L−u §øc H¹nh (Chñ biªn) L−u TuyÕt Hiªn - NguyÔn Mai H−¬ng - Lª V¨n Kh¶i TrÞnh Träng

Nam - TrÞnh Duy Tu©n - NguyÔn Anh Th¬

Nh÷ng bµi v¨n chän läc líp 10 ch−¬ng tr×nh ph©n ban

Nh xuÊt b¶n

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

1

Lêi nãi ®Çu
Tõ n¨m häc 2006 - 2007, tÊt c¶ c¸c tr−êng Trung häc phæ th«ng b¾t ®Çu thùc hiÖn ®¹i tr Ch−¬ng tr×nh ph©n ban. ViÖc d¹y v häc m«n Ng÷ V¨n cã nh÷ng ®iÓm thay ®æi c¬ b¶n sau ®©y : Thø nhÊt, c¸c lo¹i v¨n b¶n ®−îc häc theo c¸ch "®äc hiÓu". Ngo i viÖc rÌn luyÖn c¸c kÜ n¨ng nghe, nãi, ®äc, viÕt cßn tËp trung rÌn luyÖn hai n¨ng lùc ph©n tÝch v c¶m thô. NhÊt l c¶m thô v¨n b¶n v¨n häc. Thø hai, phÇn viÕt b i v¨n (x©y dùng v¨n b¶n), ch−¬ng tr×nh líp 10 häc sinh ph¶i t¹o ®−îc c¸c kiÓu : + C¶m nghÜ vÒ ®êi sèng, vÒ v¨n häc + KÓ chuyÖn cã yÕu tè miªu t¶ v biÓu c¶m + Tãm t¾t v¨n b¶n tù sù + KÓ chuyÖn cã yÕu tè h− cÊu + ThuyÕt minh (giíi thiÖu) vÒ ®êi sèng v v¨n häc tõ chÝnh x¸c ®Õn hÊp dÉn. Cuèn s¸ch n y ®−îc biªn so¹n b¸m s¸t ch−¬ng tr×nh Ng÷ V¨n 10 nh»m gióp häc sinh n©ng cao n¨ng lùc ph©n tÝch , c¶m thô v¨n häc v t¹o lËp c¸c v¨n b¶n theo kiÓu lo¹i m ch−¬ng tr×nh yªu cÇu. RÊt mong c¸c em sö dông s¸ch cã hiÖu qu¶.
C¸c t¸c gi¶

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

2

§Ò sè 1 §øc tÝnh trung thùc B il m Kh«ng trung thùc l mét hiÖn t−îng ta vÉn th−êng gÆp trong cuéc sèng, nã ® v ®ang diÔn ra quanh ta, nhÊt l trong líp trÎ. Nã trë th nh mét c¸ch sèng phæ biÕn. VËy trung thùc l g× ? Trung thùc l lu«n t«n träng sù thËt, t«n träng ch©n lÝ, lÏ ph¶i, sèng ngay th¼ng, thËt th v dòng c¶m nhËn lçi khi m¾c khuyÕt ®iÓm. Ng−êi trung thùc l ng−êi thËt th , ngay th¼ng ch©n th nh trong c¸ch ®èi xö víi mäi ng−êi, lu«n nh×n nhËn kh¸ch quan vÒ c¸c sù viÖc trong cuéc sèng, lu«n t«n träng v b¶o vÖ ch©n lÝ, b¶o vÖ lÏ ph¶i. Do vËy, ngay tõ tuæi Êu th¬, tuæi häc trß, chóng ta cÇn ®−îc v tù b¶n th©n x©y d¾p, rÌn luyÖn tÝnh trung thùc. Nh−ng ®©y ®ã vÉn cßn nhiÒu hiÖn t−îng häc sinh thiÕu trung thùc. Cø nh×n v o c¸c giê kiÓm tra, c¸c k× thi cö, hay tù hái, m×nh ® mét lÇn nãi dèi bè mÑ, thÇy c« gi¸o ch−a l râ. Êy thÕ m nhiÒu b¹n cßn rñ rª nhau, bao che cho nhau. Ngo i x héi còng vËy. Trong kinh doanh, trong c«ng viÖc, trong chÝnh trÞ hä vÉn th−êng lîi dông lßng tin cña mäi ng−êi ®Ó trôc lîi c¸ nh©n, lõa ®¶o kiÕm tiÒn hay tham nhòng, che giÊu téi ¸c tr−íc ph¸p luËt. Mét dÉn chøng ®iÓm h×nh dÔ thÊy nhÊt l trong khi nh n−íc ®ang ph¶i båi th−êng cho ng−êi d©n mang g ®i tiªu huû th× t¹i §«ng Anh - H Néi c¸c c¸n bé ® khai khèng lªn ®Õn h ng ngh×n con g , vÞt c¸c lo¹i. Hä l nh÷ng c¸n bé ®¹i diÖn cho d©n, cho n−íc m l¹i thiÕu trung thùc. Råi gian lËn thuÕ, ¨n c¾p b¶n quyÒn, khai t¨ng thiÖt h¹i hay th nh tÝch, xö ¸n gian lËn, dèi trªn lõa d−íi... Kh«ng trung thùc chÝnh l nguyªn nh©n, mÇm mèng cña c¸c tiªu cùc x héi, g©y b¨ng ho¹i ®¹o ®øc, l m mÊt lßng tin, xãi mßn ®êi sèng tèt ®Ñp mäi ng−êi ®ang chung tay x©y ®¾p. Bëi vËy cÇn ph¶i trung thùc, kh«ng v× c¸i lîi tr−íc m¾t m b¸n rÎ l−¬ng t©m. NhÊt l nh÷ng ng−êi cÇm quyÒn ph¶i l ng−êi chÝ c«ng v« t−, c−¬ng trùc, th¼ng th¨n th× míi ®−a ®Êt n−íc v÷ng m¹nh ®i lªn, tiÕn tíi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh. Råi trong c¸c mèi quan hÖ hîp t¸c s¶n xuÊt kinh doanh, tÝnh trung thùc sÏ gióp cã ®−îc lßng tin ë mäi ng−êi, tõ ®ã cã uy tÝn trong s¶n phÈm. ThiÕu trung thùc sÏ g©y ra hËu qu¶ kh«ng thÓ l−êng tr−íc ®−îc. Nh÷ng tai biÕn x héi tõ n¹n l m h ng gi¶ hay ngé ®éc thùc phÈm, b»ng cÊp gi¶...h¼n ai còng thÊy. TÝnh trung thùc cÇn ®−îc chó träng gi¸o dôc, rÌn luyÖn ngay tõ nh÷ng ng y cßn c¾p s¸ch tíi tr−êng m ®iÓm ®Çu rÌn luyÖn l th nh thùc víi chÝnh b¶n th©n m×nh. Bëi v×, “Ph¶i th nh thËt víi m×nh, cã thÓ míi kh«ng dèi tr¸ víi ng−êi kh¸c” (Uy-li-am SÕch-xpia). Trung thùc l cèt lâi, xoay quanh nã cßn nhiÒu ®øc tÝnh kh¸c m quan träng nhÊt l th¸i ®é th¼ng th¾n, tinh thÇn, h nh ®éng dòng c¶m. Kh«ng cã ®øc tÝnh n y, trung thùc chØ nh− cña quý bÞ dÊu kÝn. Th¶ng th¾n, dòng c¶m l¹i ph¶i ch©n th nh, khÐo lÐo. Nªu kh«ng trung thùc - th¼ng th¾n - dòng c¶m sÏ kh«ng cã t¸c dông hoÆc bÞ h¹n chÕ t¸c dông. Ta nªn rót ra mét ®iÒu : rÌn luyÖn tu d−ìng c¸c tÝnh tèt l rÊt cÇn nh−ng thÓ hiÖn nã trong xö thÕ cßn quan träng h¬n.

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

3

Nh−ng ®iÒu t«i muèn nãi ®Õn ë ®©y l mét mÆt kh¸c n÷a cña c©u tôc ng÷ . hîp t×nh. §Ò sè 2 Lßng biÕt ¬n thÇy c« gi¸o B il m “Kh«ng thÇy ®è m y l m nªn”. l nguyÖn väng. H Néi. ®«i lóc ta còng ph¶i cã øng xö khÐo lÐo ®Ó tr¸nh cho ng−êi kh¸c nçi ®au ®ín vÒ mét sù thËt phò ph ng n o ®ã.§©y l m¬ −íc. nhÊt l con ng−êi trong x héi hiÖn ®¹i cÇn ph¶i cã.Nh−ng ®Õn giê m×nh míi hiÓu mét c¸ch s©u xa v ®Çy ®ñ nhÊt". v−¬n lªn trªn tÊt c¶ nh÷ng nh÷ng g× tÝnh to¸n c¸ nh©n mßn mái v c»n cçi.§ã còng l lêi nh¾n nhñ. trong ®êi ai ch¼ng l häc trß h¬n mét lÇn "nhÊt tù" hiÓu theo nghÜa réng cña kh¸i niÖm n y. mét triÕt lÝ d©n gian ® ®−îc l−u truyÒn tõ bao ®êi nay. "Cã thÓ ng y mai. kh«ng nhÊt thiÕt ta ph¶i thÓ hiÖn râ.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 4 . anh míi hiÓu hÕt lêi d¹y cña thÇy. rËp khu«n m ph¶i biÕt c− xö sao cho hîp lÝ. cÇn ph¶i ®−îc rÌn luyÖn. Xin ®−îc trÝch ®o¹n nguyªn v¨n "Lßng tin t−ëng ë con ng−êi còng chÝnh l mét nÐt riªng rÊt ®éc ®¸o cña lßng nh©n ®¹o . khuyªn r¨n chóng ta ph¶i nhí ¬n thÇy c«. chóng ta. v nãi r»ng. Ph¶i l m". Ng−êi häc trß NguyÔn V¨n Th¹c hiÓu v x¸c ®Þnh ®óng ®¾n lÏ sèng cña ®êi m×nh. §iÒu n y cho chóng ta thÊy ng−êi thÇy cã vai trß to lín ®èi víi con ®−êng häc vÊn cña mçi häc trß. ThÇy c« gi¸o l ng−êi h−íng dÉn.BiÕt l¨n lén trong c¸i b×nh dÞ cña cuéc sèng m c¶m hiÓu h¹nh phóc kh«ng cã g× so s¸nh næi. truyÒn ®¹t cho ta nh÷ng kinh nghiÖm m nh©n lo¹i ® tÝch luü trong suèt qu¸ tr×nh lÞch sö l©u d i vÒ khoa häc tù nhiªn. ThÇy c« http://ebook. Nh÷ng ng−êi chiÕn sÜ trong cuéc chiÕn sinh tö víi giÆc ngo¹i x©m. §øc tÝnh trung thùc l ®iÒu m con ng−êi. Trang nhËt kÝ ng y 24/5/1972.here. m×nh ph¶i sèng nh− vËy. trong h nh trang tinh thÇn mang ra mÆt trËn còng cã lêi thÇy c«. nöa ch÷ còng l thÇy).Tõ Liªm. cuéc ®êi sÏ tr¶ lêi m×nh b»ng luång giã l¹nh ng¾t. ChÝnh v× thÕ ta kh«ng thÓ quªn ®−îc c«ng ¬n cña thÇy c«. nhÊt tù (cã c©u "nhÊt tù vi s−. tõ h¬n 2 n¨m tr−íc . Chóng ta. Ph¶i. VËy sao ta kh«ng rÌn luyÖn nã ngay tõ khi cßn ngåi trªn ghÕ nh tr−êng ®Ó khi ra ®êi ta sÏ xem nã l mét trong nh÷ng ®iÒu cÇn thiÕt nhÊt ®Ó b−íc v o cuéc sèng hiÖn ®¹i ng y nay.thÇy L−u. Nãi nh− vËy cã nghÜa l ta kh«ng cÇn ph¶i cøng nh¾c. DÉu l häc trß b¸n tù. quyÕt t©m v còng l tr¸ch nhiÖm m×nh ph¶i l m. h¼n ® nhiÒu ng−êi ®äc nhËt kÝ cña anh NguyÔn V¨n Th¹c (Nh xuÊt b¶n Thanh niªn xuÊt b¶n d−íi nhan ®Ò M i m i tuæi hai m−¬i) häc sinh tr−êng cÊp 3 (THPT) Yªn Hßa B . huèng hå chi. BiÕt sèng cao th−îng. khi m×nh ® cèng hiÕn cho cuéc dêi mét t©m hån chÝnh trùc v cao c¶ . ph¶i cèng hiÕn cho cuéc ®êi mét t©m hån nh− thÕ .BiÕt yªu v biÕt ghÐt . b¸n tù vi s−" . Mçi ng−êi cã ®−îc c«ng danh. ghi tr−íc khi anh hi sinh t¹i chiÕn tr−êng Qu¶ng TrÞ hai th¸ng.mét ch÷ l thÇy. b¶y ng y sau ®ã. nh−ng cã hÒ chi.Ch¼ng h¹n.§iÒu n y thÇy L−u ® nãi rÊt nhiÒu lÇn víi m×nh tõ 3 n¨m tr−íc. ng−êi häc trß n y ® nhí lêi d¹y thÇy gi¸o cò . cho ®Õn lóc n y. khoa häc x héi v kinh nghiÖm sèng ®Ó më réng trÝ ãc cho chóng ta. sù nghiÖp th nh ®¹t ®Òu nhê c«ng ¬n d¹y dç cña thÇy c«. båi d−ìng.

lóc cßn ngåi trªn ghÕ nh tr−êng ® viÕt : “§åi cao th¾m s¾c ti g«n Trång hoa thÇy ® trång lu«n c¶ ng−êi” C¸c thÇy. hiÖn nay ® l nh gi¸o k× cùu. ¤ng lÔ phÐp x−ng "con". Tho¹t ®Çu thÇy b¾t cËu bÐ häc trß vÏ qu¶ trøng g mÊy chôc ng y liÒn.here. c« gi¸o ® lu«n lu«n quan t©m ®Õn sù tiÕn bé. thiªn tiÓu thuyÕt l ng m¹n v o lo¹i më ®Çu v¨n ch−¬ng l ng m¹n). VÒ nh . T×nh c¶m ®ã sÏ cïng ®i suèt cuéc ®êi. N¨m häc 1935 . n©ng ®ì chóng ta tr−ëng th nh. Nh th¬ ® l m cho con s«ng §uèng th nh dßng s«ng tr÷ t×nh. réng h¬n ®Ó gi¸o dôc ta th nh ng−êi cã tri thøc. b vî ph n n n : .Do vËy nÕu kh«ng cè c«ng luyÖn tËp th× kh«ng vÏ ®óng ®−îc ®©u. cã ®¹o ®øc. §Êt http://ebook.Anh ph¶i t«n träng c¸i ®iÒu cã tr−íc. v÷ng ch¾c. tõng con sè. gäi "thÇy". khi hai vî chång thi sÜ ®i chóc tÕt hä h ng.. ChuyÖn cña nh th¬ Ho ng CÇm. kh«ng bao giê cã hai c¸i ho n to n gièng nhau. §©y còng chÝnh l ®¹o lÝ l m ng−êi. Tr−íc khi anh l chång em. V× «ng cã ng−êi thÇy l häa sÜ Vª-r«-ki-«.Sao m×nh l¹i x−ng "con" víi cËu Êy ? CËu Êy l em m×nh chø ! Ho ng CÇm ® qu¶ quyÕt tr¶ lêi : . l c¸ch øng xö cña ng−êi cã nh©n c¸ch.kh«ng chØ cho chóng ta tri thøc m cßn rÌn luyÖn cho chóng ta b i häc l m ng−êi. v o nh thÇy. Nh−ng cao h¬n. c¸c thÇy gi¸o. dßng s«ng thi ca. C¸c thÇy c« ® “V× lîi Ých tr¨m n¨m trång ng−êi”. Mäi ng−êi chóng ta ph¶i kh¾c ghi v biÕt ¬n. s©u s¾c. hai ®iÒu "th−a b¸c".. Lóc cßn bÐ th¬ thÇy c« d¹y ta tõng ch÷ c¸i. nghÒ d¹y häc. c¸i n«i cña v¨n hãa ViÖt Nam. ®éng viªn. vui s−íng tr−íc sù tr−ëng th nh cña chóng ta. ®¹o thÇy trß l mét trong nh÷ng ®¹o lín. anh ® l häc trß cña «ng Ph¸ch tõ l©u råi. Bëi «ng muèn cho nh häa sÜ thiªn t i t−¬ng lai biÕt "trong mét ngh×n c¸i trøng. Mét ng y tÕt ë thÞ x B¾c Ninh. ph¶i ®−îc thÓ hiÖn b»ng h nh ®éng cô thÓ. Ai ngê sau ®ã Ýt l©u. c¸c c« ®ang l m mét nghÒ cao quý nhÊt. còng l mét nh v¨n (t¸c gi¶ Tè T©m. Ng−êi thÇy gi¸o Êy ® cã c«ng lín ® o t¹o ®−îc ra anh h«m nay ®Êy em ¹ ! Lßng biÕt ¬n thÇy c« l ph¶i biÕt gi÷ ®óng "§¹o". L¹i xin kÓ víi c¸c b¹n mét c©u chuyÖn m nh©n vËt häc trß hiÖn vÉn ®ang sèng v l mét nh th¬ næi tiÕng cña chóng ta..vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 5 . tr¨n trë tr−íc thiÕu sãt m chóng ta m¾c ph¶i.1519) cã thÓ trë th nh ®Ønh cao cña thêi Phôc h−ng v thÕ giíi. ®¹t nhiÒu th nh tÝch cao.. thi sÜ yªu th−¬ng cña miÒn Kinh B¾c.§ã cßn l c¸ch luyÖn m¾t cho tinh. gi÷ cho x héi l nh m¹nh. thÇy cø mét ®iÒu "th−a b¸c". quan t©m v biÕt ¬n. nghÒ m d©n téc ta vèn rÊt coi träng. t«i t«i" mÆc dï kÐm ®Õn trªn 20 tuæi. T¹i sao danh häa ý Lª-«-na ®¬ Vanh xi (1452 . Tõ c¸i n«i l nh tr−êng. råi theo n¨m th¸ng chóng ta dÇn lín lªn thÇy c« d¹y ta nh÷ng ®iÒu hiÓu biÕt cao h¬n.1936. theo t«n ti trËt tù. Muèn vËy chóng ta ph¶i häc tËp tèt. C¸c thÇy c« gi¸o l ng−êi "m i s¾t nªn kim". l¹i lÊy chÞ g¸i hä thÇy gi¸o m×nh. Vî nh th¬ còng th¶n nhiªn "cËu c©u. ¤ng cha ta th−êng nãi : “Muèn sang th× b¾c cÇu kiÒu Muèn con hay ch÷ ph¶i yªu kÝnh thÇy” V× häc sinh th©n yªu. Song Ho ng CÇm th× kh«ng d¸m. c«ng lao biÕt bao ! ThËt ®óng nh− nh th¬ Bïi §¨ng Sinh. Ho ng CÇm häc víi thÇy Ho ng Ngäc Ph¸ch. t×nh c¶m g¾n bã gi÷a chóng ta v c¸c thÇy c« l mét t×nh c¶m ®Æc biÖt. Ph¶i ghi nhí trong lßng. ® o t¹o chóng ta th nh nh÷ng ng−êi h÷u Ých. luyÖn tay cho dÎo".

