Kỳ 1: Thảm bại của "pháo đài bay

"
Vào những ngày này 35 năm trước, giữa những ngày mùa đông Hà Nội tháng 12, cả Hà Nội rực lửa, 12 ngày đêm "đất rung, ngói tan, gạch nát". Hà Nội kiên cường làm nên một "Điện Biên Phủ trên không".
35 năm, đã là quá khứ. Hà Nội hôm nay đã “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” ở tất cả góc cạnh. Những dấu vết của chiến tranh chỉ còn trong bảo tàng, ở một vài tượng đài kỷ niệm và trong trí nhớ của những người đã lớn tuổi. Nhưng không một ai, không một điều gì bị quên lãng. 35 năm trước vẫn rất sống động trong ký ức và cả hồi niệm của nhiều người ngày đó. "Sút bóng trước khung thành" Trong bối cảnh lịch sử, tháng 5/1972, Tổng thống Mỹ Nickson hạ lệnh mở chiến dịch không quân “Linebecker 1”Tiền vệ, dùng B.52 đánh rải thảm bom đường mòn Hồ Chí Minh, chặn sự chi viện của miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Nhưng không thể làm được gì. Quân Mỹ gặp thất bại nặng nề trên chiến trường miền Nam. Mỹ liều lĩnh tiến hành cuộc tập kích đường không chiến lược bằng B.52 vào Hà Nội, Hải Phòng, nhằm khống chế thắng lợi của ta, buộc ta phải chấp nhận những điều kiện có lợi về phía Mỹ và chính quyền Sài Gòn trong đàm phán, kết thúc chiến tranh. Hà Nội không thể quên ngày 18/12/1972. Tổng thống Mỹ Nickson ra lệnh bắt đầu chiến dịch “Linebacker 2”- Sút bóng trước khung thành, dùng máy bay chiến lược B.52, cường kích “tàng hình” F111A và hàng ngàn chiến đấu cơ tiêm kích chiến thuật, cùng sự hỗ trợ của 5 tàu sân bay tấn công Hà Nội, Hải Phòng với mục đích: "Đưa Hà Nội về thời kỳ đồ đá”. Từ ngày 18-29/12/1972, 12 ngày đêm Hà Nội rực lửa, với "đất rung, ngói tan, gạch nát". Nhưng, quân và dân Hà Nội hiệp đồng tác chiến, với những cách đánh mưu trí, dũng cảm, sáng tạo làm lưới lửa của tên lửa phòng không, pháo phòng không các loại, bủa vây máy bay Mỹ. Hình ảnh của Hà Nội những ngày cuối năm 1972 được mô tả bằng các cụm từ hiên ngang, ngẩng cao đầu trực diện với kẻ thù. “Điện Biên Phủ trên không” là cụm từ mà báo chí phương Tây ngày ấy đã "giật tít” như thế để diễn tả thất bại cuộc tấn công chiến lược của Mỹ ở Hà Nội. Và cùng với những thắng lợi trên chiến trường miền Nam, Mỹ bắt buộc phải ngồi vào bàn đàm phán ngày 27/1/1973 ở thế của kẻ thua trận. Những người thầm lặng Trong chiến dịch "Linebacker 1”, Mỹ đã đưa máy bay chiến lược B.52 rải bom xuống chiến trường miền Nam. Như đã dự liệu trước, ta đã có chỉ thị cho các nhà nghiên cứu khoa học quân sự nghiên cứu cách bắn hạ B.52. Đồng thời, kết hợp với những chiến sĩ tình báo chiến lược của ta tìm tài liệu về loại máy bay này. Đến tháng 9/1972, tài liệu “Cách đánh B.52”- hay còn gọi là “Cẩm nang đỏ”, sau nhiều lần bổ sung, hoàn chỉnh đã góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện chiến đấu của các đơn vị phòng không. Đặc biệt, ngày 22/11/1972, ta bắn hạ 1 chiếc B.52 ở phía tây Nghệ An, đã bổ sung thực tế về cách đánh B.52 hay là "pháo đài bay" của đối phương. Chiến thắng 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”, còn có một phần đóng góp thầm lặng của các chiến sĩ tình báo, đã mưu trí, dũng cảm, ẩn thân giấu mình ngay trong lòng địch, cung cấp các thông tin quý giá, kịp thời chuyển về để Hà Nội chủ động đánh địch.

điện về căn cứ . Các máy bay chiến thuật cường kích. Henrie Charbaron. toàn Quân chủng Phòng không .AD6. 5 chiếc KC. Một bộ chỉ huy quân sự về không quân chiến lược máy bay chiến lược của mới thành lập để điều hành 2 căn cứ Utapao và Guam.52 đến chiến thuật của Mỹ. dũng cảm bảo vệ vùng đất. in huy hiệu hình nắm đấm. Hải Phòng. Robert Clenxartel. Mỹ đã đưa máy bay chiến lược “pháo đài bay” B. "Thập tự quân”F8. tiêm kích đang khởi động chuẩn bị…". tầm thấp của Hà Nội. "Kẻ đột nhập”.A7. quân và dân Hà Nội đã đồng lòng. Trung đoàn 261. thông tin báo về: "6 giờ sáng. chật chỗ. trong đó có 33 máy bay B. máy bay cường kích chiến thuật “tàng hình .A4… mang hàng chục ngàn tấn bom phá. Cái giá đầu tiên Mỹ phải trả khá đắt: 2 chiếc máy bay B. Tiểu đoàn tên lửa 59. 19 giờ 15. Bắt đầu chiến dịch Linebacker 2”.Đại úy. Thêm 3 chiếc KC. Hải Phòng. tia chớp và cành ôliu cùng hàng chữ Strategic Air Command.135.Không quân và toàn bộ lực lượng dân quân. vùng trời thiêng liêng của Tổ quốc Việt Nam.ba viên Đại úy hoa tiêu… . ở Biển Đông thành 4 cái. còn có những bằng chứng “sống”: Fernando Alexander . kiên cường.Thiếu tá.52! 20 giờ 30.Philippines cũng sẵn sàng. mở đầu chiến dịch “Linebacker 2” nhằm “đè bẹp Việt Nam. Character Browels . Trong đó hàng không mẫu hạm Saratoga từ Philippines và Interprise từ Nhật Bản đã áp sát bờ biển Thanh Hóa… Số máy bay chiến lược B. với danh hiệu “Thủ đô của lương tri loài người”.cánh cụp cánh xòe” F111A hiện đại nhất của Không lực Mỹ.52 sân bay Utapao . Tiểu đoàn 77. buộc Hà Nội phải chấp nhận mọi điều kiện của Mỹ trên bàn đàm phán Hiệp định hòa bình…”. lái chính.F104.52. tin khẩn tiếp tục báo về: "Tất cả các máy bay B.Hà Tây. “Chim ó nhà trời”. Trung đoàn Ba Bể nhận được tín hiệu B.Đại úy. "Con ma”. 19 giờ . 2 lần máy bay trinh sát không người lái bay vào Hà Nội. Trung đoàn 257. với những thông tin chính xác gần như tuyệt đối. rocket… thảm sát. tin khẩn: "Một chiếc RF-4C.52 đang bay từ Nam Lào lên phía Bắc. Sáng ngày 18/12/1972.” Mỹ.52 đầu tiên. phơi xác ở Phù Lỗ . 14 giờ 30. Hải Phòng nhận lệnh: Sẵn sàng chiến đấu với B. bom sát thương. đó vẫn là những chiến công thầm lặng của các chiến sĩ tình báo âm thầm cống hiến cho Tổ quốc. Cuộc họp báo gây bàng hoàng Đêm 18/12/1972. Hà Nội. “Cướp biển”. hủy diệt Thủ đô Hà Nội và các vùng lân cận. Các xe chở bom đi lại liên tục.A6.52 trên vùng trời Hà Nội. 11 giờ 30. không quân chiến lược B. báo cáo khẩn. Không dừng lại thế. Sư đoàn 361 bắn rơi tại chỗ một chiếc B. góp phần vào chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”. Những bản báo cáo ngày đó thật sự là thông tin đặc biệt giá trị. hiệp sức. Sư đoàn 361 bắn rơi chiếc B. hướng về Hà Nội. hoa tiêu.Rada của Đại đội 6. Những bản tin khẩn của các chiến sĩ tình báo trong lòng địch lặng lẽ gửi về.35 năm sau. 14 giờ. Hause Cilson . từ Văn phòng Nhà Trắng: ”Ngày 14/12/1972. 12 ngày đêm quyết chiến. các lưới phòng không tầm trung.52G. máy bay trinh sát vũ trang. Ngày 18/12/1972.thời tiết Hà Nội bảo đảm cho không quân hoạt động tốt". tự vệ. quân và dân ta đã bắn rơi 77 máy bay hiện đại thuộc Đầu tháng 12/1972 tin báo về: "Mỹ điều động tăng cường thêm 2 hàng không mẫu hạm không quân chiến lược. điều khiển điện tử.52 tấn công vào Hà Nội.135 ở căn cứ chiếm tỉ lệ tổn thất 18% Subich . máy bay tiếp dầu đã đến sân bay Ubon. cùng hàng trăm máy bay tiêm kích các loại như: "Người nhà trời” . Tổng thống Mỹ Nickson chính thức ra lệnh 17/12/1972 tiếp tục rải thủy lôi phong tỏa các cảng và cửa sông Bắc Việt. "Ngôi sao chiến đấu”.52 ở 2 căn cứ Guam và Utapao đã được tiếp xăng cho 45 giờ bay. Đã lắp bom theo cơ số. Richard Tomat Simson. Ngày 14/12/1972. “Thần sấm”-F105. hàng không mẫu hạm America đậu ở phía đông Hà Tĩnh điện hỏi Sở Chỉ huy không quân chiến lược .Thái Lan tăng đột ngột.Sóc SơnHà Nội và Thanh Oai .trực thăng hôm nay làm nhiệm vụ cấp cứu ở đâu? 10 giờ.F4.

