Kỳ 1: Thảm bại của "pháo đài bay

"
Vào những ngày này 35 năm trước, giữa những ngày mùa đông Hà Nội tháng 12, cả Hà Nội rực lửa, 12 ngày đêm "đất rung, ngói tan, gạch nát". Hà Nội kiên cường làm nên một "Điện Biên Phủ trên không".
35 năm, đã là quá khứ. Hà Nội hôm nay đã “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” ở tất cả góc cạnh. Những dấu vết của chiến tranh chỉ còn trong bảo tàng, ở một vài tượng đài kỷ niệm và trong trí nhớ của những người đã lớn tuổi. Nhưng không một ai, không một điều gì bị quên lãng. 35 năm trước vẫn rất sống động trong ký ức và cả hồi niệm của nhiều người ngày đó. "Sút bóng trước khung thành" Trong bối cảnh lịch sử, tháng 5/1972, Tổng thống Mỹ Nickson hạ lệnh mở chiến dịch không quân “Linebecker 1”Tiền vệ, dùng B.52 đánh rải thảm bom đường mòn Hồ Chí Minh, chặn sự chi viện của miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Nhưng không thể làm được gì. Quân Mỹ gặp thất bại nặng nề trên chiến trường miền Nam. Mỹ liều lĩnh tiến hành cuộc tập kích đường không chiến lược bằng B.52 vào Hà Nội, Hải Phòng, nhằm khống chế thắng lợi của ta, buộc ta phải chấp nhận những điều kiện có lợi về phía Mỹ và chính quyền Sài Gòn trong đàm phán, kết thúc chiến tranh. Hà Nội không thể quên ngày 18/12/1972. Tổng thống Mỹ Nickson ra lệnh bắt đầu chiến dịch “Linebacker 2”- Sút bóng trước khung thành, dùng máy bay chiến lược B.52, cường kích “tàng hình” F111A và hàng ngàn chiến đấu cơ tiêm kích chiến thuật, cùng sự hỗ trợ của 5 tàu sân bay tấn công Hà Nội, Hải Phòng với mục đích: "Đưa Hà Nội về thời kỳ đồ đá”. Từ ngày 18-29/12/1972, 12 ngày đêm Hà Nội rực lửa, với "đất rung, ngói tan, gạch nát". Nhưng, quân và dân Hà Nội hiệp đồng tác chiến, với những cách đánh mưu trí, dũng cảm, sáng tạo làm lưới lửa của tên lửa phòng không, pháo phòng không các loại, bủa vây máy bay Mỹ. Hình ảnh của Hà Nội những ngày cuối năm 1972 được mô tả bằng các cụm từ hiên ngang, ngẩng cao đầu trực diện với kẻ thù. “Điện Biên Phủ trên không” là cụm từ mà báo chí phương Tây ngày ấy đã "giật tít” như thế để diễn tả thất bại cuộc tấn công chiến lược của Mỹ ở Hà Nội. Và cùng với những thắng lợi trên chiến trường miền Nam, Mỹ bắt buộc phải ngồi vào bàn đàm phán ngày 27/1/1973 ở thế của kẻ thua trận. Những người thầm lặng Trong chiến dịch "Linebacker 1”, Mỹ đã đưa máy bay chiến lược B.52 rải bom xuống chiến trường miền Nam. Như đã dự liệu trước, ta đã có chỉ thị cho các nhà nghiên cứu khoa học quân sự nghiên cứu cách bắn hạ B.52. Đồng thời, kết hợp với những chiến sĩ tình báo chiến lược của ta tìm tài liệu về loại máy bay này. Đến tháng 9/1972, tài liệu “Cách đánh B.52”- hay còn gọi là “Cẩm nang đỏ”, sau nhiều lần bổ sung, hoàn chỉnh đã góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện chiến đấu của các đơn vị phòng không. Đặc biệt, ngày 22/11/1972, ta bắn hạ 1 chiếc B.52 ở phía tây Nghệ An, đã bổ sung thực tế về cách đánh B.52 hay là "pháo đài bay" của đối phương. Chiến thắng 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”, còn có một phần đóng góp thầm lặng của các chiến sĩ tình báo, đã mưu trí, dũng cảm, ẩn thân giấu mình ngay trong lòng địch, cung cấp các thông tin quý giá, kịp thời chuyển về để Hà Nội chủ động đánh địch.

góp phần vào chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”. hủy diệt Thủ đô Hà Nội và các vùng lân cận. Ngày 18/12/1972.ba viên Đại úy hoa tiêu… . hàng không mẫu hạm America đậu ở phía đông Hà Tĩnh điện hỏi Sở Chỉ huy không quân chiến lược .52 đến chiến thuật của Mỹ.52 trên vùng trời Hà Nội. Hải Phòng.135.135 ở căn cứ chiếm tỉ lệ tổn thất 18% Subich . 5 chiếc KC. thông tin báo về: "6 giờ sáng. còn có những bằng chứng “sống”: Fernando Alexander .52! 20 giờ 30.Đại úy. Sư đoàn 361 bắn rơi chiếc B. Trung đoàn 257. Hà Nội.52. tin khẩn: "Một chiếc RF-4C. ở Biển Đông thành 4 cái. Cuộc họp báo gây bàng hoàng Đêm 18/12/1972. 2 lần máy bay trinh sát không người lái bay vào Hà Nội. Các máy bay chiến thuật cường kích. toàn Quân chủng Phòng không . điều khiển điện tử. Sư đoàn 361 bắn rơi tại chỗ một chiếc B. Thêm 3 chiếc KC.52 đang bay từ Nam Lào lên phía Bắc. Hải Phòng nhận lệnh: Sẵn sàng chiến đấu với B. Henrie Charbaron. "Thập tự quân”F8. quân và dân ta đã bắn rơi 77 máy bay hiện đại thuộc Đầu tháng 12/1972 tin báo về: "Mỹ điều động tăng cường thêm 2 hàng không mẫu hạm không quân chiến lược. “Cướp biển”. báo cáo khẩn.Philippines cũng sẵn sàng. máy bay trinh sát vũ trang.A7. "Kẻ đột nhập”. tiêm kích đang khởi động chuẩn bị…".A6. Tổng thống Mỹ Nickson chính thức ra lệnh 17/12/1972 tiếp tục rải thủy lôi phong tỏa các cảng và cửa sông Bắc Việt.52 ở 2 căn cứ Guam và Utapao đã được tiếp xăng cho 45 giờ bay. buộc Hà Nội phải chấp nhận mọi điều kiện của Mỹ trên bàn đàm phán Hiệp định hòa bình…”.52 tấn công vào Hà Nội. Những bản tin khẩn của các chiến sĩ tình báo trong lòng địch lặng lẽ gửi về. mở đầu chiến dịch “Linebacker 2” nhằm “đè bẹp Việt Nam. tia chớp và cành ôliu cùng hàng chữ Strategic Air Command. với danh hiệu “Thủ đô của lương tri loài người”.cánh cụp cánh xòe” F111A hiện đại nhất của Không lực Mỹ. Trong đó hàng không mẫu hạm Saratoga từ Philippines và Interprise từ Nhật Bản đã áp sát bờ biển Thanh Hóa… Số máy bay chiến lược B. máy bay cường kích chiến thuật “tàng hình . 19 giờ 15. "Con ma”. Richard Tomat Simson.Không quân và toàn bộ lực lượng dân quân.52G. Trung đoàn Ba Bể nhận được tín hiệu B. tự vệ. cùng hàng trăm máy bay tiêm kích các loại như: "Người nhà trời” .52 sân bay Utapao . Ngày 14/12/1972. Hải Phòng. Bắt đầu chiến dịch Linebacker 2”. Mỹ đã đưa máy bay chiến lược “pháo đài bay” B.” Mỹ. dũng cảm bảo vệ vùng đất. vùng trời thiêng liêng của Tổ quốc Việt Nam. trong đó có 33 máy bay B.F104. Character Browels .Rada của Đại đội 6. lái chính.Sóc SơnHà Nội và Thanh Oai .F4.52 đầu tiên.Đại úy.AD6. phơi xác ở Phù Lỗ .A4… mang hàng chục ngàn tấn bom phá. rocket… thảm sát. 11 giờ 30.trực thăng hôm nay làm nhiệm vụ cấp cứu ở đâu? 10 giờ.35 năm sau. “Thần sấm”-F105. Các xe chở bom đi lại liên tục. hướng về Hà Nội. Sáng ngày 18/12/1972. Hause Cilson . Robert Clenxartel. tin khẩn tiếp tục báo về: "Tất cả các máy bay B. kiên cường. điện về căn cứ . từ Văn phòng Nhà Trắng: ”Ngày 14/12/1972. hoa tiêu. Một bộ chỉ huy quân sự về không quân chiến lược máy bay chiến lược của mới thành lập để điều hành 2 căn cứ Utapao và Guam. 14 giờ. “Chim ó nhà trời”. Tiểu đoàn tên lửa 59. 19 giờ . với những thông tin chính xác gần như tuyệt đối.Hà Tây. Tiểu đoàn 77. in huy hiệu hình nắm đấm. hiệp sức. 14 giờ 30.thời tiết Hà Nội bảo đảm cho không quân hoạt động tốt". các lưới phòng không tầm trung.Thiếu tá. Đã lắp bom theo cơ số. bom sát thương. "Ngôi sao chiến đấu”. 12 ngày đêm quyết chiến. không quân chiến lược B. Không dừng lại thế. chật chỗ. máy bay tiếp dầu đã đến sân bay Ubon. Cái giá đầu tiên Mỹ phải trả khá đắt: 2 chiếc máy bay B. Những bản báo cáo ngày đó thật sự là thông tin đặc biệt giá trị. đó vẫn là những chiến công thầm lặng của các chiến sĩ tình báo âm thầm cống hiến cho Tổ quốc.Thái Lan tăng đột ngột. quân và dân Hà Nội đã đồng lòng. tầm thấp của Hà Nội. Trung đoàn 261.

