You are on page 1of 73

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Δειγματικό Υποστηρικτικό Υλικό ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (ΜΕΡΟΣ Β΄) 2016 – 2017
Δειγματικό
Υποστηρικτικό Υλικό
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (ΜΕΡΟΣ Β΄)
2016 – 2017

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Δειγματικό Υποστηρικτικό Υλικό ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (ΜΕΡΟΣ Β΄) Ενότητες 5 – 8

20162017

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

1

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΜΕΡΟΣ Β΄

Συγγραφική ομάδα:

Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, Σύνδεσμος Επιθεωρήτρια για τα Αρχαία Ελληνικά Σοφία Δημητρίου, Φιλόλογος, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων Αναστασία Ιωσηφ, Φιλόλογος Νεκταρία Ιωάννου, Φιλόλογος

Συνεργασία:

Σωτήρης Τσέλικας και Ιωάννα Τσιλιγιάννη, Φιλόλογοι, συνεργάτες του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας

Συντονισμός εργασιών:

Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, Σύνδεσμος Επιθεωρήτρια για τα Αρχαία Ελληνικά

Εποπτεία:

Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, Σύνδεσμος Επιθεωρήτρια για τα Αρχαία Ελληνικά Δρ Πόλα Χατζηνεοφύτου, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων

Επιστημονική εποπτεία:

Καθηγητής Ιωάννης Καζάζης, Πρόεδρος του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας Δρ Μαρία Οικονομίδου, Πρώην Πρώτη Λειτουργός Εκπαίδευσης

Σχεδιασμός εξωφύλλου:

Χρύσης Σιαμμάς, Λειτουργός Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων

Επιμέλεια έκδοσης:

Μαρίνα Άστρα Ιωάννου, Λειτουργός Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων

Συντονισμός έκδοσης:

Χρίστος Παρπούνας, Συντονιστής Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων

Δειγματική έκδοση: 2016 Εκτύπωση: Cassoulides Masterprinters

© ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ISBN: 9789963540617

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναπαραγωγή οποιουδήποτε τμήματος αυτού του βιβλίου/διδακτικού υλικού, που καλύπτεται από πνευματικά δικαιώματα (copyright), ή η χρήση του σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς τη γραπτή άδεια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού/ΥΑΠ. ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ η χρήση του αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς, στο πλαίσιο των μαθημάτων στα σχολεία.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ , ΜΕΡΟΣ Β΄ Συγγραφική ομάδα : Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους , ΕΜΕ

Στο εξώφυλλο χρησιμοποιήθηκε ανακυκλωμένο χαρτί σε ποσοστό τουλάχιστον 50%, προερχόμενο από διαχείριση απορριμμάτων χαρτιού. Το υπόλοιπο ποσοστό προέρχεται από υπεύθυνη διαχείριση δασών.

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Σελίδα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5

5

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Α’: Παραινέσεις για μίμηση των προγόνων Β. ΛΕΞΕΩΝΤΑΞΙΔΙ

Παραγωγή και σύνθεση: ρ. ἡγοῦμαι Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣΠΑΙΧΝΙΔΙΑ I. Ευκτική Ενεστώτα και Μέλλοντα ενεργητικής και μέσης φωνής ΙΙ. Ευκτική Ενεστώτα του ρήματος εἰμί

Δ.

τεχνάσματα:

Η σημασία της ευκτικής

ΕΝΟΤΗΤΑ 6

15

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Α’: Έπαινος Αθηναίων Β. ΛΕΞΕΩΝΤΑΞΙΔΙ Παραγωγή και σύνθεση: ρ. γίγνομαι, ποιῶ Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣΠΑΙΧΝΙΔΙΑ Ι. Ευκτική Αορίστου ενεργητικής και μέσης φωνής ΙΙ. Ερωτηματική και Αόριστη αντωνυμία Δ. ΚΕΙΜΕΝΟ Β’: Ένα παράδειγμα σεβασμού

ΕΝΟΤΗΤΑ 7

31

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Α’: Συμβουλές προς τους νέους Β. ΛΕΞΕΩΝΤΑΞΙΔΙ Παραγωγή και σύνθεση: ρ. δέχομαι, πίπτω Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣΠΑΙΧΝΙΔΙΑ I. Προστακτική Ενεστώτα και Αορίστου ενεργητικής και μέσης φωνής ΙΙ. Προστακτική Ενεστώτα του ρήματος εἰμί

Δ. ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥΤΕΧΝΑΣΜΑΤΑ Ι. Σημασία και χρήση της προστακτικής ΙΙ. Επιθετικός και κατηγορηματικός προσδιορισμός Ε. ΚΕΙΜΕΝΟ B’: Συμβουλές προς τα παιδιά

3

Σελίδα

ΕΝΟΤΗΤΑ 8

43

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Α’: Κίμων ο ελληνικός ηγεμών Β. ΛΕΞΕΩΝΤΑΞΙΔΙ Παραγωγή και σύνθεση: ρ. φημί, τιμώ

Γ.

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

Ι. Παθητικός Μέλλοντας και παθητικός Αόριστος Δ. ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥΤΕΧΝΑΣΜΑΤΑ Ι. Ενεργητική και παθητική σύνταξη και ποιητικό αίτιο Ε. ΚΕΙΜΕΝΟ Β’: Ο σεβασμός προς την πολιτεία

 
 

ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 5: Μίμησις προγόνων

57

Α. Κείμενο Β. Γραμματικήςασκήσεις

Γ. Ένα βραβείο για τα δύσκολα Δ. Ὀρθογραφῶμεν ἑλληνιστί

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 6: Έπαινος Αθηναίων

61

Α. Κείμενο Β. Γραμματικήςασκήσεις

Γ. Ένα βραβείο για τα δύσκολα Δ. Ὀρθογραφῶμεν ἑλληνιστί

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 7: Συμβουλές προς τους νέους

65

Α. Κείμενο

Β. Γραμματικήςασκήσεις

Γ.

ασκήσεις

Δ. Ένα βραβείο για τα δύσκολα

 

Ε. Ὀρθογραφῶμεν ἑλληνιστί

ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Κίμων ο Αθηναίος

69

Α. Κείμενο Β. Γραμματικής και Συντακτικούασκήσεις Γ. Ένα βραβείο για τα δύσκολα Δ. Ὀρθογραφῶμεν ἑλληνιστί

4

ΕΝΟΤΗΤΑ 5

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 Α . Κείμενο a ’: Παραινέσεις για μίμηση των προγόνων Β . ταξίδι :

Α. Κείμενο a’: Παραινέσεις για μίμηση των προγόνων

Β.

ταξίδι: Παραγωγή Σύνθεση (ἡγοῦμαι)

Γ.

παιχνίδια:

Ι. Ευκτική Ενεστώτα και Μέλλοντα ενεργητικής και μέσης

φωνής βαρύτονων ρημάτων ΙΙ. Ευκτική Ενεστώτα του εἰμί

Δ.

Συντακτικού...

τεχνάσματα

Ι. Η σημασία της ευκτικής

Κείμενο Α’: Παραινέσεις για μίμηση των προγόνων

Εισαγωγικό σημείωμα:

Στο απόσπασμα που ακολουθεί, ο Ισοκράτης προτρέπει τους νέους να ζουν, έχοντας κατά νου το παράδειγμα των προγόνων τους.

Ἐγὼ δὲ καὶ τῶν ἰδιωτῶν τοὺς ὀλίγα μὲν κατορθοῦντας, πολλὰ δ’ ἐξαμαρτάνοντας μέμφομαι καὶ νομίζω φαυλοτέρους
Ἐγὼ δὲ καὶ τῶν ἰδιωτῶν τοὺς ὀλίγα μὲν κατορθοῦντας, πολλὰ δ’
ἐξαμαρτάνοντας μέμφομαι καὶ νομίζω φαυλοτέρους εἶναι τοῦ δέοντος,
καὶ πρός γε τούτοις τοὺς γεγονότας ἐκ καλῶν κἀγαθῶν ἀνδρῶν, καὶ
μικρῷ μὲν ὄντας ἐπιεικεστέρους τῶν ὑπερβαλλόντων ταῖς πονηρίαις,
πολὺ δὲ χείρους τῶν πατέρων, λοιδορῶ, καὶ συμβουλεύσαιμ’ ἂν αὐτοῖς
παύσασθαι τοιούτοις οὖσιν. Τὴν αὐτὴν οὖν γνώμην ἔχω καὶ περὶ τῶν
κοινῶν∙ ἡγοῦμαι γὰρ δεῖν ἡμᾶς οὐ μέγα φρονεῖν, οὐδ’ ἀγαπᾶν εἰ
κακοδαιμονησάντων καὶ μανέντων ἀνθρώπων νομιμώτεροι
γεγόναμεν, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ἀγανακτεῖν καὶ βαρέως φέρειν εἰ
χείρους τῶν προγόνων τυγχάνοιμεν ὄντες∙ Πρὸς γὰρ τὴν ἐκείνων
ἀρετήν, ἁμιλλητέον ἡμῖν ἐστιν, ἄλλως τε καὶ προσῆκον ἡμῖν βελτίστοις
ἁπάντων ἀνθρώπων εἶναι.
Ἰσοκράτους, Ἀεροπαγιτικός, 7, 71‐73

