BÀI GIẢNG MÔN HỌC CƠ SỞVĂN HÓA VIỆT NAM TS.

TRẦN QUANG KHÁNH

1

GIÔÙI THIEÄU CHÖÔNG TRÌNH MOÂN CÔ SÔÛ VAÊN HOÙA VIỆT NAM
@ Moân cô sôû vaên hoùa VN: seõ hoïc trong 3 ñôn vò hoïc trình goàm 45 tieát @ Taøi lieäu tham khaûo: - Cô sôû vaên hoùa cuûa Gs. Traàn Quoác Vöôïng - Cô sôû vaên hoùa cuûa Gs Ts Traàn Ngoïc Theâm @ Noäi dung nghieân cöùu: Phaàn 1: Moät soá vaán ñeà chung veà vaên hoùa vaø VH Vieät Nam 2 Phaàn 2: Nhöõng thaønh toá cuûa vaên hoùa

PHẦN I: TOÅNG QUAN VEÀ VAÊN HOÙA VAØ VAÊN HOÙA VIỆT NAM
I- VAÊN HOÙA LAØ GÌ?
1- KHAÙI NIEÄM:
VAÊN HOÙA LAØ HỆ THỐNG HỮU CƠ NHÖÕNG GIAÙ TRÒ VAÄT CHAÁT VAØ TINH THAÀN ÑÖÔÏC CON NGÖÔØI SÁNG TAÏO VÀ TÍCH LŨY RA TRONG QUAÙ TRÌNH SOÁNG, TOÀN TAÏI VAØ PHAÙT TRIEÅN

3

2- CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA VAÊN HOÙA

1. Văn hóa có tính hệ thống 2. Văn hóa có tính giá trị. 3. Văn hóa có tính nhân sinh 4. Văn hóa có tính lịch sử

4

CÁC CHỨC NĂNG CỦA VĂN HÓA Chức năng tổ chức xã hội Chức năng điều chỉnh xã hội Chức năng giao tiếp Chức năng giáo dục 5 .3.

Chủ yếu thiên về giá trị vật chất. VĂN VẬT @ Văn hóa: .Có tính quốc tế .Gắn nhiều hơn với phương Tây. đô thị 6 . kỹ thuật .Chứa cả giá trị vật chất và tinh thần @ Văn minh: .4-VĂN HÓA VỚI VĂN MINH VĂN HIẾN.Cho biết trình độ phát triển .

VĂN HIẾN. hiện vật ) 7 .VĂN HÓA VỚI VĂN MINH. VĂN VẬT @ Văn hiến:  Thiên về giá trị tinh thần  Có tính truyền thống @ Văn vật:  Thiên về giá trị vật chất ( nhân tài. di tích.

ĐIỂM CHUNG CỦA VĂN HÓA VĂN HIẾN VÀ VĂN VẬT  Đều có bề dày lịch sử  Có tính dân tộc  Gắn bó nhiều với phương Đông nông nghiệp 8 .

CÔ SÔÛ HÌNH THAØNH VAÊN HOÙA NGÖÔØI VIEÄT A/ Những điều kiện bên trong 1. gắn với thiên nhiên @ Hình thaønh vaên hoùa gốc noâng 9 nghieäp . quaàn cö. oån ñònh.VĂN HÓA VIỆT NAM I. vaø nhöõng vuøng ñoàng baèng @ Cö daân soáng baèng ngheà troàng troït.II.Đònh vò vaên hoùa Vieät Nam Việt Nam thuộcVùng VH Phöông Ñoâng: @Xöù noùng -> möa nhieàu -> Taïo soâng ngoøi.

II.Vaên hoùa phöông Taây:  Ñòa hình baèng phaúng => Taïo ra nhöõng ñoàng cỏ rộng lớn Moâi tröôøng khí haäu khoâ  Chaên nuoâi phaùt trieån  Daân cö coù loái soáng du muïc  Hình thaønh vaên hoùa goác du muïc => Rất khác biệt với VH Phương Đông 10 .VĂN HÓA VIỆT NAM 2.

CÔ SÔÛ HÌNH THAØNH VAÊN HOÙA NGÖÔØI VIEÄT A/ Những điều kiện bên trong 3 -Ñaëc ñieåm con ngöôøi Vieät nam @ Mảnh đất con người xuất hiện sớm => Tính bản địa được khẳng định @ Cộng với quá trình thiên di các luồng dân cư @ => Chủ thể là quốc gia đa dân tộc. thể hiện tính đa dạng 11 .VĂN HÓA VIỆT NAM I.

VĂN HÓA VIỆT NAM CÔ SÔÛ HÌNH THAØNH VAÊN HOÙA NGÖÔØI VIEÄT A/ Những điều kiện bên trong 4.Ñặc ñiểm lịch sử: Đó là: Lịch sử dựng và giữ nước @ Thời kỳ 18 thế Vua Huøng ( 2500 năm ) @ TK 1000 năm Bắc thuộc @ TK 1000 năm giành và giữ chủ quyền @ TK đô hộ thực dân ( 80 năm ) @ Tkyø giaûi phoùng daân toäc vaø khaùng chiến chống ngoaïi xâm @ Tkyø xây dựng đất nước 12 .

Bách Việt => Nam sông Dương Tử -> Bắc Trung Bộ Việt Nam => Được định hình trên nền không gian văn hóa Đông Nam Á 13 .Không gian văn hóa @ Không gian gốc của VH Việt Nam: Nằm ở khu vực cư trú của Người Nam Á .VĂN HÓA VIỆT NAM CÔ SÔÛ HÌNH THAØNH VAÊN HOÙA NGÖÔØI VIEÄT B/ Những ảnh hưởng bên ngòai 1.

VĂN HÓA VIỆT NAM CÔ SÔÛ HÌNH THAØNH VAÊN HOÙA NGÖÔØI VIEÄT B/ Những ảnh hưởng bên ngòai 1.Không gian văn hóa @ Là nơi giao điểm của các nền văn hóa:  Giao lưu với VH Trung Quốc. Ấn Độ => Đạo Phật và các đạo Laõo. Nho…xâm nhập  Giao lưu với các nước Đông nam Á Trong đó giao lưu với Chăm Pa là sâu đậm nhất 14 .

Kitoâ giaùo .Học thuyết Mác Lê Nin 15 .Mỹ @.VĂN HÓA VIỆT NAM CÔ SÔÛ HÌNH THAØNH VAÊN HOÙA NGÖÔØI VIEÄT B/ Những ảnh hưởng bên ngòai @-Ảnh hưởng của văn hóa Phương Tây: .Pháp .