bắt được B. Cả nước Mỹ và thế giới còn được tận mắt thấy những quân nhân ưu tú của quân đội Mỹ đã đánh mất uy lực của mình ra sao trước đối phương.B. nhưng phải theo lệnh và chấp nhận tội ác của mình”.52 đầu tiên đi vào trung tâm Hải Phòng. Cả Sở Chỉ huy chùng lại..24 giờ Hà Nội đêm 18/12/1972.. tôi sửng sốt bởi nghĩ rằng Hiệp định Hòa bình sắp ký kết như ông Kissinger tuyên bố cách đó ít ngày. Cứ nghĩ cảnh các bạn tôi cúi đầu ê chề trước hàng chục ống kính trong buổi họp báo 19/12/1972. Phương án bay và tất cả các máy điện tử đủ loại này rất tuyệt vời.quân lệnh khi thành tù binh: Chỉ khai tên. Đến trước lúc nhảy dù. Những chiến sĩ Quân đội nhân dân (QĐND) VN sẽ thắng trong cuộc đọ sức bằng trí tuệ này? Tốp B. Hải Phòng hoàn toàn im lặng. Không có tiếng bom nào! Tốp B. rung lên dữ dội. . chấn động cả nước Mỹ và lương tri nhân loại yêu chuộng hòa bình trên thế giới. khủng khiếp. 12 ngày đêm Hà Nội đã quyết tử cho một “Điện Biên Phủ trên không”. Trong căn cứ. Vị tướng quân gần 80 tuổi. Kỳ 2: Cuộc cân não không quên Thời gian nhích từng giây mà như dài vô tận. Điều này còn được nhắc lại trong một bài báo trên Tạp chí Quân lực Mỹ số ra tháng 7/1977: "Thật hãi hùng. cấp bậc.. khói mù mịt… Tôi rơi xuống một đám ruộng và thấy nhiều người chạy tới. dù sức đã yếu nhưng vẫn hùng hồn nhắc về 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”.. chức vụ. Trung tá Cảnh nhắm mắt lại. bị bắn rơi tại Thủ đô nhỏ bé của đất nước bé nhỏ bên bờ Thái Bình Dương. thiếu tá. Trận chiến không súng đạn Chúng tôi gặp Trung tướng Vũ Trọng Cảnh.52 mang bom hủy diệt Thủ đô Việt Nam và thất bại của Mỹ trên bầu trời Hà Nội. chỉ huy điện tử Fernando. “thật khủng khiếp”. tôi biết máy bay của tôi lọt vào một ổ dày đặc tên lửa SAM 2 và cao xạ. đổ tội cho chỉ huy: "Chúng tôi là quân nhân. Họ đã không đủ can đảm để thực hiện bài học quy định . đơn vị. các nhà báo phương Tây và báo chí Việt Nam đã dự một cuộc họp báo lịch sử tại Câu lạc bộ Quốc tế giữa lòng Hà Nội trong tiếng ầm ầm của bom rền đạn nổ… Hà Nội thông báo với cả thế giới việc B. Không một loại tên lửa và máy bay Mig nào của Bắc Việt có thể bám. Tôi không kịp làm gì như được hướng dẫn nếu máy bay rơi… Tôi cúi đầu giơ 2 tay đầu hàng”. ai cũng mang nỗi lo sợ…” Buổi họp báo lịch sử là một “đòn” tử huyệt đối với Mỹ. Chúng tôi biết B. Chính ủy Sư đoàn Phòng không Hải Phòng 363 (F363). Đại úy Henrie Charbaron: "Khi được phổ biến nhanh ở căn cứ Guam trước lúc bay. “tôi không ngờ hỏa lực phòng không của Hà Nội mạnh và bắn chính xác đến thế”… Lúc này. người Texas cay đắng thốt lên: "Mọi sự tính toán của chúng tôi đã bị đảo lộn hết.52 của ta… Tôi đã thực hiện đúng quy trình thao tác để bịt mắt đối phương… thế mà… như các ông thấy… tôi đang ở đây và là tù binh”. những “quân nhân ưu tú” trong lực lượng không quân chiến lược. khi ông vừa mới ở bệnh viện ra. Cấp chỉ huy và các kỹ sư điện tử của chúng tôi đã khẳng định như đang nắm trái ngọt trong tay.52 có sức chứa bom và thả bom rải thảm tạo sự hủy diệt rât lớn. “rất sợ”. phải tuân lệnh chỉ huy. Tôi cứ nơm nớp lo sợ mỗi lần bước lên máy bay đến Hà Nội. nguyên là Trung tá. nay khiếp sợ cúi đầu run rẩy thốt lên trong ánh mắt còn vương nỗi kinh hoàng khi trả lời các phóng viên báo chí: "sợ lắm”. tuổi. Họ đã khai cả bí mật kỹ thuật. số hiệu. Hải Phòng chia lửa với Hà Nội. Cả nước Mỹ bàng hoàng khi chứng kiến sự thảm bại của “uy lực Mỹ” . là niềm mơ ước. Những “niềm tự hào” của nước Mỹ. thở phào. Máy bay bị trúng đạn. những phi công “pháo đài bay” đầy kiêu hãnh. cả lệnh của cấp trên phải ném bom ở đâu.52 đầu tiên đã bay qua thành phố.52. thần tượng của các phi công Mỹ khác.

