bằng. Học sinh cấp 3. nói tục một cách vô thức. bất ngờ mà chính các em cũng chưa ý thức một cách đầy đủ hậu quả sẽ đến. về những gì chân . còn lại. xã hội xung quanh. do đã quen nghe và cảm thấy như vậy là hay. Các em không còn là trẻ con để cần được vỗ về chăm sóc. các em cần được trao đổi mọi điều về chính bản thân. Các em sẽ lắng nghe những phân tính của Thầy Cô. có những em chửi thề. Thầy Cô sẽ có nhiều cơ hội giáo dục hướng cho em phát triển tâm sinh lý phù hợp lứa tuổi.. kích động và cũng có thể là sự phân công trách nhiệm thiếu bình đẳng.thiện mỹ trong cuộc sống. đòi hỏi họ phải xử lý ngay.. cuộc sống gia đình có mâu thuẫn. đổ vỡ.. nhưng cũng chưa là người lớn để tự mình giải quyết mọi tình huống. là sành điệu. đúng điệu. xung đột. phim ảnh. trao đổi. gần gũi con để con có thể tâm sự. học tập rõ ràng. để tự do cá nhân hoành hành. vô thức. không có thời gian chăm sóc.Tìm hiểu nguyên cớ dẫn tới tình huống: + do bản thân đối tượng ứng xử gây ra hay do một cá nhân. trang điểm của thần tượng ấy là điều mà mình phải làm theo. vui ..... sinh hoạt. thái độ mất dân chủ.. lứa tuổi 15-16 này có nhiều biến đổi về tâm. các em có thể chọn cho mình một thần tượng và sống theo thần tượng ấy một cách hăm hở. Có những em tập tành hút thuốc do thấy người lớn hút thuốc với hình ảnh quá ư là điệu nghệ.. trong tập thể có những nhóm phần tử chây lười.. sinh lý. Đã có những gia đình trong đó. cha mẹ đều là những người thành đạt nhưng con của họ lại là những học sinh bị gọi là "học sinh cá biệt" do người cha và mẹ đi công tác liên tục. + hoàn cảnh dẫn tới tình huống về mặt tâm lý cá nhân. Các em thường có những hành vi bắt chước một cách thụ động với mọi người gần gũi với mình. lấy lối sống.. Để khẳng định mình.. giống với diễn viên nào đấy và xem đây là hợp thời.. Nếu như GVCN cập nhật kịp thời những thông tin này của xã hội thì học sinh sẽ cảm nhận Thầy Cô của mình không lạc hậu và như vậy tiếng nói của Thầy Cô sẽ có ảnh hưởng hơn đối với các em.tập thể đó chưa hoặc không xây dựng được kỷ luật sinh hoạt. mặc dù công việc tổ chức ứng xử là khác nhau. một sự định hướng đúng đắn để giúp các em hình thành tính cách của mình sau này. cực đoan. trang điểm cho giống với một người lớn nào đấy.. tình huống ứng xử sư phạm thường xuất hiện hoặc là trực tiếp khi giáo viên có mặt.. là điều hết sức quan trọng khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường.

Nếu như GVCN nắm bắt được kịp thời hoàn cảnh sống của học sinh. những mối quan hệ trong lớp. bà và các em sẽ cảm thấy thiếu đi bàn tay người mẹ. Em đi học tại lớp học . có những hành vi bắt chước người lớn trong khi giải quyết các xung đột với các bạn cùng lớp và như vậy. Người lớn chỉ biết đáp ứng đầy đủ.. điều này rất khó! Thầy Cô có thể tạo môi trường cho các em sinh hoạt chung và từ đó nảy sinh tình bạn tốt.. Vấn đề này cần có sự phối hợp của gia đình và nhà trường một cách chủ động.. trong một tập thể lớp thường phân ra các nhóm riêng. nâng cao lòng tự hào về tập thể lớp... tốt ảnh hưởng nhiều đến nhân cách của các em. Bạn bè. Khi đó người giáo viên chủ nhiệm nên hướng các học sinh vào các hoạt động tập thể. Và nếu như Thầy Cô trở thành người bạn của các em thì quả là không gì tốt hơn. + Mâu thuẫn trong nội bộ tập thể. người xưa nói "Gần mực thì đen. .. một sự việc nhỏ cũng khiến cho các em tạo mâu thuẫn lớn. nói xấu lẫn nhau. ánh mắt người cha.. thực sự thì hành động này đã có thể vô tình đầy con của mình vào con đường lêu lỏng.) Đã có tình huống sau : Hiền làm một học sinh khá giỏi của lớp. ai sẽ sáng thì Thầy Cô phải can thiệp một cách tế nhị.v... vô tình người lớn đã đẩy các em trở thành học sinh cá biệt. một số em gia đình có điều kiện kinh tế khá giả. + Sự lôi kéo của bạn bè vào những hoạt động không thiết thực. Những học sinh này thường sống với một người chăm sóc riêng hoặc chung sống với ông. + Một vài Thầy