5

Λεξιλόγιο

τοὺς ἐξαμαρτάνοντας τοῦ δέοντος φαυλοτέρους πρὸς τούτοις τοὺς γεγονότας μικρῷ τῶν ὑπερβαλλόντων

λοιδορῶ μέγα φρονεῖν ἀγαπᾶν κακοδαιμονησάντων μανέντων

ἁμιλλητέον ἐστί

ενώ αποτυγχάνουν σε πολλά απ, τι πρέπει περισσότερο ανήθικοι επιπλέον που κατάγονται λίγο που είναι υπερβολικά/υπερβάλλουν υποτιμώ/περιφρονώ να περηφανευόμαστε να είμαστε ευχαριστημένοι από τους διεφθαρμένους από αυτούς που καταλήφθηκαν με μανία πρέπει να ανταγωνιζόμαστε

Μεταγραφή του κειμένου σε νοηματικές ενότητες και απόδοσή του στα Νέα Ελληνικά: Ἐγὼ δὲ καὶ τῶν
Μεταγραφή του κειμένου σε νοηματικές ενότητες και απόδοσή
του στα Νέα Ελληνικά:
Ἐγὼ δὲ καὶ τῶν ἰδιωτῶν
τοὺς ὀλίγα μὲν κατορθοῦντας,
μτχ φρ(επιθ)
πολλὰ δ’
ἐξαμαρτάνοντας
μτχ φρ(επιθ)
μέμφομαι
καὶ
νομίζω φαυλοτέρους εἶναι τοῦ δέοντος,
α‐πρότ
α‐πρότ, μτχ φρ(επιθ)
καὶ πρός γε τούτοις
τοὺς γεγονότας ἐκ καλῶν κἀγαθῶν ἀνδρῶν,
μτχ φρ(επιθ)
καὶ μικρῷ μὲν ὄντας ἐπιεικεστέρους τῶν ὑπερβαλλόντων ταῖς πονηρίαις, μτχ φρ(επιθ), μτχ φρ(επιθ)
πολὺ δὲ
χείρους
τῶν πατέρων,
λοιδορῶ,
α‐πρότ
καὶ
συμβουλεύσαιμ’ ἂν αὐτοῖς παύσασθαι τοιούτοις οὖσιν. α‐πρότ, μτχ φρ(κατηγ)
Τὴν αὐτὴν οὖν γνώμην ἔχω καὶ περὶ τῶν κοινῶν∙
α‐πρότ
ἡγοῦμαι γὰρ δεῖν ἡμᾶς οὐ μέγα φρονεῖν,
οὐδ’ ἀγαπᾶν
α‐πρότ
εἰ κακοδαιμονησάντων
εἰ(αιτ)‐πρότ, μτχ φρ(επιθ)
καὶ
μανέντων ἀνθρώπων νομιμώτεροι γεγόναμεν, μτχ φρ(επιθ)

6

ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ἀγανακτεῖν καὶ βαρέως φέρειν εἰ χείρους τῶν προγόνων τυγχάνοιμεν ὄντες· εἰ(αιτ)‐πρότ μτχ φρ(κατ)
ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ἀγανακτεῖν
καὶ
βαρέως φέρειν
εἰ χείρους τῶν προγόνων τυγχάνοιμεν ὄντες· εἰ(αιτ)‐πρότ μτχ φρ(κατ)
Πρὸς γὰρ τὴν ἐκείνων ἀρετὴν ἁμιλλητέον ἡμῖν ἐστιν,
α‐πρότ
ἄλλως τε καὶ προσῆκον ἡμῖν βελτίστοις ἁπάντων ἀνθρώπων εἶναι. μτχ φρ(επιρ)

Ασκήσεις κατανόησης και μετάφρασης

1. Να επιλέξετε την πλησιέστε ρη απόδοση στα Νέα Ελληνικά για το παρακάτω απόσπασμα του κειμένου .

«ἡγοῦμαι γὰρ δεῖν ἡμᾶς οὐ μέγα φρονεῖν, οὐδἀγαπᾶν εἰ κακοδαιμονησάντων καὶ μανέντων ἀνθρώπων νομιμώτεροι γεγόναμεν...»

i. Διότι, νομίζω ότι πρέπει να μη μας μεγαλώνουν το φρόνημα, ούτε να μας αγαπούν εάν έχουμε γίνει πιο νομοταγείς από τους κακούς και τους τρελούς ανθρώπους.

ii. Διότι, νομίζω ότι δεν πρέπει να περηφανευόμαστε, ούτε να είμαστε ευχαριστημένοι, εάν έχουμε γίνει πιο νομοταγείς από τους διεφθαρμένους και τους τρελούς.

iii. Γιατί, νομίζω ότι δεν πρέπει να περηφανευόμαστε, ούτε να αγαπάμε αυτούς που έχουν γίνει πιο νομοταγείς από τους διεφθαρμένους και τους τρελούς.

2. Να τοποθετήσετε τους πιο κά τω ρηματικούς τύπους του κειμένου στο πρώτο πρόσωπο ε νικού αριθμού του Ενεστώτα .

π . χ . ἐξαμαρτάνοντας ἐξαμαρτάνω

παύσασθαι ‐

................................

φέρειν ‐

................................ τυγχάνοιμεν ................................

ὄντες ‐

.................................

7

3. Ποια ερμηνεία επιλέγετε για τα πιο κάτω και γιατί; α) τοὺς ὀλίγα μὲν κατορθοῦντας

  • i. όταν κατορθώνουν λίγα

ii. να κατορθώνουν λίγα iii. αυτούς, οι οποίοι κατορθώνουν λίγα .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

β) ἁμιλλητέον ἡμῖν ἐστιν

  • i. πρέπει να ανταγωνιζόμαστε

ii. μπορούμε να ανταγωνιζόμαστε iii. είναι καλό να ανταγωνιζόμαστε

..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

Κατανόηση κειμένου

(α) Ποιο είδος ανθρώπων φαίνεται να περιφρονεί ο Ισοκράτης, σύμφωνα με το κείμενο; (β) Πώς θα γίνουμε καλύτεροι από τους προγόνους μας, σύμφωνα με τον Ισοκράτη;

3. Ποια ερμηνεία επιλέγετε για τα πιο κάτω και γιατί ; α ) τοὺς ὀλίγα μὲν

8

Β. Λέξεωνταξίδι

α) Παραγωγή και σύνθεση ( ρ. ἡγοῦμαι )

1.

Να βρείτε και να γράψετε παράγωγες και σύνθετες λέξεις από το ρ.

 

ἡγοῦμαι.

 
 

Απλές

 

Σύνθετες

   

ηγέτης, ηγεμόνας, ..................... ........................................................... ........................................................... ...........................................................

αφηγούμαι, διήγημα, κυνηγώ, ............ .......................................................................... .......................................................................... ..........................................................................

2.

Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις στη στήλη Αμε συνώνυμές τους στη

στήλη Β’. (Μια λέξη στη στήλη Απερισσεύει).

 
   

Αστήλη

     

Βστήλη

 
 

1.

 

αρχηγός

 

α.

 

κυριαρχώ

 
 

2.

 

ηγούμενος

 

β.

 

απερίγραπτος

 
 

3.

 

εισήγηση

 

γ.

 

παρερμηνεία

 
 

4.

 

ηγεμονεύω

 

δ.

 

επικεφαλής

 
 

5.

 

ανεκδιήγητος

 

ε.

 

πρόταση

 
 

6.

 

παρεξήγηση

 

στ.

   
 

ζ.

προϊστάμενος σε μονή ακολουθώ

 
 
 

1.

 

2.

 

3.

 

4.

 

5.

 

6.

 

3.

Να συμπληρώσετε τα κενά στις πιο κάτω προτάσεις,

 

χρησιμοποιώντας λέξεις από το πλαίσιο στον σωστό τύπο. (Μια λέξη

περισσεύει).

προηγούμαι, εισηγητής, περιήγηση, αφήγηση, εξήγηση, παρεξήγηση, ανεξήγητος

α. Η συμπεριφορά του ήταν β. Στη μαθητική παρέλαση σημαιοφόροι και οι παραστάτες.

....................................

.

.......................................

πάντα οι

9

γ. Η

............................................. τουριστικό γραφείο.

ήταν πολύ καλά οργανωμένη από το

δ. Αναγκάστηκε να δώσει πολλές .................................................

.

...............................

για να λυθεί η

ε. Στο Συνέδριο για τη Διαχρονία της Ελληνικής Γλώσσας κάθε

είχε είκοσι λεπτά στη διάθεσή του, για να ολοκληρώσει το θέμα του.

...........................................