12 ngày đêm Hà Nội đã quyết tử cho một “Điện Biên Phủ trên không”.52.. chức vụ. Hải Phòng chia lửa với Hà Nội. người Texas cay đắng thốt lên: "Mọi sự tính toán của chúng tôi đã bị đảo lộn hết. Cả nước Mỹ và thế giới còn được tận mắt thấy những quân nhân ưu tú của quân đội Mỹ đã đánh mất uy lực của mình ra sao trước đối phương. ai cũng mang nỗi lo sợ…” Buổi họp báo lịch sử là một “đòn” tử huyệt đối với Mỹ. chỉ huy điện tử Fernando. những “quân nhân ưu tú” trong lực lượng không quân chiến lược. Họ đã khai cả bí mật kỹ thuật. cấp bậc. Đại úy Henrie Charbaron: "Khi được phổ biến nhanh ở căn cứ Guam trước lúc bay. Không có tiếng bom nào! Tốp B. cả lệnh của cấp trên phải ném bom ở đâu. khủng khiếp. Cấp chỉ huy và các kỹ sư điện tử của chúng tôi đã khẳng định như đang nắm trái ngọt trong tay.. Trận chiến không súng đạn Chúng tôi gặp Trung tướng Vũ Trọng Cảnh. chấn động cả nước Mỹ và lương tri nhân loại yêu chuộng hòa bình trên thế giới.52 của ta… Tôi đã thực hiện đúng quy trình thao tác để bịt mắt đối phương… thế mà… như các ông thấy… tôi đang ở đây và là tù binh”. “tôi không ngờ hỏa lực phòng không của Hà Nội mạnh và bắn chính xác đến thế”… Lúc này. Chính ủy Sư đoàn Phòng không Hải Phòng 363 (F363). Họ đã không đủ can đảm để thực hiện bài học quy định . tuổi. .B. Đến trước lúc nhảy dù.. “thật khủng khiếp”. Máy bay bị trúng đạn. bị bắn rơi tại Thủ đô nhỏ bé của đất nước bé nhỏ bên bờ Thái Bình Dương.52 có sức chứa bom và thả bom rải thảm tạo sự hủy diệt rât lớn. thiếu tá. các nhà báo phương Tây và báo chí Việt Nam đã dự một cuộc họp báo lịch sử tại Câu lạc bộ Quốc tế giữa lòng Hà Nội trong tiếng ầm ầm của bom rền đạn nổ… Hà Nội thông báo với cả thế giới việc B. Cả Sở Chỉ huy chùng lại.52 đầu tiên đã bay qua thành phố. Không một loại tên lửa và máy bay Mig nào của Bắc Việt có thể bám. Chúng tôi biết B. Trung tá Cảnh nhắm mắt lại.52 đầu tiên đi vào trung tâm Hải Phòng. đổ tội cho chỉ huy: "Chúng tôi là quân nhân. nguyên là Trung tá. nay khiếp sợ cúi đầu run rẩy thốt lên trong ánh mắt còn vương nỗi kinh hoàng khi trả lời các phóng viên báo chí: "sợ lắm”. Những chiến sĩ Quân đội nhân dân (QĐND) VN sẽ thắng trong cuộc đọ sức bằng trí tuệ này? Tốp B. tôi biết máy bay của tôi lọt vào một ổ dày đặc tên lửa SAM 2 và cao xạ. bắt được B. khói mù mịt… Tôi rơi xuống một đám ruộng và thấy nhiều người chạy tới. thở phào. thần tượng của các phi công Mỹ khác. khi ông vừa mới ở bệnh viện ra. số hiệu. Điều này còn được nhắc lại trong một bài báo trên Tạp chí Quân lực Mỹ số ra tháng 7/1977: "Thật hãi hùng. nhưng phải theo lệnh và chấp nhận tội ác của mình”. Những “niềm tự hào” của nước Mỹ. Phương án bay và tất cả các máy điện tử đủ loại này rất tuyệt vời. Trong căn cứ. Tôi cứ nơm nớp lo sợ mỗi lần bước lên máy bay đến Hà Nội.quân lệnh khi thành tù binh: Chỉ khai tên. dù sức đã yếu nhưng vẫn hùng hồn nhắc về 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”. phải tuân lệnh chỉ huy. Cả nước Mỹ bàng hoàng khi chứng kiến sự thảm bại của “uy lực Mỹ” . Vị tướng quân gần 80 tuổi. “rất sợ”. là niềm mơ ước. những phi công “pháo đài bay” đầy kiêu hãnh. Kỳ 2: Cuộc cân não không quên Thời gian nhích từng giây mà như dài vô tận. đơn vị.24 giờ Hà Nội đêm 18/12/1972.52 mang bom hủy diệt Thủ đô Việt Nam và thất bại của Mỹ trên bầu trời Hà Nội. Cứ nghĩ cảnh các bạn tôi cúi đầu ê chề trước hàng chục ống kính trong buổi họp báo 19/12/1972. Tôi không kịp làm gì như được hướng dẫn nếu máy bay rơi… Tôi cúi đầu giơ 2 tay đầu hàng”. Hải Phòng hoàn toàn im lặng. tôi sửng sốt bởi nghĩ rằng Hiệp định Hòa bình sắp ký kết như ông Kissinger tuyên bố cách đó ít ngày.. rung lên dữ dội.