III.Giai đọan văn hóa tiền sử .Giai đọan văn hóa Văn Lang Âu Lạc .TIẾN TRÌNH VĂN HÓA VIỆT NAM 1/ Lớp văn hóa bản địa: @.Nghề nông nghiệp lúa nước. heä thoáng Laïc haàu. vaên hoùa baûn ñòa Vieät coå phaùt trieån .Nền kinh tế hái lượm. kỹ nghệ luyeän kim phát triển – Đồ đồng Đông Sơn . .Cô caáu toå chöùc trieàu ñình ( Chia ñaát 16 nöôùc thaønh 15 boä.Khỏang giữa thiên niên kỷ thứ III tr CN .Hình thành xã hội lòai người .Chöõ vieát. săn bắn… @.

Sự tàn phá của kẻ xâm lược * Mở đầu cho giai đọan giao lưu tiếp bieán VH Trung Hoa và khu vực Toùm laïi: Veà vaên hoùa vöøa coù dung hoøa. vöøa bò cöôõng cheá 17 .Giai đọan vaên hoùa TK chống Bắc thuộc ( Khởi đầu từ trước công nguyên ) * Ý thức đối kháng trước nguy cơ xâm lược * Sự suy tàn của văn minh Văn Lang – Âu Lạc .Sự suy thóai tự nhiên .TIẾN TRÌNH VĂN HÓA VIỆT NAM 2/ Lớp văn hóa giao lưu với văn hóa Trung Hoa và khu vực: @. choïn loïc töï nguyeän.

TIẾN TRÌNH VĂN HÓA VIỆT NAM 2/ Lớp văn hóa giao lưu với văn hóa Trung Hoa và khu vực: @ Giai đọan văn hóa Đại Việt ( 938 – 1802 ) * Ñaây laø giai ñoaïn giaønh quyeàn töï chuû ñaát nöôùc => Coù nhieàu ñoùng goùp cho neàn vaên hoùa VN * Baét ñaàu töø Ngoâ Quyeàn -> heát nhaø Taây Sôn * Ñaëc ñieåm: .Boä maùy haønh chính v. .Caùc cuoäc môû ñaát xuoáng Phöông Nam… 18 .Phaät giaùo ñôøi Lyù Traàn.Cheá ñoä thi cöû. .VH daân gian .v… ñöôïc toå chöùc vaø chuù troïng duy trì vaø phaùt huy . Nho giaùo ñôøi Leâ ñaït ñeán ñoä cöôøng thònh.

AÂu hoùa. lai caêng. yù thöùc baûo toàn VH daân toäc.TIẾN TRÌNH VĂN HÓA VIỆT NAM 3/ Lớp văn hóa giao lưu với văn hóa Phöông Taây: @ Giai đọan văn hóa Đại Nam ( 1802 – 1858 ) * Caûi caùch toå chöùc cuûa Nhaø Nguyeãn . ñeå toùc nhuoäm raêng… * Giai ñoaïn Trònh Nguyeãn phaân tranh * Ñaây laø thôøi kyø xuaát hieän söï xaâm nhaäp truyeàn giaùo töø Phöông Taây * Xuaát hieän 2 xu höôùng: .Choáng AÂu hoùa. coå suùy vaên minh phöông Taây 19 . môû cöûa. aùo daøi khaên ñoùng.

1975 * Thôøi kyø 1954 .TIẾN TRÌNH VĂN HÓA VIỆT NAM 3/Lớp văn hóa giao lưu với văn hóa Phöông Taây: @ Giai đọan văn hóa hieän ñaïi: * Thôøi kyø 1945 -1954 * Thôøi kyø 1954 .1975 20 .

THÀNH TỐ CỦA VĂN HÓA VIỆT NAM @ Chúng ta sẽ nghiên cứu các yếu tố: * Văn hóa nhận thức .Tổ chức đời sống tập thể .Nhận thức về con người * Văn hóa tổ chức .PHẦN II.Ứng xử với môi trường xã hội 21 .Nhận thức về không gian .Tổ chức đời sống cá nhân * Văn hóa ứng xử .Nhận thức về thời gian .Ứng xử với môi trường tự nhiên .

I.Caáu truùc thôøi gian @ Nhaän thöùc veà con ngöôøi 22 .Caáu truùc khoâng gian .VAÊN HOÙA NHẬN THỨC Vaên hoùa nhaän thöùc cuûa ngöôøi Vieät: Seõ trình baøy: @ Nhaän thöùc veà vuõ truï .Tö töôûng xuaát phaùt .

Cha – Mẹ => Tạo ra con cái 23 .Trời – Đất => Hoa màu .Trieát lyù AÂm döông cuûa cö daân noâng nghieäp Cö daân noâng nghieäp chæ quan taâm: .Söï sinh soâi naåy nôû cuûa hoa maøu .Nhận thức về vũ trụ 1.VAÊN HOÙA NHẬN THỨC I.Söï duy trì noøi gioáng Trực quan ban đầu của họ là: .

höôùng ngoaïi… 24 . tình caûm. chaäm. tónh. höôùng noäi… Ñaëc tính döông: Maïnh meõ. cứng rắn. phaùt trieån. nhanh. ñoäng.VAÊN HOÙA NHẬN THỨC @ Qua Trieát lyù AÂm döông. Từ đó: => Hình thaønh ra caùc caëp ñoái laäp => Khaùi nieäm AÂm – Döông xuaát hieän Ñaëc tính aâm: Meàm deûo.

VAÊN HOÙA NHẬN THỨC… @- Hai qui luaät AÂm- Döông: => Khoâng coù gì hoaøn toaøn aâm hoaëc döông, trong aâm coù döông, trong döông coù aâm
=> AÂm - Döông gaén boù maät thieát vôùi nhau, vaän ñoäng chuyeån hoùa cho nhau

25

VAÊN HOÙA NHẬN THỨC…
@ Trieát lyù AÂm- Döông vaø tính caùch
ngöôøi Vieät Tạo ra:

=> Trieát lyù soáng bình quaân: Khoâng cöïc
ñoan, deã dó hoøa, khoâng maát loøng, sống hài hòa với thiên nhiên => Khaû naêng thích nghi cao: Linh hoaït, laïc quan => Coù loái tö duy toång hôïp mang ñaäm tính bieän chöùng
26

VAÊN HOÙA NHẬN THỨC…
2- Nhaän thöùc veà caáu truùc khoâng gian: => Khoâng gian vuõ truï laø moät phaïm truø roäng lôùn, phöùc taïp => Vuõ truï laø söï vaän ñoäng khoâng ngöøng * Từ cái nhìn cặp đôi: Mô hình 2 yếu tố =>* Moâ hình Tam taøi:
• Ñoù laø moâ hình nhìn vuõ truï baèng moâ hình 3 yeáu toá
27