đến trung tâm Hải Phòng.9 tốp B. nối đuôi nhau hướng lên phía Bắc. sẽ gây lúng túng cho các quyết định chiến đấu sau này của ta khi chúng tiến vào đánh phá Hà Nội. nhà trường.52 đầu tiên đi vào thành phố. trẻ em. ôm lấy nhau mà nước mắt trào ra.mà lúc này tên lửa gần như phải đạt sự tối ưu nhất: “bách phát bách trúng”. Một không khí căng thẳng bao trùm. Cả Sở Chỉ huy im phắc.52 không một tiếng súng đạn.52..52 có một hệ thống nhiễu gồm 16 loại khác nhau. Sở chỉ huy Quân chủng lệnh: "Hải Phòng chuẩn bị sẵn sàng đánh B. thở phào. vừa ra lệnh cho rada của các đơn vị C171. không một tiếng bom nổ. Nhìn trên tiêu đồ. Và đó là một dịp để chúng huênh hoang “quân đội Bắc Việt bị mắc lừa”. Chỉ huy vừa hội ý gấp. lúc đó gương mặt ai cũng đanh lại.. Hồi ức những ngày khói lửa trên bầu trời trở về nguyên vẹn trong ông: Ngày 22/12/1972. chính xác cùng kinh nghiệm của các chiến sĩ rada. bao bà mẹ. Trung tướng Cảnh vẫn vẹn nguyên niềm tự hào.. Cứ như thế 30 phút trôi qua… Và cũng kết thúc một trận đánh kỳ lạ.52 thật. 9 dấu hiệu . cả Sở Chỉ huy nín thở. Không có tiếng bom nào! Tốp B. trán lấm tấm mồ hôi trong khi trời đang rất rét.52 giả”..52.52 tuyệt vời. tiếng bút chì sột soạt trên vạch tiêu đồ… Riêng Trung tá.. trong ruột như có lửa thiêu. ông không thể quên kỷ niệm về một trận đánh B. 20 giờ.52!”. Hải Phòng hoàn toàn im lặng. Trung tướng Cảnh kể. các đơn vị đã sẵn sàng đợi lệnh bấm nút đạn… Nhưng… “Báo cáo… Tốp đầu tiên là B. Ông kể. nhưng trên tiêu đồ chỉ là vài chục cm. kỷ niệm ngày thành lập QĐND Việt Nam. Chúng tôi quyết định lệnh: "Không bắn tốp B. của Bộ Tổng Tham mưu. Tiểu đoàn 82.. "Chúng ta đã chiến thắng không chỉ bằng súng đạn mà bằng cả trí tuệ". Ngay lúc đó. Ngoài ra. Những ngày này ông hay hoài nhớ về trận đánh trí tuệ đó. chỉ có tiếng máy bay địch và.. Trong đầu ông lúc đó chập chờn ý nghĩ. báo động B. "Chúng tôi cho kiểm tra lại một loạt thông số kỹ thuật. nhưng cuộc đấu trí chiến thuật với không quân Mỹ như vừa mới hôm qua .. chưa kể còn cả . Cả Sở chỉ huy nín thở. mà còn làm cho ta hoang mang để không có các phương án chiến thuật tác chiến chính xác.Đặc biệt. nhưng nếu là giả thì rất lãng phí tên lửa . Hồi đó B.52 lần lượt xuất hiện. C174 đoàn pháo 100 Sông Cầu. Chúng ta đã chiến thắng bằng kinh nghiệm và sự xét đoán chính xác của các chiến sĩ rada. hơi thở của những vị chỉ huy trong phòng trực chiến. và tin tưởng tuyệt đối vào sự nhạy bén. người căng ra. Trên bảng tiêu đồ.52 vào.52 đầu tiên đã bay qua thành phố. F363 đã có một trận đánh B. Không một quả đạn nào bắn lên. Trung tá Cảnh nhắm mắt lại. Người Mỹ không chỉ đánh bằng bom đạn trực diện mà còn đánh ta bằng những mưu mô nhằm gây cho ta những thiệt hại không chỉ vũ khí – chủ yếu là tên lửa (lúc đó tên lửa dành ưu tiên đánh B. Tất cả cùng bật dậy. Chính ủy Sư đoàn Phòng không Hải Phòng 363 Vũ Trọng Cảnh tay bíu chặt thành ghế.52 đầu”. Chỉ nghe tiếng thở. Sang tới đêm 23/12/1972.52). lại nhận được điện của Tổng cục Chính trị. Hải Phòng. Trong khoảng không là cách Hải Phòng hàng chục km. của Sở Chỉ huy Quân chủng… hỏi sao F363 chưa lệnh cho đánh. 73 được công nhận bắn rơi B. bệnh viện… Hải Phòng làm sao hứng được cả trăm tấn bom hủy diệt? Thời gian nhích từng giây mà như dài vô tận. Sở Chỉ huy vẫn lệnh cho các đơn vị: "Cảnh giác kiểm tra từng tốp một. 35 năm đã qua. nếu là B. Tất cả mọi người trong phòng chỉ huy nín thở. bay qua lại thở thở ra. Cả Sở Chỉ huy chùng lại. Lúc này là 21 giờ 10. Những chiến sĩ QĐNDVN sẽ thắng trong cuộc đọ sức bằng trí tuệ này? Tốp B.". Mội tốp bay vào. Đánh hay không đánh? Nếu là thật thì chỉ phút chốc cả Hải Phòng bình địa. không bỏ sót tốp nào”… Và rồi từng tốp một bay qua lần lượt tới tốp thứ 9. chúng như những con rắn trườn dần lên đầy sự đe dọa chết chóc. cùng 3 tiểu đoàn tập trung kiểm tra tốp đầu B. Tuy vậy.

còn lại phải chi viện cho miền Nam. tiêu diệt B. ta cũng biết được các hướng bay vào Hà Nội của máy bay địch. Các chiến sĩ rada đã phát hiện được dải nào của B.. khống chế. dựa vào các tin tình báo.52 ngay tại Hà Nội. “Cận vệ đỏ” Hà Nội Thiếu tướng Đỗ Văn Phúc. dám nghĩ và dám quyết. chỉ có 2 đơn vị tên lửa ở lại bảo vệ Hà Nội.. Dựa vào đâu mà ngày đó. Không chỉ có F361 “Cận vệ đỏ”. có sự chỉ huy của ông. trong dải tín hiệu đó. khắc phục một số khuyết điểm khi đánh trên tầm cao và tìm diệt mục tiêu. nói thì giản đơn.52 vào Hà Nội.52. hoàn chỉnh vào tháng 9/1972. Tuổi đã hơn 70. Không nghe tiếng bay quen thuộc đó. xứng danh “Cận vệ đỏ” bảo vệ Thủ đô. Thiếu tướng Phúc say sưa kể về chuyện đơn vị F361 bắn hạ B.một tài liệu đặc biệt nghiên cứu cách phát hiện. dải nào là các băng kim loại… Trên màn hình rada không phát hiện được tín hiệu của B. chúng ta cũng đã hoàn thiện cải tiến tên lửa SAM 2. học (trên lý thuyết) cuốn sách “Cẩm nang đỏ” . nhưng không chỉ nói suông. các đơn vị Phòng không của ta đã có sự chuẩn bị tinh thần trực diện chiến đấu với B. B. nhưng có ở trong tình huống đó mới cảm thấy hơn bao giờ trách nhiệm và bản lĩnh của người chỉ huy chiến trận. Ngày đó.52 ngày ấy.52 không phải là “con ngáo ộp”. chúng ta lại có niềm tin chắc thắng trong khi B.. F361 có những chiến sĩ tên lửa không chỉ dũng cảm mà cực kỳ thông minh.chiến thắng. Thiếu tướng Phúc bảo rằng.52 ở phía Nam. giọng nói đầy tự hào của một người đã từng có mặt và góp phần làm nên chiến thắng lịch sử.52.". Hơn nữa. tiêm kích dành cho lưới lửa của dân quân tự vệ tầm thấp… Làm sao chúng có thể thực hiện dã tâm đó. có ý chí và có cả quyết tâm. Ông bảo. đặc trách về tên lửa.52 khi bay.52 trên bầu trời Hà Nội. từ xa trong không trung đã có những tiếng gầm ì ì rất đặc trưng không lẫn với