Γ. Γραμματικής παιχνίδια

I. Μαθαίνω για την ευκτική Ενεστώτα και Μέλλοντα ενεργητικής και μέσης φωνής των βαρύτονων ρημάτων.

Ο τύπος τυγχάνοιμεν του κειμένου είναι τύπος της ευκτικής Ενεστώτα ενεργητικής φωνής.

Τι πρέπει να προσέξουμε:  Η ευκτική του Ενεστώτα και του Μέλλοντα έχει ως χαρακτηριστικό γνώρισμα
Τι πρέπει να προσέξουμε:
Η ευκτική του Ενεστώτα και του Μέλλοντα έχει ως
χαρακτηριστικό γνώρισμα τη δίφθογγο – οι ‐. Ο Μέλλοντας έχει τις
ίδιες καταλήξεις με τον Ενεστώτα μαζί με την προσθήκη του
χαρακτηριστικού –σ‐ πριν από αυτές. Εννοείται ότι, όταν το ρήμα
είναι αφωνόληκτο, θα πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές
στον χαρακτήρα του Μέλλοντα, όπως π.χ. βλάπτοιμι‐βλάψοιμι,
πράττοιμι‐ πράξοιμι κ.λπ.

1. Με βάση τις πιο πάνω παρατηρήσεις, να συμπληρώσετε τους πίνακες με τους τύπους της ευκτικής Μέλλοντα και βαρύτονων ρημάτων ενεργητικής φωνής (βλ. ΓΑΕ, σ. 165):

 

Ευκτική Ενεστώτα

Ευκτική Μέλλοντα

ἐγὼ

παύοιμι

παύσοιμι

σὺ

παύοις

………………………

οὗτος

παύοι

………………………

ἡμεῖς

παύοιμεν

………………………

ὑμεῖς

παύοιτε

………………………

οὗτοι

παύοιεν

………………………

10

2.

Να μεταφέρετε τα παρακάτω ρήματα στην ευκτική Ενεστώτα και

Μέλλοντα ενεργητικής φωνής, στο πρόσωπο που σας ζητείται:

 

Ρήμα

Ενεστώτας

Μέλλοντας

 

γράφω

……………………

……………………

σὺ

λύω

……………………

……………………

πράττω

……………………

……………………

 

τάττω

……………………

……………………

ὑμεῖς

κελεύω

……………………

……………………

πιστεύω

……………………

……………………

  • 3. Στον πιο κάτω πίνακα, να μεταφέρετε την ευκτική Ενεστώτα στον

Μέλλοντα, χωρίς να αλλάξετε το πρόσωπο και τον αριθμό:

Ευκτική

Ενεστώτας

Μέλλοντας

οὗτος παιδεύοι

 

ὑμεῖς θεραπεύοιτε

 

σὺ τοξεύοις

 

ἡμεῖς βλάπτοιμεν

 

οὗτοι λατρεύοιεν

 
  • 4. Να συμπληρώσετε τα κενά με τους τύπους της ευκτικής της ε.φ.

(α) Ὁ θεὸς ἀεί σε ……………………. (διαφυλάττω, Ενεστ.) καὶ εὐδαιμονίαν

σοι ……………………… (παρέχω, Ενεστ.).

..

(β) Οὐκ ἐφοβεῖτο μή τινες …………………………. (στρατεύω, Ενεστ.) ἐπὶ

τὴν χώραν.

(γ) Καὶ ἐμὲ ἠρώτα εἴ τι ……………………. (ἔχω, Ενεστ.) συμβουλεῦσαι.

(δ) Εἴθ………………… (ἐθέλω, Ενεστ.) οἱ θεοὶ μεθἡμῶν εἶναι.

(ε) ,τι ………………… (πράττω, Μέλλ.) οὐδὲ τούτοις εἶπε.

..

(στ) Οἱ Λακεδαιμόνιοι ἀπεκρίναντο ὡς ……………………. (πέμπω, Μέλλ.)

πρέσβεις.

(ζ) Οἱ δὲ στρατιῶται ἔλεγον ὅτι ἀδικώτατα ……………… (πάσχω, Ενεστ.).

11

5. Να συμπληρώσετε τους πίνακες με τους τύπους της ευκτικής

Μέλλοντα μέσης φωνής (βλ. ΓΑΕ, σ. 167):

 

Ευκτική Ενεστώτα

Ευκτική Μέλλοντα

ἐγὼ

παυοίμην

παυσοίμην

σὺ

παύοιο

………………………

οὗτος

παύοιτο

………………………

ἡμεῖς

παυοίμεθα

………………………

ὑμεῖς

παύοισθε

………………………

οὗτοι

παύοιντο

………………………

6. Να συμπληρώσετε τα κενά με τους τύπους της ευκτικής της μ.φ.

(α) Ἡμεῖς τὴν πόλιν ἀεὶ ἀγαθὸν ……………………… (ἐργάζομαι, Ενεστ.).

..

(β) ………………………. (σῴζομαι, Ενεστ.), ὦ φίλοι, ἀπὸ τῶν πολεμίων.

(γ) Οὗτοι ἀπήγγελλον ὅτι τὸ στράτευμα οὕτως …………………………

(ἀναπαύομαι, Μέλλ.).

(δ) Οἱ στρατηγοὶ ἐθαύμαζον ὅτι Κῦρος οὐδαμοῦ ………………. (φαίνομαι,

Ενεστ.).

7. Να συμπληρώσετε στην ευκτική στα πρόσωπα και στον χρόνο που

σας ζητείται.

θύομαι

θύομαι ἡμεῖς ………………… .. σὺ ……………………… οὗτοι ………………… .. φυλάξομαι ὑμεῖς ………………… .. ἡμεῖς ………………… ..

ἡμεῖς ………………… ..

σὺ ………………………

οὗτοι ………………… ..

φυλάξομαι

θύομαι ἡμεῖς ………………… .. σὺ ……………………… οὗτοι ………………… .. φυλάξομαι ὑμεῖς ………………… .. ἡμεῖς ………………… ..

ὑμεῖς ………………… ..

ἡμεῖς ………………… ..

οὗτος ………………… ..

12

ΙΙ. Μαθαίνω για την ευκτική Ενεστώτα του ρήματος εἰμί

 

1. Να υπογραμμίσετε το ρήμα της καθεμιάς από τις πιο κάτω

προτάσεις και να προσπαθήσετε να τις αποδώσετε στα Νέα Ελληνικά.

Σε ποιο ρήμα νομίζετε ότι ανήκουν οι τύποι που έχετε υπογραμμίσει; ……………………………………
Σε ποιο ρήμα νομίζετε ότι
ανήκουν οι τύποι που έχετε
υπογραμμίσει;
……………………………………
  • Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον.

  • Εἴης τοῦ πατρὸς εὐτυχέστερος.

  • Εἴθε οἱ θεοὶ εὐμενεῖς ἡμῖν εἴησαν.

  • Εὐτυχέστεροι εἴημεν τῶν προγόνων.

  • Ἐγώ, θεοί, δύσμορφος εἴην μᾶλλον

ἢ καλὸς κακός.

  • Εἴητε, ὦ στρατιῶται, μνήμονες τῆς τῶν προγόνων ἀρετῆς.

2. Να συμπληρώσετε τον πιο κάτω πίνακα, προσπαθώντας να βάλετε

με τη σειρά τους τύπους του ρήματος εἰμί στην ευκτική του Ενεστώτα.

 

Ευκτική Ενεστώτα

ἐγὼ

……………………………

σὺ

……………………………

οὗτος

……………………………

ἡμεῖς

…………………………… /εἶμεν

ὑμεῖς

…………………………… / εἶτε

οὗτοι

……………………………/εἶεν

3. Να συμπληρώσετε τα κενά των προτάσεων, επιλέγοντας τον

ορθό τύπο της ευκτικής Ενεστώτα του ρ. εἰμί.

(α) Ἡ εὐχὴ τοῦ πατρὸς ………………… μετὰ πάντων ἡμῶν.

..

  • i) εἴην ii) εἴησαν iii) εἴη

(β) Σύ, ὦ θεοί, εὐτυχὴς ……………… ..

i) εἴην ii) εἴης iii) εἴημεν

(γ) Ὑμεῖς …………………… εὐλογημένοι ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἔως τοῦ αἰῶνος.

i) εἴης ii) εἴησαν iii) εἴητε

(δ) Ἀλέξανδρος ἤρετο τίνες αἱ γυναῖκες ………………….

i) εἴησαν ii) εἴημεν iii) εἴη

(ε) Κῦρος ἔλεγεν ὅτι ἡ ὁδὸς ………………… πρὸς βασιλέα μέγαν εἰς

Βαβυλῶνα.

  • i) εἴης ii) εἴημεν iii) εἴη

13

Δ.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ...