52.".52 lần lượt xuất hiện. trong ruột như có lửa thiêu. Người Mỹ không chỉ đánh bằng bom đạn trực diện mà còn đánh ta bằng những mưu mô nhằm gây cho ta những thiệt hại không chỉ vũ khí – chủ yếu là tên lửa (lúc đó tên lửa dành ưu tiên đánh B. Những ngày này ông hay hoài nhớ về trận đánh trí tuệ đó.52 đầu”. cả Sở Chỉ huy nín thở. không một tiếng bom nổ. sẽ gây lúng túng cho các quyết định chiến đấu sau này của ta khi chúng tiến vào đánh phá Hà Nội. Trung tướng Cảnh kể. và tin tưởng tuyệt đối vào sự nhạy bén. của Bộ Tổng Tham mưu. Chúng tôi quyết định lệnh: "Không bắn tốp B. chưa kể còn cả . Hồi đó B. 20 giờ.Đặc biệt. Chính ủy Sư đoàn Phòng không Hải Phòng 363 Vũ Trọng Cảnh tay bíu chặt thành ghế. ông không thể quên kỷ niệm về một trận đánh B. C174 đoàn pháo 100 Sông Cầu.52. Hồi ức những ngày khói lửa trên bầu trời trở về nguyên vẹn trong ông: Ngày 22/12/1972. 35 năm đã qua.. Cả Sở chỉ huy nín thở. cùng 3 tiểu đoàn tập trung kiểm tra tốp đầu B. Những chiến sĩ QĐNDVN sẽ thắng trong cuộc đọ sức bằng trí tuệ này? Tốp B. bệnh viện… Hải Phòng làm sao hứng được cả trăm tấn bom hủy diệt? Thời gian nhích từng giây mà như dài vô tận. Tuy vậy. Trung tá Cảnh nhắm mắt lại. thở phào. Không một quả đạn nào bắn lên. hơi thở của những vị chỉ huy trong phòng trực chiến. nối đuôi nhau hướng lên phía Bắc. lúc đó gương mặt ai cũng đanh lại. Hải Phòng hoàn toàn im lặng.52 không một tiếng súng đạn. trán lấm tấm mồ hôi trong khi trời đang rất rét. đến trung tâm Hải Phòng. Ông kể.. lại nhận được điện của Tổng cục Chính trị. Sang tới đêm 23/12/1972. Tiểu đoàn 82.52 tuyệt vời. Trung tướng Cảnh vẫn vẹn nguyên niềm tự hào. Đánh hay không đánh? Nếu là thật thì chỉ phút chốc cả Hải Phòng bình địa. Tất cả mọi người trong phòng chỉ huy nín thở. Lúc này là 21 giờ 10. bay qua lại thở thở ra. Ngay lúc đó. chính xác cùng kinh nghiệm của các chiến sĩ rada.. Hải Phòng. báo động B. các đơn vị đã sẵn sàng đợi lệnh bấm nút đạn… Nhưng… “Báo cáo… Tốp đầu tiên là B. Mội tốp bay vào.52 đầu tiên đi vào thành phố. Trong đầu ông lúc đó chập chờn ý nghĩ.. mà còn làm cho ta hoang mang để không có các phương án chiến thuật tác chiến chính xác. nếu là B. Cả Sở Chỉ huy chùng lại. trẻ em. chúng như những con rắn trườn dần lên đầy sự đe dọa chết chóc.9 tốp B. Ngoài ra. Sở Chỉ huy vẫn lệnh cho các đơn vị: "Cảnh giác kiểm tra từng tốp một. Chúng ta đã chiến thắng bằng kinh nghiệm và sự xét đoán chính xác của các chiến sĩ rada. nhà trường.52 vào. Chỉ huy vừa hội ý gấp.52 giả”.52). Một không khí căng thẳng bao trùm. Cả Sở Chỉ huy im phắc. Chỉ nghe tiếng thở. kỷ niệm ngày thành lập QĐND Việt Nam. 73 được công nhận bắn rơi B.52 có một hệ thống nhiễu gồm 16 loại khác nhau. Không có tiếng bom nào! Tốp B. chỉ có tiếng máy bay địch và. Cứ như thế 30 phút trôi qua… Và cũng kết thúc một trận đánh kỳ lạ. người căng ra. ôm lấy nhau mà nước mắt trào ra. Nhìn trên tiêu đồ. Trong khoảng không là cách Hải Phòng hàng chục km.. nhưng cuộc đấu trí chiến thuật với không quân Mỹ như vừa mới hôm qua .. Và đó là một dịp để chúng huênh hoang “quân đội Bắc Việt bị mắc lừa”. "Chúng tôi cho kiểm tra lại một loạt thông số kỹ thuật. F363 đã có một trận đánh B. tiếng bút chì sột soạt trên vạch tiêu đồ… Riêng Trung tá. Sở chỉ huy Quân chủng lệnh: "Hải Phòng chuẩn bị sẵn sàng đánh B.mà lúc này tên lửa gần như phải đạt sự tối ưu nhất: “bách phát bách trúng”. bao bà mẹ. nhưng nếu là giả thì rất lãng phí tên lửa ... của Sở Chỉ huy Quân chủng… hỏi sao F363 chưa lệnh cho đánh. vừa ra lệnh cho rada của các đơn vị C171.52!”. nhưng trên tiêu đồ chỉ là vài chục cm. "Chúng ta đã chiến thắng không chỉ bằng súng đạn mà bằng cả trí tuệ".52 đầu tiên đã bay qua thành phố. không bỏ sót tốp nào”… Và rồi từng tốp một bay qua lần lượt tới tốp thứ 9.52 thật. 9 dấu hiệu . Trên bảng tiêu đồ. Tất cả cùng bật dậy.

". F361 có những chiến sĩ tên lửa không chỉ dũng cảm mà cực kỳ thông minh. từ xa trong không trung đã có những tiếng gầm ì ì rất đặc trưng không lẫn với động cơ các máy bay khác. vị tướng đã trở về với cuộc sống đời thường vẫn khăng khăng tự tin: "Không phải tới bây giờ mới nói một cách chắc chắn. Thiếu tướng Phúc bảo rằng.52. tiêu diệt B.. nhằm tạo áp lực với ta để ký kết có lợi cho ý đồ xâm chiếm lâu dài miền Nam. đặc biệt ưu tiên chỉ để đánh B.52 rơi đầu tiên trong đêm 18/12/1972 là của các đơn vị tên lửa thuộc F361 bắn hạ. Thiếu tướng Phúc say sưa kể về chuyện đơn vị F361 bắn hạ B. các máy bay cường kích dành cho lưới cao xạ pháo. trong dải tín hiệu đó. lại được mệnh danh là có sức mạnh “bất chiến bại”? Thiếu tướng Đỗ Văn Phúc nói: "Chúng tôi có niềm tin. còn cả các lực lượng khác hiệp đồng tác chiến. nên được mọi người đặt tên “Cận vệ đỏ”. học (trên lý thuyết) cuốn sách “Cẩm nang đỏ” . chúng ta lại có niềm tin chắc thắng trong khi B. nên chặn đánh từ xa… 35 năm. Không chỉ có F361 “Cận vệ đỏ”. nhưng điều đó không làm cho F361 cảm thấy lo lắng. chúng ta cũng đã hoàn thiện cải tiến tên lửa SAM 2. Hơn nữa. xứng danh “Cận vệ đỏ” bảo vệ Thủ đô. Ngoài ra.52 được đúc kết qua kinh nghiệm thực tiễn của các đơn vị trực tiếp đối đầu với B. Từ xa là đã có máy bay của ta lên làm tan đội hình. Hải Phòng và các tỉnh thành khác của miền Bắc.hàng đàn máy bay tiêm kích hộ tống bảo vệ.". Ông bảo. Các chiến sĩ rada đã phát hiện được dải nào của B. Cộng với đó là tài liệu tình báo quân sự ta lấy được của địch. nhưng khi nhắc đến 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”. dựa vào các tin tình báo. Chúng tôi vào trận là quyết chiến chứ không để cho Hà Nội bị tàn phá.một tài liệu đặc biệt nghiên cứu cách phát hiện.52 ở phía Nam.52.52 không phải là “con