động cơ các máy bay khác. có khả năng tập kích chiến lược bằng B. nhưng điều đó không làm cho F361 cảm thấy lo lắng.52. Ông kể. khi được cấp trên phổ biến Mỹ lật lọng trên bàn đàm phán Hiệp định Paris. dải nào là các máy bay tiêm kích.hàng đàn máy bay tiêm kích hộ tống bảo vệ. lại được mệnh danh là có sức mạnh “bất chiến bại”? Thiếu tướng Đỗ Văn Phúc nói: "Chúng tôi có niềm tin. nên được mọi người đặt tên “Cận vệ đỏ”. Phần khác. Cộng với đó là tài liệu tình báo quân sự ta lấy được của địch. các máy bay cường kích dành cho lưới cao xạ pháo. nên chặn đánh từ xa… 35 năm. vị tướng đã trở về với cuộc sống đời thường vẫn khăng khăng tự tin: "Không phải tới bây giờ mới nói một cách chắc chắn. .52 của Mỹ. Chúng tôi vào trận là quyết chiến chứ không để cho Hà Nội bị tàn phá. Thời điểm đó. Hải Phòng và các tỉnh thành khác của miền Bắc. ông vẫn không giấu được ánh mắt. Riêng F361 đã chủ động lên các phương án đón đánh với niềm tin mãnh liệt . đặc biệt ưu tiên chỉ để đánh B.52 được đúc kết qua kinh nghiệm thực tiễn của các đơn vị trực tiếp đối đầu với B. Từ xa là đã có máy bay của ta lên làm tan đội hình. Chúng tôi đã tập luyện. kinh nghiệm chiến đấu với các chiến đấu cơ của Mỹ đã cho các chiến sĩ trực chiến đôi tai rất nhạy cảm. F361 là đơn vị được giữ trọng trách bảo vệ vùng trời Hà Nội. rồi tên lửa lên đánh tầm cao. và không cả những chiếc máy bay hộ tống… Đích thị là giả. Kỷ niệm sâu sắc nhất trong đời binh nghiệp của ông có lẽ là cuộc đấu trực diện với B.".52 rơi đầu tiên trong đêm 18/12/1972 là của các đơn vị tên lửa thuộc F361 bắn hạ.. 2 chiếc máy bay B. Ngoài ra. nhằm tạo áp lực với ta để ký kết có lợi cho ý đồ xâm chiếm lâu dài miền Nam. nhất định sẽ bắn rơi B. nhưng khi nhắc đến 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”. nắm vững các kỹ thuật tác chiến và sẵn sàng nghênh chiến. ôm chiếc máy trợ tim. còn cả các lực lượng khác hiệp đồng tác chiến. 35 năm trước là Thiếu tá Tham mưu Phó Sư đoàn Phòng không 361 Hà Nội (F361). mà khi đó chúng tôi đã biết như vậy.

ông vẫn không giấu được niềm vui trong giọng nói Bình Định quê hương.52. Em làm quả đạn.52 đã phải khuất phục trước Mig của ta. thế mà B. tạo điều kiện cho tên lửa và các đơn vị phòng không mặt đất bắn máy bay địch. đường chì đỏ . nguyên Trung đoàn trưởng đầu tiên Đoàn Không quân Lam Sơn. Ông bảo: "Khi ấy chúng tôi báo về Bộ Tư lệnh." .52 nhưng không thấy xác. Tướng Nhị kể.các phi công Mỹ.52. cả Hà Nội nhận lệnh: Tiêu diệt B. Trung đoàn 261 với những “rồng lửa” dũng mãnh đã bắn rơi chiếc B.52G. Ông là tướng Nguyễn Hồng Nhị. Bộ Tổng Tham mưu và chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp hỏi: "Có chính xác là B.ông Nhị. sóng nhiễu.52! Các chiến sĩ của kíp trắc thủ đã bắt được tín hiệu của B.52 và làm rối loạn đội hình. và hàng chục chấm đen của các máy bay tiêm kích bảo vệ B. lần đầu tiên Mig 21 do phi công Phạm Tuân bắn hạ B.52”? . vẫn không thể hiểu được vì sao Mig của ta lại bắn rơi B.52. một chàng trai điềm đạm. khói mù che mắt máy bay Mig của ta. kỹ thuật bay giỏi. người Hà Nội. Các bài học lý thuyết được vận dụng triệt để và thông minh. Những cánh én quả cảm "Nhiệm vụ của chúng tôi là chặn đánh từ xa. nhưng có lẽ sốt ruột nên anh kỳ kèo cho đánh ban ngày với lý do rất dễ thương: Kiếm một chiếc máy bay địch làm quà tặng người yêu. ..52 trong 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”..52 khác ngay trên bầu trời Hà Nội.52”. bám sát mục tiêu đợi thời cơ… 20 giờ 30. Strategic Air Command… Và cả những nhân chứng biết nói . Được phân công trực bay đêm đánh B. Nhiều lúc tâm sự với đồng đội. đêm 28/12/1972. anh nói: "Nếu như gặp B. rạng danh “cánh én Việt Nam” đã diễn ra. cùng với kinh nghiệm của các trận chiến với các loại máy bay trước đó. ngay từ những kíp trực chiến buổi sáng.52 đầu tiên. phía Nam bắn hạ B.Ngày 18/12/1972. em sẽ đâm vào nó.Tiểu đoàn 77. Kỳ 3: Cánh én quả cảm và cuộc không chiến cảm tử Một người đã từng bắn rơi 8 máy bay Mỹ và trực tiếp chỉ huy không chiến trong trận “Điện Biên Phủ trên không” sau này có dịp gặp lại những phi công Mỹ đã có mặt ở trận tuyến 12 ngày đêm Hà Nội. chỉ mới vài đường bay của Mig.52. Như định mệnh. Và 19 giờ 15..".. Trong số đó có phi công Vũ Xuân Thiều. đã nhìn thấy phù hiệu hình nắm đấm. Chúng tôi gặp ông khi ông vừa đi tập thể dục về. bắn không rơi. tia chớp và cành oliu cùng hàng chữ B. cho dù những thông số kỹ thuật của các loại vũ khí không đối không đều tỏ rõ Mig không thể bắn được B. Khi được hỏi về những ngày tháng 12/1972. trực tiếp chỉ huy không chiến đánh B. không mất đi vẻ đẹp của người phi công lái Mig ngày xưa. đêm 27/12/1972.52.52.Vì khi ấy. Thiều trực chiến và được lệnh cất cánh từ một sân bay dã chiến ở miền Trung. AHLLVT. Tiểu đoàn tên lửa 59. anh em trong đơn vị đã ngồi trên bệ phóng sẵn sàng đợi lệnh chiến đấu. Cho đến khi nghe báo về “đúng B. họ vẫn rất thán phục ta. phong độ.máy bay của Thiều.52 trong một rừng nhiễu. tin vào việc Mig sẽ đối đầu được với B. đội hình của chúng đã tan tác.52. Ít phút sau. Ông bảo. nhất định nó phải chết”. Mig của ta bé nhỏ giữa cả bầy chiến đấu cơ hùng hậu của Mỹ. từ từ tiếp cận vệt chì đen . nhưng những cánh én quả cảm của ta vẫn “tả xung hữu đột” gây cho địch phải khó khăn chống đỡ. Đó là một kỷ niệm sâu sắc của ông.52. Trung đoàn 257 bắn rơi tại chỗ một chiếc B.máy bay B. nếu có thể tìm cách bắn hạ B. thậm chí có lúc bị động.52. Tại Sở Chỉ huy bay. tiêu diệt các máy bay hộ tống. Những cuộc không chiến đúng là không cân sức. đã làm cho tất cả các chiến sĩ lái máy bay của ta như được khích lệ. Một không khí ngầm đua nhau tiêu diệt B. Trông ông vẫn tráng kiện.