mÑ ®ång ý. khi t«i ®ang l m b i tËp khã qu¸. h×nh nh− mÑ hái ch×a kho¸ ®Ó ë ®©u. nh−ng tranh thñ. Nh−ng råi mÑ gäi xuèng. n o l ®i ®−êng cÈn thËn. T«i xin ®i. må h«i nhÔ nh¹i. T«i g¾t lªn víi mÑ "mÑ t×m ®i sao cø hái con nhiÒu thÕ !". Ai ngê. l b«ng hoa t−¬i th¾m nhÊt ®Ó c¸c thÕ hÖ häc sinh d©ng tÆng thÇy c« kÝnh yªu. mÑ vÉn th−êng ghÐ v o chç t«i häc. mÑ lo kh«ng ngñ ®−îc. suy nghÜ ch−a chÝn ch¾n ¶nh h−ëng tíi häc tËp. tr−íc khi l m viÖc g× mÑ còng dÆn t«i cÆn kÏ. thui thñi mét m×nh ®i xuèng nh . vÊn ®Ò ®¹o ®øc ®ang cßn nhiÒu c¸i ®Ó quan t©m. t«i còng ch¼ng ®Ó ý t©m tr¹ng mÑ nh− thÕ n o. kh«ng ®−îc la c . nªu cao. VÒ ®Õn nh ® kho¶ng 10h15’. Cã nh÷ng h«m t«i häc vÒ khuya. ®©m ra l−êi. t«i v o nh . ngåi ë ghÕ chê tíi khi t«i vÒ nh míi im lÆng ng¶ l−ng. lóc n o còng cÇn g×n gi÷. th¸ng tr−íc. ®êi sèng ph¸t triÓn. ® lín kh«n. tr−íc khi ®i mÑ dÆn t«i n o l vÒ sím. NÒn t¶ng cña con ng−êi vÉn l ®¹o ®øc. c¸i tuæi dËy th×. Con g¸i lín råi m t«i rÊt vông vÒ. Råi mÑ sî. ®ã l t×nh tr¹ng häc sinh v« lÔ. TÊt c¶ ®Òu bÞ chª tr¸ch. t×nh c¶m ch«ng chªnh. B¸c Hå tõng d¹y : “KÎ cã t i m kh«ng cã ®øc l ng−êi v« dông. Nh−ng con ng−êi t«i qu¸ v« t©m. t«i ® xin phÐp ra vÒ . con biÕt m×nh ph¶i l m g× khi kh«ng cã bè mÑ ë bªn v “xin mÑ h y yªn t©m vÒ con”. Trong bèi c¶nh nh− thÕ. mÑ sî søc khoÎ bÞ gi¶m sót. ch o mÑ l ch¹y tãt lªn tÇng. gi÷a ®−êng xe bÞ thñng x¨m. mÑ xe m¸y theo sau. Ch¾c mÑ giËn. ®Ï bÞ tai n¹n. còng sî mÑ m¾ng. MÑ kh«ng yªn t©m.n−íc ta cã rÊt nhiÒu tÊm g−¬ng ®¸ng ®Ó noi theo nh− ng−êi häc trß con vua Thñy TÒ cña thÇy Chu V¨n An. mçi khi ph¶i ®i häc xa. thiÕt nghÜ. Nh−ng t«i kh«ng ®−îc lÊy mét phÇn cña mÑ. nh−ng nhí lêi mÑ dÆn. MÆt t«i xÞ ngay ra. nh−ng vÉn tu©n theo lêi d¹y b¶o nh©n nghÜa cña thÇy. tÊt bÞ chÕt chÐm. t«i më cöa råi l¼ng lÆng lªn phßng nh− mäi khi. lªn ¸n gay g¾t. BiÕt l tr¸i mÖnh Ngäc Ho ng. ThËm chÝ cã h nh vi l¨ng m¹. t«i th¹o ®−êng mÑ kh«ng kÌm t«i n÷a. ®¹o ®øc kÕt hîp víi t i n¨ng th× l m chuyÖn g× còng th nh c«ng. C¸i chÝnh l cã mÑ l m hÕt nªn t«i û l¹i. Lóc n o mÑ còng lo l¾ng v× ë c¸i tuæi ®ang ph¸t triÓn. MÑ liÒn b¶o "nÕu con c¶m thÊy kh«ng l m ®−îc th× http://ebook. Thùc ra t«i còng biÕt l m mäi viÖc.here. ng−êi cã ®øc m kh«ng cã t i th× l m viÖc g× còng khã”. d¹o ®Çu. kh«ng thÊy mÑ chê t«i nh− mäi khi. §©y kh«ng ph¶i chØ l bæn phËn v nghÜa vô m cßn l thø t×nh c¶m cao quÝ. Cø thÕ ! L¹i cã lÇn mÑ nãi g× ®ã. ë ®©u. dÆn ng y mai gióp mÑ l m b÷a s¸ng cho c¶ nh v× mÑ c¶m thÊy khã chÞu trong ng−êi. vÒ nh mét c¸i. MÑ kh«ng nãi g×. Cßn nhí. h«m sinh nhËt c¸i H¶o. d¾t bé mét qu ng míi cã hiÖu söa xe. T«i cã mét ng−êi mÑ tuyÖt vêi. L©u dÇn. §Ò sè 3 Xin mÑ h·y yªn t©m B il m Con ® m−êi l¨m tuæi råi mÑ ¬i. mÑ nÊu ¨n còng kh¸ ngon. mÑ rÊt khÐo tay. TiÖc sinh nhËt thËt vui. c ng ng y ph−¬ng tiÖn giao th«ng c ng tÊp nËp. lßng biÕt ¬n l mãn qu gi¸ trÞ nhÊt. nh−ng mÑ ¬i. v« ¬n b¹c nghÜa víi thÇy c«. b¹n th©n cña t«i. c«n ®å. con biÕt r»ng mÑ rÊt lo l¾ng cho con khi con ®i ®©u.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 6 . t«i ®¹p xe ®i tr−íc. X héi hiÖn ®¹i ng y nay. thiªng liªng. chØ kh«ng cÈn thËn ®−îc nh− mÑ th«i.

MÑ gi¶i thÝch v× ë tuæi t«i tÝnh khÝ thÊt th−êng. Ngay buæi s¸ng h«m ®ã. R¬m rím n−íc m¾t. c¶m ¬n mÑ nhÐ. §Ò sè 4 C¶m nghÜ khi ®äc Phß gi¸ vÒ kinh cña TrÇn Quang Kh¶i B il m H o khÝ §«ng A (chiÕt tù ch÷ TrÇn viÕt theo H¸n tù) khëi ph¸t bëi chiÕn th¾ng ®Õ quèc Nguyªn . §ã l søc m¹nh to n diÖn cña d©n téc d−íi thêi nh TrÇn trªn c¬ së ý thøc tù c−êng. mÑ lau n−íc m¾t cho t«i.1258 ® ®−îc kh¼ng ®Þnh rùc rì. hïng hån b»ng c¸c chiÕn c«ng vang déi trong hai lÇn ®¹i th¾ng 1285. Nh−ng t«i muèn chøng minh cho mÑ thÊy t«i cã thÓ l m ®−îc. mÑ h y gi÷ g×n søc khoÎ. MÑ nãi : mÑ biÕt con sÏ biÕt lçi v söa ch÷a. t«i nãi lÝ nhÝ : MÑ ¬i ! Xin mÑ h y yªn t©m. t«i ® nÊu b÷a tr−a víi mét sù cè g¾ng cËt lùc. sao mÑ kh«ng tr¸ch. mÑ kh«ng nãi g×. b¶o : sao mÑ l¹i giËn con ®−îc chø. T«i hái mÑ cã giËn t«i kh«ng. hai mÑ con t«i võa dän dÑp võa nãi chuyÖn. mÑ chØ c−êi. vÉn nh− nh÷ng lÇn tr−íc : Con th× biÕt l m g×. kÓ m i chuyÖn Nguyªn Phong” ® l m cho kÎ x©m l−îc h i hïng ngay c¶ khi chóng yªn æn vÒ n−íc . cã ®iÒu c¸i bÕp th nh mét b i chiÕn tr−êng. T«i hái. §ªm Êy t«i ch¼ng ngñ ®−îc. kh«ng ch¨m sãc mÑ lóc èm ®au. t«i thÊy hèi hËn. http://ebook. NghÜ thÕ. l cuéc sèng cña con. ®Ó sau n y kh«ng ph¶i hèi hËn. Kh«ng ngê. T«i o lªn khãc.here. mÑ b¶o v× mÑ l mÑ cña con. con sÏ l m tÊt c¶ ®Ó bï ®¾p l¹i nh÷ng g× mÑ ® lo l¾ng cho con. con sÏ cè g¾ng häc tËp tèt ®Ó xøng ®¸ng l ®øa con ngoan cña mÑ. ThÕ råi. Con ch¸u cña nh÷ng “Ng−êi lÝnh gi ®Çu b¹c. nÕu ai cßn diÔm phóc cã mÑ ë bªn ch¨m sãc. Khi mÑ vÒ c¬m n−íc nÊu xong. mÑ kh«ng ph¶i lo l¾ng cho con n÷a v× con ® lín råi. t«i tr¸ch mÑ sao mÑ kh«ng ®Ó cho con l m. Dï ë ®©u hay ë n¬i n o con vÉn l con mÑ. MÑ ® gióp con tØnh giÊc. h y d nh mét chót thêi gian quý b¸u cña m×nh cho mÑ. t«i cè hái thªm. nÐt mÆt buån buån. MÑ l tÊt c¶ cña con. Nh−ng mÑ kh«ng nãi ra ch¾c mÑ gi÷ thÓ diÖn cho t«i. mÑ «i sao mÑ tèt víi con vËy. T«i nhí cã h«m b¸c HiÒn gÇn nh sang ch¬i kÓ chuyÖn b¸c èm chÞ An ch¨m sãc rÊt chu ®¸o mÑ nghe. t«i s÷ng sê c¶ ng−êi thÊy mÑ ® l m xong. mÑ «m t«i v khãc : con g¸i mÑ ® lín thËt råi. S¸ng t«i cè dËy thËt sím ®Ó gióp mÑ. T¹i sao khi con g¾t mÑ. c¶m nhËn ®−îc gi¸ trÞ cña gia ®×nh v t×nh mÑ. ®i häc vÒ sím. 1287 sau ®ã.th«i”. tù chñ.M«ng lÇn thø nhÊt . MÑ l¹i b¶o. T«i kh«ng nãi mét lêi n o. con l m g× còng sai m mÑ ch¼ng tr¸ch mãc. v× mÑ sinh ra con m . ë tuæi n y con ng−êi hay ph¹m ph¶i nh÷ng sai lÇm kh«ng tr¸ch ®−îc. §ªm nay ®èi víi t«i d i d»ng dÆc nh− mét n¨m ® tr«i qua.“Nghe tiÕng trèng ®ång m tãc trªn ®Çu b¹c tr¾ng” (§ång cæ thanh trung b¹ch ph¸t sinh). MÑ ¬i mÑ h y yªn t©m. ch¾c mÑ kh«ng th−¬ng m×nh n÷a v× m×nh kh«ng vÒ ®óng giê. T«i «m chÇm lÊy mÑ. T«i quyÕt ®Þnh dËy sím l m b÷a s¸ng ®Ó chuéc lçi víi mÑ.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 7 .

vua TrÇn khi ®Õn tÕ ë nh Th¸i miÕu còng øng khÈu hai c©u : "X t¾c l−ìng håi lao th¹ch m / S¬n h thiªn cæ ®iÖn kim ©u". Trong kh«ng khÝ Êy. s«ng B¹ch §»ng giÕt t−¬i ¤ M ”). C¶m xóc theo kiÓu c« l¹i. trong trËn ®¸nh t¹i H m Tö. C¸ch tr×nh b y nh− thÕ l theo c¸i l«-gÝc cña c¶m høng. cïng mét m¹ch c¶m høng yªu n−íc. Sù c« ®óc n y t¹o ra mét thÕ n¨ng. H m Tö sau. tù h o d©n téc. Th¨ng Long ®−îc gi¶i phãng. ChÝnh nhê chiÕn th¸ng Ch−¬ng D−¬ng m cã c¸i kh«ng khÝ r¹o rùc phÊn chÊn trong ng y “vÒ l¹i thñ ®«” n y. Cuèi n¨m 1284 ®Çu n¨m 1285. TrÇn Quang Kh¶i th¾ng tiÕp trËn Ch−¬ng D−¬ng. T×nh thÕ ®Êt n−íc hiÓm nghÌo. c¸c vua TrÇn ph¶i dêi kinh ®« t×m ph−¬ng kÕ chèng ®ì. h©n hoan. Th¸ng t−. ®uæi ®¹o qu©n chñ lùc cña Tho¸t Hoan ch¹y d i lªn phÝa b¾c.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 8 . Phß gi¸ vÒ kinh cña TrÇn Quang Kh¶i l mét trong nh÷ng b i nh− thÕ. Tõ mét lêi hÞch thiÕt tha tr−íc khi l©m trËn. (Trong §¹i c¸o b×nh Ng« sau n y NguyÔn Tr i nhÇm sù viÖc nªn viÕt “Cöa H m Tö b¾t sèng Toa §«. Nh−ng chØ qua mïa xu©n n¨m 1285. kh¶ n¨ng kh¬i http://ebook. «ng ngÉu høng cao ®é l m nªn Tông gi¸ ho n kinh s− (Phß xa gi¸ nh vua vÒ l¹i kinh ®«) danh bÊt h− truyÒn. Song qua hai h×nh ¶nh n y ng−êi ®äc c¶m nhËn ®−îc niÒm phÊn chÊn. Cïng kho¶ng thêi gian n y. ®ang cßn t−¬i nguyªn kh«ng khÝ chiÕn th¾ng. Th¸ng 6. qu©n Nguyªn. TrËn sau míi h¬n v còng vang déi h¬n. 20 ch÷ ngay trong cuéc chiÕn. b i phó h o s¶ng. mét ®Þa ®iÓm trªn s«ng Hång t¹i huyÖn Kho¸i Ch©u (tØnh H−ng Yªn ng y nay) t−íng TrÇn NhËt DuËt ® ph¸ tan ®¹o qu©n Th¸t §¸t. b¾t sèng giÆc ¤ M Nhi. ®a d¹ng trong th¬ v¨n. ChÝnh nhê chiÕn th¾ng Ch−¬ng D−¬ng m Tho¸t Hoan ph¶i bá ch¹y. nªu hai sù viÖc l “c−íp gi¸o giÆc” v “b¾t qu©n thï”.here. ChiÕn th¾ng Ch−¬ng D−¬ng tr−íc. håi quang mÊy chôc n¨m sau ®Õn nh÷ng tø tuyÖt. Cã nÐt ®Æc biÖt l tr×nh tù c¸c chiÕn c«ng kh«ng ®−îc nªu theo diÔn biÕn thêi gian tr−íc sau. qu©n ta ® chuyÓn thÕ tÊn c«ng. NghÜa l "§Êt n−íc hai phen bon ngùa ®¸ /Non s«ng ngh×n thña v÷ng ©u v ng".KhÝ ph¸ch h o hïng Êy ® vang ®éng th nh c¶m høng yªu n−íc ®−îc biÓu hiÖn mét c¸ch tËp trung.M«ng o ¹t tÊn c«ng n−íc ta lÇn thø hai. r−íc vua TrÇn trë l¹i kinh th nh. §óng l c©u th¬ ®¨ng ®èi bªn ngo i ®anh ch¾c. Lêi th¬ rÊt c« ®óc. vÎn vÑn m−êi ch÷. gi¶i phãng Th¨ng Long. Hai c©u ®Çu kÓ l¹i hai chiÕn c«ng hiÓn h¸ch võa míi ®ã. bªn trong chøa chan xóc c¶m. theo lèi n¨m ch÷ m¹ch l¹c. nh÷ng ngò ng«n 4 c©u. gän g ng. B i th¬ chØ bèn c©u.

v÷ng ch i mu«n n¨m. ¤ng hiÓu r»ng nh÷ng c«ng viÖc cña mét ®Êt n−íc sau chiÕn tranh l hÕt søc bén bÒ. sau chiÕn th¾ng ng−êi ta dÔ tho¶ m n. Mét ý th¬ ®Çy tinh thÇn tr¸ch nhiÖm. cã søc kh¸i qu¸t cao. kh¶ n¨ng. Ýt chó träng kÓ. Cã nh− vËy míi cã sù yªn b×nh. dÔ say s−a víi vinh quang.b¶o vÖ nÒn th¸i b×nh cña giang s¬n. vÉn gi÷ nguyªn gi¸ trÞ thêi sù nãng hæi. http://ebook. TrÇn Quang Kh¶i ® cã nhËn thøc ho n to n ®óng v ®Æt vÊn ®Ò mét c¸ch kÞp thêi vÒ nh÷ng c«ng viÖc thêi hËu chiÕn. §Êy chÝnh l nÐt ®Æc s¾c cña Phß gi¸ vÒ kinh. båi®¾p. B i th¬ cã c¸i hå hëi. niÒm say mª. Hai c©u th¬ sau l lêi ®éng viªn. rÊt tØnh t¸o s¸ng suèt cña con ng−êi ý thøc ®−îc gi¸ trÞ trän vÑn cña niÒm vinh quang. “Tu” l häc tËp. ®Êt n−íc vÉn ®ang ®ßi hái. t¶. uy thÕ cña vÞ t−íng quèc ®Çu triÒu.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 9 . MÆt kh¸c phï hîp víi phong c¸ch ng«n ng÷. §Ò sè 5 C¶m nghÜ vÒ vÎ ®Ñp con ng−êi qua truyÖn ng¾n L o H¹c cña Nam Cao. Th¸i ®é v h nh ®éng ë thêi k× th¸i b×nh rÊt cÇn ph¶i tËp trung l “tu trÝ lùc”. quyÕt t©m x©y dùng. KÕt cÊu chÆt chÏ. Nh−ng ®©y còng l mét niÒm vui rÊt lÝ trÝ. ®Êt n−íc. phÊn chÊn tét cïng tr−íc nh÷ng chiÕn th¾ng. Th«ng th−êng. ý th¬ vÉn tiÕp tôc gîi cho ng−êi ®äc hiÓu thªm r»ng. cßn yªu cÇu nh÷ng con ng−êi chiÕn th¾ng n y nhiÒu cèng hiÕn h¬n n÷a. NiÒm tù h o. tr¸ch nhiÖm x©y dùng ®Êt n−íc v÷ng m¹nh sau chiÓn tranh. Mét trong nh÷ng ®Æc tr−ng thÈm mÜ cña thi ph¸p cæ l gîi. bá lì mét kho¶ng thêi gian cÇn thiÕt chuÈn bÞ cho t−¬ng lai.here. mét yªu cÇu ho n to n míi. nh÷ng chiÕn c«ng. vÉn l mét b i häc. B i häc vÒ ý thøc. c¶m xóc c« ®äng l¹i võa cã kh¶ n¨ng gîi më ý t−ëng ® t¹o ra mét sù thèng nhÊt néi dung v h×nh thøc theo kiÓu tuyªn ng«n riªng biÖt.gîi ng−êi ®äc suy ngÉm. “trÝ lùc” l trÝ tuÖ. Nguyªn v¨n : Th¸i b×nh tu trÝ lùc V¹n cæ thö giang san VÉn tr×nh b y theo lèi ngò ng«n nh− tr−íc nh−ng l¹i ®Æt ra mét nhiÖm vô. tinh thÇn l¹c quan thËt bay bæng phï hîp víi h o khÝ §«ng A thña Êy. Cho ®Õn h«m nay b i th¬ vÉn sèng trong niÒm tù h o d©n téc.