VAÊN HOÙA NHẬN THỨC… 2- Nhaän thöùc veà caáu truùc khoâng gian:
*Moâ hình Nguõ haønh: • Ñoù laø moâ hình nhìn vuõ truï baèng moâ hình 5 yeáu toá • Laø söï phaùt trieån töø Tam Taøi, theå hieän söï naêng ñoäng, thích öùng tröôùc söï phaùt trieån, giaûi thích vuõ truï • Ñaây laø 5 loaïi quan heä cô baûn vôùi tính khaùi quaùt cao: Kim, moäc, thuûy, hoûa, thoå 28 • ÔÛ ñoù: Thoå laø trung taâm

kim khaéc moäc… *So Saùnh quan nieäm caáu truùc khoâng gian VH VN: Thaùi cöïc->löôõng nghi ->Tam taøi -> nguõ haønh 29 .VAÊN HOÙA NHẬN THỨC… *Moâ hình Nguõ haønh ( Tiếp ): 5 haønh coù moái töông sinh vaø töông khaéc: • Töông Sinh: Thuûy sinh moäc-> hoûa-> Thoå -> Kim • Töông khaéc: Thuûy khaéc hoûa. hoaû khaéc kim.

döông:  Saûn phaåm loái tö duy toång hôïp  Keát hôïp vieäc xem xeùt chu kyø maët traêng vaø maët trôøi => Taùc ñoäng vaøo traùi ñaát  Phaûn aùnh söï bieán ñoåi cuûa thôøi tieát coù tính chu kyø 30 .Nhaän thöùc veà caáu truùc thôøi gian: * Lòch aâm.VAÊN HOÙA NHẬN THỨC… 3.

maïo.Chi  Söï duïng caùc yeáu toá bieåu tröng  Hình töôïng caùc con vaät gaàn guõi vôùi ñôøi soáng  Heä Can goàm 10 yeáu toá do 5 haønh phoái hôïp: Giaùp-AÁt. .Quùi  Heä Chi: Goàm 12 con vaät Tyù. tuaát.VAÊN HOÙA NHẬN THỨC… 3. thìn. muøi. tî. söûu. Maäu. thaân. daàn.kyû.Nhaän thöùc veà caáu truùc thôøi gian: * Heä ñeám: Heä Can .Taân. Bính-Ñinh. 31 daäu. Canh. Nhaâm. ngoï. hôïi.

mieäng • 5 chất cấu tạo cơ thể: Xương.v… 32 .Con ngöôøi cuõng coù caáu truùc moâ hình 5 yeáu toá ( Nguõ haønh ) • Nhö nguõ taïng:Thaän.can.Con ngöôøi cuõng coù aâm döông . thịt v.Nhaän thöùc veà con ngöôøi: .Con ngöôøi laø moät tieåu vuõ truï . huyết. muõi. tyø • Nguõ giaùc:Tai. taâm. maét. gân. löôõi. pheá.VAÊN HOÙA NHẬN THỨC… 4. da.

VAÊN HOÙA TỔ CHỨC Vaên hoùa Toå chöùc bao gồm: Văn hóa toå chöùc đời sống cộng đồng @Tổ chức nông thôn @Tổ chức Quốc Gia @Toå chöùc đô thị Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân: @ Tín ngưỡng @ Phong tục @ Giao tiếp @ Thưởng thức nghệ thuật 33 .II.

Toå chöùc noâng thoân @Theo huyeát thoáng @Theo ñòa baøn cö truù: Xoùm. sôû thích: Phöôøng.Vaên hoùa Toå chöùc cộng đồng: 1. hoäi @ Toå chöùc theo truyeàn thoáng: Giaùp => VH Việt nam là VH làng xã với 2 đặc tröng: .VAÊN HOÙA TỔ CHỨC… I.Tính cộng đồng .Tính tự trị 34 . laøng => Xaõ @Toå chöùc theo ngheà nghieäp.

VAÊN HOÙA TỔ CHỨC… I. bò noâng thoân chi phoái. thaäm chí bò noâng thoân hoùa 35 .Toå chöùc ôû Ñoâ thò @ Ñoâ thò VN do nhaø nöôùc sinh ra @Thöïc hieän chöùc naêng haønh chính laø chuû yeáu @Quan heä chaët cheõ vôùi noâng thoân => Ñoâ thò VN chòu aûnh höôûng cuûa noâng thoân.Vaên hoùa toå chöùc ñôøi soáng coäng ñoàng 2.

của nhà .Nước chæ laø môû roäng chöùc naêng cuûa laøng .VAÊN HOÙA TỔ CHỨC… I-Vaên hoùa toå chöùc ñôøi soáng coäng ñoàng 3.Trong toå chöùc XH Vieät Nam ñôn vò trung gian giöõa laøng vaø nöôùc laø khoâng 36 .Việc nước là việc của làng.Nöôùc laø moät caùi laøng lôùn .Toå chöùc Quoác Gia @ Quan nieäm Ngöôøi Vieät: .

kìm haõm söï phaùt trieån.Döông @ Vaên hoùa toå chöùc ñôøi soáng taäp theå trong lòch sö aâm luoân luoân maïnh hôn döông .Ñoâ thò: Bao goàm phaàn ñoâ vaø phaàn thò Quan heä giöõa caùc yeáu toá moãi caëp  Baûn chaát laø moái quan heä AÂm .Quoác gia: Bao goàm noâng thoân vaø ñoâ thò .Taïo ra s/ maïnh choáng ng/ xaâm.TOÙM LAÏI @ Vaên hoùa toå chöùc ñôøi soáng taäp theå taïo neân nhöõng nhoùm löôõng phaân . choáng ñoàng hoùa . laøng coâng thöông .Noâng thoân:Laøng thuaàn noâng.AÂm caøng thònh thì döông caøng suy -> Baûo thuû. ñoåi môùi… 37 .Khaû naêng baûo toàn maïnh hôn khaû naêng phaùt trieån .

VAÊN HOÙA TOÅ CHÖÙC ÑÔØI SOÁNG CAÙ NHAÂN  Vaên hoùa toå chöùc ñôøi soáng caù nhaân laø moät boä phaän trong vaên hoùa coäng ñoàng  Noù ñöôïc toå chöùc treân caùc maët: * Nhaän thöùc theá giôùi -> Tín ngöôõng * Töï ñaët mình vaøo nhöõng qui ñònh ñeå ñieàu chænh -> Phong tuïc * Giao tieáp vôùi tö caùch laø moät thaønh vieân CÑ 38 * Naåy sinh nhu caàu thöôûng thöùc .