ngáo ộp”. mà khi đó chúng tôi đã biết như vậy. ông vẫn không giấu được ánh mắt. Chúng tôi đã tập luyện.. ôm chiếc máy trợ tim.52 vào Hà Nội. “Cận vệ đỏ” Hà Nội Thiếu tướng Đỗ Văn Phúc. 2 chiếc máy bay B. dải nào là các băng kim loại… Trên màn hình rada không phát hiện được tín hiệu của B. Ông kể. nhất định sẽ bắn rơi B..52 ngày ấy. có sự chỉ huy của ông. chỉ có 2 đơn vị tên lửa ở lại bảo vệ Hà Nội.chiến thắng. khi được cấp trên phổ biến Mỹ lật lọng trên bàn đàm phán Hiệp định Paris. Thời điểm đó. có ý chí và có cả quyết tâm.52. . các đơn vị Phòng không của ta đã có sự chuẩn bị tinh thần trực diện chiến đấu với B.. rồi tên lửa lên đánh tầm cao. giọng nói đầy tự hào của một người đã từng có mặt và góp phần làm nên chiến thắng lịch sử. ta cũng biết được các hướng bay vào Hà Nội của máy bay địch. còn lại phải chi viện cho miền Nam. khắc phục một số khuyết điểm khi đánh trên tầm cao và tìm diệt mục tiêu.52 của Mỹ. B. dám nghĩ và dám quyết. Riêng F361 đã chủ động lên các phương án đón đánh với niềm tin mãnh liệt . nhưng không chỉ nói suông. nói thì giản đơn. tiêm kích dành cho lưới lửa của dân quân tự vệ tầm thấp… Làm sao chúng có thể thực hiện dã tâm đó. F361 là đơn vị được giữ trọng trách bảo vệ vùng trời Hà Nội. 35 năm trước là Thiếu tá Tham mưu Phó Sư đoàn Phòng không 361 Hà Nội (F361). kinh nghiệm chiến đấu với các chiến đấu cơ của Mỹ đã cho các chiến sĩ trực chiến đôi tai rất nhạy cảm. đặc trách về tên lửa.52 khi bay.52 ngay tại Hà Nội. dải nào là các máy bay tiêm kích. Ngày đó. khống chế. nắm vững các kỹ thuật tác chiến và sẵn sàng nghênh chiến. Không nghe tiếng bay quen thuộc đó. hoàn chỉnh vào tháng 9/1972. Tuổi đã hơn 70. nhưng có ở trong tình huống đó mới cảm thấy hơn bao giờ trách nhiệm và bản lĩnh của người chỉ huy chiến trận. Kỷ niệm sâu sắc nhất trong đời binh nghiệp của ông có lẽ là cuộc đấu trực diện với B. Dựa vào đâu mà ngày đó. và không cả những chiếc máy bay hộ tống… Đích thị là giả. có khả năng tập kích chiến lược bằng B. Phần khác.52 trên bầu trời Hà Nội.

đường chì đỏ .. Trông ông vẫn tráng kiện.52G. đêm 28/12/1972. Trung đoàn 257 bắn rơi tại chỗ một chiếc B. và hàng chục chấm đen của các máy bay tiêm kích bảo vệ B. Kỳ 3: Cánh én quả cảm và cuộc không chiến cảm tử Một người đã từng bắn rơi 8 máy bay Mỹ và trực tiếp chỉ huy không chiến trong trận “Điện Biên Phủ trên không” sau này có dịp gặp lại những phi công Mỹ đã có mặt ở trận tuyến 12 ngày đêm Hà Nội. phía Nam bắn hạ B.máy bay của Thiều.máy bay B. Ít phút sau. kỹ thuật bay giỏi. đã làm cho tất cả các chiến sĩ lái máy bay của ta như được khích lệ. Bộ Tổng Tham mưu và chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp hỏi: "Có chính xác là B. chỉ mới vài đường bay của Mig.Tiểu đoàn 77.52 nhưng không thấy xác. người Hà Nội.". Thiều trực chiến và được lệnh cất cánh từ một sân bay dã chiến ở miền Trung.52. tiêu diệt các máy bay hộ tống. cả Hà Nội nhận lệnh: Tiêu diệt B. Một không khí ngầm đua nhau tiêu diệt B.52. nhất định nó phải chết”... Khi được hỏi về những ngày tháng 12/1972.Vì khi ấy. cho dù những thông số kỹ thuật của các loại vũ khí không đối không đều tỏ rõ Mig không thể bắn được B. Ông bảo: "Khi ấy chúng tôi báo về Bộ Tư lệnh.52 đầu tiên. bám sát mục tiêu đợi thời cơ… 20 giờ 30. Những cánh én quả cảm "Nhiệm vụ của chúng tôi là chặn đánh từ xa. tia chớp và cành oliu cùng hàng chữ B. ngay từ những kíp trực chiến buổi sáng. đội hình của chúng đã tan tác. Cho đến khi nghe báo về “đúng B. Các bài học lý thuyết được vận dụng triệt để và thông minh. Được phân công trực bay đêm đánh B.52. Em làm quả đạn. cùng với kinh nghiệm của các trận chiến với các loại máy bay trước đó. Và 19 giờ 15.Ngày 18/12/1972. Đó là một kỷ niệm sâu sắc của ông. Tiểu đoàn tên lửa 59. anh em trong đơn vị đã ngồi trên bệ phóng sẵn sàng đợi lệnh chiến đấu. rạng danh “cánh én Việt Nam” đã diễn ra.. lần đầu tiên Mig 21 do phi công Phạm Tuân bắn hạ B. từ từ tiếp cận vệt chì đen . trực tiếp chỉ huy không chiến đánh B. thậm chí có lúc bị động. .52. Mig của ta bé nhỏ giữa cả bầy chiến đấu cơ hùng hậu của Mỹ. nếu có thể tìm cách bắn hạ B. không mất đi vẻ đẹp của người phi công lái Mig ngày xưa. Strategic Air Command… Và cả những nhân chứng biết nói . Những cuộc không chiến đúng là không cân sức. nguyên Trung đoàn trưởng đầu tiên Đoàn Không quân Lam Sơn. đêm 27/12/1972. em sẽ đâm vào nó.52! Các chiến sĩ của kíp trắc thủ đã bắt được tín hiệu của B." . Trong số đó có phi công Vũ Xuân Thiều. Ông bảo. Chúng tôi gặp ông khi ông vừa đi tập thể dục về. AHLLVT. Trung đoàn 261 với những “rồng lửa” dũng mãnh đã bắn rơi chiếc B.52 đã phải khuất phục trước Mig của ta. thế mà B. anh nói: "Nếu như gặp B. ông vẫn không giấu được niềm vui trong giọng nói Bình Định quê hương. đã nhìn thấy phù hiệu hình nắm đấm.52”? . nhưng những cánh én quả cảm của ta vẫn “tả xung hữu đột” gây cho địch phải khó khăn chống đỡ.52. Tại Sở Chỉ huy bay. Tướng Nhị kể. một chàng trai điềm đạm.52 trong 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”. nhưng có lẽ sốt ruột nên anh kỳ kèo cho đánh ban ngày với lý do rất dễ thương: Kiếm một chiếc máy bay địch làm quà tặng người yêu. vẫn không thể hiểu được vì sao Mig của ta lại bắn rơi B. Như định mệnh. họ vẫn rất thán phục ta.52 và làm rối loạn đội hình.52”.52.52 trong một rừng nhiễu.52.các phi công Mỹ.52.52 khác ngay trên bầu trời Hà Nội. khói mù che mắt máy bay Mig của ta. sóng nhiễu. phong độ.52. Nhiều lúc tâm sự với đồng đội. tin vào việc Mig sẽ đối đầu được với B. Ông là tướng Nguyễn Hồng Nhị. bắn không rơi.ông Nhị. tạo điều kiện cho tên lửa và các đơn vị phòng không mặt đất bắn máy bay địch.