ΤΕΧΝΑΣΜΑΤΑ

Ι. Σημασία της ευκτικής

  • 1. Στις κύριες προτάσεις η ευκτική δηλώνει:

(α) ευχή (ευχετική ευκτική). Συνήθως προηγούνται τα μόρια εἴθε, ὡς, εἰ

γὰρ, π.χ. εἴθε σὺ φίλος ἡμῖν γένοιο (= μακάρι να γινόσουν φίλος μας).

(β) δυνατότητα (δυνητική ευκτική). Συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν και

μεταφράζεται «θα ήταν δυνατό να…», «θα μπορούσα να…», π.χ. ταῦτα ἂν

εἴη βλαβερά (= αυτά θα ήταν βλαβερά).

  • 2. Στις δευτερεύουσες προτάσεις η ευκτική μπορεί να είναι:

(α) ευκτική του πλαγίου λόγου, η οποία αντικαθιστά άλλες εγκλίσεις,

όταν η δευτερεύουσα πρόταση εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου, π.χ.

ἐγίγνωσκε ὅτι σὺ λέγοις τἀληθῆ.

(β) επαναληπτική ευκτική, που δηλώνει επανάληψη και μεταφράζεται

«κάθε φορά που…», π.χ. τῶν ἐχθρῶν εἴ τινα λάβοιεν, ἀπέκτεινον (= κάθε

φορά που έπιαναν κάποιον από τους εχθρούς, τον σκότωναν).

(γ) δυνητική ευκτική, που εκφράζει κάτι το δυνατό στο παρόν ή στο

μέλλον, π.χ. νῆες ὑμῖν πάρεισιν, ὥστε ἐξαίφνης ἄν ἐπιπέσοιτε (= έχετε

πλοία και θα μπορούσατε ξαφνικά να επιτεθείτε).

  • 1. Να υπογραμμίσετε τους ρηματικούς τύπους στις ακόλουθες

προτάσεις και να προσπαθήσετε να τους αποδώσετε στα Νέα

Ελληνικά.

  • Εἴθε οἱ στρατιῶται φυλάττοιεν τὰ τείχη.

  • Εἴθε καλῶς οὗτος παῖδας παιδεύοι.

  • Ἄγοιεν ὑμᾶς οἱ θεοὶ ἐπὶ πᾶν ἔργον.

  • Ἔλεγον ὅτι οὐκ ἔχοιεν τὰ ἐπιτήδεια.

  • Σῴζοισθε, ὦ φίλοι, καὶ φυλάττοισθε ἀπὸ τῶν πολεμίων.

Τι εκφράζει η ευκτική; ……………………………… ……………………………… ................................................
Τι εκφράζει η ευκτική;
………………………………
………………………………
................................................
  • 2. Να μεταφέρετε τις πιο κάτω προτάσεις στα Αρχαία Ελληνικά.

(α) Μακάρι να είσαι ευλογημένος.

………………………………………………………………………………………… ..

(β) Είθε οι θεοί να είναι σε μας βοηθοί.

………………………………………………………………………………………… ..

14

ENOTHTA 6

ENOTHTA 6 Α . Κείμενο α ’: « Έ παινος Α θηναίων » Β . ταξίδι

Α. Κείμενο α’: «Έπαινος Αθηναίων»

Β.

ταξίδι: Παραγωγή Σύνθεση (γίγνομαι, ποι)

Γ.

παιχνίδια:

Ι. Ευκτική Αορίστου ενεργητικής και μέσης φωνής

ΙΙ. Ερωτηματική αντωνυμία

ΙΙΙ. Αόριστη αντωνυμία

Δ.

Συντακτικού...

τεχνάσματα:

Ι. Συντακτικός ρόλος της μετοχής

Ε. Κείμενο β’: «Ένα παράδειγμα σεβασμού»

Α. Κείμενο α’: Έπαινος Αθηναίων

Στο λόγο του ο ρήτορας Λυσίας, επαινώντας τους αρχαίους προγόνους,

υποστηρίζει ότι μόνο στους Αθηναίους αρμόζει η ηγεμονία όλης της

Ελλάδας.

Πρῶτοι δὲ καὶ μόνοι ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ δημοκρατίαν κατεστήσαντο,

ἡγούμενοι τὴν πάντων ἐλευθερίαν ὁμόνοιαν εἶναι μεγίστην. Ἐλευθέραις ταῖς

ψυχαῖς ἐπολιτεύοντο, νόμῳ τοὺς ἀγαθοὺς τιμῶντες καὶ τοὺς κακοὺς

κολάζοντες, ἡγησάμενοι θηρίων μὲν ἔργον εἶναι ὑπἀλλήλων βίᾳ κρατεῖσθαι,

ἀνθρώποις δὲ πεῖσαι, ἔργῳ δὲ τούτοις ὑπηρετεῖν, ὑπὸ νόμου μὲν

βασιλευομένους, ὑπὸ λόγου δὲ διδασκομένους. Καὶ πολλὰ μὲν καλὰ καὶ

θαυμαστὰ οἱ πρόγονοι τῶν ἐνθάδε κειμένων εἰργάσαντο, ἀείμνηστα δὲ καὶ

μεγάλα καὶ πανταχοῦ οἱ ἐξ ἐκείνων γεγονότες τρόπαια διὰ τὴν αὐτῶν ἀρετὴν

κατέλιπον. Μόνοι γὰρ ὑπὲρ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος πρὸς πολλὰς μυριάδας τῶν

βαρβάρων διεκινδύνευσαν. Ὁ γὰρ τῆς Ἀσίας βασιλεὺς οὐκ ἀγαπῶν τοῖς

ὑπάρχουσιν ἀγαθοῖς, ἀλλ΄ ἐλπίζων καὶ τὴν Εὐρώπην δουλώσεσθαι, ἔστειλε

πεντήκοντα μυριάδας στρατιάν. Ἡγησάμενοι δἐκεῖνοι, εἰ τήνδε τὴν πόλιν ἤ

ἑκούσαν φίλην ποιήσαιντο ἤ ἄκουσαν καταστρέψαιντο, ῥᾳδίως τῶν ἄλλων

Ἑλλήνων ἄρξειν, ἀπέβησαν εἰς Μαραθῶνα.

Λυσίου, Ἐπιτάφιος τοῖς Κορινθίων βοηθοῖς, 1821

15

Λεξιλόγιο

ὁμόνοιαν

ενότητα, αρμονία

ἐπολιτεύοντο (ρ.πολιτεύομαι) ζούσαν ως πολίτες

κολάζοντες (ρ. κολάζομαι)

τιμωρώντας

ἡγησάμενοι (ρ. ἡγοῦμαι)

επειδή νόμισαν

διδασκομένους

οδηγούμενοι

ὑπὸ λόγου

από τη λογική

τῶν ἐνθάδε κειμένων

όσων θάφτηκαν εδώ

οὐκ ἀγαπῶν

επειδή δεν αρκούνταν

καταστρέψαιντο (ενν.πόλιν) θα μπορούσαν να υποτάξουν

Μεταγραφή του κειμένου σε νοηματικές ενότητες και απόδοσή του

στα Νέα Ελληνικά

Πρῶτοι δὲ καὶ μόνοι ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ ἐκβαλόντες τὰς παρὰ σφίσιν αὐτοῖς δυναστείας δημοκρατίαν κατεστήσαντο,
Πρῶτοι δὲ
καὶ
μόνοι ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ
ἐκβαλόντες τὰς παρὰ σφίσιν αὐτοῖς δυναστείας
δημοκρατίαν κατεστήσαντο,
μτχ φρ(επιρ)
α‐πρότ
ἡγούμενοι τὴν πάντων ἐλευθερίαν ὁμόνοιαν εἶναι μεγίστην.
μτχ φρ(επιρ)
κοινὰς δ᾽ ἀλλήλοις τὰς ἐκ τῶν κινδύνων ἐλπίδας ποιήσαντες
ἐλευθέραις ταῖς ψυχαῖς ἐπολιτεύοντο,
νόμῳ τοὺς ἀγαθοὺς τιμῶντες
μτχ φρ(επιρ)
α‐πρότ
μτχ φρ(επιρ)
καὶ
τοὺς κακοὺς κολάζοντες,
μτχ φρ(επιρ)
ἡγησάμενοι θηρίων μὲν ἔργον εἶναι ὑπ’ ἀλλήλων βίᾳ κρατεῖσθαι, μτχ φρ(επιρ)
ἀνθρώποις δὲ προσήκειν νόμῳ μὲν ὁρίσαι τὸ δίκαιον,
λόγῳ δὲ
πεῖσαι,
ἔργῳ δὲ τούτοις ὑπηρετεῖν,
ὑπὸ νόμου μὲν βασιλευομένους,
ὑπὸ λόγου δὲ διδασκομένους.
Καὶ γάρ τοι καὶ φύντες καλῶς
μτχ φρ(επιρ)
μτχ φρ(επιρ)
μτχ φρ(επιρ)
καὶ
γνόντες ὅμοια,
μτχ φρ(επιρ)
πολλὰ μὲν καλὰ
καὶ
θαυμαστὰ οἱ πρόγονοι τῶν ἐνθάδε κειμένων εἰργάσαντο, μτχ φρ(επιθ), α‐πρότ
ἀείμνηστα δὲ
καὶ
μεγάλα
καὶ
πανταχοῦ οἱ ἐξ ἐκείνων γεγονότες τρόπαια διὰ τὴν αὐτῶν ἀρετὴν κατέλιπον.
μτχ φρ(επιθ) α‐πρότ