VAÊN HOÙA TOÅ CHÖÙC ÑÔØI SOÁNG CAÙ NHAÂN I. thöïc: naåy nôû ) => Ñaây chính laø vieäc toân thôø cô quan sinh duïc nam nöõ vaø haønh vi giao phoái 39 .Tín ngöôõng phoàn thöïc: Xuaát phaùt töø moâi tröôøng soáng.TÍN NGÖÔÕNG 1. cö daân noâng nghieäp chæ quan taâm: * Söï sinh soâi naåy nôû cuûa hoa maøu * Vaán ñeà duy trì gioáng noøi => Xuaát hieän tín ngöôõng phoàn thöïc ( Phoàn: nhieàu.

TÍN NGÖÔÕNG SUØNG BAÙI TÖÏ NHIEÂN @ Ñaây laø saûn phaåm cuûa moâi tröôøng soáng .Nhu caàu ñôøi soáng taâm linh @ Theå hieän: * Tín ngöôõng ña thaàn. 40 toân thôø nhieàu nöõ thaàn .Khoâng giaûi thích ñöôïc töï nhieân . do chaát aâm tính trong Ñ/s noâng nghieäp + tín ngöôõng phoàn thöïc neân thieân veà suøng baùi.VAÊN HOÙA TOÅ CHÖÙC ÑÔØI SOÁNG CAÙ NHAÂN 2.Soáng phuï thuoäc vaøo töï nhieân .

oâng ba * Thôø nhöõng ngöôøi coù coâng vôùi coäng 41 ñoàng . saáu ) TÍN NGÖÔÕNG SUØNG BAÙI CON NGÖÔØI * Thôø cuùng toå tieân. caù. thöïc vaät: Töø Tieân roàng ñeán nhaát ñieåu. tam ngö. töù töôïng ( Chim.TÍN NGÖÔÕNG SUØNG BAÙI TÖÏ NHIEÂN @ Theå hieän ( Tieáp ): * Thôø ñoäng vaät. raén. nhì xaø.VAÊN HOÙA TOÅ CHÖÙC ÑÔØI SOÁNG CAÙ NHAÂN 2.

PHONG TUÏC @ Phong tuïc: Phong: Gioù – Tuïc: Thoùi quen @ Moät hình thöùc ñieàu chænh caù nhaân theo nhöõng qui ñònh coäng ñoàng @ Ñaëc ñieåm phong tuïc: Raát deã lan roäng PHONG TUÏC HOÂN NHAÂN * Hoân nhaân phaûi theå hieän quyeàn lôïi gia toäc * Hoân nhaân phaûi ñaùp öùng quyeàn lôïi coäng ñoàng laøng xaõ 42 * Sau quyeàn lôïi coäng ñoàng môùi tôùi .VAÊN HOÙA TOÅ CHÖÙC ÑÔØI SOÁNG CAÙ NHAÂN 3.

choïn höôùng choân… 43 .laïy tröôùc linh cöõu.PHONG TUÏC 3.PHONG TUÏC TANG MA @ Bieåu hieän 2 quan nieäm: * Ñöa tieãn ngöôøi maát veà theá giôùi beân kia * Xoùt thöông.VAÊN HOÙA TOÅ CHÖÙC ÑÔØI SOÁNG CAÙ NHAÂN 3.1. coi cheát laø heát @Phong tuïc tang leã thaám nhuaàn trieát lyù aâm döông nguõ haønh Phöông Nam * Theå hieän: Trong trang phuïc.

Laø heä thoáng phaân boå theo thôøi gian .2.Thieân veà ñôøi soáng tinh thaàn 44 .PHONG TUÏC 3.Thieân veà ñôøi soáng vaät chaát .PHONG TUÏC LEÃ TEÁT.Leã teát duy trì quan heä toân ti traät töï giöõa caùc thaønh vieân trong gia ñình @ Leã hoäi: .Leã teát ñoùng. giôùi haïn trong moãi gia ñình . LEÃ HOÄI @ Leã teát: .Phaân boå theo khoâng gian.VAÊN HOÙA TOÅ CHÖÙC ÑÔØI SOÁNG CAÙ NHAÂN 3. mang tính môû .

hieáu khaùch  Veà quan heä giao tiếp: Người Việt laáy t/ caûm laøm nguyeân taéc öùng xöû  Veà ñoái töôïng giao tieáp: Người Việt 45 öa: .4.NHÖÕNG ÑAËC TRÖNG VAÊN HOÙA GIAO TIEÁP CUÛA NGÖÔØI VIEÄT …  Veà thaùi ñoä:Người Việt coi trọng giao tieáp .Thích giao tieáp -> boäc loä qua thaùi ñoä .Thích thaêm vieáng.

qua: 46 .4. ñaén ño.Người Việt ưa sự tế nhị. dö luaän…  Veà cách thức giao tiếp: . hay nhöôøng nhòn  Nghi thức lời nói: Người Việt rất phong phú @ Hệ thống xưng hô phong phú. thieáu quyeát ñoaùn. sôï cô cheá tin ñoàn.Maët traùi: Hay voøng vo. trọng sự hòa thuận .NHÖÕNG ÑAËC TRÖNG VAÊN HOÙA GIAO TIEÁP CUÛA NGÖÔØI VIEÄT …. caân nhaéc.  Veà góc độ chủ thể giao tiếp: .Người Việt trọng danh dự .Maët traùi: Só dieän.

5.NGHEÄ THUAÄT NGOÂN TÖØ VIEÄT NAM Ngoân ngöõ laø linh hoàn cuûa daân toäc: @ Ngoân töø Vieät Nam coù tính bieåu tröng cao: * Xu höôùng khaùi quaùt öôùc leä *Troïng söï caân ñoái haøi hoøa trong moät caâu -> ñoái xöùng * Chaát thô trong ngoân töø * Ngoân ngöõ giaøu aâm ñieäu -> taïo tính nhaïc. chöùa ñöïng ña tieát taáu 47 .

linh hoaït * Ngöõ phaùp laø ngöõ ñieäu * Khaû naêng khaùi quaùt cao * Tieáng Vieät öa duøng caáu truùc chuû ñoäng 48 . giaøu thanh ñieäu: * Bieåu caûm thoâng qua yeáu toá töø goác * Töø laùy ñöôïc söû duïng raát phoå bieán -> vaàn aâm ieác @ Ngoân töø Vieät Nam theå hieän tính ñoäng.NGHEÄ THUAÄT NGOÂN TÖØ VIEÄT NAM @ Ngoân töø Vieät Nam giaøu chaát bieåu caûm.

nhaïc. kòch…-> coi troïng thanh saéc @ Ngheä thuaät hình khoái: Bao goàm: * Hoäi hoïa : Hình * Ñieâu khaéc: Khoái 49 . muùa.NGHEÄ THUAÄT THANH SAÉC VAØ HÌNH KHOÁI @ Ngheä thuaät thanh saéc: * Bao goàm caùc loaïi hình ca.