cách gần đấy là chiếc Mig 21 của Thiều. các việc giao thương mua bán còn khó khăn dù đã có những tín hiệu khả quan."Điện Biên Phủ trên không". 14 ly 5. kể cả dấu hiệu của chiếc B. từng mảnh lửa rơi xuống.Khi đó ông vừa ở Thành cổ Quảng Trị ra. B. hay lưới lửa tầm thấp thì không có gì đặc biệt.52. súng trường… tạo một lưới đạn từ tầm cao đến tầm thấp.. sau này tướng Nguyễn Hồng Nhị gặp lại những phi công Mỹ đã có mặt ở trận tuyến 12 ngày đêm Hà Nội. sống mãi cùng đồng đội của lực lượng Không quân Việt Nam. Thật ra. Ở đây đã xây một tượng đài chiến thắng của không quân.. Lúc này. và 12 ngày đêm Hà Nội . ngoài một chỉ đạo của bên Tổng cục Chính trị: Đây là việc chiến đấu phối hợp tác chiến các quân binh chủng máy bay. tín hiệu của Thiều trên bản đồ bay biến mất. Ông hào hứng kể. Trong toàn cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước lực lượng Không quân Việt Nam hy sinh 367 người. Việt Nam vẫn còn bị Mỹ cấm vận.. "Chúng tôi tới nơi. 12 ly 7. tên lửa. ông vẫn không thôi rời ống kính.. Đoàn Công Tính được phân công xuống F361 tên lửa. anh đã cùng chiếc Mig của mình thành quả đạn cảm tử tiêu diệt B. thu lại những khoảnh khắc cuộc sống. Gia Lâm. với vai trò đàm phán mua máy bay dân dụng cho Hàng không dân dụng Việt Nam.52 và xin lệnh phóng đạn. Ông là NSNA Đoàn Công Tính..Với sự khéo léo và mưu trí. Nhưng không một tín hiệu hồi âm. người phóng viên chiến trường nổi tiếng cả trong nước và nước ngoài với những tấm ảnh về Thành cổ Quảng Trị mùa hè 1972. anh là người anh hùng của nhân dân. một vầng lửa lớn bùng lên. . trong trái tim người Hà Nội. Còn trong 12 ngày đêm của tháng 12/1972. Vừa khóc vừa gọi Thiều.Hà Nội. Đạn đã phóng nhưng B. pháo. đã thấy B.52. Rất thú vị. ông được chứng kiến F361 bắn rơi B. xác chiếc B. Ngày 18/12/1972. Không giấu diếm niềm tự hào vì đã được là nhân chứng tham dự những ngày lịch sử đó. gần như không có tổn thất. Ngày đó.52 bị cháy trên bầu trời Hà Nội. trao đổi một số kinh nghiệm. Chuyện về một tấm ảnh Gặp ông trong những ngày này thật khó. kể lại những cuộc không chiến đã thành quá khứ. Chúng tôi hiểu.52. hàng năm tới ngày 22/12. cao xạ. chúng tôi chưa thể công bố hành động cảm tử đó. Và ông nghĩ phải chụp một bức ảnh phải có cả 3 tầm lửa để nói lên ý nghĩa của sự hiệp lực toàn quân toàn dân. Ông nhận lệnh chuẩn bị chiến dịch lớn: chụp ảnh B. vẫn không thể hiểu được vì sao Mig của ta lại bắn rơi B. một vầng lửa nhỏ lao vút vào. đóng quân ở Phú Thụy. ông sang Mỹ. Đó còn là tổng lực của sức mạnh Hà Nội.52 còn âm ỉ cháy. Nhưng hôm nay. Một ngày sau. trừ sự hy sinh oanh liệt của "quầng sáng" Vũ Xuân Thiều. Mà đó là những cuộc chuyện trò cởi mở giữa các “đồng nghiệp” lái máy bay. nhưng ông nghĩ nếu chụp riêng tên lửa. Ông cũng không biết phải chuẩn bị như thế nào.52. Từ đạn bom lại rơi vào bom đạn của 12 ngày đêm Hà Nội. Các chiến sĩ liên lạc gọi dồn dập. vì tuy tuổi đã cao.52. Anh đã được đồng bào Sơn La an táng trọng thể. 13 ly 2. thật kỳ diệu. Họ vẫn rất thán phục ta. Các anh nằm yên nghỉ mãi mãi trên một ngọn đồi ở Sóc Sơn . lúc ấy không có ai “bắt” phóng viên phải chụp như thế nào. nhưng chưa “chộp” được khoảnh khắc hợp đồng chiến đấu của các lưới lửa.52 đã phải khuất phục trước Mig của ta". Đó là năm 1991. các loại súng pháo phòng không từ 37 ly. từ Yên Châu (Sơn La).". mà có thể sau này sẽ là những vật chứng lịch sử.52 đã bị bắn cháy. cho dù những thông số kỹ thuật của các loại vũ khí không đối không đều tỏ rõ Mig không thể bắn được B. Thiều đã cho chiếc Mig 21 của mình áp sát B. Nhưng rồi trái tim mọi người như thắt lại. Hà Nội.52 cháy rơi bao giờ đâu.. vì yêu cầu bí mật quân sự. Thiều xin lệnh tấn công tiếp… Vài giây sau. . lách qua được vòng vây dày đặc của các chiến đấu cơ địch. chặn đứng mọi con đường của máy bay Mỹ. Song điều ông nhớ nhất là cuộc gặp với các cựu phi công Mỹ: "Chúng tôi không có vẻ gì thù hằn hay tỏ thái độ nghi kỵ như đã từng là đối thủ của nhau. kỷ niệm ngày thành lập QĐNDVN các đồng đội lại tới đây thắp hương tưởng niệm các anh.52 chỉ bị thương. là cuộc chiến tranh nhân dân quyết chiến và quyết thắng mọi đe dọa hủy diệt của Mỹ. thế mà B. người dân đã kể lại: Họ thấy 2 vệt lửa. Cả Sở Chỉ huy rộn lên.