Mà đó là những cuộc chuyện trò cởi mở giữa các “đồng nghiệp” lái máy bay. Ở đây đã xây một tượng đài chiến thắng của không quân.52 và xin lệnh phóng đạn. Nhưng rồi trái tim mọi người như thắt lại.. thế mà B. pháo. Đó là năm 1991. Còn trong 12 ngày đêm của tháng 12/1972. Đó còn là tổng lực của sức mạnh Hà Nội. Thiều xin lệnh tấn công tiếp… Vài giây sau.. từng mảnh lửa rơi xuống. các việc giao thương mua bán còn khó khăn dù đã có những tín hiệu khả quan.52. Không giấu diếm niềm tự hào vì đã được là nhân chứng tham dự những ngày lịch sử đó. kể lại những cuộc không chiến đã thành quá khứ. Nhưng hôm nay. Anh đã được đồng bào Sơn La an táng trọng thể.52 cháy rơi bao giờ đâu. các loại súng pháo phòng không từ 37 ly. Ông là NSNA Đoàn Công Tính. ông sang Mỹ. cách gần đấy là chiếc Mig 21 của Thiều. với vai trò đàm phán mua máy bay dân dụng cho Hàng không dân dụng Việt Nam. Và ông nghĩ phải chụp một bức ảnh phải có cả 3 tầm lửa để nói lên ý nghĩa của sự hiệp lực toàn quân toàn dân. anh đã cùng chiếc Mig của mình thành quả đạn cảm tử tiêu diệt B. nhưng chưa “chộp” được khoảnh khắc hợp đồng chiến đấu của các lưới lửa. chặn đứng mọi con đường của máy bay Mỹ.. trừ sự hy sinh oanh liệt của "quầng sáng" Vũ Xuân Thiều. và 12 ngày đêm Hà Nội . Rất thú vị. ngoài một chỉ đạo của bên Tổng cục Chính trị: Đây là việc chiến đấu phối hợp tác chiến các quân binh chủng máy bay. 12 ly 7. thu lại những khoảnh khắc cuộc sống. Ông hào hứng kể. người phóng viên chiến trường nổi tiếng cả trong nước và nước ngoài với những tấm ảnh về Thành cổ Quảng Trị mùa hè 1972.Với sự khéo léo và mưu trí.. "Chúng tôi tới nơi. . Đoàn Công Tính được phân công xuống F361 tên lửa.52 đã bị bắn cháy. 13 ly 2. kể cả dấu hiệu của chiếc B. thật kỳ diệu. vẫn không thể hiểu được vì sao Mig của ta lại bắn rơi B. Các anh nằm yên nghỉ mãi mãi trên một ngọn đồi ở Sóc Sơn . Ngày đó. Các chiến sĩ liên lạc gọi dồn dập. vì tuy tuổi đã cao. Hà Nội. Nhưng không một tín hiệu hồi âm. kỷ niệm ngày thành lập QĐNDVN các đồng đội lại tới đây thắp hương tưởng niệm các anh. ông được chứng kiến F361 bắn rơi B. đóng quân ở Phú Thụy.Hà Nội. tín hiệu của Thiều trên bản đồ bay biến mất. Trong toàn cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước lực lượng Không quân Việt Nam hy sinh 367 người."Điện Biên Phủ trên không".52. một vầng lửa nhỏ lao vút vào. cao xạ. xác chiếc B. người dân đã kể lại: Họ thấy 2 vệt lửa. sau này tướng Nguyễn Hồng Nhị gặp lại những phi công Mỹ đã có mặt ở trận tuyến 12 ngày đêm Hà Nội. hay lưới lửa tầm thấp thì không có gì đặc biệt. B. súng trường… tạo một lưới đạn từ tầm cao đến tầm thấp.52 đã phải khuất phục trước Mig của ta". Ông nhận lệnh chuẩn bị chiến dịch lớn: chụp ảnh B. Vừa khóc vừa gọi Thiều.52 chỉ bị thương. mà có thể sau này sẽ là những vật chứng lịch sử. Cả Sở Chỉ huy rộn lên. trong trái tim người Hà Nội. Gia Lâm. Đạn đã phóng nhưng B.52. nhưng ông nghĩ nếu chụp riêng tên lửa. Song điều ông nhớ nhất là cuộc gặp với các cựu phi công Mỹ: "Chúng tôi không có vẻ gì thù hằn hay tỏ thái độ nghi kỵ như đã từng là đối thủ của nhau. là cuộc chiến tranh nhân dân quyết chiến và quyết thắng mọi đe dọa hủy diệt của Mỹ. hàng năm tới ngày 22/12. 14 ly 5. Ngày 18/12/1972. sống mãi cùng đồng đội của lực lượng Không quân Việt Nam. đã thấy B. Chúng tôi hiểu. . Từ đạn bom lại rơi vào bom đạn của 12 ngày đêm Hà Nội.52 bị cháy trên bầu trời Hà Nội. vì yêu cầu bí mật quân sự. Thiều đã cho chiếc Mig 21 của mình áp sát B. lúc ấy không có ai “bắt” phóng viên phải chụp như thế nào.52. chúng tôi chưa thể công bố hành động cảm tử đó. lách qua được vòng vây dày đặc của các chiến đấu cơ địch. anh là người anh hùng của nhân dân. một vầng lửa lớn bùng lên.Khi đó ông vừa ở Thành cổ Quảng Trị ra.. Họ vẫn rất thán phục ta. Thật ra.". cho dù những thông số kỹ thuật của các loại vũ khí không đối không đều tỏ rõ Mig không thể bắn được B. Việt Nam vẫn còn bị Mỹ cấm vận. Chuyện về một tấm ảnh Gặp ông trong những ngày này thật khó. Một ngày sau.. tên lửa. Ông cũng không biết phải chuẩn bị như thế nào. Lúc này.52 còn âm ỉ cháy.52. ông vẫn không thôi rời ống kính. trao đổi một số kinh nghiệm. từ Yên Châu (Sơn La). gần như không có tổn thất.