NhÊt l trong mét x héi m v× nghÌo khæ qu¸ ng−êi ta nghi ngê nhau. L o cè g¾ng thu vÐn sao cho kh«ng phiÒn ®Õn ng−êi kh¸c. ®øc hi sinh cao c¶. mÆt l o ®ét nhiªn co róm l¹i. tri ©n dÉu l víi mét con vËt. C¸ch mét con ng−êi. niÒm tin ë vÎ ®Ñp con ng−êi v còng chÝnh l mét vÎ ®Ñp. h×nh ¶nh «ng gi¸o còng ngêi s¸ng. chÝnh nh÷ng phÈm chÊt lín lao n y ® dÉn l o ®Õn víi c¸i chÕt. L o H¹c chñ ®éng chän c¸i chÕt. L o tù tr¸ch m×nh b»ng n y tuæi ®Çu råi cßn ®¸nh lõa mét con chã. mÆc dï con v ng ® g¾n bã víi l o trong nh÷ng ng y l o c« ®¬n nhÊt. Tr−íc hÕt vÎ ®Ñp Êy béc lé ë lèi sèng t×nh nghÜa. c¸i ®Çu l o nghÑo vÒ mét bªn v c¸i miÖng mãm mÐm cña l o mÕu nh− con nÝt. x¶ th©n ®Ó b¶o vÖ vÎ ®Ñp con ng−êi. c¬m l o ¨n mçi b÷a còng ch¼ng ®ñ no nãi g× tíi viÖc nu«i thªm con v ng. chia xÎ. Bao trïm tÝnh c¸ch l o H¹c chÝnh l tÊm lßng. cè gi÷ lÊy m¶nh v−ên cho con.B il m Mçi mét nh v¨n ®Òu cã c¶m høng s¸ng t¸c riªng cña m×nh. Nh−ng ®au ®ín thay. §ã l phÈm chÊt kiªn c−êng cña ng−êi n«ng d©n nghÌo khæ. §Ò sè 6 Quª h−¬ng trong th¬ TÕ Hanh http://ebook. VÎ ®Ñp con ng−êi trong truyÖn ng¾n L o H¹c cña Nam Cao ®−îc x©y dùng trªn c¶nh nghÌo khã cña ng−êi n«ng d©n trong x héi cò. l o cè g¾ng d nh dôm tiÒn cho con c−íi vî. ca ngîi vÎ ®Ñp néi t©m tiÒm t ng cña hä. Lßng tù träng ® kh«ng cho phÐp l o nhËn sù gióp ®ì giÊu giÕm cña «ng gi¸o. nghÜa l l o ® h nh ®éng quyÕt liÖt nhÊt. dï cuéc sèng cã khã kh¨n. Nam Cao còng vËy. nªn dÉu thêi "®ãi nghÌo trong r¬m r¹. Khi sang nh «ng gi¸o kÓ vÒ viÖc b¸n chã.tªn th©n mËt l o ®Æt cho con chã v ng. nh÷ng nÕp nh¨n x« l¹i víi nhau. ®ø tÝnh n y. ChØ ai sèng b»ng t×nh nghÜa. ChØ ai cao th−îng míi biÕt xÊu hæ.here. v¨n chiªu hån tõng thÊm giät m−a r¬i" (ChÕ Lan Viªn) n y ® qua ®i l©u råi. l o cè tá râ sù vui vÎ. Th−¬ng con. «ng l mét nh v¨n chuyªn viÕt truyÖn ng¾n lÊy c¶m høng s¸ng t¸c tõ nh÷ng ng−êi n«ng d©n trong x héi cò. vÎ ®Ñp l m ng−êi. ®«i m¾t Çng Ëng n−íc. ©n hËn tr−íc h nh vi m m×nh coi l ph¶n tr¾c tr−íc mét con vËt. ¤ng gi¸o ®¹i diÖn tiªu biÓu cho t×nh yªu th−¬ng. vÎ ®Ñp Êy vÉn lung linh ¸nh s¸ng v ®Çy søc lay ®éng. l o hu hu khãc". khæ së thÕ n o. Nh−ng ®ã l vÎ ®Ñp cña con ng−êi ViÖt Nam. kh«ng thÓ ®Õn ®−îc víi nhau. VÎ ®Ñp cña nh÷ng ng−êi n«ng d©n nghÌo khæ ®−îc nh v¨n thÓ hiÖn mét c¸ch kh¸ch qua. TruyÖn ng¾n L o H¹c l mét tiªu biÓu trong sè ®ã. b¶n chÊt nhÊt.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 10 . §ã l kØ niÖm vÒ ®øa con trai. s©u s¾c v truyÒn c¶m qua bøc ch©n dung cña L o H¹c. Cã ®iÒu l o ® b¨n kho¨n day døt nhiÒu lÇn. nhÊt l ng−êi nghÌo khæ ®èi xö víi mét con vËt l sù thÓ hiÖn nh©n c¸ch râ r ng nhÊt. míi biÕt g¾n bã. Trong truyÖn ng¾n L o H¹c. L o rÊt th−¬ng “cËu v ng” . L o göi «ng gi¸o ba m−¬i ®ång b¹c phßng khi l o chÕt cã tiÒn l m ma. Mét trËn èm ® khiÕn cho cuéc sèng cña l o c ng tóng bÊn. Cuèi cïng l o ph¶i quyÕt ®Þnh b¸n. kh«ng tin v o sù tèt ®Ñp cña nhau. VÎ ®Ñp cã søc m¹nh nhÊt trong con ng−êi l t×nh th−¬ng yªu. nh−ng l o "c−êi m nh− mÕu. sù ®ång c¶m. Ðp cho n−íc m¾t ch¶y ra.

lÊp l¸nh suèt ®êi th¬ TÕ Hanh. nçi nhí cña m×nh. quª h−¬ng trong th¬ TÕ Hanh hiÖn lªn ®Ñp v m¸t dÞu nh− vËy.Quª h−¬ng t«i cã con s«ng xanh biÕc N−íc g−¬ng trong soi tãc nh÷ng h ng tre ThÕ ®Êy. khã nhäc. Ph¶i ch¨ng ®ã l nhê l ng quª Êy cã con s«ng ªm ®Òm. «ng ® kÓ vÒ kØ niÖm tuæi th¬ t−¬i ®Ñp : Khi mÆt n−íc chËp chên con c¸ nh¶y B¹n bÌ t«i tôm n¨m tôm bÈy. Mét vïng ®Êt ®Çy th¬ méng v rÊt ®Ñp trong th¬ TÕ Hanh. c¸ b¹c c¸nh buåm v«i / Tho¶ng con thuyÒn rÏ sãng ch¹y ra kh¬i" hiÖn ra m nh th¬ cßn c¶m nhËn ®−îc c¶ mïi vÞ quª : Nay xa c¸ch lßng t«i lu«n t−ëng nhí T«i thÊy nhí c¸i mïi nång mÆn qu¸ Quª h−¬ng TÕ Hanh l mét l ng ch i nghÌo.here. Do ho n c¶nh b¾t buéc.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 11 . B»ng giäng th¬ gi i b y. håi t−ëng vÒ con s«ng trong “nçi nhí con s«ng quª h−¬ng”. Trong thêi gian xa quª «ng viÕt rÊt nhiÒu t¸c phÈm. trong xa c¸ch. Cßn ng−êi d©n quª th× m¹nh mÏ. chñ yÕu l vÒ quª h−¬ng. phãng kho¸ng v nhÊt l nhê tr¸i tim tuæi trÎ khoÎ kho¾n ? MÆt kh¸c. ph¬i tr¶i. nh−ng víi søc m¹nh cña t×nh quª. mét h×nh ¶nh quª h−¬ng th©n thiÕt. l¹i gÇn biÓn tù do. Sinh ra v lín lªn trªn m¶nh ®Êt miÒn Trung . ruét r . sèng ®éng : D©n ch i l−íi l n da ng¨m d¸m n¾ng Cã th©n h×nh nång thë vÞ xa x¨m ChØ cã ai l con ng−êi cña s«ng n−íc. m nh liÖt. lai l¸ng nh− : “Nhí con s«ng quª h−¬ng”. «ng l¹i chØ thÊy vÎ ®Ñp t−¬i s¸ng. thÕ nh−ng khi nhí vÒ quª.Qu ng Ng i. l c¶ mét dßng c¶m xóc d¹t d o. Trong ®ã cã nãi con s«ng quª m «ng g¾n bã : Quª h−¬ng t«i cã con s«ng xanh biÕc N−íc g−¬ng trong soi tãc nh÷ng h ng tre Xa quª. kØ niÖm s©u l¾ng. Cã thÓ nãi ®ã l nçi ®au cña «ng.L ng t«i ë vèn nghÒ ch i l−íi N−íc bao v©y c¸ch biÓn nöa ng y s«ng . tinh tÕ. quanh n¨m chØ cã giã v c¸t. Qua nh÷ng kØ niÖm. C¸i l ng quª nghÌo ë mét cï lao trªn s«ng Tr Bång ® nu«i d−ìng t©m hån TÕ Hanh. cïng t×nh c¶m ®»m th¾m. tu¬i t¾n. “Quª h−¬ng”.. v¹n ch i míi cã thÓ t¹o ®−îc h×nh ¶nh ng−êi d©n ch i gi÷a ®Êt trêi lång léng giã víi ®ñ h×nh khèi. “Trë l¹i con s«ng quª h−¬ng”. thí thÞt v o tËn t©m hån th¬ TÕ Hanh. kh«ng chØ cã h×nh ¶nh ®Æc tr−ng cña quª h−¬ng "M u n−íc xanh. http://ebook. mét vïng ®Êt c»n cçi.. . ® trë th nh nguån c¶m xóc v« tËn ®Ó «ng viÕt nªn nh÷ng vÇn th¬ tha thiÕt. «ng rêi xa quª h−¬ng tõ thuë thiÕu thêi. ng−êi d©n sèng cÇn cï. ChÊt muèi mÆn nång ngÊm v o th©n h×nh ng−êi d©n quª h−¬ng còng nh− ngÊm s©u v o l n da. mét vïng quª nghÌo. T«i ®−a tay «m n−íc v o lßng S«ng më n−íc «m t«i v o d¹ Cao h¬n. m u s¾c v h−¬ng vÞ.B il m Quª h−¬ng trong xa c¸ch l nguån ®Ò t i v« tËn. xa c¶ con s«ng. b»ng tÊt c¶ nh÷ng t×nh yªu. TÕ Hanh ® thÓ hiÖn mét t×nh yªu quª h−¬ng tha thiÕt.

kh«ng nh− th¬ H n MÆc Tö. ng−êi ta chØ cßn nhí ®Õn nh÷ng b i th¬ vÒ quª h−¬ng. th¬ méng vÒ con s«ng hiÒn hßa ® “t¾m c¶ ®êi t«i”. vÒ c¸i l ng v¹n ch i tõng «m Êp. nh−ng th¬ vÒ quª h−¬ng cña TÕ Hanh th× ® kh¸c. lêi kÓ theo lèi gi i b y. trong s¸ng song l¹i rÊt ®çi b×nh dÞ m s©u s¾c.®Ñp ®Ï. L−u Träng L− ®Çy chÊt méng ¶o. do thêi thÕ. b»ng tr¸i tim cã ®Þa chØ râ r ng. ®Çy chÊt tr÷ t×nh. ë mét khÝa c¹nh n o ®ã. thæn thøc trong tr¸i tim nh th¬. Nh−ng dï ë gãc ®é. Suèt nöa ®êi ng−êi. cã thÓ nãi. nçi kh¸t khao ®o n tô. con s«ng v l ng quª ® ®æi thay nhiÒu : T«i nh×n s«ng bªn lë bªn båi Tre th−a thít ngËp tr n lau cá Trong ¸nh s¸ng ng¶ nghiªng theo chiÒu giã ThuyÒn m¸y däc ngang tá tr¾ng lßng s«ng Nh d©n ch i gi¨ng nh÷ng l−íi ni l«ng M u xanh ®á ngêi ngêi ¸nh n−íc K×a b i só n¬i s¸u n¨m vÒ tr−íc GiÆc MÜ bao v©y s¸t hai mèt trung ®éi d n qu©n C©y mï u kh«ng cßn ng¶ bãng bªn cån C©y xanh tr−íc ®×nh th©n chØ cßn mét nöa T¸c gi¶ thËt sù ngì ng ng : T«i ®i häc bê s«ng bì ngì Quªn c¶ khóc quanh rÏ lèi v o nh Quª h−¬ng ®Ñp ®Ï th¬ méng trong t©m trÝ t¸c gi¶ nay trÇn trôi nh÷ng vÕt th−¬ng chiÕn tranh. gîi c¶m. thñ thØ ch©n thËt v kh¶ n¨ng miªu t¶ nh÷ng c¶m gi¸c bªn trong ch©n th nh. b»ng thÞt. nªn ë th¬ TÕ Hanh. T¸c gi¶ võa vui võa ®au buån mét nçi "håi h−¬ng". m «ng lu«n dâi theo b»ng ®«i m¾t rÊt thùc. Kh«ng nh− th¬ Huy CËn. Cã thÓ nãi nh÷ng b i th¬ vÒ quª h−¬ng tr−íc v hai m−¬i n¨m sau C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m cña TÕ Hanh ® cÊt lªn mét tiÕng ca trong trÎo. gÆp l¹i. quª h−¬ng lu«n l b«ng hoa ®Ñp nhÊt trong v−ên hoa. d©n ca d−êng nh− còng ® ngÊm s©u v o hån th¬ TÕ Hanh. Lóc da diÕt. Nã kh«ng hÒ l m nÆng ®Çu ta víi nh÷ng http://ebook.here. TÕ Hanh ph¶i xa quª. thèng nhÊt ®Êt n−íc . ta l¹i thÊy t×nh yªu quª h−¬ng cña TÕ Hanh rÊt ®a chiÒu v phøc t¹p. Cho nªn. ChÕ Lan Viªn hun hót sÇu th−¬ng. Kh«ng cßn c¸i søc hÊp dÉn cña vÎ ®Ñp trai tr¸ng. Ca dao.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 12 . Quª h−¬ng chÝnh l søc sèng cña «ng. khoÎ m¹nh. b y tá kh¸t väng gÆp gì cô thÓ. con s«ng quª cña «ng mÊy m−¬i n¨m vÒ tr−íc. Mçi chóng ta mét lÇn n÷a vui mõng khi ®−îc giao tiÕp víi mét hån th¬ khoÎ m¹nh. quª h−¬ng th× ®æi thay nh− thÕ. nh−ng lóc kh¸c l¹i cho ng−êi ®äc thÊy mét hån th¬ trÎ trung ph¬i phíi cña “Quª h−¬ng”. khi trë l¹i sau mïa hÌ ®¹i th¾ng. th¬ TÕ Hanh trong s¸ng. nªn sau n y. con s«ng trë th nh mét h×nh t−îng thÈm mÜ. dÉu quª nh vÉn mÕn yªu.1975. méc m¹c. ®¾m ®uèi rÊt thùc. ngËp tr n víi “Nhí con s«ng quª h−¬ng”. khÝa c¹nh n o th× nã ®Òu Èn chøa mét t×nh yªu. ru vç tuæi th¬ «ng. Dï ë ph−¬ng trêi n o lßng «ng vÉn nhí quª h−¬ng. vÕt th−¬ng do chia c¾t ®Êt n−íc. nã lu«n d¹t d o. Dï sao thÕ còng l qu¸ ®ñ víi mét ®êi th¬. Trë vÒ. §èi víi TÕ Hanh. tuæi còng ® cao. Bëi «ng cã mét vïng quª b»ng x−¬ng. ch¸y báng trong «ng khiÕn nh th¬ thÊy ®−îc h×nh ¶nh quª h−¬ng liªn tôc hiÖn ra. nång n n.