Thuû phaùp moâ hình hoùa -> Taïo neân moät neàn ngheä thuaät trang trí * Söû duïng tính bieåu tröng ñeå nhaán maïnh.NGHEÄ THUAÄT THANH SAÉC VAØ HÌNH KHOÁI @ Tính bieåu tröng cuûa ngheä thuaät thanh saéc – Hình khoái: * Söû duïng bieåu töôïng öôùc leä ñeå dieãn ñaït.Thuû phaùp nhìn xuyeân vaät theå .Nguyeân lyù ñoái xöùng .Thuû phaùp 2 goùc nhìn 50 . theå hieän treân caùc maët: . nhö: . laøm noåi baät troïng taâm trong ngheä thuaät hình khoái laø phoå bieán.Thuû phaùp öôùc leä .

AÂm nhaïc. oàn aùo. daân ca. ruøng rôïn… => Taát caû ñeàu khuynh höôùng bieåu caûm. troïng tình @Tính toång hôïp cuûa ngheä thuaät thanh saéc – Hình khoái: 51 . luoân tronø trónh. muùa…thieân veà dieãn taû tình caûm .Muùa khoâng aàm ó.Trong ngheä thuaät hình khoái khoâng taïo ra nhöõng taùc phaåm chieán tranh. meàm maïi . ñaàu rôi maùu chaûy.NGHEÄ THUAÄT THANH SAÉC VAØ HÌNH KHOÁI @ Tính bieåu caûm cuûa ngheä thuaät thanh saéc – Hình khoái: .Khoâng coù söï phaân bieät caùc loaïi hình ca .

coù ngöôøi laøng caàm chaàu.Khoâng ñoøi hoûi dieãn vieântuaân thuû moät caùch chaët cheõ.Khoâng ñoøi hoûi nhaïc coâng chôi gioáng nhau .NGHEÄ THUAÄT THANH SAÉC VAØ HÌNH KHOÁI @Tính toång hôïp cuûa ngheä thuaät Thanh saéc – Hình khoái ( Tieáp ): .Veà phong caùch theå hieän:Coù söï toång hôïp cuûa bieåu tröng vaø taû thöïc @ Tính linh hoaït ôû ngheä thuaät thanh saéc: .baøi baûn cuûa tích dieãn .Saân khaáu truyeàn thoáng coù söï giao löu maät thieát vôùi ngöôøi xem: Dieãn ngay saân ñình. khaùn giaû52 coù .

Ăn .Mặc . đi lại.. @ VH ứng xử với môi trường xã hội: .Ở.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ Chúng ta sẽ nghiên cứu: @ VH ứng xử với môi trường tự nhiên .Giao lưu với các luồng VH 53 .

Trong aên uoáng ngöôøi Vieät boäc loä raát roõ daáu aán truyeàn thoáng vaên hoùa noâng nghieäp luùa nöôùc 54 .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG TÖÏ NHIEÂN I.Ăn là nhiều. ăn nói. moïi hoaït ñoäng ñeàu laáy aên laøm ñaàu .VAÊN HOÙA AÅM THÖÏC VIEÄT NAM @ Quan nieäm veà aên cuûa ngöôøi Vieät: * Ngöôøi Vieät coi troïng vaán ñeà aên uoáng.Có thực mới vực được đạo .Ăn uống. ở bao nhiêu… * Ngöôøi Vieät coi aên uoáng laø vaên hoùa. ăn cắp… . ăn chơi.

huùt: Khaù phong phuù .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG TÖÏ NHIEÂN I.Thuyû saûn ñöôïc cheá bieán: Thaønh nöôùc maém. maém caùc loaïi raát phong phuù.VAÊN HOÙA AÅM THÖÏC VIEÄT NAM @ Cô caáu veà böõa aên cuûa ngöôøi Vieät * Thieân veà thöïc vaät: Tröôùc luùa gaïo -> rau quaû -> caùc loaïi gia vò. tieän söû duïng * Sau thuyû saûn môùi ñeán thòt .Thòt chieám moät vò trí khieâm toán . mùa nào thức nấy * Sau thöïc vaät môùi laø ñoäng vaät.Chuû yeáu laø gia caàm 55 @ Ñoà uoáng. nhöng thuyû saûn laø thoâng duïng(SP ñaëc thuø vuøng soâng nöôùc ) .

tai nghe… 56 * Caùi ngon cuûa böõa aên Vieät laø caùi ngon .Ñuû nguõ saéc * Tính toång hôïp coøn theå hieän trong caùch aên: .Ñuû nguõ vò:maën.VAÊN HOÙA AÅM THÖÏC VIEÄT NAM @ Ñaëc tröng trong cô caáu böõa aên cuûa ngöôøi Vieät * Tính toång hôïp: Trong pha cheá thöùc aên: . cay… . ngoït. aên 1 mieáng cuõng nhieàu moùn . löôõi neám. beùo. nöôùc .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG TÖÏ NHIEÂN I.Ñuû moïi chaát: Ñaïm. chua.Maâm côm nhieàu moùn.maét nhìn.Khi aên caûm nhaän ñuû moïi giaùc quan: Muõi ngöûi. boät.

AÊn chung: Töø noài côm. quaù ít . baùt canh.Khi ngoài phaûi yù töù * Tính möïc thöôùc: . nöôùc maém . chaäm quaù .Khoâng aên heát.VAÊN HOÙA AÅM THÖÏC VIEÄT NAM @ Ñaëc tröng trong cô caáu böõa aên cuûa ngöôøi Vieät * Tính coäng ñoàng: . khoâng ñeå thöøa nhieàu 57 .Khoâng aên nhanh quaù.Thích chuyeän troø trong böõa aên .Khoâng aên quaù no.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG TÖÏ NHIEÂN I.

trong cô theå.Phaûi choïn ñuùng thöïc phaåm ñeå pha cheá .VAÊN HOÙA AÅM THÖÏC VIEÄT NAM @ Ñaëc tröng trong cô caáu böõa aên cuûa ngöôøi Vieät * Tính linh hoaït: .Khaû naêng choïn moùn trong böõa aên * Tính bieän chöùng: .Söû duïng coâng cuï aên nhö ñoâi ñuõa .trong quan heä vôùi töï nhieân .Ngöôøi Vieät chuù yù quan heä aâm döông: -> Trong aên uoáng. ñuùng muøa 58 .AÊn uoáng phaûi hôïp vôùi thôøi tieát.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG TÖÏ NHIEÂN I.