Gia Định. truyền trên sóng những lời “chia lửa”: Sài Gòn gửi Hà Nội: ”…Lửa miền Bắc đã khều lửa miền Nam. Cũng “oách” lắm so với nhiều người. nhân dân Việt Nam không phải hy sinh chỉ vì Việt Nam mà cả vì chúng tôi. khuôn hình canh sẵn. chớp sáng lòa hết cả khuôn hình. thế nhưng khuôn hình chật hẹp. Kỳ 4: "Chắc tay búa. chỉ có ống kích 50. Hồi đó.52.Thiệu. đốt cháy kho hậu cần Long Bình và kho dầu Nhà Bè. Lửa vây hãm và tiêu diệt quân ngụy. Ngắm trong ống kính. Thông tấn xã Giải phóng Sài Gòn . thiêu hàng mảng lớn cơ đồ “bình định” của Mỹ . "Chắc tay búa.Bắc đang ngày càng cao ngọn. không chân máy mà gác trên cành cây. Và rồi khoảnh khắc ông chờ đợi cả 7 ngày đã đến. Còn nhiều nữa. Europa. không có ống kính góc rộng.Sau 7 ngày “canh”. chuyên viên của Kissinger thừa nhận: "Chúng ta ném bom Bắc Việt Nam để rồi chúng ta chấp nhận thua". Đoàn Công Tính luôn để máy ở tốc độ B. Và đó là tốt nhất để trả lời Nixon và bè lũ…" Romesh Chandra. lửa Hà Nội đang giục lửa Sài Gòn và từ ngoài vô trong. Jaque Madol: Việt Nam sẽ thắng! Không một kẻ thù nào tiêu diệt được một dân tộc vĩ đại như Việt Nam. như một tấm màn lửa úp chụp máy bay Mỹ trong bầu trời đêm. Công nhân Thủ đô đã thực hiện nghĩa vụ "Chắc tay búa.52 và người lái B. vững tay súng" giữa khói lửa bom đạn.52 sẽ tuyệt chủng. máy bay Mỹ không rơi mới lạ! Tấm ảnh đã được đăng ngay trên trang nhất báo QĐND ngày 27/12/1972. Đài Phát thanh Giải phóng. Chính John Negroponte. Sau một cú bấm máy. Tổng Thư ký Hội đồng Hòa bình thế giới: Việt Nam đồng nghĩa với sự vinh quang. chụp xuống sân bay Tân Sơn Nhất. Lửa chiến đấu của quân và dân ta ở cả 2 miền Nam . Chị Phạm Thị Viễn. lửa đốt cháy kho bom thành Tuy Hạ. không thể không nhắc đến đội tự vệ của Nhà máy Cơ khí Mai Động. nguyên thành viên đội tự vệ hào hứng kể lại chiến công của tiểu đội công nhân tự vệ bắn hạ F111 năm ấy. không thấy gì khác. Nếu dân tộc này đầu hàng thì cả nhân loại sẽ bị sụp đổ. cùng trực chiến với các chiến sĩ.52. các hãng thông tấn báo chí liên tục đưa tin ngợi ca tinh thần chiến đấu của nhân dân Việt Nam và Hà Nội. . L’Express. Rainbow: Xưa và nay chưa từng có một dân tộc nào nhỏ như vậy mà có trọng lượng lớn như vậy đối với lịch sử. vững tay súng" Các nhà máy. "Tọa độ lửa Hà Nội là lò sát sinh B.52" Khi ấy. từ hậu phương lớn bất khuất đến tiền tuyến lớn anh hùng đang lên tiếng trả lời đanh thép: Đánh! Lửa thiêu cháy pháo đài bay B. lòng dũng cảm và tinh thần quyết thắng. vững tay súng" Nhắc đến những người công nhân tự vệ bắn hạ máy bay địch trên bầu trời Hà Nội trong 12 ngày đêm 1972. Một sự phối hợp tuyệt đẹp. xí nghiệp ở Thủ đô trong đợt "12 ngày đêm năm 1972" cũng là điểm đánh phá của B52.Gia Định. chúng tôi đều nhận ra rằng. tầm trung của cao xạ và tầm thấp của 12 ly 7. Mỗi lần đứng bên cạnh hố bom do Mỹ rải xuống Việt Nam. Trong ảnh có đủ lưới lửa tầm cao của tên lửa. được bày ở Bảo tàng Quân đội và đăng ở nhiều báo nước ngoài. tấm ảnh “Đêm tháng chạp” ra đời. Hãng Reuters cũng đưa tin: Tọa độ lửa Hà Nội là lò sát sinh B. Washington Pos nhận định: Thất bại này buộc Tổng thống và cố vấn của ông ta chấp nhận những điều kiện của Hà Nội. tối mù mù. được giải A ảnh nghệ thuật Hà Nội năm 1973. Nếu cứ đánh tiếp theo đà này thì trong 2 tháng nữa B. Lửa đấu tranh của nhân dân Sài Gòn . mỗi khi tên lửa phụt lên.

anh Trung đã cùng với các anh em tự vệ trong đơn vị tham gia vận chuyển vác bom đạn phục vụ cho đơn vị pháo 100.Ngày ấy. giờ đây những người thanh niên tuổi 19. Đúng 22h45 ngày 22/12/1972. Tất cả đều là công nhân được giao nhiệm vụ bảo vệ khu vực nhà máy. Quang. đôi mươi năm ấy đã thành ông. cấp trên thông báo máy bay B52 sẽ đánh vào Hà Nội. Món quà mà tôi nhớ nhất chính là 5 thùng lương khô được anh chị em trong đơn vị đem ra ăn ngon lành. Khuyến. Sinh (Nam). Đêm ngày 18/12/1972. Tuyên. trung đội “Ao út” được điều động đến nằm cách xa trận địa Đại đội pháo 100 Hai Bà Trưng khoảng 300 m (đây cũng là công nhân của các nhà máy Dệt 8 -3…) để hợp đồng tác chiến. Đêm đó. bắn cháy máy bay F111 của địch. Tiểu đội súng cao xạ của Nhà máy Cơ khí Mai Động đã điều chỉnh góc độ của súng 14 ly 5 và sẵn sàng chờ địch tới. Mới đầu. một tuần tham gia tự vệ rồi lại một tuần về Nhà máy tham gia sản xuất. Dần. trong chiến tranh chúng tôi tham gia đánh giặc Mỹ. trong niềm hạnh phúc của chiến công đã đạt được”. Trong hoàn cảnh đó. anh chị em trong đội tự vệ phải thay phiên nhau trực. ngay bên cạnh phòng ông là những kỷ vật.chị Viễn nhớ lại giờ phút lịch sử đó. Nhưng đến đầu năm 1972. Tại công ty. Mỹ cho máy bay ném bom vào Bệnh viện Bạch Mai. khi Mỹ cho không quân đánh vào Hà Nội. Đại đội tự vệ “Ao út” được Đại đội pháo 100 đề nghị sang tiếp đạn. Sau ngày hoà bình lập lại. chúng tôi là những công nhân được tham gia chiến đấu bảo vệ vùng trời Thủ đô và chiến công bắn hạ máy bay F111 là kỷ niệm mà những người công nhân chúng tôi thời đó không thể nào quên. “Khi chúng tôi bắn xong thấy máy bay xẹt qua có một vệt sáng nhưng vẫn không biết mình đã bắn trúng. nhận được lệnh bắn của chỉ huy. Hiếu. Nét mặt vui tươi. chị kể tiếp: “Sau chiến công bắn hạ F111. bắt sống hai phi công. những tấm ảnh tư liệu về những ngày tham gia chiến đấu bảo vệ Nhà máy Cơ khí Mai Động được ông bố trí trưng bày tại một gian phòng rộng và . Thành. Sau đó “Ao út” lại được di chuyển ra trận địa mới ở Vân Đồn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu. chị Dần. Sau 35 năm. chúng tôi nhận được rất nhiều lời khen tặng. Trong niềm vui kỷ niệm 35 năm chiến thắng B52 trên bầu trời Hà Nội. chị Hiếu. PGĐ Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Mai Động . Đội tự vệ được cấp trên giao cho 2 khẩu súng 14 ly 5 và được đặt tên là đơn vị “Ao út” (đơn vị có nhiều người có thân hình nhỏ bé. Sinh. Trước đây. còn bây giờ trong thời bình chúng tôi tự hào được góp một phần sức mình vào sự phát triển của nhà máy và xây dựng Thủ đô”. Khoảng 8h ngày 22/12/1972. nên đã báo cho đơn vị xác định rõ vị trí. ông Nguyễn Văn Trung. dù toàn là những người nhỏ con nhưng chị Viễn. Có người tuổi cao đã về hưu. Từ đêm 18/12 đến đêm 22/12. khu dân cư tập thể Mai Hương. Trung. thường xuyên bay trinh sát dẫn đường cho B52 vào bắn phá. 35 năm đã trôi qua. ít tuổi). có lần đích thân bác Tôn và Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã xuống chúc mừng và tặng quà. động viên anh chị em phát huy tinh thần đã đạt được để tiếp tục chiến đấu. nhưng vào những dịp kỷ niệm này. Mai. Mãi sau cho đến khi được cấp trên báo đơn vị đã bắn cháy máy bay F111 rơi ở Hoà Bình. lên nòng pháo chờ địch. tiểu đội đồng loạt nổ súng bằng một điểm xạ ngắm 22 viên đạn. Do bên quân khu Thủ đô đã theo dõi được đường bay của máy bay F111 của địch. đội tự vệ của Nhà máy Cơ khí Mai Động gồm 11 người: Viễn. đội tự vệ của Nhà máy Cơ khí Mai Động được biên chế rời vị trí sản xuất để trực chiến 24/24.người đã tham gia đại đội “Ao út” bắn hạ F111 vui vẻ cho biết: “Ngày ấy. các anh chị em trong Đội tự vệ lại trở về tham gia sản xuất tại Nhà máy Cơ khí Mai Động. người còn khả năng thì tiếp tục ở lại cống hiến cho Nhà máy (nay là Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Mai Động). thành bà. đơn vị “Ao út” được cấp trên báo máy bay địch lại có đợt đánh bom vào Hà Nội. bãi Phúc Xá… Cả Hà Nội rực trong lửa đạn. lúc đó chúng tôi mới được biết nên vô cùng sung sướng” . các thành viên trong đại đội "Ao út" thường gặp gỡ nhau để ôn lại ký ức hào hùng ấy.