16

Μόνοι γὰρ ὑπὲρ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος πρὸς πολλὰς μυριάδας τῶν βαρβάρων διεκινδύνευσαν. α‐πρότ Ὁ γὰρ τῆς
Μόνοι γὰρ
ὑπὲρ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος
πρὸς πολλὰς μυριάδας τῶν βαρβάρων
διεκινδύνευσαν.
α‐πρότ
Ὁ γὰρ τῆς Ἀσίας βασιλεὺς
οὐκ ἀγαπῶν τοῖς ὑπάρχουσιν ἀγαθοῖς, μτχ φρ. (επιρ.), μτχ.φρ.(επιθ.)
ἀλλ΄ ἐλπίζων
καὶ τὴν Εὐρώπην δουλώσεσθαι,
ἔστειλε πεντήκοντα μυριάδας στρατιάν.
μτχ. φρ.(επιρ.)
α‐προτ
Ἡγησάμενοι δ’ ἐκεῖνοι,
μτχ.φρ.(επιρ.)
εἰ τήνδε τὴν πόλιν
ἤ ἑκούσαν φίλην ποιήσαιντο
ἤ ἄκουσαν καταστρέψαιντο,
α‐προτ
α‐προτ
ῥᾳδίως τῶν ἄλλων Ἑλλήνων ἄρξειν,
ἀπέβησαν εἰς Μαραθῶνα. α‐προτ
Ασκήσεις κατανόησης – μετάφρασης

1. Να σημειώσετε δίπλα από κάθε πρόταση, αν είναι ορθή (O)

λανθασμένη (Λ) σύμφωνα με το κείμενο.

(α) Οἱ Ἀθηναῖοι ἐνόμιζον τὴν πάντων ἐλευθερίαν ὁμόνοιαν εἶναι

μεγίστην.

...............

(β) Οἱ πλεῖστοι τῶν Ἑλληνων ὑπὲρ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος πρὸς πολλὰς

μυριάδας τῶν βαρβάρων

διεκινδύνευσαν.

.....................

(γ) Ὁ τῆς Ἀσίας βασιλεὺς ἤλπιζε τὴν Εὐρώπην

καταστρέψεσθαι.

..............

(δ) Οἱ βάρβαροι ἐνόμισαν ῥαδίως τῶν Ἑλληνων

ἄρξειν.

....................

2. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις ή φράσεις της στήλης Α με τις

ερμηνείες τους στη στήλη Β. ( Μια φράση περισσεύει.)

 

Αστήλη

   

Βστήλη

 

α.

 

τῶν ἐνθάδε κειμένων

1.

 

επειδή νόμισαν

 

β.

 

τοὺς κακοὺς κολάζοντες

2.

 

με τη θέλησή της

 

γ.

 

οἱ ἐξ ἐκείνων γεγονότες

3.

 

όσων θάφτηκαν εδώ

δ.

 

ἡγησάμενοι δ

 

4.

 

τιμώντας τους ενάρετους

ε.

 

ἑκούσαν

 

5.

 

οι απόγονοι

 
 

6.

 

τιμωρώντας τους

 
 

διεφθαρμένους

 

α.

 

β.

 

γ.

 

δ.

 

ε.

 

17

Κατανόηση κειμένου

  • 1. Για ποιους λόγους ο Λυσίας πίστευε ότι μόνο οι Αθηναίοι άξιζε να

έχουν την ηγεμονία όλης της Ελλάδας;

Κατανόηση κειμένου 1. Για ποιους λόγους ο Λυσίας πίστευε ότι μόνο οι Αθηναίοι άξιζε να έχουν

Β. ΛΕΞΕΩΝ ΤΑΞΙΔΙ

(α) γεγονότες > ρ. γίγνομαι

  • 1. Να γράψετε απλές και σύνθετες λέξεις από το ρ. γίγνομαι.

Απλές

Σύνθετες

γένος, γενέτειρα, ......................

γονίδιο, υπογεννητικότητα, .................

.........................................................

......................................................................

.........................................................

......................................................................

..........................................................

......................................................................

  • 2. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις με την

κατάλληλη λέξη από την πλαϊνή στήλη:

γονικό

α. Το χωράφι αυτό δεν είναι τόσο ..........................

β. Είναι τυφλός εκ

...................................

.

18

γόνιμο

γνήσιο

γέννησης

γενετής

γένεσης

γ. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα λόγω της

............................................

γενέτειρας

γεννητικότητας

υπογεννητικότητας

δ. Ο

..........................................

κώδικας του ανθρώπου καθορίζει εν μέρει και

τη συμπεριφορά του.

γενεαλογικός

γενετικός

γονικός

ε. Καλό είναι να αντιμετωπίζεται ένα πρόβλημα στη

προτού οξυνθεί.

...................................

,

γέννηση

γέννα

γένεση

3. Να γράψετε μια παράγραφο, επιλέγοντας πέντε τουλάχιστον λέξεις

από το ρ. γίγνομαι με θέμα την υπογεννητικότητα.

..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

19

(β) ρ. ποιῶ

  • 1. Να γράψετε έξι ουσιαστικά και έξι επίθετα, παράγωγα ή σύνθετα, από

το ρ. ποιῶ.

Ουσιαστικά

Επίθετα

π.χ ποίημα, εκποίηση, .....................

π.χ ποιητικός, ....................................

..............................................................

................................................................

..............................................................

................................................................

  • 2. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις της στήλης Α με τη σημασία τους στη

στήλη Β. (Μια λέξη στη στήλη Α περισσεύει.)

   

Αστήλη

     

Βστήλη

   

α.

 

παραποιώ

   

1.

 

ξεπουλώ

 

β.

 

αντιποιούμαι

   

2.

 

μετατρέπω

 

γ.

 

εκποιώ

   

3.

 

νοθεύω

δ.

 

μεταποιώ

   

4.

 

αρνούμαι

 

ε.

 

αποποιούμαι

   

5.

 

οικειοποιούμαι

 
   

6.

 

προσποιούμαι

 
 

α

 

β

 

γ

 

δ

 

ε

 

Γ.

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ...

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

Ι. Μαθαίνω για την ευκτική Αορίστου ενεργητικής και μέσης φωνής

(βλ. ΓΑΕ, σελ. 165, 169)

Οι τύποι ποιήσαιντο και καταστρέψαιντο του κειμένου είναι τύποι της

ευκτικής Αορίστου της μέσης φωνής.

Οι πιο πάνω ρηματικοί τύποι στο απρόσωπο ενικού της οριστικής Ενεστώτα

ενεργητικής φωνής, είναι ποιῶ και

..........................................

.

Τι πρέπει να προσέξουμε:

  • Ο Αόριστος διαφοροποιείται από τον Μέλλοντα, που είδαμε στην

προηγούμενη ενότητα, ως προς τη χαρακτηριστική δίφθογγο της

ευκτικής και είναι ‐αι, αντί οι.

  • Η ευκτική Αορίστου δεν έχει αύξηση.

20

1. Με βάση τις πιο πάνω παρατηρήσεις και τις μέχρι τώρα γνώσεις σας,

να συμπληρώσετε τον πίνακα που ακολουθεί με τους τύπους της ευκτικής

Αορίστου των ρημάτων: παύω, θύω και πράττω στην ενεργητική φωνή

(βλ. ΓΑΕ, σ. 165):

   

Ευκτική Αορίστου

ἐγὼ

παύσαιμι

θύσαιμι

πράξαιμι

σὺ

 

…………………… ..........................

........................

οὗτος

……………………

.........................

ἡμεῖς

……………………

............................

ὑμεῖς

……………………

............................

οὗτοι

 

……………………

............................

2. Να μεταφέρετε τα παρακάτω ρήματα στην ευκτική Αορίστου

ενεργητική φωνή στο πρόσωπο που σας ζητείται:

 

Ρήμα

Αόριστος

 

πείθω

……………………

οὗτος

λύω

……………………

φυλάττω

……………………

 

πέμπω

……………………

ἡμεῖς

παιδεύω

……………………

πιστεύω

……………………

3. Να συμπληρώσετε τους πίνακες με τους τύπους της ευκτικής Αορίστου

βαρύτονων ρημάτων μέσης φωνής (βλ. ΓΑΕ, σ. 167):

   

Ευκτική Αορίστου

ἐγὼ

παυσαίμην

θυσαίμην

πραξαίμην

σὺ

…………………

.........................

οὗτος

…………………

..........................

ἡμεῖς

…………………

...........................

ὑμεῖς

…………………

............................

οὗτοι

…………………

............................

21

4.