Lửa chiến đấu của quân và dân ta ở cả 2 miền Nam . được giải A ảnh nghệ thuật Hà Nội năm 1973. Washington Pos nhận định: Thất bại này buộc Tổng thống và cố vấn của ông ta chấp nhận những điều kiện của Hà Nội. . Jaque Madol: Việt Nam sẽ thắng! Không một kẻ thù nào tiêu diệt được một dân tộc vĩ đại như Việt Nam. lửa Hà Nội đang giục lửa Sài Gòn và từ ngoài vô trong.Sau 7 ngày “canh”. không có ống kính góc rộng. Và rồi khoảnh khắc ông chờ đợi cả 7 ngày đã đến. Trong ảnh có đủ lưới lửa tầm cao của tên lửa. chớp sáng lòa hết cả khuôn hình. thế nhưng khuôn hình chật hẹp. không thấy gì khác. Sau một cú bấm máy. thiêu hàng mảng lớn cơ đồ “bình định” của Mỹ . Nếu cứ đánh tiếp theo đà này thì trong 2 tháng nữa B. không chân máy mà gác trên cành cây.52. nguyên thành viên đội tự vệ hào hứng kể lại chiến công của tiểu đội công nhân tự vệ bắn hạ F111 năm ấy. Nếu dân tộc này đầu hàng thì cả nhân loại sẽ bị sụp đổ. tấm ảnh “Đêm tháng chạp” ra đời. L’Express. Công nhân Thủ đô đã thực hiện nghĩa vụ "Chắc tay búa. truyền trên sóng những lời “chia lửa”: Sài Gòn gửi Hà Nội: ”…Lửa miền Bắc đã khều lửa miền Nam.Gia Định. Thông tấn xã Giải phóng Sài Gòn . Đoàn Công Tính luôn để máy ở tốc độ B. Kỳ 4: "Chắc tay búa. không thể không nhắc đến đội tự vệ của Nhà máy Cơ khí Mai Động. Và đó là tốt nhất để trả lời Nixon và bè lũ…" Romesh Chandra. Mỗi lần đứng bên cạnh hố bom do Mỹ rải xuống Việt Nam. được bày ở Bảo tàng Quân đội và đăng ở nhiều báo nước ngoài. máy bay Mỹ không rơi mới lạ! Tấm ảnh đã được đăng ngay trên trang nhất báo QĐND ngày 27/12/1972. Cũng “oách” lắm so với nhiều người. khuôn hình canh sẵn. Europa. lòng dũng cảm và tinh thần quyết thắng.52 sẽ tuyệt chủng. xí nghiệp ở Thủ đô trong đợt "12 ngày đêm năm 1972" cũng là điểm đánh phá của B52. từ hậu phương lớn bất khuất đến tiền tuyến lớn anh hùng đang lên tiếng trả lời đanh thép: Đánh! Lửa thiêu cháy pháo đài bay B. cùng trực chiến với các chiến sĩ. Chính John Negroponte. tầm trung của cao xạ và tầm thấp của 12 ly 7. vững tay súng" Nhắc đến những người công nhân tự vệ bắn hạ máy bay địch trên bầu trời Hà Nội trong 12 ngày đêm 1972. Chị Phạm Thị Viễn. các hãng thông tấn báo chí liên tục đưa tin ngợi ca tinh thần chiến đấu của nhân dân Việt Nam và Hà Nội.Thiệu. Tổng Thư ký Hội đồng Hòa bình thế giới: Việt Nam đồng nghĩa với sự vinh quang.52. "Chắc tay búa. chúng tôi đều nhận ra rằng. Đài Phát thanh Giải phóng. Rainbow: Xưa và nay chưa từng có một dân tộc nào nhỏ như vậy mà có trọng lượng lớn như vậy đối với lịch sử. tối mù mù. Hồi đó. như một tấm màn lửa úp chụp máy bay Mỹ trong bầu trời đêm. Ngắm trong ống kính.52" Khi ấy. chụp xuống sân bay Tân Sơn Nhất. chuyên viên của Kissinger thừa nhận: "Chúng ta ném bom Bắc Việt Nam để rồi chúng ta chấp nhận thua". chỉ có ống kích 50. vững tay súng" Các nhà máy.52 và người lái B. vững tay súng" giữa khói lửa bom đạn. Hãng Reuters cũng đưa tin: Tọa độ lửa Hà Nội là lò sát sinh B. "Tọa độ lửa Hà Nội là lò sát sinh B.Bắc đang ngày càng cao ngọn. Một sự phối hợp tuyệt đẹp. lửa đốt cháy kho bom thành Tuy Hạ. nhân dân Việt Nam không phải hy sinh chỉ vì Việt Nam mà cả vì chúng tôi. Còn nhiều nữa. mỗi khi tên lửa phụt lên. Lửa vây hãm và tiêu diệt quân ngụy. đốt cháy kho hậu cần Long Bình và kho dầu Nhà Bè.Gia Định. Lửa đấu tranh của nhân dân Sài Gòn .

anh Trung đã cùng với các anh em tự vệ trong đơn vị tham gia vận chuyển vác bom đạn phục vụ cho đơn vị pháo 100. Quang. Đêm đó. người còn khả năng thì tiếp tục ở lại cống hiến cho Nhà máy (nay là Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Mai Động). Trung. Sinh (Nam). chị Hiếu. Đúng 22h45 ngày 22/12/1972. Nhưng đến đầu năm 1972. chị kể tiếp: “Sau chiến công bắn hạ F111. Tuyên. nên đã báo cho đơn vị xác định rõ vị trí. bãi Phúc Xá… Cả Hà Nội rực trong lửa đạn. Trong niềm vui kỷ niệm 35 năm chiến thắng B52 trên bầu trời Hà Nội. Sau đó “Ao út” lại được di chuyển ra trận địa mới ở Vân Đồn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu. Nét mặt vui tươi. Trước đây. Đại đội tự vệ “Ao út” được Đại đội pháo 100 đề nghị sang tiếp đạn.người đã tham gia đại đội “Ao út” bắn hạ F111 vui vẻ cho biết: “Ngày ấy. Tất cả đều là công nhân được giao nhiệm vụ bảo vệ khu vực nhà máy. Có người tuổi cao đã về hưu. PGĐ Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Mai Động . anh chị em trong đội tự vệ phải thay phiên nhau trực. Sau 35 năm. Mãi sau cho đến khi được cấp trên báo đơn vị đã bắn cháy máy bay F111 rơi ở Hoà Bình. thành bà. những tấm ảnh tư liệu về những ngày tham gia chiến đấu bảo vệ Nhà máy Cơ khí Mai Động được ông bố trí trưng bày tại một gian phòng rộng và . khi Mỹ cho không quân đánh vào Hà Nội. lên nòng pháo chờ địch. bắt sống hai phi công. Dần. nhưng vào những dịp kỷ niệm này. có lần đích thân bác Tôn và Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã xuống chúc mừng và tặng quà. chúng tôi nhận được rất nhiều lời khen tặng. động viên anh chị em phát huy tinh thần đã đạt được để tiếp tục chiến đấu. còn bây giờ trong thời bình chúng tôi tự hào được góp một phần sức mình vào sự phát triển của nhà máy và xây dựng Thủ đô”. ít tuổi). một tuần tham gia tự vệ rồi lại một tuần về Nhà máy tham gia sản xuất. các anh chị em trong Đội tự vệ lại trở về tham gia sản xuất tại Nhà máy Cơ khí Mai Động. khu dân cư tập thể Mai Hương. nhận được lệnh bắn của chỉ huy. Mai. Món quà mà tôi nhớ nhất chính là 5 thùng lương khô được anh chị em trong đơn vị đem ra ăn ngon lành. Trong hoàn cảnh đó. Khuyến. ông Nguyễn Văn Trung. tiểu đội đồng loạt nổ súng bằng một điểm xạ ngắm 22 viên đạn. dù toàn là những người nhỏ con nhưng chị Viễn. Do bên quân khu Thủ đô đã theo dõi được đường bay của máy bay F111 của địch. Từ đêm 18/12 đến đêm 22/12. 35 năm đã trôi qua. lúc đó chúng tôi mới được biết nên vô cùng sung sướng” . “Khi chúng tôi bắn xong thấy máy bay xẹt qua có một vệt sáng nhưng vẫn không biết mình đã bắn trúng. Hiếu. trong chiến tranh chúng tôi tham gia đánh giặc Mỹ. ngay bên cạnh phòng ông là những kỷ vật. Sinh. trong niềm hạnh phúc của chiến công đã đạt được”. thường xuyên bay trinh sát dẫn đường cho B52 vào bắn phá. chúng tôi là những công nhân được tham gia chiến đấu bảo vệ vùng trời Thủ đô và chiến công bắn hạ máy bay F111 là kỷ niệm mà những người công nhân chúng tôi thời đó không thể nào quên. đội tự vệ của Nhà máy Cơ khí Mai Động được biên chế rời vị trí sản xuất để trực chiến 24/24.chị Viễn nhớ lại giờ phút lịch sử đó. Mỹ cho máy bay ném bom vào Bệnh viện Bạch Mai. đơn vị “Ao út” được cấp trên báo máy bay địch lại có đợt đánh bom vào Hà Nội. các thành viên trong đại đội "Ao út" thường gặp gỡ nhau để ôn lại ký ức hào hùng ấy. Mới đầu. đội tự vệ của Nhà máy Cơ khí Mai Động gồm 11 người: Viễn. trung đội “Ao út” được điều động đến nằm cách xa trận địa Đại đội pháo 100 Hai Bà Trưng khoảng 300 m (đây cũng là công nhân của các nhà máy Dệt 8 -3…) để hợp đồng tác chiến. đôi mươi năm ấy đã thành ông. Khoảng 8h ngày 22/12/1972. bắn cháy máy bay F111 của địch. chị Dần. Tiểu đội súng cao xạ của Nhà máy Cơ khí Mai Động đã điều chỉnh góc độ của súng 14 ly 5 và sẵn sàng chờ địch tới. giờ đây những người thanh niên tuổi 19. Đêm ngày 18/12/1972. Sau ngày hoà bình lập lại. cấp trên thông báo máy bay B52 sẽ đánh vào Hà Nội. Thành. Đội tự vệ được cấp trên giao cho 2 khẩu súng 14 ly 5 và được đặt tên là đơn vị “Ao út” (đơn vị có nhiều người có thân hình nhỏ bé.Ngày ấy. Tại công ty.

