P. 1
Bài toán biến thiên chu kỳ của con lắc đơn

Bài toán biến thiên chu kỳ của con lắc đơn

|Views: 872|Likes:
Được xuất bản bởicanhtranphu

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: canhtranphu on Mar 29, 2012
Bản quyền:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/01/2012

pdf

text

original

Biến thiên một lượng nhỏ chu kì dao động của con lắc đơn

GV: Nguyễn Văn Đạt – THPT Lạng Giang số 1 , tỉnh Bắc Giang Trang 1 / 5
SỰ BIẾN ĐỔI MỘT LƯỢNG NHỎ
CHU KÌ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN


1. Nguyên nhân:
Do chiều dài l của sợi dây thay đổi một lượng nhỏ
Do gia tốc trọng trường g thay đổi một lượng nhỏ.

2. Kiến thức cần có:
1. Công thức gần đúng
Với  là một số rất nhỏ, ta có:
( )
n
1 1 n ÷ c ¤ ÷ c
2. Những công thức vật lý đã học ở lớp 10:
a. Công thức tính gia tốc rơi tự do:
- Tại mặt đất:
2
M
g G.
R
=
- Tại độ cao h:
( )
h 2
M
g G.
R h
=
÷

- Tại độ sâu s:
( )
2 2
M' M'
g' G. G.
R'
R s
= =
÷

b. Công thức tính độ nở dài:
l l. . t ± = o ±

3. Xây dựng công thức tổng quát để tìm độ biến thiên chu kì T.

Ban đầu, chu kì dao động của con lắc đơn là:
l
T 2
g
= ¬
Khi chiều dài của sợi dây thay đổi một lượng l , gia tốc trọng trường thay đổi một lượng g thì chu kì
dao động của con lắc là:
l ' l l
T' 2 2
g' g g
÷±
= ¬ = ¬
÷±

Ta có:
1 1
2 2
T' l ' g l l g l g
. . 1 . 1
T l g' l g g l g
1 l 1 g 1 l 1 g
1 . . 1 . 1 . .
2 l 2 g 2 l 2 g
÷
í \ í \
÷± ± ±
I 1 I 1
= = = ÷ ÷ I 1 I 1
I 1 I 1
I 1 I 1
÷± ( ) ( )
í \ í \
± ± ± ±
I 1 I 1
¤ ÷ ÷ ¤ ÷ ÷ I 1 I 1
I 1 I 1
I 1 I 1
( ) ( )

Biến thiên một lượng nhỏ chu kì dao động của con lắc đơn
GV: Nguyễn Văn Đạt – THPT Lạng Giang số 1 , tỉnh Bắc Giang Trang 2 / 5
T T 1 l 1 g
1 . .
T 2 l 2 g
÷± ± ±
< ¤ ÷ ÷
T 1 l g
.
T 2 l g
í \
± ± ±
I 1
< = ÷ I 1
I 1
I 1
( )

(những phép tính gần đúng trên có thể thực hiện được là do
l
l
±

g
g
±
có giá trị rất nhỏ)
Từ đó suy ra:
1 l g
T .T.
2 l g
í \
± ±
I 1
± = ÷ I 1
I 1
I 1
( )

Vậy, để tính T, ta cần phải tính:
l
l
±

g
g
±

4. Một số trường hợp thường gặp:
1. chiều dài sợi dây biến đổi một lượng nhỏ do nhiệt độ thay đổi.
Khi đó, cần áp dụng công thức về độ nở dài của chất rắn đã học ở lớp 10.
l l. . t ± = o ± Hay:
l
. t
l
±
= o±
Trong đó:  là hệ số nở dài của chất làm sợi dây, t = t’ – t là độ biến thiên nhiệt độ của môi trường.
2. gia tốc trọng trường thay đổi một lượng nhỏ do độ cao thay đổi.
Giả sử ban đầu, con lắc đơn dao động tại mặt đất. Khi đó, gia tốc trọng trường tại đó là:
2
M
g G.
R
=
Khi con lắc đơn được đưa tới vị trí có độ cao h, gia tốc trọng trường tại đó là:
( )
2
M
g' G.
R h
=
÷