Maëc laø bieåu töôïng cuûa daân toäc @ Chaát lieäu maëc: .Coù nguoàn goác töø thöïc vaät: Tô ñay. SX vaø theå hieän quan nieäm tín 59 ngöôõng .Maëc coù yù nghóa xaõ hoäi . khaên. vaùy… phuø hôïp thôøi tieát. boâng .Maëc raát thieát thöïc nhaèm ñoái phoù vôùi thôøi tieát . tieän lôïi trong sinh hoaït. tô gai.VAÁN ÑEÀ MAËC @ Quan nieäm cuûa ngöôøi Vieät trong vaán ñeà maëc: . ñuùng muøa.Trang phuïc aùo.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG TÖÏ NHIEÂN II.

Choïn höôùng nhaø.Ngoâi nhaø laø toå aám gia ñình .Thieân höôùng nhaø cao cöûa roäng: Ñoùn gioù.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG TÖÏ NHIEÂN III.Raát ñoäng vaø linh hoaït töø taàm thöôùc. moäng… .Nhaø ôû phuø hôïp vôùi moâi tröôøng soâng nöôùc Vaø coù nhöõng ñaëc ñieåm sau: @ Kieán truùc nhaø ôû ngöôøi Vieät: . traùnh naéng . 60 khung.Nhaø ôû ñeå ñoái phoù vôùi thôøi tieát .VAÁN ÑEÀ ÔÛ @ Quan nieän veà ôû cuûa ngöôøi Vieät: . höôùng ñaát -> thuaät phong thuyû .

VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG TÖÏ NHIEÂN VAÁN ÑEÀ ÑI LAÏI ( Phaàn naøy tham khaûo taøi lieäu ) 61 .

Ñòa hình cö daân ngöôøi Chaêm soáng: Doác.GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 1-Vaøi yeáu toá ñòa – vaên hoùa .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I. chuû yeáu töø vuøng Nam soâng Gianh keùo daøi ñeán vuøng Bình Thuaän ngaøy nay . moät beân laø bieån. khu vöïc thöôøng 62 xaåy ra möa luõ. heïp. haïn haùn… . beân laø nuùi . ñaát ñai khoâ caèn.Khí haäu khaéc nghieät.lòch söû cuûa ngöôøi Chaêm: *Veà ñòa lyù:Ven bieån mieàn Trung.

Töø TK thöù 2 Ngöôøi Chaêm laäp quoác – Quoác hieäu ñaàu tieân laø Laâm AÁp -> thoaùt khoûi ñoâ hoä cuûa TQ .Nhöõng naêm ñaàu CN. Haùn Vieät laø Chieâm63 Thaønh ) .GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM *Veà lòch söû: . cuõng nhö moät soá laõnh thoå khaùc ôû ÑNAÙ laø thuoäc ñòa cuûa TQ .Chaêm laø ruùt goïn cuûa töø ChaêmPa – teân nhaø nöôùc Chaêm huøng maïnh vaøo thôøi Cheá Boàng Nga TK 14 ( AÂm Vieät hoùa laø Chaøm.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I. vuøng ñaát ngöôøi Chaêm sinh soáng.

Giaønh giaät vôùi caùc nöôùc laùng gieàng =>Taïo tính caùch ngöôøi Chaêm: Cöùng raén.Vaät loän vôùi thieân nhieân .GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 1-Vaøi yeáu toá ñòa-vaên hoùa-lòch söû cuûa ngöôøi Chaêm ( Tiếp ): * Do ñieàu kieän cuûa moâi tröôøng soáng: Con ngöôøi Chaêm phaûi: .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I. thöôïngvoõ vaø coù phaàn hieáu chieán 64 . cöông nghò.

ñoäi quaân truyeàn giaùo cuøng VH AÁn ñaõ ñeán Vieät Nam – Nhaát laø khi ngöôøi Chaêm laäp quoác. ñeán . 65 .GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 2-Vaøi neùt veà vaên hoùa AÁn Ñoä vaø con ñöôøng tieáp caän vaên hoùa baûn ñòa chaêm: . ña vaên hoùa .Noùi ñeán AÁn ñoä laø noùi ñeán nôi khôûi thuyû phaùt sinh ra ñaïo Phaät.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I. Hinñu .VH AÁn ñeán baèng ñöôøng bieån.Töø nhöõng naêm ñaàu CN caùc thöông nhaân ngöôøi AÁn. ñaïo Hoài. Balamoân.AÁn Ñoä laø moät quoác gia Nam AÙ ña saéc toäc.

ñieån hình vaø chi phoái 66 .Ñaëc tröng cuûa vaên hoùa chaêm: @ Vaên hoùa Chaêm laø saûn phaåm cuûa söï dung hôïp nhieàu nguoàn vaên hoùa: * VH baûn ñòa: Moâi tröôøng soáng cuûa ngöôøi chaêm laø moâi tröôøng noâng nghieäp neân töø trieát lyù aâm döông trong nhaän thöùc. ñeán tín ngöôõng suøng baùi töï nhieân.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I.GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 3. tín ngöôõng phoàn thònh… => Raát ñaëc tröng.

tieáp xuùc vôùi caùc nöôùc laùng gieàng * Vaên hoùa AÁn Ñoä: • Haáp thuï ñaïo Balamoân ( Quoác ñaïo cuûa AÁn Ñoä khi Phaät giaùo luïi taøn) • Ñaïo Balamoân thôø chuùa teå caùc loaïi thaàn -> Nguoàn goác cuûa vuõ truï.GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 3.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I. 3 vò thaàn: • Thaàn saùng taïo Brahma 67 • Thaàn Baûo toàn Visnu . hieän ôû 3 ngoâi.Ñaëc tröng cuûa vaên hoùa chaêm ( Tieáp ): *VH khu vöïc: Söï giao thoa.

GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 3-Ñaëc tröng cuûa vaên hoùa chaêm: @ Vaên hoùa Chaêm laø saûn phaåm cuûa söï dung naïp coù choïn loïc vôùi söï baûo toàn vaø phaûn aùnh vaên hoùa baûn ñòa. song song thôø 68 3 thaàn -> Coi troïng thaàn saùng taïo .Giai ñoaïn 1 tieáp nhaän nguyeân goác: Kieán truùc thaùp theo boä 3.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I. khu vöïc roõ neùt theå hieän tính Chaêm hoùa * Qua caáu truùcChaêm: .