§Ò sè 7 H×nh ¶nh §¨m S¨n trong ®o¹n trÝch “ChiÕn th¾ng M¬ Tao. còng l sù th«i thóc ta v−¬n lªn. T«i tí theo vÒ “®Æc nh− bÇy c tong”. M¬ X©y” B il m §o¹n trÝch "ChiÕn th¾ng Mtao-Mx©y" kh«ng khÐp l¹i b»ng c¸i chÕt m l sù t−ng bõng cña chiÕn th¾ng. "M×nh quÊn chÐo mét tÊm mÒn chiÕn. NÐt ®Ñp ®−îc ghi nhËn tr−íc tiÖc cña §¨m S¨n trong lÔ ¨n mõng chÝnh k nÐt ®Ñp vÒ ngo¹i h×nh v søc m¹nh. Sau chiÕn th¾ng oanh liÖt tr−íc tï tr−ëng Mtao-Mx©y. TiÕng tuyªn bè më héi dâng d¹c vang väng cña ch ng khiÕn cho kh¾p rõng nói ©m vang trong kh«ng khÝ h¸o høc. l ®iÓm trë vÒ b×nh yªn cña ta trong cuéc ®êi nhiÒu b−¬n tr¶i. cuéc chiÕn tõng ®ãng vai trß l “b ®ì lÞch sö” khiÕn cho céng ®ång ng y c ng ph¸t triÓn. ®«ng ®óc mçi ng y. ng−êi anh hïng cã vÞ trÝ hÕt søc lín lao tÇm cì. Trong quan niÖm cña ng−êi d©n téc £-®ª. Sau mçi chiÕn c«ng cña ng−êi anh hïng l mét lÔ ¨n mõng ho nh tr¸ng cña céng ®ång ®Ó suy t«n. nã chÊp c¸nh méng m¬. §¨m S¨n ® cho to n bé téc ¨n mõng chiÕn th¾ng. b¾p ch©n ch ng to b»ng c©y x ngang. ®«i m¾t long lanh nh− chim. Trong sù ph¸t triÓn Êy. Ng−êi £-®ª. TÇm vãc lÉn chiÕn c«ng cña ch ng trïm lªn to n bé chiÕn c«ng. to n bé thiªn nhiªn v x héi £. ca ngîi còng nh− thÓ hiÖn niÒm vui vÒ sù no ®ñ. l nÐt ®Ñp võa ho nh tr¸ng. §¨m S¨n ® trë th nh ng−êi anh hïng gi u cã. cña c¶i ®−a vÒ “nhiÒu nh− ong ®i chuyÓn n−íc”. £-ga ca ngîi §¨m S¨n l mét dòng t−íng ch¾c chÕt m−êi m−¬i còng kh«ng lïi b−íc. thÞnh v−îng.®ª. båi ®¾p cho mçi chóng ta t×nh yªu quª h−¬ng th¾m thiÕt. ng y c ng cã cuéc sèng Êm no. tai ®eo nô. hïng m¹nh nhÊt.bãng d¸ng siªu h×nh hay nh÷ng v« thøc u minh. b¾p ®ïi ch ng to http://ebook. C¶ céng ®ång ng−êi £-®ª v ngõ¬i £-ga ®−îc t¸i hiÖn sinh ®éng ®Çy søc sèng. V sõng s÷ng trong x héi Êy. s¸t bªn m×nh nghªng ngang ®ñ gi¸o g−¬m. võa l ng m¹n cña ng−êi anh hïng §¨m S¨n.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 13 . Ch ng ®−îc miªu t¶ víi vÎ ®Ñp v søc m¹nh cña mét vÞ thÇn. sù lín m¹nh cña mét céng ®ång v uy danh vang déi cña ng−êi anh hïng §¨m S¨n. Tr n ngËp trong niÒm vui.here. Ng−êi anh hïng sö thi l träng t©m miªu t¶ cña bøc tranh ho nh tr¸ng.

To¸t lªn tõ c©u ch÷ mét ch ng §¨m S¨n ho ®ång vui vÎ. "¬ c¸c con. §¨m S¨n kh«ng quªn sai t«i tí l m lÔ c¶m t¹ tæ tiªn v thÇn linh ® gióp cho ch ng chiÕn th¾ng. k× vÜ cña ng−êi anh hïng l¹i võa cã nÐt k× diÖu. ch ng n»m sÊp th× g y rÇm s n. Kh«ng hÒ ph©n biÖt ®Þa vÞ cao thÊp gi u hÌn. ë vÎ ®Ñp cña lßng t«n kÝnh tæ tiªn. §¨m S¨n l biÓu t−îng cho h i ho gi÷a c¸i ®Ñp d÷ déi cña nói rõng. tr¶i qua bao cuéc chiÕn. r−îu b¶y chÐ. ®Çu ®éi kh¨n nhiÔu. tãc th¶ trªn s n. tæ tiªn cña ch ng. tæ tiªn §¨m S¨n ® mêi tÊt c¶ anh em. kÕt hîp víi nghÖ thuËt tt× ho n sö thi v c¸ch nãi phãng ®¹i sö thi. chóng ta sÏ më tiÖc ¨n mõng n¨m míi…”. tr©u b¶y con ®Ó d©ng thÇn. TiÕng mêi ch o sang s¶ng nh− chÝnh tÊm http://ebook. thÇn linh. §¨m S¨n cßn hiÖn lªn trong lÔ ¨n mõng.here. phãng kho¸ng réng r i. kh«ng cßn ai b× kÞp”. B»ng nghÖ thuËt miªu t¶.b»ng èng bÔ. h y ®i lÊy r−îu b¾t tr©u. b¹n bÌ. mét t©m hån thuû chung. so s¸nh gÇn gòi. n¹n khái tai qua. hìi b con trong l ng. trß chuyÖn kh«ng biÕt ch¸n”. ®Ëm ® b¶n s¾c T©y Nguyªn. cao lªn nh− c©y rõng. C¸ch §¨m S¨n sai t«i tí s¾m ®å lÔ cóng tÕ chøng tá lßng th nh kÝnh s©u s¾c víi thÇn linh. C¸i ®Ñp Êy võa cã sù cao c¶. søc ch ng ngang søc voi ®ùc. ® gióp bé téc cña ch ng ng y mét v÷ng m¹nh gi u cã. lín lªn nh− s«ng n−íc. vò trô víi c¸i ®Ñp ªm ¶ l ng m¹n cña t©m hån ng−êi T©y Nguyªn. Kh«ng chØ cã søc m¹nh dòng m nh ch ng cßn cã vÎ ®Ñp l ng m¹n : “ch ng n»m trªn vâng. ch ng n»m ngöa th× g y x däc". Ch ng cã tÊt c¶ vÎ ®Ñp còng nh− søc m¹nh cña thÇn linh qua trÝ t−ëng t−îng bay bæng k× diÖu v lßng mÕn yªu v« h¹n cña ng−êi T©y Nguyªn. Søc m¹nh cña ch ng ®−îc so s¸nh víi nh÷ng g× m¹nh nhÊt. ¬ c¸c con. ®Ñp nhÊt cña thiªn nhiªn. Vèn ngang t ng tõ trong bông mÑ. lßng hiÕu kh¸ch. lîn thiÕn b¶y con cÇu cho ta ®−îc b×nh yªn v« sù. ch ng ¨n kh«ng biÕt no. høng tãc ch ng ë d−íi ®Êt l mét c¸i nong hoa. t«i tí ¨n uèng : “hìi anh em trong nh . cô thÓ víi nhiÒu chi tiÕt hÕt søc sinh ®éng. Nã còng chÝnh l tiÕng nãi tÝn ng−ìng cña c¶ céng ®ång d©n téc £ ®ª. Sau chiÕn th¾ng. Kh«ng chØ hiÖn lªn víi vÎ ®Ñp cña søc m¹nh v h×nh thÓ.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 14 . r−îu n¨m chÐ. h¬i thë ch ng Çm Çm tùa sÊm dËy. uèng kh«ng biÕt say. xin mêi tÊt c¶ ®Õn víi ta. ng−êi d©n T©y Nguyªn ® biÕn ng−êi anh hïng cña hä th nh mét vÞ thÇn víi tÊt c¶ søc m¹nh héi tô tõ nói rõng. vai mang mò hoa. §¨m S¨n ® lín lªn v trë th nh chiÕn thÇn. vò trô. Sau khi l m lÔ t¹ khÊn thÇn linh.

vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 15 . B¹n bÌ cña ch ng ®«ng ®óc : “C¸c c« g¸i ®i l¹i vó ®ông vó. http://ebook. Qua ng−êi anh hïng ta thÊy ®−îc sù ph¸t triÓn. khiÕn cho “c¶ mét vïng nh o ra nh− n−íc” vui tíi møc “l−¬n trong hang. d©n l ng b»ng nh÷ng vËt chÊt ®Çy ®ñ sang träng. Bëi b©y giê ng−êi £ ®ª míi cã ng−êi thñ lÜnh anh hïng dòng c¶m. C¸ch x©y dùng h×nh t−îng ®Ñp ®Ï lín lao cña ng−êi anh hïng trong kh«ng khÝ ®«ng vui nhén nhÞp. Õch nh¸i d−íi gÇm nh . Ng−êi anh hïng sö thi ®−îc to n thÓ céng ®ång suy t«n tuyÖt ®èi. r¾n hæ. k× nh«ng ngo i b i th× kªu inh ái suèt ng y ®ªm”. §Ò sè 8 Tõ bi kÞch mÊt n−íc ®Õn bi kÞch t×nh yªu qua truyÒn thuyÕt An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u – Träng Thuû B il m T«i kÓ ng y x−a chuyÖn MÞ Ch©u Tr¸i tim lÇm chç ®Ó trªn ®Çu Ná thÇn v« ý trao tay giÆc Nªn nçi c¬ ®å ®¾m biÓn s©u.Träng Thuû” víi h×nh ¶nh mét vÞ vua t i giái trong buæi ®Çu dùng n−íc ® ®¸nh tan c¸c cuéc x©m l¨ng hung b¹o cña kÎ thï nh−ng cuèi cïng l¹i thÊt b¹i méi c¸ch ®au xãt. Kh«ng khÝ ¨n mõng nh− thÕ n y b©y giê míi cã. h o hiÖp ®Õn thÕ. ý chÝ thèng nhÊt cña to n thÓ céng ®ång £ ®ª mét biÓu hiÖn quan träng cña ý thøc d©n téc. l m nªn mét b i häc kinh nghiÖm x−¬ng m¸u khã cã thÓ n o quªn. b»ng niÒm vui th©n ¸i. giun trong bïn. lín m¹nh cña céng ®ång l mét ®Æc ®iÓm næi bËt cña sö thi T©y Nguyªn.here. trong gi©y phót chñ quan ® ®Ó cho giang s¬n x t¾c tuét khái tÇm tay. r¾n mai ®Òu chui lªn n»m trªn cao s−ëi n¾ng.lßng h o hiÖp cña ch ng §¨m S¨n. §ã chÝnh l niÒm tù h o s©u s¾c cña ng−êi d©n £ ®ª vÒ vÞ tï tr−ëng §¨m S¨n. (Tè H÷u) Bèn c©u th¬ l¹i gîi nh¾c ta xãt xa nhí vÒ c©u chuyÖn d©n gian “An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u . c¸c ch ng trai ®i l¹i ngùc ®ông ngùc”. Ch ng ® thiÕt ® i b¹n bÌ.

ThÕ l theo lêi giao −íc. ®¸nh tr¸o ná thÇn. Kh«ng bao l©u sau. vua míi lÊy ná thÇn ra b¾n. ng i ® x©y ®−îc Loa th nh v÷ng ch¾c v chÕ ®−îc ná thÇn – mét vò khÝ v« cïng lîi h¹i.mét ng−êi con g¸i nhÑ d¹ c¶ tin ® th nh thËt gi¶i thÝch cÆn kÏ cho chång tõ c¸ch l m lÉy ná ®Õn c¸ch b¾n tªn. Vua ®Æt MÞ Ch©u ngåi ®»ng sau ngùa råi ch¹y vÒ ph−¬ng Nam. nh÷ng chiÕc l«ng ngçng trªn ¸o MÞ Ch©u ® chØ ®−êng cho Träng Thuû lÇn theo m ®uæi. §Õn ®−êng cïng. V MÞ Ch©u . t¹o ®iÒu kiÖn cho Träng Thuû cã thÓ chÕ ná gi¶. vua bÌn kªu r»ng "Trêi h¹i ta. N¨m Êy. Vua An D−¬ng V−¬ng kh«ng hÒ hay biÕt ná thÇn bÞ ®¸nh tr¸o. Träng Thuû tõ biÖt vî víi lÝ do “t×nh vî chång kh«ng thÓ l ng quªn. nghÜa cha mÑ kh«ng thÓ vøt bá” v nãi dèi MÞ Ch©u vÒ ph−¬ng B¾c th¨m cha. lu«n mang trong m×nh mét tinh thÇn chèng giÆc ngo¹i x©m m¹nh mÏ. Vua ¢u L¹c ® v« t×nh g¶ con g¸i yªu l MÞ Ch©u cho Träng Thuû. thÐt lín "kÎ n o ngåi sau ng−¬i chÝnh l giÆc”. V× sao mét con ng−êi t i trÝ nh− vËy l¹i cã thÓ ®¸nh mÊt c¬ nghiÖp lín lao trong phót chèc ? Ph¶i ch¨ng nh vua ® qu¸ chñ quan khi trong tay cã ®−îc ná thÇn ? §óng nh− vËy. Ná thÇn l mét vò khÝ lîi h¹i. song v× ¢u L¹c cã ná thÇn nªn qu©n § thua lín. b¸ch ph¸t b¸ch tróng. § t×m c¸ch cÇu h«n cho con trai m×nh víi con g¸i An D−¬ng V−¬ng. bÌn xin giao ho . Vua n o ngê Träng Thuû ® tØ tª trß chuyÖn víi MÞ Ch©u ®Ó t×m hiÓu bÝ mËt ná thÇn. thÊy lÉy thÇn ® mÊt. Cho ®Õn khi qu©n § tiÕn s¸t l¾m råi. c−êi m nãi r»ng “§ kh«ng sî ná thÇn sao ? ”.TriÖu § cö binh x©m l−îc ph−¬ng Nam. Trong truyÒn thuyÕt d©n gian. An D−¬ng V−¬ng xuÊt hiÖn nh− mét vÞ vua to n t i. Nhê sù gióp ®ì cña thÇn Kim Qui. Vua tuèt kiÕm chÐm chÕt MÞ Ch©u v Rïa v ng rÏ n−íc dÉn vua xuèng biÓn. chÝnh nhê nã m An D−¬ng V−¬ng ® ®¸nh http://ebook. Rïa v ng næi lªn mÆt n−íc. TriÒu § ®−îc lÉy ná c¶ mõng bÌn cö binh sang ®¸nh. Ýt l©u sau.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 16 .§äc "An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u – Träng Thuû” ta thËt khã giÊu næi niÒm xãt xa tr−íc bi kÞch mÊt n−íc ¢u L¹c v c¶ bi kÞch t×nh yªu cña n ng c«ng chóa MÞ Ch©u. kh«ng cßn c¸ch n o kh¸c ® nh bá ch¹y. khi giÆc tiÕn s¸t ®Õn th nh vÉn ung dung ngåi ®¸nh cê.here. cã thÓ giÕt chÕt h ng ngh×n qu©n giÆc. sø Thanh Giang ë ®©u mau mau l¹i cøu”.

®i ®Õn ®©u sÏ røt l«ng m r¾c ë ng ba ®−êng ®Ó l m dÊu. Nh−ng n ng l¹i thËt th ®¸p l¹i : “ThiÕp th©n phËn n÷ nhi.con ng−êi béi b¹c kia ® nì t©m ch ®¹p lªn t×nh yªu ®ã. do mï qu¸ng. N ng ® d nh cho chång mét t×nh yªu v« cïng ch©n th nh v tha thiÕt. nh−ng còng tõ nh÷ng phÈm chÊt Êy. MÞ Ch©u cã tÊt c¶ phÈm chÊt tèt ®Ñp cña ng−êi phô n÷ truyÒn thèng. Nh−ng ta l¹i c ng ®au xãt tr−íc t×nh yªu ch©n th nh cña n ng c«ng chóa ph−¬ng Nam. T¹i sao trong c¸i gi©y phót nguy hiÓm Êy. h¹i d©n. Vua còng ® rÊt c¶ tin khi nhËn lêi cÇu h«n cña TriÖu § . mét c¸i chÕt cïng bao ®iÒu thøc tØnh muén m ng tõ c¶ cha n ng v n ng. tñi cùc. h¹i n−íc. C©u hái Êy cña Träng Thuû nh− mét gîi nh¾c. Nh−ng v× sao MÞ Ch©u qu¸ mª muéi ? Sao n ng l¹i cã thÓ bá qua nh÷ng c©u nãi l¹ lïng. N ng ® thùc sù yªu Träng Thuû. N−íc mÊt nh tan cßn do nh vua kh«ng n¾m v÷ng néi bé cña m×nh. nh− vËy cã thÓ cøu ®−îc nhau” V chÝnh c¸i dÊu l«ng ngçng cña n ng ® ®Èy hai cha con v o b−íc ®−êng cïng. qu©n § ®ang tiÕn ®¸nh cha m×nh m n ng vÉn cßn c¶ tin ®Õn mª muéi. H¾n c−íi n ng l m vî chØ v× môc ®Ých lîi dông ®Ó x©m l−îc ¢u L¹c. Tr−íc sau n ng chØ nghÜ ®Õn Träng Thuû v h¹nh phóc cña n ng.here. còng v× qu¸ tin t−ëng v o h¾n m MÞ Ch©u ® v« t×nh trao cho h¾n bÝ mËt quèc gia.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 17 . Ng i kh«ng hiÓu hÕt ®−îc tÝnh c¸ch cña con g¸i yªu MÞ Ch©u l n ng c«ng chóa hÕt søc thËt th . ®em r¾c l«ng ngçng trªn ®−êng ®i l m dÊu hiÖu b¸o cho giÆc ®Ó råi cuèi cïng n ng nhËn ®−îc tõ cha mét c¸i chÕt ®au ®ín tét cïng. lÊy g× l m dÊu ?”. nÕu nh− ®Õn lóc hai n−íc thÊt ho .th¾ng qu©n giÆc nh−ng còng chÝnh v× nã m vua ® trë nªn chñ quan khinh ®Þch. nÕu gÆp c¶nh biÖt li th× ®ín ®au kh«n xiÕt. kh«ng hÒ m¶y may nghi ngê chång cho dï l mét gi©y mét phót. n ng ® h¹i cha. Èn chøa bao h m ý cña Träng Thuû trong lóc hai ng−êi chia tay : "Ta nay trë vÒ th¨m cha. LiÖu MÞ Ch©u cã ®¸ng ph¶i chÞu h×nh ph¹t Êy http://ebook. Êy thÕ m Träng Thuû . ta l¹i t×m n ng. ThiÕp cã ¸o gÊm l«ng ngçng th−êng mÆc trªn m×nh. Nçi ®au mÊt n−íc Êy qu¶ thËt l qu¸ lín. mét c¸i chÕt chÊt chøa bao niÒm c¨m hËn. nhÑ d¹ c¶ tin. N ng mét lßng tin t−ëng v yªu th−¬ng chång. mÊt c¶nh gi¸c tr−íc nh÷ng m−u kÕ bÈn thØu cña bän x©m l¨ng. B¾c Nam c¸ch biÖt. c¶nh b¸o tr−íc chuyÖn g× sÏ ®Õn víi ®Êt n−íc n ng.