ông nhớ nhất lần phá quả bom tại Sân bay Bạch Mai. ông nhận mình như vậy bởi nhiều hôm ông đi phá bom quên không đeo băng đỏ nhưng mọi người vẫn nhận ra ông là người tháo bom và cái tên "Tuyến phá bom" cũng được gọi từ đó. khi thấy Hà Nội đổi thay như bây giờ. vững tay súng" cùng quân dân thủ đô bảo vệ Hà Nội. ông Tuyến đã tham gia phá bỏ gần 100 quả bom các loại.. nhưng ông Nguyễn Văn Tuyến. đồng đội năm xưa tặng. cả Hà Nội là một bãi chiến trường.. Sau lần đó.bảo quản trang nghiêm. cánh đồng Định Công. nơi đây là trung tâm của các đợt ném bom bắn phá của Mỹ cuối năm 1972. hình như họ là những người vui nhất. .. mọi lúc tại những điểm nóng bỏng nên ông Tuyến cho rằng mình là người “nổi tiếng”. sau nhiều giờ tháo bỏ quả bom loại 200 kg. Nơi 4 lần bị đánh phá Giờ đây. giữa những ngày Hà Nội kỷ niệm chiến thắng B52. Trong đó riêng chiến dịch 12 ngày đêm. chính vì sự có mặt ở mọi nơi. ông Tuyến vui vẻ kể về chuyện ông tham gia phá bom trong suốt 12 ngày đêm Mỹ đánh phá Hà Nội. cuối cùng tháo xong thì ông mới biết chỉ cần chậm một chút nữa thôi là bom có thể phát nổ ngay tức khắc.. Kỳ cuối: Hà Nội của "12 ngày đêm" và 35 năm sau. Trên tay ôm bó hoa tươi thắm do những người đồng chí. Chính vì thế. nhưng nhìn lại 35 năm trước. Sở dĩ.. họ là những người công nhân "chắc tay búa. Nhiệm vụ của chúng tôi phải quan sát và tháo nhặt các loại bom rơi vãi để đảm bảo an toàn cho người dân sinh sống. ông đã tham gia phá 6 quả bom loại nặng 200 kg trên đường Trường Chinh. cứ nơi nào có bom Mỹ thả xuống là chúng tôi lại có mặt”. Trong những lần tham gia phá bom trong 12 ngày đêm. 35 trước. Lần đó. Ông Tuyến nhớ lại: “Trong chiến dịch 12 ngày đêm. Cái “nghề” mình làm là như thế. Những chứng nhân nhìn về ký ức 12 ngày đêm cuối năm 1972 của Hà Nội 35 năm trước và tự hào về một Hà Nội đổi thay sau 35 năm.. Với ông. Có lẽ. tránh tình trạng gây chết do bom nổ sót. bom mìn được rải khắp nơi gần khu dân cư. Chúng tôi gặp ông trong buổi lễ kỷ niệm 35 năm đánh thắng B52 trên bầu trời Hà Nội (do UBND quận Đống Đa tổ chức vào ngày 8/12/2007). làng Định Công. . nhưng ông chỉ cười và nói: “Nếu nó nổ thì đã nổ rồi. nhưng trong suốt thời kỳ Mỹ ném bom đánh phá ra miền Bắc. Bệnh viện Bạch Mai đã được xây dựng lại khang trang và hiện đại.. sân bay Bạch Mai. ranh giới giữa may mắn và rủi ro chỉ cách nhau trong gang tấc”. mọi người thấy may cho ông. Vẫn vẹn nguyên một niềm tự hào. công nhân Nhà máy Cơ khí Hà Nội lại có nhiệm vụ quan sát tham gia tháo dỡ mọi loại bom mìn trên địa bàn Hà Nội. 35 năm sau. những kỷ vật đó chính là một phần không thể thiếu để công ty phát triển như ngày hôm nay Niềm vui của đội trưởng công binh phá bom Cũng là công nhân cơ khí như đội tự vệ Nhà máy Cơ khí Mai Động.. Là công nhân cơ khí.

nên cuối cùng chúng tôi đã đưa được toàn bộ bệnh nhân ra ngoài an toàn” . trở thành một bệnh viện trung tâm chữa trị của cả nước. nguồn lương thực dự trữ đã cạn kiệt. Là bác sĩ thì phải đặt nhiệm vụ cứu người lên hàng đầu. Trước tình cảnh đó. Thế nhưng do số lượng bệnh nhân bị trọng thương ngày càng nhiều nên không thể di chuyển được. Giờ đây. gạch nát. bệnh viện lại được trang bị máy móc chữa trị hiện đại và có đội ngũ y. Với ông Đại. Đỗ Doãn Đại.GS. bác sĩ giỏi nên để uy hiếp tinh thần của quân và dân ta. đây chính là hành động của lương tri. Bệnh viện Bạch Mai là nơi tiếp nhận rất nhiều bệnh nhân thuộc khu vực phía Nam Hà Nội. toàn bộ Bệnh viện Bạch Mai như một bãi hoang tàn: Nhà sập. Cuộc chiến tranh ở Việt Nam đã trở thành cuộc chiến tranh mới trong lịch sử. ông Đại lại nhớ về vị thủ tướng Thụy Điển. Bệnh viện Bạch Mai đã đứng dậy cùng Hà Nội. Kết thúc đợt rải bom thứ tư ngày 22/12/1972 của không quân Mỹ vào Bệnh viện Bạch Mai. sau 35 năm. của tình yêu thương đồng loại và khát vọng hoà bình của bạn bè quốc tế đối với nhân dân Việt Nam. ở dưới lòng đất nhiều cửa hầm bị đóng sập. Đó là nhờ sự nỗ lực của đội ngũ y. nhốt hàng trăm bác sĩ và bệnh nhân phía trong. Tội . bệnh viên Bạch Mai đã được xây dựng lại khang trang. Trước tình cảnh đó các y. mặc dù các bệnh nhân đã được đưa ra khỏi hầm sập. “Sau khi Mỹ ngừng ném bom. bác sĩ Đại được cấp trên ra lệnh phải chuyển bệnh viện đi nơi khác an toàn để tiếp tục chữa trị. đó chính là minh chứng về tội ác của quân đội Mỹ đối với nhân dân Việt Nam. tôi đã cho các anh em nhà bếp nổi lửa nấu hai nồi cháo to để ăn chống đói rồi động viên mọi người cùng nhau khắc phục khó khăn để có thể chữa trị tốt nhất cho các bệnh nhân tại bệnh viện” – ông Đại nhớ lại khó khăn thời đó. đồng thời vận động nhân dân Thuỵ Điển hãy cùng với chính phủ Thuỵ Điển quyên góp tiền của để giúp đỡ nhân dân Việt Nam xây dựng lại Bệnh viện Bạch Mai. Tổng Thư ký Hội đồng Hòa bình thế giới đã đến thăm Việt Nam. Có những lúc. Trong hoàn cảnh đó. đến Hà Nội. Tại khu vườn hoa Bệnh viện Bạch Mai. Tự "đứng dậy" cùng Hà Nội Từ trong đau thương. cây đổ. chứng kiến cảnh tượng hoang tàn của bệnh viện Bạch Mai ông đã đồng cảm và biết ơn đối với dân tộc Việt Nam: “Chúng ta bày tỏ lòng biết ơn của chúng ta về những gì mà họ đã cống hiến cho thế giới. tay kia nắm chặt lại chỉ lên