Thaàn Siva thaàn söùc maïnh phuø hôïp vôùi chaát döông tính cuûa ngöôøi Chaêm – Thieân veà söùc maïnh – Tính caùch baûn ñòa ñöôïc boäc loä. chi phoái => Ngöôøi Chaêm ñaõ bieán Balamoân giaùo 69 thaønh Siva giaùo .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I.GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 3-Ñaëc tröng cuûa vaên hoùa chaêm( Tieáp ): Giai ñoaïn 3: Quaàn theå kieán truùc coù thaùp Trung taâm thôø thaàn Siva vaø caùc thaùp phuï vaây quanh .

Coù nhöõng cuïm thaùp. nhöõng thaùp phuï70 .Thaùp Chaêm ñeàu coù hình daùng ngoïn nuùi -> bieåu tröng cho thieân nhieân Mieàn Trung -> phaûn aùnh chaát döông tính trong tính caùch baûn ñòa cuûa vaên hoùa Chaêm – Nuùi döông. .GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 3-Ñaëc tröng cuûa vaên hoùa chaêm laø saûn phaåm cuûa söï dung naïp coù choïn loïc… ( Tieáp ) *Theå hieän qua hình daùng: .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I.

Vaät ñöôïc thôø nhieàu nhaát laø Linga. vaät ñöôïc thôø coù cuøng baûn chaát 71 döông tính .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I.GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM 3-Ñaëc tröng cuûa vaên hoùa chaêm laø saûn phaåm cuûa söï dung naïp coù choïn loïc… ( Tieáp ) *Theå hieän qua chöùc naêng cuûa thaùp: . .Chöùc naêng ñaïo goác laø thôø thaàn.Trong thaùp Siva ñöôïc coi troïng vaø thôø nhieàu nhaát .sinh khí thöïc nam => Thaàn.Chöùc naêng sau khi tieáp nhaän: Laø vöøa thôø thaàn. vöøa coù tính chaát laêng moä( Thaùp tieáng Chaêm: Kalaên – laêng ) *Theå hieän qua ñieâu khaéc: .

Bieán ñaïo Hoài ( du nhaäp sau naøy) thaønh ñaïo Baø Ni 72 * Ñieàu naøy khaúng ñònh söùc maïnh cuûa .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI I.Bieán ñaïo Balamoân thaønh ñaïo Baø Chaêm .GIAO LÖU VÔÙI AÁN ÑOÄ: VAÊN HOÙA CHAÊM Keát luaän: *Ngöôøi Chaêm tieáp thu vaên hoùa AÁn Ñoä theo caùch cuûa mình ñeå roài coù moät neàn vaên hoùa Chaêm ñoäc ñaùo nhö ngaøy nay: .

VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI II. Sau tieáp tuïc ñöôïc truyeàn töø Trung Hoa * Thöïc chaát cuûa ñaïo phaät: Ñaây laø hoïc thuyeát veà noãi khoå vaø söï giaûi thoaùt .PHAÄT GIAÙO VAÊN HOÙA VIEÄT NAM 1-Söï hình thaønh vaø noäi dung cô baûn cuûa phaät giaùo: *Phaät giaùo hình thaønh ôû AÁn Ñoä vaøo TK thöù V tröôùc CN .Theo caùc nhaø sö vaøo VN tröïc tieáp töø ñaàu coâng nguyeân.Baûn chaát noãi khoå -> Nguyeän voïng khoâng ñöôïc thoûa maõn .Nguyeân nhaân: Do duïng voïng ham muoán 73 .

keå caû cho nhöõng linh hoàn. ngöôøi coù coâng vôùi coäng ñoàng.Phaät giaùo tieáp xuùc vôùi caùc tín ngöôõng truyeàn thoáng daân toäc => Heä thoáng chuøa thöïc chaát laø nhöõng ñeàn mieáu daân gian: Vöøa thôø Phaät. thaùnh. thôø caùc vò thaàn.Ñaëc ñieåm phaät giaùo Vieät Nam *Phaät giaùo vieät Nam mang tính toång hôïp: .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI II.PHAÄT GIAÙO VAØVAÊN HOÙA VIEÄT NAM Vaên hoùaVieät Nam trong quaù trình tieáp xuùc ñaõ taïo ra moät phaät giaùo rieâng cuûa mình 2. vong74 .

Ñaây chính laø daáu aán cuûa vaên hoùa noâng .PHAÄT GIAÙO VAØVAÊN HOÙA VIEÄT NAM 2. Phaät giaùo VN caûi bieán Quan theá aâm boà taùt thaønh Baø quan aâm nghìn tay nghìn maét .Ngöôøi Vieät coøn taïo ra Phaät maãu.Ñaëc ñieåm phaät giaùo Vieät Nam *Phaät giaùo Vieät Nam coù xu höôùng haøi hoøa aâm döông vaø thieân veà nöõ tính: .Vò thaàn hoä meänh cuûa cö daân vuøng soâng nöôùc . phaät toå rieâng .VN coù nhieàu chuøa mang teân caùc Baø 75 .Caùc vò Phaät AÁn ñeàu laø ñaøn oâng sang VN coù caû phaät baø.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI II.

coøn laø nôi .PHAÄT GIAÙO VAØVAÊN HOÙA VIEÄT NAM 2.Töôïng phaät mang daùng daáp hieàn hoøa vôùi nhöõng teân goïi daân gian gaàn guõi .Taïo ra moät lòch söû vaät giaùo rieâng.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI II.Ngöôøi Vieät coi troïng vieäc soáng phuùc ñöùc. coù ngaøy phaät ñaûn 8/4 – ngaøy sinh phaät toå VN .Coi thôø gia tieân oâng baø cao hôn thôø phaät .Phaät ñöôïc ñoàng nhaát vôùi caùc vò thaàn .Ñaëc ñieåm phaät giaùo Vieät Nam ( Tieáp ) *Phaät giaùo Vieät Nam hieän thaân cuûa söï linh hoaït: .Ngoâi chuøa ñöôïc thieát keá nhö ngoâi nhaø ngöôøi 76 Vieät -> taïo caûm giaùc gaàn guõi. trung thöïc -> cho pheùp tu taïi gia .

NHO GIAÙO VAØVAÊN HOÙA VIEÄT NAM 1/ Nho giaùo ? Laø heä thoáng giaùo lyù cuûa caùc nhaø nho ( nhöõng ngöôøi coù hoïc trong XH ) nhaèm toå chöùc xaõ hoäi coù hieäu quaû do Khoång Töû ( Sinh naêm 551 tr CN ) saùng laäp 2/ Noäi dung cô baûn cuûa Nho giaùo: Khoång Töû cho raèng muoán toå chöùc ñöôïc xaõ hoäi phaûi ñaøo taïo nhöõng ngöôøi cai trò coù nhöõng ñöùc tính: Tu Thaân: . leã. baïn beø 77 .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI III.Ñaïo ( 5 ñaïo ): Ñaïo vua toâi. cha con. trí. anh em. nghóa.Ñöùc: Nhaân. vôï choàng. tín .