lêi c¨n dÆn c¶nh gi¸c tr−íc kÎ thï ®Ó b¶o vÖ quª h−¬ng ®Êt n−íc. TruyÖn An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u . c¬ nghiÖp lín lao phót chèc chØ cßn m©y khãi ®©u chØ do m×nh sù mª muéi cña MÞ Ch©u m cßn do sù chñ quan khinh ®Þch. mÊt c¶nh gi¸c cña chÝnh nh vua n÷a. §õng bao giê ch ®¹p lªn t×nh yªu cña ng−êi kh¸c nh− Träng Thuû – mét con ng−êi m−u m«. Träng Thuû kÕt thóc víi sù thÊt b¹i cña ¢u L¹c. C©u chuyÖn nh¾c nhë chóng ta ph¶i lu«n c¶nh gi¸c cao tr−íc mäi thÕ lùc thï ®Þch ®Ó b¶o vÖ h¹nh phóc gia ®×nh. mï qu¸ng ®Ó råi dÉn ®Õn sù lîi dông. VËy ng−êi x−a muèn nãi g× cho thÕ hÖ ®êi sau qua truyÒn thuyÕt “An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u . tham väng kh«ng biÕt t«n träng gi¸ trÞ ®Ých thùc v vÜnh h»ng trong cuéc sèng. truyÒn thuyÕt Êy chÝnh l mét b i häc kinh nghiÖm lín lao trong viÖc b¶o vÖ quyÒn ®éc lËp tù chñ cña d©n téc. xãt xa.here. b¶o vÖ quyÒn ®éc lËp thiªng liªng v h¹nh phóc cña mçi gia ®×nh §Ò sè 9 Ph©n tÝch ý nghÜa h×nh ¶nh “ngäc trai – giÕng n−íc” trong TruyÖn An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u – Träng Thuû B il m TruyÖn An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u. Tuy kÕt http://ebook. Träng Thuû ph¶i chÕt. H y lu«n sèng ch©n th nh víi tr¸i tim m×nh. H y ®õng v× qu¸ yªu m trë nªn mª muéi.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 18 . An D−¬ng V−¬ng ®i v o lßng biÓn. Ng−êi x−a ® s¸ng t¹o nªn truyÒn thuyÕt lÞch sö ®Çy c¶m ®éng. d nh cho nhau t×nh c¶m xuÊt ph¸t tõ ®¸y lßng. dèi tr¸ trong t×nh yªu. Nh−ng tÊt c¶ ®Òu ® muén. ghi t©m. ChuyÖn còng l b i häc s©u s¾c cho nh÷ng ng−êi ®ang yªu v sÏ yªu.Träng Thuû vÉn m i l mét c©u chuyÖn. C¶nh “quèc ph¸ gia vong”.Träng Thuû” ? Ph¶i ch¨ng chØ l lêi kÓ su«ng vÒ c©u chuyÖn mÊt n−íc cña vua An D−¬ng V−¬ng ? Kh«ng.kh«ng ? ThËt khã kh¨n v ®au xãt cho vua An D−¬ng V−¬ng v× nh¸t kiÕm chÐm con Êy l ranh giíi gi÷a t×nh yªu n−íc m nh liÖt v t×nh yªu con tha thiÕt. MÞ Ch©u. TruyÒn thuyÕt Êy sÏ cßn tiÕp tôc ®−îc kÓ cho mu«n thÕ hÖ con ch¸u ®êi sau ®Ó cïng nhau kh¾c cèt. mét b i häc lín lao vÒ bi kÞch mÊt n−íc v bi kÞch t×nh yªu ® tõng diÔn ra trong lÞch sö.

Nã l sù kÕt thóc duy nhÊt hîp lÝ cho sè phËn cña ®«i trai g¸i MÞ Ch©u. trong tr¾ng v× t×nh yªu ® v« t×nh g©y nªn téi m ® cho n ng ®−îc ho¸ th nh nh÷ng viªn ngäc trai. chÊt nh©n v¨n s©u s¾c qua h×nh ¶nh “ngäc trai . c¶ tin l m nªn næi “c¬ ®å ®¾m biÓn s©u”. ph¶n nghÞch. t¸c gi¶ d©n gian ® thÊu hiÓu nçi lßng mét ng−êi con g¸i ng©y th¬.here. “võa say ®¾m yªu th−¬ng võa lu«n lu«n c¶nh gi¸c”. ¸nh s¸ng ngäc trai ¸m ¶nh t©m trÝ ng−êi ®äc. mÊt ®i sù thanh th¶n trong t©m hån v c ng ¸m ¶nh h¬n chÝnh h¾n g©y nªn c¸i chÕt MÞ Ch©u trong tr¾ng. N ng kh«ng ph¶i l ng−êi cã lßng ph¶n nghÞch muèn h¹i cha. Nh−ng s©u xa. §Ó n ng ®−îc to¹i nguyÖn biÕn th nh ngäc trai. ng©y th¬ hÕt lßng yªu th−¬ng h¾n.giÕng n−íc”. Träng Thñy. T¸c gi¶ d©n gian ® cã tÊm lßng v« cïng ®é l−îng khi thÊu hiÓu v c¶m th«ng víi n ng MÞ Ch©u. Sù ho¸ th©n Êy mang theo mét −íc m¬ cña nh©n d©n vÒ nh÷ng MÞ Ch©u s¸ng suèt sau n y. t×nh c¶m.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 19 . ChÝnh ë n¬i n y h¾n nh×n thÊy b¶n chÊt xÊu xa cña m×nh v thùc lßng hèi c¶i. H¾n ® mÊt ®i ng−êi vî yªu quÝ. Nh÷ng viªn ngäc trai lÊp l¸nh nh− ®¸p l¹i lêi cÇu nguyÖn cña n ng tr−íc khi vua cha chÐm ®Çu. cïng víi sù thÓ hiÖn t− t−ëng.. t×m sù chia xÎ.giÕng n−íc” võa l h×nh ¶nh cã gi¸ trÞ thÈm mÜ cao. N ng MÞ Ch©u bëi nhÑ d¹.thóc cã phÇn ®au ®ín song c©u chuyÖn kh«ng v× thÕ m qu¸ bi th−¬ng bëi trong s©u th¼m vÉn s¸ng lªn niÒm tin. n ng l ng−êi cã lßng trung hiÕu nh−ng v« t×nh bÞ ng−êi ta lõa dèi. nh©n vËt MÞ Ch©u nãi riªng. http://ebook. Chóng ta cã thÓ thÊy r»ng “ngäc trai . Träng Thuû nh¶y xuèng giÕng tù vÉn. N ng ® ph¶i nhËn lÊy c¸i chÕt cho danh nghÜa mét kÎ bÊt hiÕu. H¾n l mét kÎ chiÕn th¾ng trªn ph−¬ng diÖn chÝnh trÞ nh−ng l¹i l kÎ thÊt b¹i th¶m h¹i vÒ ph−¬ng diÖn t×nh c¶m. c¸ch ®¸nh gi¸ cña nh©n d©n ®èi víi bi kÞch t×nh yªu n y nãi chung. ®ång c¶m. GiÕng n−íc ë Loa th nh l tÊm g−¬ng héi tô v ph¶n chiÕu tÊt c¶ téi ¸c m Träng Thuû g©y nªn. Nãi vÒ Träng Thuû. võa l mét t×nh tiÕt ®¾t xÐt vÒ ph−¬ng diÖn tæ chøc cèt truyÖn. Nh÷ng viªn ngäc Êy Èn s©u trong líp vá trai d−íi l n n−íc ®Çy bôi bÈn vÉn thanh läc ®Ó s¸ng lªn nh− chÝnh t©m hån ng©y th¬ trong tr¾ng cña MÞ Ch©u. dßng m¸u ho dßng n−íc n¬i giÕng ngäc l sù chøng nhËn cho sù hèi c¶i téi lçi cña h¾n.

Träng Thuû sang ¢u L¹c víi môc ®Ých gi¶ng ho ®Ó ®¸nh c¾p ná thÇn. nh©n hËu cña nh©n d©n.giÕng n−íc” s¸ng l t¹o nghÖ thuËt ®Ñp tíi møc ho n mÜ. Chóng ta kh«ng thÓ kh«ng nh¾c tíi Träng Thuû. Träng Thuû l con Nam ViÖt v−¬ng TriÖu § . ho¸ gi¶i téi lçi cho Träng Thuû. kh¸t khao ®−îc ho¸ gi¶i téi lçi nh− Träng Thuû. Kh«ng cã næi khæ n o b»ng sù day døt l−¬ng t©m. Nã thÓ hiÖn truyÒn thèng nh©n v¨n s©u s¾c.here. ng−êi x−a cßn muèn gi¶m nhÑ bít téi lçi cña n ng trong viÖc mÊt c¶nh gi¸c l m n−íc mÊt. nh tan.Tõ t−¬ng truyÒn. Nh−ng ý thøc l m con. chñ quyÒn quèc gia. cha «ng ta sÏ kh«ng bao giê s¸ng t¹o nghÖ thuËt ®Ó ngîi ca nh÷ng ai ®−a hä ®Õn bi kÞch mÊt n−íc. Träng Thuû ch−a hÒ cã c¶m t×nh m chØ l toan tÝnh. víi tinh thÇn yªu n−íc. h×nh ¶nh “ngäc trai . http://ebook. dån An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u ®Õn b−íc ®−êng cïng. KÎ c−íp n−íc sÏ bÞ to ¸n l−¬ng t©m v lÞch sö ph¸n xÐt. Song kh«ng v× lßng c¨m phÉn m khiÕn d©n gian ®¸nh mÊt ®i truyÒn thèng nh©n v¨n s©u s¾c cña d©n téc. §Êy l niÒm tin m¹nh mÏ cña nh©n d©n tr−íc nh÷ng thö th¸ch cña lÞch sö. H×nh ¶nh “ngäc trai . H− cÊu chi tiÕt n y. vÞ tha cña c«ng chóa MÞ Ch©u. sím muén chóng sÏ thÊt b¹i th¶m h¹i trong cuéc chiÐn tranh chÝnh nghÜa b¶o vÖ ®éc lËp d©n téc.giÕng n−íc” l h×nh ¶nh ngîi ca mèi t×nh thuû chung cña MÞ Ch©u . Tr−íc lóc cÇu h«n MÞ Ch©u. ©n x¸ cho kÎ ® biÕt ©n hËn.Träng Thuû. H¾n ®óng l tªn gi¸n ®iÖp nguy hiÓm trong c¸i nh×n cña cha «ng chóng ta. Mét nh©n vËt víi vÞ trÝ v b¶n chÊt kh¸ phøc t¹p trong cèt truyÖn.giÕng n−íc” chÝnh l sù khoan hång. Nh©n d©n ® b y tá th¸i ®é c¨m phÉn kh«ng tha thø v kh«ng ®éi trêi chung víi kÎ c−íp n−íc.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 20 . B¶n ¸n ®Ých ®¸ng cña Träng Thuû l c¸i chÕt trong næi ¸m ¶nh. H¾n xøng ®¸ng ph¶i chÞu nçi ©n hËn vß xÐ t©m can khi dÉn ®Õn c¸i chÕt cña ng−êi vî yªu quÝ. ChØ cã thÓ lÝ gi¶i r»ng. H¾n dèi lõa ng−êi vî c¶ tin. t×nh yªu cña Träng Thuû míi n¶y në. M u ngäc Êy còng s¸ng nh− tÊm lßng yªu th−¬ng. §Õn khi trë th nh vî chång víi MÞ Ch©u. §ã chÝnh l tÊm lßng nh©n ®¹o bao dung. §Ó MÞ Ch©u biÕn th nh ngäc trai. l m t«i trung th nh trong h¾n vÉn lín h¬n. cã ng−êi cho r»ng. Träng Thuû tù vÉn n¬i giÕng n−íc v ®Ó h×nh ¶nh “ngäc trai . h×nh ¶nh ngäc s¸ng h¬n bëi ë thÕ giíi bªn kia MÞ Ch©u ® tha thø.lu«n cã ©m m−u th«n tÝnh ¢u L¹c. ng©y th¬ cña m×nh ®Ó ®¸nh c¾p ná thÇn. th«n tÝnh n−íc ¢u L¹c. nÕu dïng n−íc giÕng ë Cæ Loa m röa ngäc th× ngäc thªm s¸ng h¬n. Nh−ng thiÕt nghÜ.

Mçi nh©n vËtutrong truyÒn thuyÕt n y ®−îc nh×n nhËn.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 21 . (nh− ®èi víi An D−¬ng V−¬ng) ë ®èi t−îng kia cã phÇn h¬i nghiªm kh¾c (nh− ®èi víi MÞ Ch©u). sau hai m−¬i n¨m trêi chinh chiÕn tr¶i qua rÊt nhiÒu thö th¸ch. vî chång sung s−íng tét cïng trong niÒm vui ®o n tô. sö thi Ên §é Ra-ma-ya-na l¹i theo mét diÔn biÕn kh¸c h¼n. ®¸nh gi¸. N ng nghi ngê l mét sù lõa läc chi ®©y. Cuéc gÆp gì cña hä nh− mét phiªn to . gi÷a c¸ nh©n víi céng ®ång. gÇn nh− tr¸i ng−îc. C¶nh gÆp gì trong Ra-ma buéc téi (trÝch khóc ca VI. TruyÖn An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u . C¶nh thø nhÊt.Träng Thuû l mét truyÒn thuyÕt ®Ñp. Ra-ma buéc téi vî. C©u chuyÖn l mét c¸ch gi¶i thÝch nguyªn nh©n viÖc mÊt n−íc ¢u L¹c. Song nh×n chung nh÷ng nh©n vËt lÞch sö. Hai cha con Uy-lÝt-x¬ lËp m−u giÕt chÕt 108 vÞ cÇu h«n nh−ng vî ch ng. b¶n chÊt nh©n ®¹o s©u s¾c cña d©n téc ViÖt Nam ta. Trong trÝch ®o¹n Uy-lÝt-x¬ trë vÒ (trÝch khóc ca XXIII. tù t«n d©n téc. Pª-nª-lèp thö chång. ®¸nh th¾ng quû v−¬ng Ra-va-na cøu ®−îc n ng Xi-ta xinh ®Ñp. chÊt nh©n v¨n truyÒn thèng. Pª-nª-lèp vÉn kh«ng tin l chång m×nh ® trë vÒ. sù kiÖn lÞch sö Êy ® ®−îc c¶m nhËn ghi l¹i b»ng tÊt c¶ lßng nhiÖt th nh. ®Ó l¹i nhiÒu Ên t−îng s©u s¾c trong lßng ng−êi ®äc. c¸i s©u s¾c nhÊt ®äng l¹i sau mçi sè phËn nh©n vËt l t×nh ng−êi. §Ò sè 10 Suy nghÜ cña anh (chÞ) vÒ hai cuéc gÆp mÆt trong Uy-lÝt-x¬ trë vÒ v Ra-ma buéc téi B il m Hai ®o¹n trÝch ®Òu miªu t¶ c¶nh t¸i hîp cña hai cÆp vî chång. http://ebook. Sau khi tÊn c«ng ®¶o Lan-ka. ng−êi vî xinh ®Ñp tù nguyÖn b−íc lªn gi n háa thiªu ®Ó chøng tá phÈm h¹nh cña m×nh trong tiÕng kªu khãc th−¬ng c¶m vang trêi.Hi L¹p). C¶nh gÆp gì thø nhÊt. Cßn c¶nh thø hai. ®Þnh ®o¹t sè phËn mét c¸ch kh¸c nhau. ë ®èi t−îng n y cã h¬i dÔ d i. gi÷a nh víi n−íc. Qua ®ã nªu lªn b i häc lÞch sö vÒ tinh thÇn c¶nh gi¸c víi kÎ thï v c¸ch xö lÝ ®óng ®¾n mçi quan hÖ gi÷a riªng víi chung. khã kh¨n Uy-lÝt-x¬ míi trë vÒ quª h−¬ng. V nhÊt l . Ra-ma liÒn næi c¬n ghen d÷ déi v× nghi ngê sù thñy chung cña vî.here. sö thi ¤-®i-xª . ThÓ hiÖn chÊt trÝ tuÖ s¾c s¶o. C¶nh thø hai.

tr¸ch nhiÖm v sè phËn cña nh÷ng ng−êi anh hïng g¾n rÊt chÆt víi céng ®ång v ®−îc céng ®ång ph¸n xÐt. nghÞ lùc phi th−êng ® v−ît qua mäi gian tru©n míi vÒ l¹i quª h−¬ng ph¶i gi¶i ®−îc c©u ®è vÒ chiÕc gi−êng c−êi cña vî . m−u trÝ “cã thÓ s¸nh ngang víi thÇn linh”. b¶o vÖ sù to n bÝch cña c¸i ®Ñp. Mäi h nh ®éng lêi nãi cña c¸c nh©n vËt ®Òu l nh÷ng lêi nãi. §iÒu ®ã cho thÊy nh÷ng h nh ®éng. ChÝnh ®iÒu ®ã ® gióp hä v−ît qua tÊt http://ebook. còng chÝnh l th¸i ®é cña céng ®ång. ë Uy-lÝt-x¬ trë vÒ. VËy l m sao ta cã thÓ nhËn n ng vÒ nh ta khi ta nghÜ tíi gia ®×nh cao quý ® sinh ra ta”. nh÷ng m©u thuÉn gi»ng co tíi ®Ønh ®iÓm míi ®−îc tõ tõ th¸o gì trong ph¹m vi thêi gian v kh«ng gian nhÊt ®Þnh. T¸c gi¶ sö thi kh«ng miªu t¶ h nh ®éng n o cña céng ®ång tham gia v o gi÷a hä nh−ng qua ¸nh m¾t cña ®¸m ®«ng. ®iÒu ®ã c ng chi phèi h nh ®éng cña nh©n vËt. tù m×nh th¸o gì. Nh−ng h¬n hÕt c¸c nh©n vËt sö thi chÝnh l kh¸t väng vÒ h¹nh phóc v h−íng tíi c¸i ®Ñp to n bÝch. C¸c gia ®×nh ë ®©y phÇn lín l ®Òu l c¸c gia ®×nh dßng dâi v danh tiÕng. ë trÝch ®o¹n Ra-ma buéc téi. n ng Xi-ta xinh ®Ñp ph¶i nh¶y v o gi n löa nhê thÇn löa A . §¹o ®øc cña hä còng chÝnh l khu«n v ng th−íc ngäc l chuÈn mùc cña c¶ céng ®ång. Cuéc héi ngé cña Ra-ma v Xi-ta ®−îc c¶ céng ®ång chøng kiÕn.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 22 . §Æc biÖt l trong trÝch ®o¹n Rama buéc téi.. C¸c nh©n vËt sö thi ®Æc biÖt coi träng danh dù v quy −íc cña céng ®ång.n ng Pª-nª-lèp. Nh−ng tÊt c¶ nh÷ng thö th¸ch v t×nh huèng Êy ®Çu mang ®¹m tÝnh sö thi... Ra-ma ® kh¼ng ®Þnh râ r ng : “Ng−êi ® sinh tr−ëng trong mét gia ®×nh cao quý cã thÓ n o l¹i lÊy vÒ mét ng−êi vî ® tõng sèng trong nh kÎ kh¸c. C¶ hai t×nh huèng gÆp gì cña c¸c nh©n vËt ®Òu ®−îc ®Æt trong nh÷ng ho n c¶nh Ðo le ®Çy kÞch tÝnh. Ch ng Uy-lÝt-x¬ v−ît qua thö th¸ch tr−íc sù chøng kiÕn cña mäi ng−êi v ®Æc biÖt trong thö th¸ch cuèi cïng d−íi sù chøng kiÕn cña nhò mÊu ¥-rÝc-lª v con trai Tª-lª-m¸c. Uy-lÝt-x¬ mét con ng−êi dòng c¶m.nhi chøng minh cho sù thuû chung tr−íc Ra-ma v c¶ céng ®ång. lo i khØ Vana-ra.Cuéc gÆp gì cña hai cÆp vî chång trong hai ®o¹n trÝch diÔn ra kh¸c nhau nh−ng trong ®ã c¸c nh©n vËt ®Òu ®−îc ®Æt v o nh÷ng thö th¸ch ®ßi hái chÝnh hä ph¶i v−ît qua. tiÕng khãc cña phô n÷ v cña lo i khØ Ra-sa-xa. h nh ®éng c«ng khai minh b¹ch ®¹i diÖn cho c¶ céng ®ång. Bªn c¹nh ®ã c¸c nh©n vËt sö thi còng g¾n liÒn víi thêi k× h×nh th nh v cñng cè quan hÖ gia ®×nh.. C¸c nh©n vËt ®Òu v−ît qua thö th¸ch d−íi sù quan s¸t v theo dâi cña nh÷ng nh©n vËt kh¸c v cña céng ®ång.