nơi đây là trung tâm của các đợt ném bom bắn phá của Mỹ cuối năm 1972. Trên tay ôm bó hoa tươi thắm do những người đồng chí. Những chứng nhân nhìn về ký ức 12 ngày đêm cuối năm 1972 của Hà Nội 35 năm trước và tự hào về một Hà Nội đổi thay sau 35 năm. chính vì sự có mặt ở mọi nơi.. mọi người thấy may cho ông. Trong những lần tham gia phá bom trong 12 ngày đêm.. ông Tuyến đã tham gia phá bỏ gần 100 quả bom các loại. tránh tình trạng gây chết do bom nổ sót. đồng đội năm xưa tặng. nhưng trong suốt thời kỳ Mỹ ném bom đánh phá ra miền Bắc. . bom mìn được rải khắp nơi gần khu dân cư.. Ông Tuyến nhớ lại: “Trong chiến dịch 12 ngày đêm.. giữa những ngày Hà Nội kỷ niệm chiến thắng B52. Là công nhân cơ khí. làng Định Công. họ là những người công nhân "chắc tay búa. 35 trước. nhưng ông chỉ cười và nói: “Nếu nó nổ thì đã nổ rồi.bảo quản trang nghiêm.. Nơi 4 lần bị đánh phá Giờ đây. cánh đồng Định Công. nhưng ông Nguyễn Văn Tuyến. công nhân Nhà máy Cơ khí Hà Nội lại có nhiệm vụ quan sát tham gia tháo dỡ mọi loại bom mìn trên địa bàn Hà Nội.. ông nhớ nhất lần phá quả bom tại Sân bay Bạch Mai. Nhiệm vụ của chúng tôi phải quan sát và tháo nhặt các loại bom rơi vãi để đảm bảo an toàn cho người dân sinh sống. sân bay Bạch Mai.. Chúng tôi gặp ông trong buổi lễ kỷ niệm 35 năm đánh thắng B52 trên bầu trời Hà Nội (do UBND quận Đống Đa tổ chức vào ngày 8/12/2007). . 35 năm sau. Sở dĩ. cả Hà Nội là một bãi chiến trường. Bệnh viện Bạch Mai đã được xây dựng lại khang trang và hiện đại. ông đã tham gia phá 6 quả bom loại nặng 200 kg trên đường Trường Chinh. ông nhận mình như vậy bởi nhiều hôm ông đi phá bom quên không đeo băng đỏ nhưng mọi người vẫn nhận ra ông là người tháo bom và cái tên "Tuyến phá bom" cũng được gọi từ đó. ông Tuyến vui vẻ kể về chuyện ông tham gia phá bom trong suốt 12 ngày đêm Mỹ đánh phá Hà Nội. sau nhiều giờ tháo bỏ quả bom loại 200 kg. Vẫn vẹn nguyên một niềm tự hào. những kỷ vật đó chính là một phần không thể thiếu để công ty phát triển như ngày hôm nay Niềm vui của đội trưởng công binh phá bom Cũng là công nhân cơ khí như đội tự vệ Nhà máy Cơ khí Mai Động. Cái “nghề” mình làm là như thế. vững tay súng" cùng quân dân thủ đô bảo vệ Hà Nội. cuối cùng tháo xong thì ông mới biết chỉ cần chậm một chút nữa thôi là bom có thể phát nổ ngay tức khắc. Lần đó. Kỳ cuối: Hà Nội của "12 ngày đêm" và 35 năm sau. Có lẽ.. Trong đó riêng chiến dịch 12 ngày đêm. mọi lúc tại những điểm nóng bỏng nên ông Tuyến cho rằng mình là người “nổi tiếng”. khi thấy Hà Nội đổi thay như bây giờ. ranh giới giữa may mắn và rủi ro chỉ cách nhau trong gang tấc”. Sau lần đó. cứ nơi nào có bom Mỹ thả xuống là chúng tôi lại có mặt”. nhưng nhìn lại 35 năm trước. hình như họ là những người vui nhất. Với ông. Chính vì thế.

lòng quyết tâm và chủ quyền của một dân tộc…”. Đỗ Doãn Đại. Là bác sĩ thì phải đặt nhiệm vụ cứu người lên hàng đầu. một chuyên gia huyết học người Pháp khi sang Việt Nam. nhưng không vào sao được khi hàng trăm người đang bị mắc kẹt trong đó. trong khi cấp trên lại chưa thể tiếp ứng. Tổng Thư ký Hội đồng Hòa bình thế giới đã đến thăm Việt Nam. Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai hồi ấy kể lại: Thời đó. Tại khu vườn hoa Bệnh viện Bạch Mai. nguồn lương thực dự trữ đã cạn kiệt. tôi đã cho các anh em nhà bếp nổi lửa nấu hai nồi cháo to để ăn chống đói rồi động viên mọi người cùng nhau khắc phục khó khăn để có thể chữa trị tốt nhất cho các bệnh nhân tại bệnh viện” – ông Đại nhớ lại khó khăn thời đó. cây đổ. bác sĩ và và cán bộ công nhân viên trong bệnh viện qua nhiều thế hệ cũng như những nỗ lực giúp đở của bạn bè quốc tế. bác sĩ giỏi nên để uy hiếp tinh thần của quân và dân ta. sau ngày Mỹ ngừng ném bom Miền Bắc. ông Đại quyết định: phải khắc phục khó khăn bằng mọi cách để ở lại bệnh viện tiếp tục chữa trị cho các bệnh nhân. Trước tình cảnh đó. ở dưới lòng đất nhiều cửa hầm bị đóng sập. tay kia nắm chặt lại chỉ lên trời và bên cạnh viết tên 30 người đã tử vong trong trận không kích ngày 22/12/2007. gạch nát. đến Hà Nội. chứng kiến cảnh tượng hoang tàn của bệnh viện Bạch Mai ông đã đồng cảm và biết ơn đối với dân tộc Việt Nam: “Chúng ta bày tỏ lòng biết ơn của chúng ta về những gì mà họ đã cống hiến cho thế giới. Giờ đây. Tự "đứng dậy" cùng Hà Nội Từ trong đau thương. Đó là nhờ sự nỗ lực của đội ngũ y. Sau 4 trận đánh phá kéo dài từ ngày 16/4 đến ngày 22/12/1972 của không quân Mỹ. bác sỹ và đội cứu hộ Đống Đa phải phá cửa hầm để len vào trong đưa bệnh nhân ra: “Lúc đầu những người trong đội cứu hộ ngăn không muốn cho các y. “Sau khi Mỹ ngừng ném bom. ông Đại lại nhớ về vị thủ tướng Thụy Điển. Kết thúc đợt rải bom thứ tư ngày 22/12/1972 của không quân Mỹ vào Bệnh viện Bạch Mai. bác sĩ Đại được cấp trên ra lệnh phải chuyển bệnh viện đi nơi khác an toàn để tiếp tục chữa trị. toàn bộ Bệnh viện Bạch Mai như một bãi hoang tàn: Nhà sập. nhiều người đã phải hy sinh. trở thành một bệnh viện trung tâm chữa trị của cả nước. Với ông Đại. Đặc biệt. Trước tình cảnh đó các y. Trong hoàn cảnh đó. nhưng về nước tôi phải ngừng làm chuyên môn một thời gian để làm chính trị tố cáo tội