trời và bên cạnh viết tên 30 người đã tử vong trong trận không kích ngày 22/12/2007. Mỹ đã liên tiếp đánh phá vào Bệnh viện Bạch Mai. bác sĩ và và cán bộ công nhân viên trong bệnh viện qua nhiều thế hệ cũng như những nỗ lực giúp đở của bạn bè quốc tế. nhưng không vào sao được khi hàng trăm người đang bị mắc kẹt trong đó. bác sĩ chúng tôi vào trong hầm đưa bệnh nhân mắc kẹt phía trong hầm ra vì sợ hầm sập. có tượng đài người phụ nữ một tay đỡ một người ngã xuống. Cuối cùng. ông Đại quyết định: phải khắc phục khó khăn bằng mọi cách để ở lại bệnh viện tiếp tục chữa trị cho các bệnh nhân. một chuyên gia huyết học người Pháp khi sang Việt Nam. Thủ tướng Thụy Điển Olop Palmer đã tình nguyện xuống đường biểu tình phản đối chiến tranh của Mỹ đối với nhân dân Việt Nam. sau ngày Mỹ ngừng ném bom Miền Bắc. trong từ điển của tất cả các thứ tiếng và nó có nghĩa là lòng dũng cảm vô song. Các bác sĩ nhiều thế hệ của bệnh viện bảo. trong khi cấp trên lại chưa thể tiếp ứng. Nhớ lại sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế sau chiến tranh. Sau 4 trận đánh phá kéo dài từ ngày 16/4 đến ngày 22/12/1972 của không quân Mỹ. đứng trước cảnh đổ nát của bệnh viện Bạch Mai đã thốt lên: “Tôi là người làm khoa học kỹ thuật. lòng quyết tâm và chủ quyền của một dân tộc…”. Đầu 1973 Yvonme Capde Ville. nhưng nguy cơ không quân Mỹ tiếp tục đánh phá vào bệnh viện hoàn toàn vẫn có thể xảy ra. Năm 1972.Bác sĩ Đại nhớ lại. bác sỹ và đội cứu hộ Đống Đa phải phá cửa hầm để len vào trong đưa bệnh nhân ra: “Lúc đầu những người trong đội cứu hộ ngăn không muốn cho các y. nhiều người đã phải hy sinh. nhưng về nước tôi phải ngừng làm chuyên môn một thời gian để làm chính trị tố cáo tội ác của Mỹ đối với nhân dân Việt Nam”. Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai hồi ấy kể lại: Thời đó. Romesh Chandra. Đặc biệt.

là truyền thống anh hùng đang được hâm nóng trong những ngày này. chúng tôi đã tìm mọi cách để cứu sống những người bị gạch ngói trùm lên trong đống đổ nát. Phố thiếu 3 số nhà Nhắc tới 12 ngày đêm Điện Biên Phủ trên không trên bầu trời Hà Nội. để mọi người đi qua đều có thể nhìn thấy. 49. hôm nay nhìn lại tôi thấy Hà Nội đã có rất nhiều đổi thay. hiền hoà. để tự hào và tiếp tục phấn đấu để xây dựng vì một Hà Nội Hoà Bình và phát triển”… . hàng cửa sắt đã được sơn xanh ngăn đài tưởng niệm với vỉa hè. Ở dưới đường là cảnh tượng ô tô. 51. Chúng tôi tự hào được góp một phần nhỏ công sức của mình vào sự phát triển đó. Vào 22h45 hôm ấy. toà nhà P bệnh viện Bạch Mai. phá sập hàng nghìn ngôi nhà. để không ai có thể quên được một thời bom đạn trên con phố này. Trong khu tưởng niệm Khâm Thiên. Bởi đó là lịch sử. giết và làm bị thương 577 người. Nơi đây gợi lại cho chúng ta nỗi đau đêm 26/12/1972. xe máy và các loại phương tiện giao thông qua lại bóp còi inh ỏi. Ông Nguyễn Khả Thắng. thấy bom loé sáng trên khu Khâm Thiên nên đã cùng một số anh em tự vệ quay trở lên. Đến 22h45 phút. địch đã xuất kích cho ném bon khu vực Khâm Thiên. Nhưng vẫn có quá nhiều người chết và bị thương. để tưởng nhớ. “Khi chúng tôi có mặt thì toàn bộ khu vực Khâm Thiên đã bị bom Mỹ đánh phá tan hoang. mất mát. đêm nay địch sẽ đánh vào trung tâm thành phố. Những nỗi đau về vụ thảm sát của không quân Mỹ ở Khâm Thiên sẽ mãi mãi là nốt lặng để chúng ta tưởng nhớ. Nhìn cảnh tượng nhộn nhịp của cuộc sống yên bình hôm nay. đối lập hoàn toàn với tiếng bom đạn của chiến tranh năm xưa. Lúc đấy ông đang làm nhiệm vụ ở bãi Xã Đàn. đa số đều là trẻ em và phụ nữ”. gần 100 bức ảnh tư liệu sống động về quá trình đấu tranh và bảo vệ bệnh viện trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ đang được trưng bày trước cửa ra vào. Trong đó. ông Nguyễn Văn Quỳ. những cây đại giữa mùa đông se lạnh vẫn xanh tốt đứng bao quanh bức tượng người mẹ bế đứa con thơ đã chết như biểu tượng cho một triết lý nhân sinh: sự sống đang nảy sinh từ trong đau thương. cán bộ quân đội quận Đống Đa . Đi vào gian sảnh bên trong tầng 1. bác sỹ vẫn đang phải chữa trị cho những thương binh và trẻ em ảnh hưởng bởi chất độc da cam. những tấm ảnh về đợt tàn phá của không quân Mỹ năm 1972 tại Bệnh viện Bạch Mai đang gây được sự chú ý đặc biệt. ba số nhà này với diện tích gần 1000m2 đã được dành để xây Đài tưởng niệm Khâm Thiên. một trong những nơi được nhắc đến nhiều nhất là “tượng đài khâm Thiên” trên phố Khấm Thiên.ông thắng nhớ lại. Trung đội phó dân quân tự vệ phường Khâm Thiên thời đó kể lại: 8h sáng ngày 26/12/1972 ông và 22 anh em khác trong đội tự vệ đường phố Khâm Thiên nhận được lệnh sẵn sàng chiến đấu bởi vì. Có lẽ chính vì những đau thương đó.ác đó giờ đây vẫn hiện hữu khi hàng ngày các y. không quân Mỹ đã ném bom gây nên vụ thảm sát đẫm máu. Bom đạn của chiến tranh trước kia đang được thay thế bằng màu xanh của cuộc sống yên bình. trên vỉa hè lại được đặt điểm dừng xe buýt nên người đứng chờ xe lên xuống rất đông. Phía trước đài tưởng niện. mà ngày nay trên phố Khâm Thiên bên số lẻ không có ba số nhà 47.người tham gia chỉ huy quân đội bắn B52 trên bầu trời Khâm Thiên trong 12 ngày đêm 1972 tự hào: “Sau 35 năm đánh bại B52 của Mỹ.