Cô nào đó có những hành động khiến cho các em mất lòng tin. Các em có thể tâm sự hàng giờ với bạn mà không bao giờ hé nửa lời với Thầy Cô về một vấn đề nào đấy.. gần đèn thì sáng" điều này hoàn toàn không sai. Cũng có trường hợp gia đình của các em quá khó khăn. các em phải lo phụ giúp gia đình để kiếm sống và thời gian học bài của các em ở nhà bị hạn chế. đến lúc phát hiện được thì có thể đã muộn rồi! Cũng có những gia đình. vật chất cho con và xem đây là điều kiện tiên quyết cho con học hành..v. ngoài lớp cũng là điều mà Thầy Cô chúng ta cần quan tâm.. chắc chắn sẽ có biện pháp kết hợp với gia đình để cùng nhau đưa ra các biện pháp giáo dục phù hợp hơn nhằm đưa học sinh trở lại chính mình. được gia đình chiều chuộng trong khi các em khác lại khó khăn hơn hoặc gia đình kiểm soát chặt chẽ hơn… sẽ tạo ra hiện tượng kết bè kết phái. thế là các em trở thành học sinh cá biệt. một số lớn các em học sinh xem bạn bè mình là chuyên gia tư vấn Bạn bè xấu.. đúng lúc. hãy để cho các em phát triển tình bạn một cách tự do trong tầm kiểm soát chừng mực của người lớn. vấn đề là ai sẽ đen. do xung đột giữa các thành viên trong gia đình diễn ra trước mắt của các em...chơi của con. cùng cộng tác xây dựng để tạo thành tích chung.. hoặc xấu hổ với bạn bè.. khiến cho các em trở nên cộc cằn. ăn chơi và trở thành học sinh cá biệt. khiến sức học các em bị đuối dần. kịp thời. thậm chí là dư dả nhu cầu tiền bạc.

Nhưng sang năm lớp 12 em không theo học thầy nữa mà chọn học thêm tại một thầy ở trường khác.Dựa vào đặc điểm cá nhân để lựa chọn PP giải quyết vấn đề cho hiệu quả.. thể dục thể thao rất tốt. có tấm lòng yêu thương các em. cuộc đời… người GVCN . Đồng thời cũng hứa với học sinh sẽ gặp riêng thầy A để nói chuyện mong thầy thông cảm cho em. vì nghĩ các em cần thời gian cho việc học mà nghiêm cấm các em tham gia các hoạt động đó.Tôn trọng.. khi giải quyết các tình huống giáo dục. nhưng bù lại các em lại có năng khiếu văn nghệ. GVCN nên khuyên Hiền xem lại nhận định của mình có chính xác hay không hay chỉ là cảm giác như thế. diễn biến của tình huống như thế nào . sự tiến bộ của HS lên trên tất cả . chúng ta cũng không nên gò bó. sự phát triển.Không đồng nhất những hành động bột phát để đánh giá ý thức đạo đức của một học sinh. ảnh hưởng đối với cá nhân và tập thể) ra sao? Từ việc xác định được nguyên nhân chủ yếu. thấu hiểu cảm xúc của người khác hoặc người có mâu thuẫn với mình . thay vậy chúng ta nên kích lệ các em.Khuyến khích vai trò chủ thể của HS trong việc lựa chọn quyết định . tôi tin rằng phần việc còn lại hoàn toàn không khó khăn với một Thầy Cô tâm huyết với nghề. nóicho học sinh đấy hiểu: Thầy có yêu cầu cao một chút cũng mong em tiến bộ hơn mà thôi. để có thể trở thành những học sinh bình thường như bao bạn khác. ở trường chúng ta. chúng ta cần thực hiện các yêu cầu mang tính định hướng sau: .. thay đổi được những suy nghĩ chưa đúng. hãy dùng sự yêu thích hoạt động đó cho cả việc học nữa.Khích lệ yếu tố tích cực để hạn chế yếu tố tiêu cực. những vốn sống sâu sắc về con người.Đặt lợi ích. và hậu quả do tình huống mang lại (mức độ. nhằm giúp các em có thể khắc phục những khó khăn. Hiền tìm đến bạn để tâm sự. trong tình huống đó. mỗi lần gọi Hiền lên bảng thầy thường đặt những câu hỏi rất khó. Thầy A biết được điều này.v. điểm bài kiểm tra của Hiền sa sút hẳn. 4.v. đặt vào vị thế của HS và lắng nghe họ . thầy có vẻ không hài lòng.Đặt HS có vấn đề vào vị trí của người khác để cảm nhận. Những yêu cầu mang tính định hướng cho việc giải quyết tình huống giáo dục : Để đảm bảo tính giáo dục hiệu quả cho hs.thêm của thầy A được hai năm. yêu cầu đối với chính bản thân mình và công việc. GVCN cần có một nhận thức đúng đắn và sâu sắc về vị trí.. Khách quan công bằng . . Không chỉ trang bị cho mình những kiến thức cần thiết cho việc giảng dạy. có rất nhiều em lực học văn hóa yếu.