c¶ mäi gian khã v thö th¸ch ®Ó ®Õn ®−îc víi bÕn bê h¹nh phóc. Trong viÖc diÔn t¶ c¶nh gÆp gì, t¸c gi¶ ® kÓ l¹i mét c¸ch rÊt trang träng v chËm r i. Nh÷ng chi tiÕt, lêi tho¹i, h nh vi, lèi lËp luËn kh«n khÐo v kiªn quyÕt cïng t×nh huèng mang ®Ëm kÞch tÝnh ®Òu vang ®éng ©m h−ëng v phong c¸ch sö thi. §Æc biÖt l nh÷ng h×nh thøc so s¸nh liªn t−ëng mang søc hÊp dÉn ®Æc biÖt k× l¹. Qua cuéc gÆp gì, c¸c nh©n vËt to¸t lªn vÎ ®Ñp t×nh ®êi, t×nh ng−êi, kh¸t väng h¹nh phóc v−¬n lªn chiÕm lÜnh nh÷ng gi¸ trÞ cao ®Ñp nhÊt cña con ng−êi. Nh−ng kh«ng chØ nh÷ng nÐt chung, tÝnh c¸ch hai cÆp nh©n vËt sö thi cña hai nÒn v¨n hãa kh¸c nhau n y cã rÊt nhiÒu nÐt riªng biÖt. Pª-nª-lèp mét ng−êi phô n÷ thuû chung, thËn träng ®Õn s¾t ®¸. Uy-lÝt-x¬ m−u trÝ b×nh tÜnh v nhÉn n¹i. §ã l bøc t−îng ® i vÒ t×nh yªu v niÒm tin v o h¹nh phóc bÊt di bÊt dÞch. N ng Xi-ta nh¶y v o gi n ho¶ thiªu béc lé tÝnh c¸ch kiªn trinh. Ra - ma còng cøng r¾n kh«ng kÐm ®Ó b¶o vÖ truyÒn thèng anh hïng cao c¶. Qu¶ thËt, qua hai c¶nh gÆp gì vî chång ë hai bé sö thi vÜ ®¹i ¤-®i-xª cña Hi L¹p v Ra-ma-ya-na cña Ên §é, ta c ng thÊy râ h×nh mÉu lÝ t−ëng cña con ng−êi cæ ®¹i víi kh¸t väng t×nh yªu v chuÈn mùc chung thuû. Khu«n th−íc Êy ® h»n in s©u ®Ëm trong tr¸i tim nh©n lo¹i h ng ng n n¨n nay. §Ò sè 11 §äc Uy-lÝt-x¬ trë vÒ (trÝch sö thi ¤-®i-xª) v cho biÕt : a) H«-me-r¬ kÓ chuyÖn g× ? b) ë phÇn cuèi ®o¹n trÝch, t¸c gi¶ ®· chän mét sù viÖc quan träng ®ã l sù viÖc g×, ®−îc kÓ b»ng nh÷ng chi tiÕt tiªu biÓu n o ? Cã thÓ coi ®©y l th nh c«ng cña H«-me-r¬ trong nghÖ thuËt kÓ chuyÖn kh«ng ? V× sao ? B il m a) Tõ "§øa con cña s«ng Mª-lÐt" ®Õn nh th¬ mï th«ng th¸i lang thang kh¾p c¸c th nh bang, H«-me-r¬ ® s¸ng t¸c sö thi næi tiÕng I-li-at v ¤-®i-xª. Hai t¸c phÈm ®Çu tiªn cña nÒn v¨n hãa Hi L¹p cæ ®¹i còng l bót tÝch x−a nhÊt cña nÒn v¨n minh Ch©u ¢u. Tuy c¶ hai ®Òu khai th¸c nh÷ng nh÷ng truyÒn thuyÕt vÒ cuéc chiÕn tranh th nh T¬roa nh−ng nÕu I-li-at l b¶n anh hïng ca chiÕn trËn th× ¤-®i-xª l b¶n anh hïng ca

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

23

cuéc sèng ho b×nh. §Æc biÖt trong trÝch ®o¹n “Uy-lit-x¬ trë vÒ”, mét phÇn khóc ca XXIII cña ¤-®i-Xª, H«-me-r¬ kÓ vÒ c©u chuyÖn ®«i vî chång Uy-it-x¬ v Pª-nª-lèp hai m−¬i n¨m xa c¸ch. Ta gÆp h×nh t−îng Pª-nª-lèp, ng−êi phô n÷ thuû chung cã tr¸i tim s¾t ®¸, thËn träng v ch ng Uy-lit-x¬ m−u trÝ, b×nh tÜnh v kiªn nhÉn. Hä l biÓu t−îng mÉu mùc vÒ mèi quan hÖ vî chång. Nh nghiªn cøu NguyÔn Ho ng Tuyªn ®¸nh gi¸ “ë ®©y h×nh th¸i gia ®×nh ® xuÊt hiÖn. T×nh yªu quª h−¬ng xø së, gia ®×nh, t×nh vî chång... kh«ng ph¶i s¶n sinh tõ nh÷ng g× m¬ hå, trõu t−îng m l tõ ý thøc g¾n bã víi tæ Êm gia ®×nh m hä míi x©y dùng nªn, ý thøc ®ã l lßng kh¸t khao mét cuéc sèng thanh b×nh v¨n minh v h¹nh phóc cña con ng−êi trong buæi giao thêi lÞch sö thêi: ®¹i H«-me-r¬ ”. b) PhÇn cuèi ®o¹n trÝch Uy-lit-x¬ trë vÒ, t¸c gi¶ ® chän mét sù viÖc quan träng ®ã l dïng chiÕc gi−êng ®Æc biÖt m chØ hai ng−êi biÕt ®Ó thö th¸ch trÝ tuÖ v t×nh c¶m cña nhau. §©y l sù viÖc tiªu biÓu ®−îc kÓ b»ng mét sè chi tiÕt ®Æc s¾c nh− chÝnh lêi Uy-lit-x¬ : “§©y l mét chiÕc gi−êng k× l¹, kiÕn tróc cã ®iÓm rÊt ®Æc biÖt do chÝnh tay t«i l m chø ch¶ ph¶i ai. nguyªn trong s©n nh cã mét chåi c©y c¶m l m l¸ d i mäc lªn, khoÎ, xanh tèt v to nh− c¸i cét v chÝnh ch ng ® chÆt hÕt c nh l¸ cña c©y c¶m l m l¸ d i, cè ®Ïo th©n c©y tõ gèc cho thËt vu«ng råi n¶y ®−êng mùc l m th nh mét c¸i ch©n gi−êng v lÊy khoan khoan lç kh¾p rung quanh... b o tÊt c¶ c¸c bé phËn ®Æt trªn ch©n gi−êng ®ã, lÊy v ng b¹c v ng n¹m trang trÝ ” “c¨ng lªn mÆt gi−êng mét tÊm da m u ®á rÊt ®Ñp”. Mäi chi tiÕt ®Òu ®−îc Uy-lÝt-x¬ miªu t¶ tØ mØ, chiÕc gi−êng Uy-lÝt-x¬ nh¾c l¹i chÝnh l t×nh yªu th¾m thiÕt cña hai vî chång. Cã thÓ nãi chiÕc gi−êng kh«ng thÓ xª dÞch nh− t×nh yªu chung thuû cña hai ng−êi. Cã thÓ coi ®©y l th nh c«ng cña H«-me-r¬ trong nghÖ thuËt kÓ chuyÖn v× qua viÖc lùa chän v kÓ l¹i sù viÖc tiªu biÓu víi nh÷ng chi tiÕt ®Æc s¾c nh− thÕ ® l m c©u chuyÖn thªm hÊp dÉn. Tõ ®ã nh÷ng tÝnh c¸ch v phÈm chÊt cña hai ng−êi ®Òu ®−îc béc lé râ nÐt v t« ®Ëm bëi phong c¸ch sö thi trang träng v chËm r i, ý nghÜa nh©n b¶n c ng s©u s¾c. §Ò sè 12 VÎ ®Ñp cña nh©n vËt Pª-nª-lèp trong Uy-lÝt-x¬ trë vÒ B il m

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

24

H¹nh phóc chØ thùc sù bÒn v÷ng khi tr¶i qua thö th¸ch. N ng Pª-nª-lèp trong sö thi ¤-®i-xª næi tiÕng cña Hi L¹p còng vËy. Sau hai m−¬i n¨m ®»ng ®½ng chê chång, chÞu sù nhßm ngã, Ðp buéc th−êng trùc cña 108 kÎ quyÒn quý cÇu h«n, n ng ® t×m thÊy h¹nh phóc cña ngay xum häp. H×nh ¶nh Pª-nª-lèp chÝnh l biÓu t−îng cña vÎ ®Ñp phô n÷ Hi L¹p - kiªn trinh, th¸nh thiÖn, trÝ tuÖ. Hai m−¬i n¨m kh«ng gÆp, hai m−¬i n¨m xa c¸ch chê chång. Thêi gian l liÒu thuèc nhiÖm m u thö th¸ch lßng chung thuû cña ® n b ; v thêi gian còng l nÒn t¶ng cho c¸i ®Ñp hiÖn h×nh. Ng−êi phô n÷ Pª-nª-lèp qua thêi gian ® l m cho h ng triÖu tr¸i tim ng−êi ®äc mÕn phôc v tr©n träng. Tr−íc hÕt, vÎ ®Ñp cña Pª-nª-lèp hiÖn lªn qua th¸i ®é tr©n träng trong c¸ch øng xö khi tr−íc mÆt l ng−êi tù nhËn l ng−êi chång yªu dÊu trong bé d¹ng mét kÎ h nh khÊt. Ng−ßi h»ng ®−îc n ng cho phÐp ë l¹i l©u ® i ®Ó kÓ cho n ng nghe vÒ hai m−¬i n¨m chinh chiÕn v tr«i d¹t lªnh ®ªnh cña chång. N ng ph¶i k×m nÐn t×nh c¶m riªng t− cho lÝ trÝ v¹ch ®−êng chØ lèi. Cã nh÷ng lóc t©m tr¹ng n ng nhiÒu sù ph©n v©n chän lùa ®Çy m©u thuÉn. Khi nghe nhò mÉu ¥-ri-clª lªn g¸c b¸o tin chång ® trë vÒ n ng “mõng rì cuèng cuång nh¶y ra khái gi−êng «m chÇm lÊy b l o n−íc m¾t chan ho ”. §Êy l biÓu thÞ cña lßng chung thuû, niÒm h¹nh phóc tét ®é ®−îc ®Òn bï xøng ®¸ng. BiÕt bao ng y n ng ngåi dÖt tÊm th¶m ®Ó ®ªm ®ªm l¹i th¸o ra nh»m tr× ho n sù thóc b¸ch cña bän cÇu h«n ? BiÕt bao nhí mong v yªu th−¬ng d nh hÕt cho chång ? Giê ®©y nghe nhò mÉu b¸o tin Uy-lit-x¬ ® trë vÒ n ng kh«ng mõng sao ®−îc ? Nh−ng råi Pª-nª-lèp cã mét th¸i ®é ho n to n kh¸c - thËn träng. T¹i sao l¹i cã sù thay ®æi ®ét ngét nh− vËy ? Chóng ta kh«ng nªn tr¸ch cø n ng ®a nghi v× n ng ® høng chÞu biÕt bao cay ®¾ng khi xa chång, trong lóc 108 kÎ quÊy nhiÔu cÇu h«n b¾t n ng ph¶i t¸i gi¸. N ng ® c−¬ng quyÕt b¸c bá tin cña nhò mÉu v cho r»ng ng−êi giÕt chÕt 108 kÎ cÇu h«n gi¶i cøu cho n ng kh«ng ph¶i l Uy-lÝt-x¬ m l mét vÞ thÇn bÊt b×nh v× sù l¸o x−îc bÊt kham v nh÷ng h nh ®éng nh¬ nhuèc cña bän kia. Bëi n ng vÉn ®au khæ cho r»ng “ch ng ® hÕt hy väng trë l¹i ®Êt A-Cai, chÝnh ch ng còng ® chÕt råi”. T©m tr¹ng Pª-nª-lèp ph©n v©n nh−ng rÊt qu¶ quyÕt. N ng ® trÊn an nhò mÉu còng l ®Ó trÊn an m×nh. T©m tr¹ng n ng tr−íc lóc gÆp Uy-lÝt-x¬ “rÊt ®æi ph©n v©n”, ®iÒu ®ã ®−îc thÓ hiÖn trong d¸ng ®iÖu, cö chØ, trong sù lóng tóng t×m c¸ch øng xö. N ng kh«ng biÕt “nªn ®øng xa nªn ch¹y gÇn «m lÊy ®Çu, cÇm lÊy tay ng−êi m h«n”.

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

25

nhËn ra chång. §©y kh«ng ph¶i l môc ®Ých cÇn ®Õn cña n ng m l sù thö th¸ch. lêi tr¸ch giËn d÷. Pª-nª-lèp dïng sù kh«n khÐo ®Ó x¸c minh sù thËt. C ng chøng tá lßng chung thuû cao ®é cña n ng. Sù thËn träng cña n ng kh«ng thõa. Hai m−¬i n¨m xa c¸ch nhí mong ai ch¼ng cuång vui ng y gÆp l¹i. kh«ng thÊt lÔ víi kh¸ch. t×nh vî chång son s¾c c¸ch ®©y hai m−¬i n¨m. Sù ung dung Êy cho thÊy n ng l con ng−êi b¶n lÜnh. Pª-nª-lèp sai nhò mÉu khiªng chiÕc gi−êng kiªn cè ra khái phßng. v× chiÕc gi−êng kh«ng thÓ xª dÞch ®−îc. b©y giê míi vÒ xø së m l¹i ngåi c¸ch xa chång ®Õn vËy ?”... Bëi lßng chung thuû Êy mang phÈm chÊt kiªn trinh ®Çy trÝ tuÖ. cao sang.Pª-nª-lèp ngåi ®èi diÖn víi chång ch−a kÞp nãi ®iÒu g× th× Tª-lª-m¸c con trai n ng ® lªn tiÕng tr¸ch mÑ gay g¾t : “MÑ ¬i! MÑ thËt t n nhÉn v lßng mÑ ®éc ¸c qu¸ chõng. còng kh«ng l m mÊt lßng kÎ ë ng−êi ¨n. ch−a tõng tr¶i cña con trÎ. Ch ng liÒn cÊt tiÕng v miªu t¶ chi tiÕt. cã häc vÊn. http://ebook. Miªu t¶ c¸i gi−êng bÝ mËt Êy. ch ng ® gi¶i m giÊu hiÖu riªng do Pª-nª-lèp c i ®Æt. hai trÝ tuÖ. thËn träng kh«ng muèn cã mét sai sãt g×. Pªnª-lèp ® k×m nÐn c¶m xóc riªng t−. phò ph ng cña ®øa con rÊt dÔ l m Pª-nª-lèp rèi trÝ. l m chñ b¶n th©n. th«ng minh nghÜ ra c¸ch x¸c minh sù thËt. nh−ng ®øng tr−íc Uy-lÝt-x¬. Qua c¸ch miªu t¶ tØ mØ.bªn ch¹y l¹i n−íc m¾t chan ho . Pª-nª-lèp míi thÓ hiÖn t×nh c¶m b»ng nh÷ng h nh ®éng yªu th−¬ng.. kh«ng. Qua lêi ®èi tho¹i trùc tiÕp víi con trai n ng ® kÝn ®¸o ®em ra phÐp thö “bÝ mËt cña chiÕc gi−êng”. Khi ® g¹t bá ®−îc mäi nghi ngê. quyÒn quý. Uy-lÝt-x¬ giËt m×nh chét d¹. VÎ ®Ñp ng−êi phô n÷ Pª-nª-lèp cßn hiÖn lªn qua t− thÕ ung dung cña mét chñ nh tiÕp mét vÞ kh¸ch l¹ mét vÞ kh¸ch ®Æc biÖt v× «ng ta ® ®¸nh ®uæi ®−îc 108 kÎ cÇu h«n. Trong t×nh huèng n y. thÓ hiÖn nçi kh¸t väng mong chê. ChØ n ng v chång biÕt. §©y l sù gÆp gì cña hai t©m hån. kh«ng mét ng−êi ® n b n o s¾t ®¸ ®Õn møc chång ®i biÒn biÖt suèt hai m−¬i n¨m.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 26 .here. ch¾c ch¾n sÏ lé diÖn. N ng “bñn rñn c¶ ch©n tay.. trong t− thÕ ung dung b×nh tÜnh th× ch−a thÊy ®−îc sù th«ng minh s¾c x¶o cña ng−êi phô n÷ n y. v× sù n«ng næi. Nh−ng n ng vÉn rÊt tØnh t¸o. tØ mØ chiÕc gi−êng. Tª-lª-m¸c tr¸ch v× chØ nh×n v o biÓu hiÖn bªn ngo i. «m lÊy cæ chång.. Uy-lit-x¬ b»ng trÝ tuÖ nh¹y bÐn ®¸p øng ®−îc ®iÒu thö th¸ch. §ã l chiÕc gi−êng l m ra tõ mét gèc c©y « liu.. Uy-lit-x¬ còng muèn nh¾c l¹i t×nh yªu. h«n lªn tr¸n chång”. Nh−ng nÕu chØ dõng l¹i trong th¸i ®é c− xö. nã rÊt phï hîp víi ho n c¶nh. N ng l m chñ ®−îc t×nh thÕ. Ng−êi tù nhËn l chång n ng.