Να συμπληρώσετε την ευκτική Αορίστου στα πιο κάτω:

ἐπεισάμην

4. Να συμπληρώσετε την ευκτική Αορίστου στα πιο κάτω : ἐπεισάμην ἡμεῖς ………………… .. σὺ ………………………

ἡμεῖς ………………… ..

σὺ ………………………

οὗτοι ………………… ..

ἐφυλαξάμην

4. Να συμπληρώσετε την ευκτική Αορίστου στα πιο κάτω : ἐπεισάμην ἡμεῖς ………………… .. σὺ ………………………

ὑμεῖς ………………… ..

ἡμεῖς ………………… ..

οὗτος ………………… ..

  • 5. Να συμπληρώσετε τα κενά με τους τύπους της ευκτικής μέσης φωνής.

(α) Ἔγνωσαν ὅτι οὗτος μέγα ἀγαθὸν τὴν πόλιν ………………………….

(ἐργάζομαι, Αόρ.).

(β) Τοῖς πονηροῖς οὔτε ἐχαρισάμην μήτε ……………… (χαρίζομαι, Αόρ.).

..

(δ) Οὕς βουληθείης θᾶττον ἄν

..................................

(καταστρέφομαι, βʹ εν.

Αορ.)

(ε) Μέρος τι

τῶν προεθέντων. (κομίζομαι, γʹ πληθ. Αορ.)

ΙΙ. Μαθαίνω για την Ερωτηματική Αντωνυμία (βλ. ΓΑΕ, σελ. 141142)

  • 1. (α) Να παρατηρήσετε τους υπογραμμισμένους τύπους των πιο κάτω

προτάσεων στα Νέα Ελληνικά.

Ποιος δεν έκανε την εργασία; Ποια άσκηση σάς δυσκόλεψε περισσότερο; Ποιες μέρες έχουμε Αρχαία; Πόσα βιβλία
Ποιος δεν έκανε την εργασία;
Ποια άσκηση σάς δυσκόλεψε περισσότερο;
Ποιες μέρες έχουμε Αρχαία;
Πόσα βιβλία διάβασες;

(β) Γιατί χρησιμοποιούνται οι υπογραμμισμένες λέξεις στα πιο πάνω

παραδείγματα; …………………………………………………………… ………

..

(γ) Οι λέξεις αυτές ανήκουν στις

............................................

αντωνυμίες.

4. Να συμπληρώσετε την ευκτική Αορίστου στα πιο κάτω : ἐπεισάμην ἡμεῖς ………………… .. σὺ ………………………

22

Κάποιες από τις ερωτηματικές αντωνυμίες που χρησιμοποιούνται

στα Αρχαία Ελληνικά είναι οι εξής:

τις (αρσ+θηλ.), τι (ουδ.) (=ποιος;)

πότερος, ποτέρα, πότερον (=ποιος από τους δυο;)

πόσος, πόση, πόσον

ποῖος, ποία, ποῖον ( τι λογής;)

Από τις πιο πάνω ερωτηματικές αντωνυμίες, η αντωνυμία τις, τις, τι

χρησιμοποιείται πιο συχνά.

2. (α) Να διαβάσετε τα πιο κάτω παραδείγματα και να προσέξετε τη

χρήση της ερωτηματικής αντωνυμίας.

(i) Τίς ἀγορεύειν βούλεται;

(ii) Κῦρος ἤρετο τίς ὁ θόρυβος εἴη.

(iii) Τίνος ἐστιν ἡ οἰκία;

(iv) Τί έστιν άγαθόν;

(v) Τίνες ἠδίκησαν ὑμᾶς;

(vi) Τίνα εἰσιν ἀγαθά;

(β) Πώς μπορείτε να αποδώσετε στα Νέα Ελληνικά τους τύπους της

ερωτηματικής αντωνυμίας στα πιο πάνω παραδείγματα;

……………………………………………………………………………… ..................

ΙΙΙ. Μαθαίνω για την Αόριστη Αντωνυμία (βλ. ΓΑΕ, σελ. 142)

1. (α) Να προσέξετε τις υπογραμμισμένες λέξεις στα πιο κάτω

παραδείγματα στα Νέα Ελληνικά.

Κάποιος σε πήρε τηλέφωνο. Ήρθε ένας και μου είπε να φύγω. Καθένας μπορεί να το κάνει
Κάποιος σε πήρε τηλέφωνο.
Ήρθε ένας και μου είπε να φύγω.
Καθένας μπορεί να το κάνει αυτό.
Κανείς δεν γνωρίζει ακόμα.
Μερικοί είναι πολύ τυχεροί.

(β) Πότε χρησιμοποιούνται οι πιο πάνω υπογραμμισμένες λέξεις στις

προτάσεις; .......................................................................................................................

Επομένως, οι αντωνυμίες αυτές λέγονται ....................................................

23

Κάποιες από τις αόριστες αντωνυμίες είναι οι εξής:

τὶς, τὶς, τὶ

πᾶς, πᾶσα, πᾶν

ἕκαστος, ἑκάστη ἕκαστον

ἄλλος, ἄλλη, ἄλλο

οὐδείς, οὐδεμία, οὐδὲν

Από τις πιο πάνω αόριστες αντωνυμίες, η αόριστη αντωνυμία τὶς, τὶς, τὶ

χρησιμοποιείται πιο συχνά.

(γ) Εάν συγκρίνετε την αόριστη αντωνυμία τὶς, τὶς, τὶ με την αντίστοιχη

ερωτηματική τίς, τίς, τί, που αναφέραμε πιο πάνω, τι παρατηρείτε;

..........................................................................................................................................

(δ) Να συμπληρώσετε τον πιο κάτω πίνακα έχοντας υπόψη ότι η γενική

και δοτική των δύο αντωνυμιών είναι ίδια και στα τρία γένη. Επίσης, ούτε

η ερωτηματική αλλά ούτε η αόριστη αντωνυμία διαθέτουν την κλητική

πτώση.

Ερωτηματική Αντωνυμία

 

Αόριστη Αντωνυμία

 

Ενικός Αριθμός

 

Πτώσεις

Αρσεν.Θηλ.

Ουδέτερο

Αρσεν.Θηλ.

Ουδέτερο

Ονομαστ.

τίς

.......

.........

τὶ

Γενική

...............

τίνος

.................

τινὸς

Δοτική

τίνι

...................

τινὶ

.............

Αιτιατική

.................

 

τί

τινὰ

..............

 
 

Πληθυντικός Αριθμός

 

Πτώσεις

Αρσεν.Θηλ.

Ουδέτερο

Αρσεν.Θηλ.

Ουδέτερο

Ονομαστ.

τίνες

.......

.............

τινὰ

Γενική

...............

τίνων

...............

................

Δοτική

τίσι

.................

.............

.............

Αιτιατική

.................

τίνα

τινὰς

..............

Κάποιες από τις αόριστες αντωνυμίες είναι οι εξής :  τὶς , τὶς , τὶ 

24

(ε) Να υπογραμμίσετε τις αντωνυμίες στις πιο κάτω προτάσεις και να

δηλώσετε το είδος τους.

(i) Τίνες εἰσιν οἱ δοῦλοι; ........................................

(ii) Πᾶσα ἡ κτίσις

ἀγάλλεται.

................................

(iii) Ἔπειθον τὸν δῆμον σοφοῖς τισι

λόγοις.

............................

(iv) Τίσι λόγοις ἔπειθον τὸν δῆμον; ..................................

(v) Οὐδείς ἐστι ἐν τῷ

ναῷ.

......................................

Δ.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ...

ΤΕΧΝΑΣΜΑΤΑ

Ι. Μαθαίνω για τον συντακτικό ρόλο της μετοχής (βλ. ΣΑΕΓ, σ. 8996)

Μέχρι τώρα έχουμε ασχοληθεί μόνο σε ό, τι αφορά στη γραμματική

λειτουργία της μετοχής. Ας αναγνωρίσουμε γραμματικά τον τύπο

κολάζοντες του κειμένου α. Με τις μέχρι τώρα γνώσεις μας, μπορούμε να

πούμε ότι η μετοχή κολάζοντες είναι:

α) μετοχή χρόνου: ………………… του ρ. κολάζομαι

..

β) φωνή: …………….

γ) πτώση: ......................................

δ) αριθμός: ……………………….

Δεν αρκεί, όμως, να γνωρίζουμε τη γραμματική λειτουργία της μετοχής

μόνο. Χρειάζεται να γνωρίζουμε και τη συντακτική της λειτουργία, τον

ρόλο της, δηλαδή, και τη σημασία της στον λόγο.