và từ thực tế kinh nghiệm của bản thân.còn cần phải rèn luyện cho chính mình đạt những phẩm chất đạo đức có tính chuẩn mực để trên cơ sở đó. một hành xử thiếu cân nhắc đôi khi gây tổn thương và . mới có thể nhắc nhở. người cha. một trách phạt nôn nóng. bất ngờ mà chính các em cũng chưa ý thức một cách đầy đủ hậu quả sẽ đến. Không còn là trẻ con để cần được vỗ về chăm sóc. cách suy nghĩ.thiện mỹ trong cuộc sống. Không có một tấm lòng. Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã được truyền đạt lại từ các thầy cô đi trước.. Vì thế. Học sinh chúng ta chỉ là những cành cây non. yêu thương chăm sóc các em không chỉ là mệnh lệnh mà còn là một nhu cầu không thể thiếu của trái tim người thầy cô giáo. vi phạm của học sinh. Cần nhận thức rõ. đang muốn vươn lên trở thành cành cây vững chắc. Thầy Cô giáo dục các em không chỉ bằng lời nói mà bằng cả hành động. Một câu nói vô tình. GVCN cần hết sức bình tĩnh. Đó là công việc kéo dài cả một đời người chứ không phải là chuyện của ngày một. kĩ năng phân tích tình huống và đặc biệt là kĩ năng tìm hiểu tâm lí học sinh. kĩ năng lắng nghe. không nên dựa vào các hành vi nhất thời của các em mà đánh giá cả bản chất con người các em. Đằng sau tất cả mọi kiến thức. cách cư xử. những thói quen trong sinh hoạt… tất cả luôn cần được người GVCN tự xem xét. còn lại là một yêu cầu tuy không được đặt ra trong các văn bản nhưng nó lại chi phối tất cả. uốn nắn học sinh. điều chỉnh để có thể không ngừng hoàn thiện mình trong mắt học trò. Các em học sinh cấp 3 đang ở lứa tuổi còn nhiều biến đổi tâm sinh lý. kỹ năng… cần trang bị và rèn luyện. Người GVCN phải thường xuyên trau dồi các kĩ năng cơ bản. ngày hai. Để khẳng định mình.các em sẽ mang theo vết thương kia thành một ám ảnh khôn nguôi!. kĩ năng giao tiếp. Hãy nhìn các em với ánh mắt nhìn về tương lai. ngôn ngữ. Và như vậy.. thái độ. mọi công việc sẽ chỉ là hình thức. nóng vội. hãy tạo điều kiện cho các em thể hiện mình. tác phong hàng ngày. vươn lên nơi có ánh sáng vững bền. nhưng cũng chưa là người lớn để tự mình giải quyết mọi tình huống.biết đâu đó . kính mong được nhiều ý kiến đóng góp cho bản tham luận để chúng ta cùng nhau xử lý tốt các tình .. về những gì chân . đặc biệt là người giáo viên chủ nhiệm. giải quyết. Vì vậy. xử lý vấn đề. giáo dục một con người là một quá trình không có điểm cuối cùng. giáo dục các em bằng cả tấm lòng của người Thầy. là điều hết sức quan trọng khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường. Không chỉ truyền đạt kiến thức trong học tập. các em cần được trao đổi mọi điều về chính bản thân. người chị. một sự định hướng đúng đắn để giúp các em hình thành tính cách của mình sau này. Hãy cảm hóa. người GVCN không bao giờ được chủ quan. người mẹ. Tuy đã được chuẩn bị kĩ lưỡng nhưng vẫn không tránh khỏi nhiều thiếu sót.. các em dễ có những hành xử bột phát. Từ hành vi. bao dung và độ lượng để xem xét. cử chỉ. hãy giáo dục các em bằng thái độ thân thiện và tích cực. đánh giá những sự việc trong cuộc sống.. từ đồng nghiệm và từ việc sưu tầm. Trước mọi sai lầm. đó chính là cái “tâm” của người giáo viên..

Xin chân thành cám ơn! . gíup các em phát triển toàn diện và bền vững.huống sư phạm nhằm xây dựng nhà trường thành môi trường giáo dục thân thiện tích cực.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.