mét con ng−êi th«ng minh t i giái. C¬ b¶n. ta sÏ thÊy ch©n dung mét ng−êi anh hïng. c−¬ng nghÞ. MÆt kh¸c còng thÓ hiÖn kh¸t väng b×nh yªn trong mét gia ®×nh h¹nh phóc. giê ®©y ®−îc ®o n tô thËt h¹nh phóc biÕt bao. Uy-lit-x¬ gi¶ vê l m ng−êi h nh khÊt v o ®−îc ng«i nh cña m×nh v kÓ cho Pª-nª-lèp nh÷ng c©u chuyÖn vÒ chång n ng m anh ta biÕt.. Dùa v o ®ã m hai cha con Uy-lÝt-x¬ tiªu diÖt 108 v−¬ng t«n c«ng tö l¸o x−îc v nh÷ng gia nh©n kh«ng trung th nh. nã muèn t¹c h×nh ¶nh ng−êi phô n÷ Hi L¹p cæ ®¹i chung thuû kiªn trinh. T¹i sao chóng ta l¹i kh¼ng ®Þnh ch ng Uy-lÝt-x¬ l mét h×nh t−îng ®Ñp nhÊt ? §Ó hiÓu râ xin lÊy ®o¹n trÝch Uy-lit-x¬ trë vÒ ®Ó minh chøng .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 27 .Pª-nª-lèp .§o¹n trÝch Uy-lit-x¬ trë vÒ kh«ng cèt miªu t¶ khung c¶nh xum häp. nh÷ng giät n−íc m¾t. ng−êi phô n÷ th«ng minh thuû chung chê chång.. Tr−íc ®ã. ch ng mong chê vßng tay ©u yÕm cña vî. mong chê nh÷ng nô h«n nång ch¸y. yªu ®−¬ng nång ch¸y nh−ng th«ng minh trÝ tuÖ. Hai m−¬i n¨m xa c¸ch. ë ®ã. mÆc cho thêi gian ®»ng dÆc c¸ch chia vÉn cã ®îi chê. Qua ®o¹n trÝch. §Ò sè13 DiÔn biÕn t©m tr¹ng cña Uy-lit-x¬ trong buæi ®o n viªn sau 20 n¨m xa c¸ch B il m Sartre ® tõng nãi: “Mçi con ng−êi chóng ta v o ®êi ®Ó råi t« vÏ nªn bé mÆt cña m×nh v ngo i bé mÆt Êy ra kh«ng cßn c¸i gi kh¸c n÷a”. ®Çy b¶n lÜnh. ®o n tô th«ng th−êng.here. ®Ó råi khi “b−íc v o ®êi” hä l m nªn nh÷ng gi¸ trÞ mÜ häc cao c¶. http://ebook. ChÝnh nh©n vËt Uy-lit-x¬ trong sö thi ¤-®i-xª ® l m nªn “bé mÆt” ®Ñp nhÊt ®¹i diÖn cho con ng−êi Hi L¹p nh− mét nh v¨n nhËn ®Þnh : “H«-me-r¬ ® x©y dùng Uy-lÝt-x¬ th nh nh©n vËt ® kÕt tinh ®−îc phÈm chÊt cao ®Ñp nhÊt m ng−êi Hi L¹p ®ang khao kh¸t v−¬n tíi”. t©m tr¹ng Uy-lit-x¬ võa håi hép vui s−íng nh−ng l¹i võa lo ©u khi ngåi ®èi diÖn víi vî . Còng nh− mét t¸c phÈm ®Ó sèng m i víi thêi gian ph¶i x©y dùng mét nh©n vËt sèng ®éng mang ®Çy ®ñ tÝnh chÊt Ng−êi. Pª-nª-lèp ® tæ chøc thi b¾n. hiÓu biÕt lÉn nhau. nh÷ng lêi hái th¨m. Trong buæi ®o n viªn sau hai m−¬i n¨m. tinh tÕ.

ChÝnh kho¶ng thêi gian chê ®îi Êy ® tiÕp thªm søc lùc v hi väng trong ch ng. ch ng ph¶i ®èi diÖn víi sù l¹nh nh¹t h÷ng hê. tin t−ëng. PhÐp thö vÒ chiÕc gi−êng bÝ http://ebook. Ch ng ® gi¶i thÝch t−êng tËn cho vî vÒ chiÕc gi−êng bÝ mËt Êy..nhí quª h−¬ng. kh«ng nhËn ra chång cña Pª-nª-lèp l do vÎ ngo i r¸ch m−íp bÈn thØu. ®ã l mét chiÕc gi−êng ®Æc biÖt l m ra tõ mét gèc c©y « liu. Ch ng nhÉn n¹i nghe mäi ng−êi ®èi tho¹i. ChÝnh niÒm tin ® gióp ch ng kiªn nhÉn chê ®îi sù thay ®æi t×nh c¶m cña Pª-nª-lèp. N ng sÏ h nh ®éng ra sao ? “Chê ®îi l mét ®iÒu khñng khiÕp nh−ng kh«ng cã g× chê ®îi cßn khñng khiÕp h¬n”. kh¼ng ®Þnh víi Pª-nª-lèp r»ng “Chång con ®ang ë ®©y. Còng cã lóc ch ng giËn dçi. Sau khi t¾m röa xong. VËy m tr¸i tim b¨ng gi¸ kia vÉn lÆng thinh. lo ©u. Hä c ng giôc Pª-nª-lèp bao nhiªu th× Uy-lÝt-x¬ c ng kiªn nhÉn chê ®îi kh«ng n¶n lßng. nhËn ra ng−êi chång ® 20 n¨m chia xa. Ch ng gi÷ th¸i ®é ®ã chÝnh l niÒm tin cña ch ng v o vî m×nh. § cã nh÷ng lóc ngåi d−íi ¸nh löa hång. Nô c−êi ®ång t×nh. Con trai ch ng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 28 . ngo i nh÷ng vÞ thÇn.". Khi nghe vî sai nhò mÉu mang chiÕc gi−êng kiªn cè l¹i. víi c¸i ®Çu “l¹nh”. Uy-lit-x¬ kh«ng hÒ nãng véi. Tª-lª-m¸c thÊy th¸i ®é l¹nh nh¹t cña mÑ liÒn bu«ng lêi tr¸ch mãc gay g¾t : “Me ¬i! MÑ thËt t n nhÉn. nh×n c¶nh nh×n ng−êi ®Òu kh¾c lªn mét nçi nhí. ThÕ n o råi mÑ con còng nhËn ra cha. Nhò mÉu ¥-ric-lª hÕt lêi khuyªn nhñ. Sù kiªn nhÉn chê ®îi v sù giôc gi cña nh÷ng ng−êi th©n cËn bªn ch ng. thÓ hiÖn mét phong th¸i cao quÝ. ch ng nÐn c¸i ch¸y báng sôc s«i trong lßng ®Ó cã th¸i ®é b×nh tÜnh tù tin. §ã l lêi gi¶i thÝch kh«n ngoan : “MÑ con muèn thö th¸ch cha ë t¹i nh n y.. Ch ng liÒn gi¶i thÝch cho con trai hiÓu râ th¸i ®é ®ã cña mÑ. ch ng ® giËt m×nh “chét d¹”. Uy-lÝt-x¬ giËn sù gi¸ b¨ng. ®ång thêi còng më ra mét c¸nh cöa míi cho ng«i nh h¹nh phóc. thay bé quÇn ¸o míi tr«ng Uy-lit-x¬ “®Ñp nh− mét vÞ thÇn”. Nh−ng råi khi ®øng tr−íc vî. chÊp nhËn.Chao «i ! C¸i c¶m gi¸c lªnh ®ªnh xø ng−êi xa l¹. Uy-lit-x¬ tin r»ng sÏ cã lóc Pª-nªlèp sÏ nhËn ra ch ng. ngay t¹i nh n y”. kh«ng hÒ hÊp tÊp. Uy-lÝt-x¬ “mØm c−êi”. ch ng tin t−ëng v hy väng h¹nh phóc trän vÑn sÏ ®Õn víi gia ®×nh ch ng. thÕ n o còng sÏ ®−îc nhËn ra Kiªn nhÉn v chê ®îi l nh÷ng g× Uy-lÝt-x¬ ® l m. mçi lóc cø tr o lªn trong lßng ch ng. nhí ng−êi th©n. dùa v o bøc t−êng ch ng ph©n v©n tù hái : “ng−êi vî cao quý cña m×nh sÏ nãi g× víi m×nh ?”. biÕt bao gian khæ cay ®¾ng.here. réng l−îng. V× ch ng biÕt ph¶i cã håi kÕt thóc v sù thËt th× kh«ng cã g× ph¶i n«n nãng. kh«ng ai cã thÓ nhÊc ra. ch¾c ch¾n nh− vËy”.

t×nh vî chång. tØnh t¸o. th©n quen. ®ång c¶m lÉn nhau. ng−êi b¹n ®êi chung thuû cña m×nh ”. dòng m nh. Ch ng «m lÊy ng−êi vî xiÕt bao yªu th−¬ng. kiªn nhÉn.here. §o¹n trÝch Uy-lÝt-x¬ trë vÒ sau hai m−¬i n¨m xa c¸ch bëi chiÕn tranh v l−u l¹c khiÕn c¶ gia ®×nh ch ng võa mõng võa tñi. hä anh http://ebook. lo¹i h×nh v¨n häc h×nh th nh ngay trong buæi ®Çu cña ®êi sèng céng ®ång còng kh«ng n»m ngo i vai trß n y. Khi ®èi mÆt víi kÎ thï. v¨n häc ® xuÊt hiÖn v g¾n bã víi con ng−êi nh− mét sù trî gióp linh hån.ta trong ®o¹n trÝch Ra.mËt m Pª-nª-lèp ®−a ra Uy-lit-x¬ ® gi¶i ®¸p ngê vùc. §©y l m n kÞch cã ý nghÜa tè c¸o chiÕn tranh s©u s¾c. Nh−ng c¸i m ch n cÇn l quª h−¬ng víi mét ng−êi vî chung thuû. §©y chÝnh l nh÷ng giät n−íc m¾t h¹nh phóc cña hai tr¸i tim yªu ®−¬ng. ChÝnh c©u tr¶ lêi cña ch ng l ch×a kho¸ v ng më c¸nh cöa tr¸i tim n ng Pª-nª-lèp xinh ®Ñp.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 29 . ViÖc Pª-nª-lèp kh«ng nhËn ra chång m×nh l mét b¶n c¸o tr¹ng nghiªm kh¾c ®èi víi cuéc chiÕn tranh nh− cuéc chiÕn th nh T¬-roa. tõ thêi m«ng muéi xa x−a cho tíi nay. Uy-lit-x¬ kh«ng chØ l mét anh hïng chiÕn trËn. Sö thi.ma buéc téi B il m Tr¶i qua h ng ng n n¨m lÞch sö. §o¹n trÝch miªu t¶ c¸ch øng xö víi t×nh yªu. biÕt b¶o vÖ h¹nh phóc v mét gia ®×nh hiÓu biÕt lÉn nhau. hiÓu biÕt. n ng bÌn ch¹y l¹i n−íc m¾t chan ho «m lÊy cæ chång. réng l−îng. §Ò sè 14 VÎ ®Ñp h×nh t−îng Xi . h¹nh phóc gia ®×nh bÒn v÷ng cÇn mét sù th«ng minh. göi g¾m nh÷ng −íc m¬ kh¸t väng. phi th−¬ng m còng rÊt gÇn gòi. ch ng cßn l ng−êi anh hïng cña trÝ tuÖ trong h nh tr×nh t×m l¹i h¹nh phóc riªng t−. Nh©n vËt trung t©m l nh÷ng con ng−êi mang tÇm vãc lín lao. n ng “bñn rñn c¶ ch©n tay”. Uy-lit-x¬ c¶m th«ng v tr©n träng ng−êi vî ®¸ng th−¬ng cña m×nh : “Uy-lit-x¬ c ng thªm muèn khãc. nguyªn nh©n cña nh÷ng cuéc chia li tan n¸t. ChØ qua mét ®o¹n trÝch ng¾n t©m tr¹ng Uy-lit-x¬ béc lé trªn nhiÒu b×nh diÖn kh¸c nhau t¹o th nh nh÷ng cung bËc kh¸c nhau cho ta hiÓu râ h¬n vÒ mét vÞ anh hïng t i trÝ.

T i s¾c tuyÖt thÕ giai nh©n. V× thÊt väng. Ng y ng y kiªn t©m chê ®îi. Song v× chång m kh«ng ng¹i gian nan. bïng lªn trong lßng ch ng... nghi hoÆc. Ra-ma nghi ngê vî m×nh v× “thÊy n ng yªu kiÒu xinh ®Ñp... §au ®ín. BÞ quû v−¬ng Ra-va-na b¾t ®i. T n nhÉn h¬n c¶ l sù ruång rÉy Ëp ®Õn : “ta kh«ng cÇn ®Õn n ng n÷a”. Sù h¸o høc véi v ®Õn nçi bá quªn c¶ nh÷ng lÔ nghi. phÐp t¾c m bÊt k× ng−êi phô n÷ cao quý n o còng th−êng trùc. Néi dung ®o¹n trÝch tËp trung v o sù ghen tu«ng v ngê vùc cña Ra-ma song th nh c«ng h¬n c¶ l kh¾c ho¹ ®−îc nh÷ng ®ît sãng lßng.”. T×nh yªu khi ® th nh ghen tu«ng mï qu¸ng ®ång nghÜa víi sù l m tæn th−¬ng tíi ng−êi m m×nh yªu th−¬ng.. Nh−ng tÊt c¶ kh«ng dõng l¹i ë ®ã. còng l lóc con r¾n cña lßng ghen tu«ng ngê vùc trçi dËy.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 30 . Ng−êi chång m n ng rÊt http://ebook.here. bëi Xi-ta qu¸ − l xinh ®Ñp v yªu kiÒu. Trong ®Çu n ng chØ cßn biÕt cã Ra-ma víi t×nh yªu. ThÕ nh−ng chÝnh giê phót m n ng mong mái nhÊt ®−îc cøu tho¸t bëi ng−êi chång th× l¹i ph¶i dÇm dÒ n−íc m¾t. n ng vÉn mét lßng son s¾t. §o¹n trÝch Ra-ma buéc téi trong sö thi Ra-ma-ya-na l mét minh chøng.. v× ®au ®ín kh«n cïng bëi nh÷ng g× ®ang diÔn ra tr−íc m¾t vèn kh«ng ph¶i l nh÷ng g× n ng mong ®îi. n ng h¹nh phóc v« ngÇn. b ng ho ng v thÊt väng... m−êi bèn n¨m l−u ® y vÉn ®−îc xem l h¹nh phóc bªn ng−êi chång dÊu yªu.dòng v« song nh−ng khi ®èi mÆt víi ng−êi yªu dÊu còng l¹i cã nh÷ng say mª. chØ muèn mong chãng gÆp l¹i ch ng.. Ra-ma ® bu«ng ra nh÷ng lêi thËt l¹nh lïng v t n nhÉn l m sao: “Hìi phu nh©n cao quý” hay “ta ® l m trßn lêi høa”.khi ë trong v¹t ¸o Ra-va-na ®«i m¾t téi lçi cña h¾n hau h¸u nh×n kh¾p ng−êi n ng. Nh− bao ng−êi phô n÷ cao quÝ trªn ®êi. Êy vËy m tÊt c¶ d−êng nh− ®ang sôp ®æ d−íi ch©n. kh«ng ®Ó linh hån v th©n x¸c m×nh bÞ vÊy bÈn bëi kÎ thï. lßng biÕt ¬n v« h¹n. t©m tr¹ng n ng Xi-ta tr−íc c¬n b o tè cña ng−êi chång.... Ra-va-na ®©u cã chÞu ®ùng ®−îc l©u. Khã kh¨n s¾p qua ®i th× sãng giã l¹i Ëp ®Õn. Qu¸ bÊt ngê Xi-ta chØ cßn c¸ch më to trßn ®«i m¾t dÉm lÖ. ThËt xa c¸ch. D−êng nh− thÇn linh cßn muèn thö th¸ch ng−êi con g¸i cña m×nh. §−îc tin chång ® chiÕn th¾ng. giËn hên. lín lªn trong v−¬ng gi¶. Ng−êi anh hïng khi bÞ ngän löa ®éc cña con r¾n ghen tu«ng che mê m¾t th× còng t n nhÉn ®©u kÐm nh−ng kÎ tÇm th−êng. gi¶i tho¸t cho m×nh khái kÎ thï. ®©u cã chót g× gîi lªn t×nh c¶m vî chång. Xi-ta yªu chång v hÕt mùc thuû chung. Ra-ma tiªu diÖt Ra-va-na v coi ®ã l mét chiÕn c«ng hiÓn h¸ch l mét ®iÒu m bÊt k× ng−êi n o “bÞ sØ nhôc” ®Òu ph¶i h nh ®éng nh− thÕ. v× ng¹c nhiªn..