  • Η μετοχή ανάλογα με τη χρήση της διακρίνεται σε: Μετοχή

( ε ) Να υπογραμμίσετε τις αντωνυμίες στις πιο κάτω προτάσεις και να δηλώσετε το είδος

Ονοματική ιδιότητα (προσδιορίζει όνομα ή αντωνυμία)

( ε ) Να υπογραμμίσετε τις αντωνυμίες στις πιο κάτω προτάσεις και να δηλώσετε το είδος

i) επιθετική μετοχή

ii) κατηγορηματική μετοχή

Ρηματική ιδιότητα (προσδιορίζει ρήμα)

iii) επιρρηματική

μετοχή

25

Ι. Επιθετική μετοχή

(α) Να παρατηρήσετε το πιο κάτω παράδειγμα στα Νέα Ελληνικά:

Αυτός ήταν που μας εξέτασε.

(β) Με ποιον τρόπο θα μπορούσατε να ξαναγράψετε τη φράση «που μας

εξέτασε»; Στα Νέα Ελληνικά δεν μπορείτε, αλλά στα Αρχαία Ελληνικά

μπορείτε να την ξαναγράψετε, χρησιμοποιώντας την επιθετική μετοχή,

όπως, π.χ. Οὗτος ἦν ὁ εξετάσας ἡμῖν.

  • Η επιθετική μετοχή:

    • Προσδιορίζει ουσιαστικά ή αντωνυμίες και μπορεί να λειτουργεί ως υποκείμενο, αντικείμενο, κατηγορούμενο, επιθετικός και κατηγορηματικός προσδιορισμός, π.χ. ὁ γράφων νεανίας

    • Συνήθως συνοδεύεται από άρθρο, π.χ. Ὁ λέγων τοῦτο ψεύδεται.

    • Λειτουργεί ως επίθετο, π.χ. ὁ λάμπων ἥλιος

    • Οι επιθετικές μετοχές λέγονται και αναφορικές, γιατί αποδίδονται στα Νέα Ελληνικά με την αναφορική αντωνυμία «ο οποίος», «η οποία», «το οποίον» ή με το «που».

    • Συνήθως δέχεται άρνηση οὐ.

ΙΙ. Κατηγορηματική μετοχή

(α) Να παρατηρήσετε το πιο κάτω παράδειγμα στα Νέα Ελληνικά:

Έτυχε να παρευρίσκομαι στο δυστύχημα.

(β) Με ποιον τρόπο θα μπορούσατε να ξαναγράψετε τη φράση «να

παρευρίσκομαι»;

................................................. .

Θα μπορούσατε όπως και

στα Αρχαία Ελληνικά να την ξαναγράψετε, χρησιμοποιώντας τη μετοχή

παρών, όπως π.χ. Ἔτυχον

παρών...

= Έτυχε να είμαι παρών...

  • Η κατηγορηματική μετοχή:

    • Είναι πάντα άναρθρη, π.χ. Φανερὸς ἦν τοὺς νόμους λατρεύων. (Ήταν φανερό ότι υπηρετούσε τους νόμους.)

    • Δέχεται άρνηση οὐ και αποδίδεται με τα «ότι, πως, που, να».

    • Λειτουργεί ως κατηγορούμενο ή ως κατηγορηματικός προσδιορισμός, π.χ. Ὁρῶ σε φυλαττόμενον. (Σε βλέπω να φυλάγεσαι.)

26

  • Εξαρτάται από ρήματα συνδετικά (εἰμί, φαίνομαι κ.λπ.), γνωστικά (γιγνώσκω, ἀγνοῶ κ.λπ.), αισθητικά ( αἰσθάνομαι, ἀκούω κ.λπ.), ρήματα που σημαίνουν έναρξη‐λήξη (ἄρχω, παύω κ.λπ.), ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθος ( αἰσχύνομαι, ἥδομαι κ.λπ.) π.χ. Ἥδομαι ἀκούων φρόνιμους λόγους.

III. Επιρρηματική μετοχή

Στο κείμενο αχρησιμοποιούνται οι μετοχές ἡγούμενοι, τιμῶντες

κολάζοντες, ἡγησάμενοι, βασιλευομένους, διδασκομένους.

π.χ. «Πρῶτοι δὲ καὶ μόνοι ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ δημοκρατίαν

κατεστήσαντο, ἡγούμενοι (ενν. οἱ Ἀθηναῖοι) τὴν πάντων ἐλευθερίαν

ὁμόνοιαν εἶναι μεγίστην

Πώς θα αποδώσετε στα Νέα Ελληνικά τη μετοχή ἡγούμενοι και γιατί;

..................................................................................................................................

  • Η επιρρηματική μετοχή:

    • Είναι άναρθρη.

    • Λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός και εκφράζει τις επιρρηματικές σχέσεις του χρόνου, της αιτίας, του σκοπού, της υπόθεσης κ.λπ., όπως φαίνεται στον πιο κάτω πίνακα:

Επιρρηματική μετοχή

Παραδείγματα

Τροπική

Οἱ ῥήτορες ἔπειθον λέγοντες.

(Οι ρήτορες έπειθαν μιλώντας.)

 

Ἀναχωρησάντων δαὐτῶν οἱ Ἀθηναῖοι

Χρονική

φύλακας κατεστήσαντο. ( Όταν έφυγαν

αυτοί, οι Αθηναίοι εγκατέστησαν φρουρές.)

 

Ἀπείχοντο κερδῶν αἰσχρὰ νομίζοντες εἶναι.

Αιτιολογική

(Δεν επεδίωκαν τα κέρδη, γιατί τα

θεωρούσαν αισχρά.)

 

Οἱ Πέρσες ἦλθον τὴν Ἑλλάδα υποτάξοντες.

Τελική

( Οι πέρσες ήρθαν για να υποτάξουν την

Ελλάδα.)

27

 

Δίκαια πράξας Θεοὺς συμμάχους ἕξεις.

Υποθετική

(Αν πράξεις δίκαια, θα έχεις τους θεούς

σύμμαχούς σου.)

 

Ὁ γραμμάτων ἄπειρος οὐ βλέπει βλέπων.

Εναντιωματική

(Όποιος δεν ξέρει γράμματα δεν βλέπει, αν

και βλέπει.)

  • Η τελική μετοχή βρίσκεται σε χρόνο Μέλλοντα και δηλώνει σκοπό.

  • Το υποκείμενο της μετοχής τίθεται πάντοτε στην πτώση της μετοχής. π.χ. Οὗτος ἐβοήθει τῷ φίλῳ κινδυνεύοντι.

  • 1. Να υπογραμμίσετε τις μετοχές στα πιο κάτω παραδείγματα και να

αναγνωρίσετε το είδος τους:

α) Οἱ φεύγοντες ἐπορεύοντο εἰς

Λακεδαίμονα.

.............................................

β) Τοῦτο λέξων

ἔρχομαι.

........................................

γ) Ὁ Ἡρακλῆς τέθνηκε Διὸς υἱὸς

ὤν.

..............................................

δ) Ξενοφῶν θύσας τοῖς Θεοῖς

ἐστράτευσε.

............................................

ε) Ταῦτα ἀκούσας Ἀρταξέρξης ἐπῄνεσε τὸν

ἄνδρα.

..............................

  • 2. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση ανάλογα με το είδος της μετοχής.

α) Οἱ φεύγοντες ἐκ Φλειοῦντος ἐπορεύοντο εἰς Λακεδαίμονα.

  • i. κατηγορηματική

ii. επιθετική

iii. επιρρηματική

β) Οἱ Λακεδαιμόνιοι καὶ ὁλίγοι ὄντες ἐνίκησαν Θηβαίους.

  • i. ii. κατηγορηματική

επιθετική

iii. επιρρηματική

γ) Οἱ δικασταὶ ἤκουσαν τῶν μαρτύρων λεγόντων.

  • i. ii. επιρρηματική iii. κατηγορηματική

επιθετική

δ) Σὺ δὲ ἄνθρωπος ὤν, θηρίου γίνῃ χαλεπώτερος.

  • i. ii. κατηγορηματική

επιρρηματική

iii. επιθετική

ε) Ὁ νεανίας φαίνεται θαυμάζων τὴν τῶν προγόνων ἀρετήν.

  • i. επιρρηματική

ii. επιθετική

iii. κατηγορηματική

στ) Ἤκουσα δέ ποτε αὐτοῦ καὶ περὶ φίλων διαλεγομένου (= να συζητά).

  • i. κατηγορηματική

ii. επιθετική

iii. επιρρηματική

ζ) Πορευόμενοι δὲ πρὸς Κόρινθον ἐγγὺς τοῦ Ἰσθμοῦ ἐστρατοπεδεύσαντ ο.

  • i. επιρρηματική

ii. κατηγορηματική

28

iii. επιθετική

Ε. Κείμενο β’: Ένα παράδειγμα σεβασμού

Μετά την άλωση της Τροίας, σύμφωνα με την παρακάτω εκδοχή, οι

Έλληνες επέτρεψαν στον Αινεία και σε άλλους Τρώες να φύγουν ,

παίρνοντας μαζί τους ό, τι μπορούσε να κουβαλήσει ο καθένας. Ο Αινείας

προτίμησε να πάρει στους ώμους του τον γέρο πατέρα του, σε αντίθεση με

τους άλλους που έπαιρναν χρυσάφι ή άλλα πολύτιμα αντικείμενα.