Coi troïng daân chuû Chính danh: .Phaûi öùng vôùi teân goïi 78 .phaûi ñaøng hoaøng .NHO GIAÙO VAØVAÊN HOÙA VIEÄT NAM 2/ Noäi dung cô baûn cuûa Nho giaùo: Haønh ñoäng: Baèng nhaân trò vaø chính danh Nhaân trò: .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI III.Cai trò baèng tình ngöôøi .

Hoïc taäp caùch toå chöùc trieàu ñình vaø heä thoáng luaät Phaùp . Chuû yeáu khai thaùc nhöõng yeáu toá theá maïnh cuûa nho giaùo.Heä thoáng thi cöû.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI III. nho giaùo chöa coù choã ñöùng ôû Vieät Nam * Döôùi thôøi Lyù Thaùi Toå (1070 ) Nho giaùo ñöôïc tieáp nhaän – öùng vôùi nhaø Toáng beân Trung Quoác * VN tieáp thu nho giaùo laø tieáp nhaän töøng yeáu toá rieâng leû vaø Vieät hoùa theo caùch cuûa mình . Cuï theå: . caûi tieán chöõ Nho thaønh chöõ Noâm 79 .Nhìn nho giaùo nhö moät coâng cuï vaên hoùa .NHO GIAÙO VAØVAÊN HOÙA VIEÄT NAM 4/ Ñaëc ñieåm cuûa nho giaùo Vieät Nam : * Trong 1000 naêm Baéc thuoäc.

thaám nhuaàn tinh thaàn bieän chöùng aâm döông. khoâng laøm gì thaùi quaù maø phaûi hoøa nhaäp vôùi töï nhieân ñeå ñieàu chænh * Ngöôøi Vieät saün mang trong mình tö töôûng phaûn khaùng giai caáp thoáng trò.ÑAÏO GIAÙO VAØVAÊN HOÙA VIEÄT NAM * Hình thaønh vaøo Tk thöù 2 sau CN do Laõo Töû vaø Trang Töû saùng laäp * Treân cô sôû thuyeát voâ vi vôùi trieát lyù toân troïng töï nhieân.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI IV. söû duïng ñaïo giaùo ( Phuø thuûy – nhöõng80 .

PHÖÔNG TAÂY VÔÙI VAÊN HOÙA VIEÄT NAM 1/ Kitoâ giaùo vôùi vaên hoùa Vieät Nam * Ngöôøi phöông Taây ñaõ ñeán Vieät nam vaøo nhöõng naêm ñaàu Coâng nguyeân. Sau thôøi trung coå giao löu bò giaùn ñoaïn * Naêm 1533 xuaát hieän nhaø truyeàn ñaïo ñaàu tieân.VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI V. sau ñoù caùc giaùo só Boà Ñaøo Nha. Kitoâ giaùo teân goïi chung cuûa caùc toâng phaùi cuøng thôø chuùa Jesus – Toân giaùo cuûa nhöõng ngöôøi bò aùp böùc * Ñaây laø thôøi ñieåm: Cheá ñoä phong kieán Vieät Nam khuûng khoaûng traàm troïng. phaät giaùo suy ñoài. Taây Ban Nha… xuaát hieän ngaøy moät ñoâng truyeàn ñaïo Kitoâ. nho giaùo beá81 .

PHÖÔNG TAÂY VÔÙI VAÊN HOÙA VIEÄT NAM 1/ Kitoâ giaùo vôùi vaên hoùa Vieät Nam * Tuy vaøo VN nhöng Kitoâ giaùo khoâng coù choã ñöùng vöõng chaéc vaø roäng khaép.Kitoâ giaùo mang ñaäm tính cöùng raén cuûa vaên hoùa Phöông taây -> Khoù hoøa ñoàng ñöôïc vôùi Vh Vieät Nam 82 * Sau ñoù caùc nhaø truyeàn giaùo cuõng coù .Nhöõng giaùo só phöông taây dính löùu vaø thoûa hieäp vôùi boïn xaâm löôïc . vì: .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI V.

Baùo chí .Kieán truùc .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI V.Chöõ vieát 83 .XD ñoâ thò .PHÖÔNG TAÂY VÔÙI VAÊN HOÙA VIEÄT NAM 2/ AÛnh höôûng cuûa vaên hoùa Phöông Taây vôùi vaên hoùa Vieät Nam: * Lónh vöïc vaät chaát: .Giao thoâng… * Lónh vöïc tinh thaàn: .Caùc ngaønh coâng nghieäp .

* Söï dung hôïp giöõa caùc hieän töôïng vaên hoùa ngoaïi lai vôùi nhau .Söï toàn taïi cuûa Tam giaùo ( Phaät giaùo.xuaát hieän ñaïo Cao 84 Ñaøi . Nho giaùo) -> Toång hôïp caùc toân giaùo .VAÊN HOÙA ÖÙNG XÖÛ VÔÙI MOÂI TRÖÔØNG XAÕ HOÄI TOÙM LAÏI Vaên hoùa öùng xöû vôùi moâi tröôøng xaõ hoäi ñoù chính laø quaù trình choïn loïc. dung hôïp vaø tích hôïp nhieàu nguoàn vaên hoùa => Taïo ra VH Vieät Nam. Ñoù laø quaù trình: * Dung hôïp giöõa vaên hoùa baûn ñòa vaø vaên hoùa ngoaïi lai -> Boäc loä tính chuû ñoäng vaø khaû naêng chi phoái. taùc ñoäng trôû laïi cuûa vaên hoùa baûn ñòa trong quaù trình tieáp nhaän. Laõo giaùo.

xaõ hoäi ñaát nöôùc. quaù trình phaùt trieån lòch söû. @ VH Vieät Nam ñang tieáp tuïc chuyeån 85 mình trong quaù trình hoäi nhaäp hieän nay . @ VH Vieät Nam ñöôïc hình thaønh treân neàn VH noâng nghieäp baûn ñòa ñaäm neùt @ Noù ñöôïc phaùt trieån vaø naâng cao qua quaù trình giao löu. tieáp bieán. Vaên hoùa Vieät Nam ñöôïc taïo döïng vaø khaúng ñònh baûn saéc rieâng.VAÊN HOÙA VIEÄT NAM KEÁT LUAÄN Chính moâi tröôøng töï nhieân. tieáp thu coù choïn loïc tinh hoa Vh thích hôïp töø beân ngoaøi trong quaù trình lòch söû.

KEÁ THUÙ T C KEÁT THUÙC 86 7 .