ác của Mỹ đối với nhân dân Việt Nam”. Năm 1972. đây chính là hành động của lương tri. Mỹ đã liên tiếp đánh phá vào Bệnh viện Bạch Mai. Thế nhưng do số lượng bệnh nhân bị trọng thương ngày càng nhiều nên không thể di chuyển được. nhốt hàng trăm bác sĩ và bệnh nhân phía trong. mặc dù các bệnh nhân đã được đưa ra khỏi hầm sập. Bệnh viện Bạch Mai là nơi tiếp nhận rất nhiều bệnh nhân thuộc khu vực phía Nam Hà Nội. Có những lúc. nhưng nguy cơ không quân Mỹ tiếp tục đánh phá vào bệnh viện hoàn toàn vẫn có thể xảy ra. Đầu 1973 Yvonme Capde Ville. bệnh viện lại được trang bị máy móc chữa trị hiện đại và có đội ngũ y. Nhớ lại sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế sau chiến tranh. trong từ điển của tất cả các thứ tiếng và nó có nghĩa là lòng dũng cảm vô song. sau 35 năm. Cuối cùng. bệnh viên Bạch Mai đã được xây dựng lại khang trang. Các bác sĩ nhiều thế hệ của bệnh viện bảo. của tình yêu thương đồng loại và khát vọng hoà bình của bạn bè quốc tế đối với nhân dân Việt Nam.GS. có tượng đài người phụ nữ một tay đỡ một người ngã xuống. Thủ tướng Thụy Điển Olop Palmer đã tình nguyện xuống đường biểu tình phản đối chiến tranh của Mỹ đối với nhân dân Việt Nam.Bác sĩ Đại nhớ lại. Cuộc chiến tranh ở Việt Nam đã trở thành cuộc chiến tranh mới trong lịch sử. đứng trước cảnh đổ nát của bệnh viện Bạch Mai đã thốt lên: “Tôi là người làm khoa học kỹ thuật. đồng thời vận động nhân dân Thuỵ Điển hãy cùng với chính phủ Thuỵ Điển quyên góp tiền của để giúp đỡ nhân dân Việt Nam xây dựng lại Bệnh viện Bạch Mai. bác sĩ chúng tôi vào trong hầm đưa bệnh nhân mắc kẹt phía trong hầm ra vì sợ hầm sập. đó chính là minh chứng về tội ác của quân đội Mỹ đối với nhân dân Việt Nam. Bệnh viện Bạch Mai đã đứng dậy cùng Hà Nội. nên cuối cùng chúng tôi đã đưa được toàn bộ bệnh nhân ra ngoài an toàn” . Tội . Romesh Chandra.

xe máy và các loại phương tiện giao thông qua lại bóp còi inh ỏi. Trung đội phó dân quân tự vệ phường Khâm Thiên thời đó kể lại: 8h sáng ngày 26/12/1972 ông và 22 anh em khác trong đội tự vệ đường phố Khâm Thiên nhận được lệnh sẵn sàng chiến đấu bởi vì. địch đã xuất kích cho ném bon khu vực Khâm Thiên. 51.ông thắng nhớ lại. Phố thiếu 3 số nhà Nhắc tới 12 ngày đêm Điện Biên Phủ trên không trên bầu trời Hà Nội. những cây đại giữa mùa đông se lạnh vẫn xanh tốt đứng bao quanh bức tượng người mẹ bế đứa con thơ đã chết như biểu tượng cho một triết lý nhân sinh: sự sống đang nảy sinh từ trong đau thương.người tham gia chỉ huy quân đội bắn B52 trên bầu trời Khâm Thiên trong 12 ngày đêm 1972 tự hào: “Sau 35 năm đánh bại B52 của Mỹ. Những nỗi đau về vụ thảm sát của không quân Mỹ ở Khâm Thiên sẽ mãi mãi là nốt lặng để chúng ta tưởng nhớ. toà nhà P bệnh viện Bạch Mai. ông Nguyễn Văn Quỳ. Vào 22h45 hôm ấy. Lúc đấy ông đang làm nhiệm vụ ở bãi Xã Đàn. bác sỹ vẫn đang phải chữa trị cho những thương binh và trẻ em ảnh hưởng bởi chất độc da cam. Bởi đó là lịch sử. để tự hào và tiếp tục phấn đấu để xây dựng vì một Hà Nội Hoà Bình và phát triển”… . Phía trước đài tưởng niện. thấy bom loé sáng trên khu Khâm Thiên nên đã cùng một số anh em tự vệ quay trở lên. đêm nay địch sẽ đánh vào trung tâm thành phố. không quân Mỹ đã ném bom gây nên vụ thảm sát đẫm máu. 49. chúng tôi đã tìm mọi cách để cứu sống những người bị gạch ngói trùm lên trong đống đổ nát. phá sập hàng nghìn ngôi nhà. Có lẽ chính vì những đau thương đó. Chúng tôi tự hào được góp một phần nhỏ công sức của mình vào sự phát triển đó. gần 100 bức ảnh tư liệu sống động về quá trình đấu tranh và bảo vệ bệnh viện trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ đang được trưng bày trước cửa ra vào. là truyền thống anh hùng đang được hâm nóng trong những ngày này. “Khi chúng tôi có mặt thì toàn bộ khu vực Khâm Thiên đã bị bom Mỹ đánh phá tan hoang. đối lập hoàn toàn với tiếng bom đạn của chiến tranh năm xưa. Nhìn cảnh tượng nhộn nhịp của cuộc sống yên bình hôm nay. Ông Nguyễn Khả Thắng. cán bộ quân đội quận Đống Đa . Ở dưới đường là cảnh tượng ô tô. Trong khu tưởng niệm Khâm Thiên. một trong những nơi được nhắc đến nhiều nhất là “tượng đài khâm Thiên” trên phố Khấm Thiên. trên vỉa hè lại được đặt điểm dừng xe buýt nên người đứng chờ xe lên xuống rất đông. ba số nhà này với diện tích gần 1000m2 đã được dành để xây Đài tưởng niệm Khâm Thiên. để tưởng nhớ. Nơi đây gợi lại cho chúng ta nỗi đau đêm 26/12/1972. Bom đạn của chiến tranh trước kia đang được thay thế bằng màu xanh của cuộc sống yên bình.ác đó giờ đây vẫn hiện hữu khi hàng ngày các y. đa số đều là trẻ em và phụ nữ”. Trong đó. mất mát. để không ai có thể quên được một thời bom đạn trên con phố này. Đi vào gian sảnh bên trong tầng 1. mà ngày nay trên phố Khâm Thiên bên số lẻ không có ba số nhà 47. giết và làm bị thương 577 người. Đến 22h45 phút. hôm nay nhìn lại tôi thấy Hà Nội đã có rất nhiều đổi thay. hiền hoà. để mọi người đi qua đều có thể nhìn thấy. hàng cửa sắt đã được sơn xanh ngăn đài tưởng niệm với vỉa hè. những tấm ảnh về đợt tàn phá của không quân Mỹ năm 1972 tại Bệnh viện Bạch Mai đang gây được sự chú ý đặc biệt. Nhưng vẫn có quá nhiều người chết và bị thương.