Ta có:
2
2 2
g' R 1 h 2h
1 1
g R h h R R
1
R
÷
í \
I 1
I 1
í \ í \
I 1
I 1 I 1
I 1
= = = ÷ ¤ ÷ I 1 I 1
I 1
I 1 I 1
I 1 I 1 I 1
÷
( ) ( )
I 1
÷ I 1
I 1
( )

g g 2h
1
g R
÷±
< ¤ ÷ . Hay
g 2h
g R
± ÷
¤
3. gia tốc trọng trường thay đổi do con lắc đơn được đưa xuống độ sâu s.
Giả sử ban đầu, con lắc đơn dao động tại mặt đất. Khi đó, gia tốc trọng trường tại đó là:
2
M
g G.
R
=
Khi được đưa xuống độ sâu s, gia tốc trọng trường tại đó là:
( )
2
M'
g' G.
R s
=
÷

Với M’ là khối lượng của phần hình cầu có bán kính R’ = R-s.
Ta có:
( )
2 2
2 2
g' M' R M' R
. .
g M M R'
R s
= =
÷

Biến thiên một lượng nhỏ chu kì dao động của con lắc đơn
GV: Nguyễn Văn Đạt – THPT Lạng Giang số 1 , tỉnh Bắc Giang Trang 3 / 5
Nếu coi mật độ vật chất của Trái Đất được phân bố đồng đều thì các khối lượng M’ và M sẽ tỉ lệ thuận
với các thể tích V’ và V của các khối cầu tương ứng, và do đó tỉ lệ với lập phương bán kính của chúng.
( )
3
3
3 3
R s
M' R'
M R R
÷
= = Và do vậy:
g' R' R s g g s
1
g R R g R
÷ ÷±
= = < = ÷
Hay
g s
g R
± ÷
=

4. chiều dài sợi dây thay đổi một lượng nhỏ do được điều chỉnh.
Khi đó:
l l ' l
l l
± ÷
=
5. Gia tốc trọng trường thay đổi một lượng nhỏ do con lắc được đưa đến địa điểm khác.
Khi đó:
g g' g
g g
± ÷
=

Tóm lại, trong trường hợp chiều dài l hoặc gia tốc trọng trường g thay đổi một lượng nhỏ thì chu kì dao
động của con lắc đơn cũng bị thay đổi một lượng nhỏ.
Khi đó, ta cần nhớ các công thức sau:




1 l g
T .T.
2 l g
í \
± ±
I 1
± = ÷
I 1
I 1
I 1
( )


Khi nhiệt độ thay đổi
l
. t
l
±
¤ o ±
Khi con lắc được đưa từ mặt đất đến độ cao h
g 2h
g R
± ÷
¤
Khi con lắc được đưa từ mặt đất đến độ sâu s
g s
g R
± ÷
=
Khi điều chỉnh ( tăng hoặc giảm) chiều dài sợi dây một lượng nhỏ
l l ' l
l l
± ÷
=
Khi con lắc đơn được đưa đến địa điểm khác có gia tốc trọng trường
thay đổi
g g' g
g g
± ÷
=

Biến thiên một lượng nhỏ chu kì dao động của con lắc đơn
GV: Nguyễn Văn Đạt – THPT Lạng Giang số 1 , tỉnh Bắc Giang Trang 4 / 5
BÀI TẬP ÁP DỤNG.

1. Một con lắc đơn ban đầu dao động với chu kì T = 2s. Hỏi khi tăng chiều dài của nó thêm 1% thì chu
kì dao động của nó là bao nhiêu.
Giải:
Cách 1.
T' l ' 101 101 101
T' T. 2. 2.0099s
T l 100 100 100
= = = = = =
Cách 2.
1 l 1 1
T .T. .2. 0, 01s
2 l 2 100
±
± = = = . Suy ra T’ = T + T = 2,01s.
Nhận xét: kết quả trong hai cách này chênh lệch nhau một chút vì cách 2 sử dụng công thức gần đúng.
2. Một con lắc đơn dao động với chu kì 2s tại nơi có g = 9,8m/s
2
. Hỏi ở nơi có g’ = 9,75m/s
2
thì con lắc
đơn này dao động với chu kì bao nhiêu?
Giải:
Cách 1.
T' g 9, 8 9, 8
T' 2. 2, 0051s
T g' 9, 75 9, 75
= = = = =
Cách 2:
1 g 1 9, 75 9, 8
T .T. .2. 0, 0051s T' T T 2, 0051s
2 g 2 9, 8
± ÷
± = ÷ = ÷ = = = ÷± =
3. Một con lắc đơn có dây treo làm bằng kim loại có hệ số nở dài  = 2.10
-5
K
-1
dao động với chu kì 2,5s khi
đặt tại mặt đất và ở nhiệt độ 20
0
C. Hỏi khi đưa con lắc đó lên cao 1000m và ở 10
0
C thì chu kì dao động của
con lắc là bao nhiêu? Biết bán kính của Trái Đất là 6400km.
Giải:
( )
5 4
l
. t 2.10 . 10 20 2.10
l
÷ ÷
±
= o ± = ÷ = ÷
g 2h 2.1 1
g R 6400 3200
± ÷ ÷ ÷
= = =
4
1 l g 1 1
T .T. .2, 5. 2.10 0, 00014s
2 l g 2 3200
÷
í \ í \
± ± ÷
I 1 I 1
± = ÷ = ÷ ÷ = I 1 I 1
I 1 I 1
I 1 I 1
( ) ( )