Τῶν δὲ Ἑλλήνων ὑποσπόνδους τούτους ἀφέντων, καὶ συγχωρησάντων ἑκάστῳ λαβεῖν ὅσα δύναιτο τῶν ἰδίων, οἱ μὲν
Τῶν δὲ Ἑλλήνων ὑποσπόνδους τούτους ἀφέντων, καὶ συγχωρησάντων
ἑκάστῳ λαβεῖν ὅσα δύναιτο τῶν ἰδίων, οἱ μὲν ἄλλοι πάντες ἄργυρον ἢ χρυσὸν
ἤ τινα τῆς ἄλλης πολυτελείας ἔλαβον, Αἰνείας δὲ τὸν πατέρα γεγηρακότα
τελέως ἀράμενος ἐπὶ τοὺς ὤμους ἐξήνεγκεν. Ἐφ’ ᾧ θαυμασθεὶς ὑπὸ τῶν
Ἑλλήνων ἔλαβεν ἐξουσίαν πάλιν ὃ βούλοιτο τῶν οἴκοθεν ἐκλέξασθαι.
Ἀνελομένου δὲ αὐτοῦ τὰ ἱερὰ τὰ πατρῷα, πολὺ μᾶλλον ἐπαινεθῆναι συνέβη
τὴν ἀρετήν, καὶ παρὰ πολεμίων ἐπισημασίας τυγχάνουσαν. Ἐφαίνετο γὰρ ὁ
ἀνὴρ ἐν τοῖς μεγίστοις κινδύνοις πλείστην φροντίδα πεποιημένος τῆς τε πρὸς
γονεῖς ὁσιότητος καὶ τῆς πρὸς θεοὺς εὐσεβείας.
Διόδωρος Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη 7.4.1‐4

Λεξιλόγιο

τῶν Ἑλλήνων ἀφέντων (ρ. ἀφίημι)

όταν οι Έλληνες

άφησαν

ὑποσπόνδους τούτους

αφού

συνθηκολόγησαν

συγχωρησάντων ἑκάστῳ

αφού επέτρεψαν στον

καθένα

γεγηρακότα (ρ.γηράσκω)

που είχε γεράσει

ἀράμενος (ρ. αἴρομαι)

αφού σήκωσε

ἐξήνεγκεν (ρ. εκφέρω)

μετέφερε

ἐφ

για αυτή την πράξη

ἀνελομένου αὐτοῦ

αφού αυτός διάλεξε

ἐπισημασίας τυγχάνουσαν

έτυχε επιδοκιμασίας

ὁσιότητος

του σεβασμού

Ε . Κείμενο β ’: Ένα παράδειγμα σεβασμού Μετά την άλωση της Τροίας , σύμφωνα με

29

Μεταγραφή του κειμένου και απόδοσή του στα Νέα Ελληνικά:

Τῶν δὲ Ἑλλήνων ὑποσπόνδους τούτους ἀφέντων, καὶ

μτχ φρ(επιρ)

συγχωρησάντων ἑκάστῳ λαβεῖν μτχ φρ(επιρ)

ὅσα δύναιτο τῶν ἰδίων, ὅσα(αναφ)‐πρότ

οἱ μὲν ἄλλοι πάντες ἄργυρον ἢ χρυσὸν ἤ τινα τῆς ἄλλης πολυτελείας ἔλαβον,

α‐πρότ

Αἰνείας δὲ

τὸν πατέρα γεγηρακότα τελέως ἀράμενος ἐπὶ τοὺς ὤμους μτχ φρ(επιθ) μτχ φρ(επιρ)

ἐξήνεγκεν.

α‐πρότ

Ἐφᾧ θαυμασθεὶς ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων

μτχ φρ(επιρ)

ἔλαβεν ἐξουσίαν πάλιν

α‐πρότ

ὃ βούλοιτο τῶν οἴκοθεν ἐκλέξασθαι.

(αναφ)‐πρότ

Ἀνελομένου δὲ αὐτοῦ τὰ ἱερὰ τὰ πατρῷα,

μτχ φρ(επιρ)

πολὺ μᾶλλον ἐπαινεθῆναι συνέβη τὴν ἀρετήν,

α‐πρότ

καὶ παρὰ πολεμίων ἐπισημασίας τυγχάνουσαν.

μτχ φρ (κατηγ.)

Ἐφαίνετο γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐν τοῖς μεγίστοις κινδύνοις πλείστην φροντίδα πεποιημένος τῆς τε πρὸς γονεῖς ὁσιότητος καὶ τῆς πρὸς θεοὺς εὐσεβείας. α‐πρότ, μτχ φρ(κατ)

Κατανόηση κειμένου

1. Πώς κερδίζουν τον σεβασμό οι Αθηναίοι στο κείμενο ακαι πώς ο Αινείας

στο κείμενο β’;

Μεταγραφή του κειμένου και απόδοσή του στα Νέα Ελληνικά : Τῶν δὲ Ἑλλήνων ὑποσπόνδους τούτους ἀφέντων

30

Ενότητα 7
Ενότητα 7

Α. Κείμενο α’ : Συμβουλές προς τους νέους

Β.

ΛΕΞΕΩΝ...

ΠΑΙΧΝΙΔΙ: Παραγωγή - σύνθεση ρ.

δέχομαι, πίπτω

Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

I. Προστακτική Ενεστώτα και Αορίστου ενεργητικής

και μέσης φωνής

II. Προστακτική Ενεστώτα του ρήματος εμί

Δ. ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥΤΕΧΝΑΣΜΑΤΑ

Ι. Σημασία και χρήση της προστακτικής

ΙΙ. Επιθετικός και κατηγορηματικός προσδιορισμός

Ε. Κείμενο β’: Συμβουλές προς τα παιδιά

Α. Κείμενο α’: Συμβουλές προς τους νέους

Στο απόσπασμα που ακολουθεί, ο Ισοκράτης απευθύνει χρήσιμες

συμβουλές στον νεαρό Δημόνικο για ορθό και ηθικό τρόπο ζωής.

Τοιοῦτος γίγνου περὶ τοὺς γονεῖς, οἵους ἂν εὔχοιο περὶ σεαυτὸν γενέσθαι

τοὺς σεαυτοῦ παῖδας. Ἄσκει τῶν περὶ τὸ σῶμα γυμνασίων μὴ τὰ πρὸς τὴν

ῥώμην ἀλλὰ τὰ πρὸς τὴν ὑγίειαν· τούτου δʹ ἂν ἐπιτύχοις, εἰ λήγοις τῶν

πόνων ἔτι πονεῖν δυνάμενος. Μήτε γέλωτα προπετῆ στέργε μήτε λόγον

μετὰ θράσους ἀποδέχου· τὸ μὲν γὰρ ἀνόητον, τὸ δὲ μανικόν. Ἃ ποιεῖν

αἰσχρόν, ταῦτα νόμιζε μηδὲ λέγειν εἶναι καλόν. Ἔθιζε σεαυτὸν εἶναι μὴ

σκυθρωπὸν ἀλλὰ σύννουν· διʹ ἐκεῖνο μὲν γὰρ αὐθάδης, διὰ δὲ τοῦτο

φρόνιμος εἶναι δόξεις.

Ἰσοκράτους, Πρὸς Δημόνικον, 1416

31

Λεξιλόγιο

οἵους ἂν εὔχοιο (ρ. εὔχομαι)

όπως θα ευχόσουν

γυμνάσια

σωματικές ασκήσεις

τὰ πρὸς τὴν ῥώμην

αυτά που συντελούν στη δύναμη

προπετῆ

ακράτητος, ορμητικός

στέργε (ρ. στέργω)

αγάπα

μανικόν

τρελό

ἔθιζε (ρ. ἐθίζω)

συνήθιζε

σύννουν

σκεφτικό

δόξεις (ρ. δοκέω, )

θα φανείς

Μεταγραφή του κειμένου σε νοηματικές ενότητες και απόδοσή

του στα Νέα Ελληνικά:

Τοιοῦτος γίγνου περὶ τοὺς γονεῖς,

οἵους ἂν εὔχοιο περὶ σεαυτὸν γενέσθαι τοὺς σεαυτοῦ παῖδας.

α‐πρότ

οἵους(αναφ)‐πρότ

Ἄσκει τῶν περὶ τὸ σῶμα γυμνασίων μὴ τὰ πρὸς τὴν ῥώμην ἀλλὰ τὰ πρὸς τὴν ὑγίειαν·

α‐πρότ

 

τούτου δʹ ἂν ἐπιτύχοις,

α‐πρότ

εἰ λήγοις τῶν πόνων

εἰ(υποθ)‐πρότ

 

ἔτι πονεῖν δυνάμενος.

μτχ φρ(επιρ)

Μήτε γέλωτα προπετῆ στέργε

α‐πρότ

μήτε λόγον μετὰ θράσους ἀποδέχου·

α‐πρότ

τὸ μὲν