T’ = T + T = 2,50014s.
4. Một con lắc đơn có chu kì dao động 2s ở mặt đất và nhiệt độ 30
0
C. Đưa con lắc lên độ cao 3200m thì
chu kì dao động của nó vẫn là 2s. Hỏi nhiệt độ ở độ cao 3200m là bao nhiêu độ C? Biết bán kính trái đất là
6400km, hệ số nở dài của dây treo làm con lắc là  = 4.10
-5
K
-1
.
Giải:
g 2h 2.3, 2
0, 001
g R 6400
± ÷ ÷
= = = ÷
Biến thiên một lượng nhỏ chu kì dao động của con lắc đơn
GV: Nguyễn Văn Đạt – THPT Lạng Giang số 1 , tỉnh Bắc Giang Trang 5 / 5
Vì tại độ cao này thì chu kì dao động của con lắc vẫn là 2s nên: T = 0.
Vậy phải có:
5
l g 0, 001
0, 001 . t 0, 001 t 25
l g 4.10
÷
± ± ÷
= = ÷ < o ± = ÷ = ± = = ÷
Nhiệt độ ở độ cao 3200m là t’ = t + t = 30 – 25 = 5
0
C.
5. Một con lắc đơn có chu kì 2s ở Hà Nội khi nhiệt độ là 20
0
C. Hỏi con lắc đó khi được đưa vào TPHCM
và ở 30
0
C thì chu kì dao động là bao nhiêu? Biết gia tốc rơi tự do ở Hà Nội là 9,787m/s
2
ở TPHCM là
9,786m/s
2
, hệ số nở dài của thanh treo làm con lắc là 2.10
-5
K
-1
.
Giải:
( )
5 4
l
. t 2.10 . 30 20 2.10
l
÷ ÷
±
= o ± = ÷ =
4
g 9, 786 9, 787
1, 022.10
g 9, 787
÷
± ÷
= = ÷
( ) ( )
4 4 4
1 l g 1
T .T. .2. 2.10 1, 022.10 3, 022.10 0, 0003s
2 l g 2
÷ ÷ ÷
í \
± ±
I 1
± = ÷ = ÷ ÷ = = I 1
I 1
I 1
( )

T’ = T + T = 2,0003s
6. Một con lắc đơn có chu kì dao động tại mặt đất và ở 30
0
C là 2s. Khi đưa con lắc này xuống một giếng
sâu 320m thì chu kì dao động của nó là 2,0003s. Hỏi tại đó nhiệt độ là bao nhiêu? Biết bán kính Trái Đất là
6400km và hệ số nở dài của dây treo làm con lắc là 10
-4
K
-1
Giải:
Ta có:
5
g s 0, 32
0, 5.10
g R 6400
÷
± ÷ ÷
= = = ÷
Từ công thức
5
1 l g l g l 2 T 2.0, 0003
T .T. 5.10 0, 0003
2 l g l g l T 2
÷
í \
± ± ± ± ± ±
I 1
± = ÷ = ÷ = ÷ = = = I 1
I 1
I 1
( )

Suy ra:
5 4
l
t 0, 0003 5.10 2, 5.10
l
÷ ÷
±
= o± = ÷ =
4 4
4
2, 5.10 2, 5.10
t 2, 5
10
÷ ÷
÷
± = = =
o

Nhiệt độ tại giếng là t’ = t + t = 32,5
0
C.

You're Reading a Free Preview

Tải về
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->