®©u thÓ n o kÕt thóc cuéc ®êi nh− vËy. D−êng nh− tÊt c¶ ®ang sôp ®æ n ng kh«ng cßn ®ñ søc lùc ®Ó chèng ®ì tr−íc nh÷ng lêi lÏ s¾c ®éc v cay nghiÖt ®ã. ®ßi l¹i danh dù víi mét trÝ tuÖ tuyÖt vêi m còng rÊt dÞu d ng. Nçi ®au cø t¨ng dÇn. Sau nh÷ng lêi lÏ ®ã. sØ nhôc. hÕt mùc thñy chung giê ®©y l¹i bÞ ®em ra bªu riÕu “tr−íc ®«ng ®¶o mäi ng−êi” víi nh÷ng lêi lÏ th« b¹o nhÊt. bÞ l¨ng m¹. tù chñ. NghÑn ng o. bÞ b«i nhä. dÇn tØnh t¸o hiÓu ra th¸i ®é cña ng−êi chång. Yªu v hÕt lßng t«n thê ng−êi m×nh yªu song kh«ng thÓ cho phÐp bÞ sØ nhôc. Tõ chç ng¹c nhiªn “më to ®«i m¾t trßn ®Ém lÖ”. khuyªn n ng cã thÓ ®Ó ý tíi nh÷ng ng−êi kh¸c. cÊt tiÕng mØa mai. N ng thÊy ®au ®ín cho sè phËn. ®©u thÓ n o xÕp ngang h ng víi nh÷ng ng−êi phô n÷ tÇm th−êng kh¸c. ë ®©y ta cßn ph¸t hiÖn ra ë ng−êi con g¸i n y mét sù kiªn c−êng. BÞ dån v o thÕ cïng. t¨ng dÇn tíi cùc ®iÓm. biÕt t«n quÝ b¶n th©n. N ng muèn kh¼ng ®Þnh lêi nãi v tÊm lßng trinh tr¾ng cña m×nh. con cña thÇn linh. Cho¸ng v¸ng. Xi-ta dÇn lÊy l¹i b×nh tÜnh ®Ó tù b o ch÷a. Mét ng−êi phô n÷ cao quý. Sau nh÷ng phót cho¸ng v¸ng ban ®Çu. Ra-ma cßn h¬n m¹ng sèng cña m×nh. Nh− mét c©y d©y leo bÞ vßi voi quËt n¸t”. “s½n s ng chÕt khi bÞ b¾t ®i nÕu Ha-nu-man ®−îc ch ng ph¸i ®Õn truyÒn l¹i lêi “ch ng kh«ng cÇn thiÕp n÷a”. n ng “®au ®ín ®Õn nghÑt thê. n ng chØ cßn biÕt than cho sù bÊt h¹nh cña m×nh. Nh÷ng lêi nãi cña Ra-ma xuyªn v o tr¸i tim n ng nh− mét mòi tªn. mang trong m×nh dßng m¸u cao quÝ. T©m hån n ng trong tr¾ng v mong manh ®ang tan ra. lßng trung th nh cña thiÕp xem ra ho n to n v« Ých” v ®i ®Õn quyÕt ®Þnh nh¶y v o d n löa thiªu. Nh−ng Xi-ta ng−êi con g¸i cña n÷ thÇn ®Êt mÑ Pri-thi-vi sinh tr−ëng trong ho ng téc Gia-na-ki. tøc tr¸i tim thiÕp ®©u l thuéc vÒ ch ng”. N−íc m¾t n ng ®æ ra nh− suèi.mùc th−¬ng yªu l¹i cã thÓ gîi ý. bÞ vu khèng danh dù v tiÕt h¹nh. nøc në. muèn chÕt muèn vïi dËp b¶n th©n còng l ®iÒu dÔ hiÓu. n ng lªn ¸n c¸ch xö sù cña Ra-ma “nh− mét kÎ thÊp hÌn chöi m¾ng con mô thÊp hÌn”. n ng thÊt väng “t×nh yªu cña thiÕp. N ng “xÊu hæ cho sè kiÕp” .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 31 . §èi víi Xi-ta.here. NÕu nh− Ra-ma kh¼ng ®Þnh dßng dâi t«n quý cña ch ng th× n»ng còng nh¾c l¹i n ng ®©u kÐm g×. sØ nhôc. ChØ cã thÇn linh víi søc m¹nh cña löa míi röa s¹ch ®−îc vÕt nh¬ http://ebook. “Nh÷ng g× n»m trong vßng kiÓm so¸t cña thiÕp ®©y. N ng kh¼ng ®Þnh viÖc bÞ b¾t ®i l do sè phËn cßn b¶n th©n n ng tr−íc sau nh− mét. nh−ng n ng c ng kh«ng thÓ sèng trong sù ngê vùc. N ng muèn tù ch«n vïi c¶ h×nh h i v tinh thÇn. §©y l h nh ®éng ®Çy lÝ trÝ. vì n¸t bëi nh÷ng lêi lÏ th« b¹o v t n nhÉn.

®Æc biÖt l qui −íc vÒ danh dù c¸ nh©n còng l danh dù céng ®ång v t− c¸ch ng−êi chång. Ch ng l mét vÞ vua . Ch ng Ra-ma. Ra-ma ® béc lé râ lÝ t−ëng http://ebook. Ch ng ®au ®ín gi»ng xÐ gi÷a t×nh yªu v danh dù ngay trong ng y chiÕn th¾ng. nh−ng còng ®em l¹i h¹nh phóc cho mçi con ng−êi. ®¹i diÖn cho céng ®ång. Muèn sèng. g¾n liÒn víi sù sèng v ch ng ph¶i cã tr¸ch nhiÖm víi nã. ChÝnh t×nh yªu v danh dù cã lóc ® ®Èy con ng−êi ®Õn víi téi lçi. cøu ®−îc ng−êi vî yªu quý. Danh dù ®ã l m¹ng sèng.. Danh dù cña ch ng g¾n liÒn víi céng ®ång.mét ng−êi anh hïng. Vi-phi-a-na. nghi ngê vî trong vßng tay kÎ kh¸c nªn ghen tu«ng d÷ déi. T− c¸ch cña mét ®øc vua ®ßi hái ph¶i tu©n thñ mäi qui −íc cña céng ®ång. danh dù cña mét con ng−êi ch©n chÝnh . míi gi¶i to¶ ®−îc sù nghi ngê cña ng−êi chång.thñ lÜnh bé téc. ®ång thêi nhÊn m¹nh sù gióp ®ì cña nh÷ng ng−êi b¹n h¶o h¸n nh− t−íng khØ Ha-nu-man. V× trong ch ng tån t¹i hai tÝnh c¸ch m©u thuÉn nhau xuÊt ph¸t tõ hai t− c¸ch kh¸c nhau.. §Ò sè 15 Xung ®ét néi t©m cña nh©n vËt Ra-ma khi gÆp l¹i vî B il m Cã lÏ t¹o ho¸ biÕt m×nh ® lì tay ban ph¸t cho con ng−êi mét tr¸i tim . Ra-ma kh«ng ph¶i l ng−êi b×nh th−êng nh− bao ng−êi kh¸c. n ng Xi-ta. mçi ng−êi ph¶i gi÷ lÊy cho m×nh danh dù c¸ nh©n.here. ®Æc biÖt quan niÖm vÒ danh dù.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 32 . cho nªn vua ph¶i tu©n thñ ®¹o ®øc céng ®ång. trong ®o¹n trÝch Ra-ma buéc téi. Tr−íc tiªn. cøu ®−îc Xi-ta ch ng ® kh¼ng ®Þnh chiÕn th¾ng v t i nghÖ cña m×nh. ta h y xÐt ®Õn th¸i ®é cña Ra-ma ®èi víi vî. t©m tr¹ng n ng Xi-ta ®−îc béc lé kh¸ râ nÐt víi nh÷ng ®ît sãng lßng mçi lóc mét d©ng cao ®Ó råi khÐp l¹i thËt bÊt ngê. Tãm l¹i. t×nh yªu cña ch ng khái b n tay quû d÷. Nã gãp phÇn kh¼ng ®Þnh bøc ch©n dung cao quÝ cña n ng Xi-ta mét c¸ch ®Çy ®ñ v ®Ñp ®Ï.m ng−êi ta ®ang g¸n cho n ng. Sau khi chiÕn th¾ng quû v−¬ng Ra-va-na. H nh ®éng cña n ng l h nh ®éng cña mét n÷ thÇn cao quý. mÊt danh dù nghÜa l mÊt tÊt c¶ v kh«ng g× cã thÓ lÊy l¹i ®−îc. Nh− ta ® biÕt ®êi sèng cæ ®¹i mang tÝnh céng ®ång rÊt cao.mét tr¸i tim biÕt yªu th−¬ng v giËn dçi cho nªn l¹i trao tÆng cho con ng−êi danh dù v lßng vÞ tha. ng−êi anh hïng trong sö thi Ên §é Ra-ma-ya-na còng kh«ng ngo¹i lÖ.

chiÕn ®Êu v søc m¹nh céng ®ång. Sau cïng ch ng nghi ngê ®øc h¹nh cña Xi-ta. Ra-ma ® bu«ng ra nh÷ng lêi lÏ. “Ta l m ®iÒu ®ã v× nh©n phÈm cña ta. mét con ng−êi b×nh th−êng biÕt yªu v biÕt næi giËn nh− bao ng−êi kh¸c. NghÜa l h nh ®éng cña ch ng l h nh ®éng ®¹i nghÜa. nghi ngê phÈm h¹nh cña Xi-ta. Tuy nhiªn. c¬n ghen tu«ng ngê vùc trong lßng Rama bïng næ : “ThÊy ng−êi ®Ñp víi g−¬ng mÆt b«ng sen víi nh÷ng cuén tãc l−în sãng ®øng tr−íc mÆt m×nh. Víi th¸i ®é cña ng−êi anh hïng ch ng ® kh¼ng ®Þnh r»ng viÖc ch ng cøu Xi-ta kh«ng ph¶i l v× n ng. ruång rÉy n ng : “Ng−êi ® sinh tr−ëng trong mét gia ®×nh cao quý cã thÓ n o l¹i lÊy vÒ mét ng−êi vî tõng sèng trong nh mét http://ebook. mét ng−êi chång cã vî bÞ kÎ thï c−íp ®i. l¹nh nh¹t ®èi víi Xi-ta do lßng ngê vùc “Hìi phu nh©n cao quÝ”. ch ng kh«ng thÓ cã mét ng−êi vî nh− vËy. tÝnh Ých kû béc lé dÇn. Víi t− c¸ch l ng−êi chång. g¾n chÆt víi tr¸ch nhiÖm. Nh−ng råi chÝnh ch ng còng ghen tu«ng. kh¸ch s¸o. cÇn ph¶i cøu lÊy ng−êi vî xinh ®Ñp v ®¸ng yªu cña m×nh. Ch ng ® so s¸nh h nh ®éng cña m×nh víi ®¹i ®¹o sÜ A-gax-ti-a ®ã l mét ng−êi ® nhê c«ng s¸m hèi khæ h¹nh gi¶i tho¸t cho c¸c xø ph−¬ng Nam khái nçi kinh khiÕp ®èi víi In-van v Va-ta-pi. víi ch ng “kÎ n o bÞ qu©n thï l¨ng nhôc m kh«ng ®em t i nghÖ cña m×nh ra ®Ó tr¶ thï ®ã l kÎ tÇm th−êng”. ViÖc cøa Xi-ta khái b n tay Ra-va-na kh«ng nh÷ng xuÊt ph¸t tõ t×nh yªu m cßn l danh dù.here. ®Ó b¶o vÖ uy tÝn v danh dù cña dßng hä lõng lÉy tiÕng t¨m cña ta”. ViÖc Ra-ma tiªu diÖt Ra-vana kh«ng mang tÝnh chÊt tr¶ thï riªng t− m v× muèn thÓ hiÖn søc m¹nh. nh−ng vÒ sau l¹i l nh÷ng c¬n ghen tu«ng cña mét ng−êi chång.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 33 . Ra-ma nghÜ r»ng cÇn ph¶i cøu Xi-ta. v× quyÒn lîi c¶ céng ®ång.. T©m tr¹ng cña ch ng ®−îc miªu t¶ theo diÔn biÕn m©u thuÉn gi÷a danh dù dßng hä v t×nh yªu. h nh ®éng s¸ng suèt cña mét ®øc vua. Lêi lÏ Êy thiÕu sù ©u yÕm ch©n th nh m l¹nh lïng xa l¹. mét khi Xi -ta ® cã thêi gian trong tay quû v−¬ng. cßn l tr¸ch nhiÖm cña mét vÞ vua ®¹i diÖn cho c¶ céng ®ång. §Ó b¶o vÖ danh dù v còng l kh¼ng ®Þnh t×nh yªu g¾n víi kh«ng chia xÎ cho kÎ kh¸c.. v× ch ng. dßng hä mét vÞ vua ®¹i diÖn cho c¶ céng ®ång. Ch ng l m ®iÒu ®ã l ®Ó b¶o vÖ danh dù cña dßng hä “®iÒu ®ã ®Ó chøng tá ta kh«ng thuéc vÒ mét gia ®×nh b×nh th−êng”. ChÝnh thÕ. Con tim c¸ nh©n trçi dËy. cøu n ng cßn l cøu lÊy danh dù ng−êi ® n «ng. Ch ng ® kh¼ng ®Þnh danh dù cña dßng hä quý téc. Ra-ma cßn l mét ng−êi chång. Tr¸ch nhiÖm b¶o vÖ danh dù cña Ra-ma kh«ng chØ víi c¸ nh©n. lßng Ra-ma ®au nh− c¾t”.

Theo b¶n n y.here. Ra-ma sinh tr−ëng trong mét gia ®×nh ®¹i quÝ téc ® d¸m hi sinh t×nh yªu v× bæn phËn ng−êi anh hïng. Ch ng ®au ®ín caogiäng tr−íc to n d©n chóng.. ý kiÕn cña em vÒ kÕt thóc n y B il m Cã mét dÞ b¶n TÊm C¸m ® kÓ kh¸c phÇn kÕt thóc. §¬n gi¶n v× mô ta l vËt ®Ó yªu ®−¬ng”. Bha-ra-ta hay Xa-tru-na. T¸c gi¶ ® miªu t¶ xung ®ét t©m lý cña Ra-ma v Xi-ta trong cuéc gÆp l¹i ®Çy thö th¸ch v Ðo le. C¸m bÞ TÊm déi n−íc s«i cho chÕt råi muèi m¾m göi biÕu d× ghÎ. Ra-ma ruång rÉy Xi-ta tr−íc hÕt v× danh dù dßng hä sau còng v× ghen tu«ng. Ra-ma kh«ng nhËn ng−êi vî th©n yªu n÷a.xÊu. l m tæn h¹i ®Õn h×nh ¶nh ®Ñp ®Ï cña http://ebook.tèi. Lªn ®Õn tét ®Ønh. ViÖc chèi bá ng−êi vî th¶o hiÒn cña Ra-ma mang tÝnh c«ng khai. thiÖn . nÕu chØ dõng l¹i ë viÖc cøu Xi-ta th× sö thi chØ l b¶n anh hïng ca b×nh th−êng. §iÒu ®ã kh¼ng ®Þnh nghÖ thuËt thÓ hiÖn t©m lý nh©n vËt bËc thÇy cña t¸c gi¶ m “Ngay c¶ ®Õn SÕch-xpia còng kh«ng thÓ diÔn t¶ ®−îc sù th«i thøc cña nh÷ng t©m t×nh cuång nhiÖt trong lßng ng−êi mét c¸ch sèng ®éng.kÎ kh¸c. sî qu¸ l¨n ®ïng ra chÕt. trong kh«ng gian céng ®ång ®Ëm chÊt sö thi. Ch ng yªu hÕt m×nh nh−ng còng Ých kØ.¸c lu«n lu«n t−¬ng ph¶n trong Ra-ma. minh b¹ch. ch©n thùc v m¹nh mÏ ghª ghím nh− ® thÊy trong Ramayana” (L−u §øc Trung).vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 34 . Lêi lÏ ® chuyÓn th nh h nh ®éng.. ®¹o ®øc cña mét vÞ vua mÉu mùc. §©y l kÕt thóc nguyªn b¶n. B¶n chÊt c¸i t«i cã lóc s¸ng . cã lóc c−¬ng quyÕt cøng r¾n nh−ng còng cã lóc mÒm yÕu. §Ò sè 16 Cã mét kÕt thóc truyÖn TÊm C¸m kh¸c : TÊm lÊy n−íc s«i déi cho C¸m chÕt råi muèi m¾m göi vÒ cho mÑ C¸m. Ra-ma buéc téi l ch−¬ng ®Æc s¾c trong sö thi Ra-ma-ya-na. Ng−êi ®êi sau (ch¾c l cïng thêi hiÖn ®¹i víi chóng ta) cho r»ng kÕt thóc nh− vËy ghª rîn qu¸. Mô d× ghÎ ¨n ®Õn tËn ®¸y v¹i. ghen tu«ng cùc ®é. ph¸t hiÖn ra ®Çu l©u con míi biÕt sù t×nh. Ra-ma xØ nhôc Xi-ta b»ng c¸ch gîi ý n ng ®Õn víi bÊt kú mét ng−êi n o kh¸c cã thÓ l L¾c-ma-na. T©m tr¹ng hai ng−êi cø biÕn ®æi theo nhÞp ®iÖu ®èi tho¹i. C¸i hay chÝnh ë chç t¸c gi¶ ® t¹o ra b−íc ngoÆt lín trong qu¸ tr×nh diÔn biÕn cèt truyÖn ë sù kiÖn n y. tèt .

®en tèi ® giÕt nã. VËy thùc sù. TÊm ph¶i tù tay tr¶ thï. ®½n c©y xoan ® o. Râ r ng chóng kh«ng chØ giÕt TÊm mét lÇn m giÕt TÊm nhiÒu lÇn. http://ebook. TÊm kh«ng cßn con ®−êc n o kh¸c l giÕt chóng. kÎ “gieo giã” ¾t sÏ ph¶i "gÆt b o”. kÕt thóc "muèi m¾m" cã ®¸ng lo¹i bá kh«ng ? Chóng ta nhí l¹i qu ng ®êi ®Çy ®au khæ cña TÊm khi ph¶i sèng trong sù cay ®éc. Trong h nh ®éng tr¶ thï n y.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 35 .c« TÊm nªn kÓ theo nh÷ng kÕt thóc kh¸c m mét trong sè ®ã ®−îc s¸ch gi¸o khoa Ng÷ v¨n 10 sö dông. yÕu ®uèi nh− tr−íc. Còng cÇn ph¶i trõng trÞ rÊt m¹nh b¹o. C¸m muèn ®Ñp v lßng tham ng«ng cuång. c« kh«ng cßn khãc lãc.. MÑ TÊm mÊt sím. Nh−ng mÑ con C¸m ® ch ®¹p. ë hiÒn sÏ gÆp l nh nªn c« TÊm ® l m nh÷ng cuéc hãa th©n nhê phÐp nhiÖm mÇu. th nh khung cöi. Ch¾c ch¾n nÕu TÊm cßn sèng th× chóng l¹i tiÕp tôc h nh h¹ TÊm. Bëi vËy trong ®Êu tranh gi nh quyÒn sèng cho m×nh. T×m mäi c¸ch ®Ó giÕt linh hån TÊm. c« xö sù rÊt th«ng minh. b y m−u giÕt h¹i. th nh c©y thÞ. chØ mét lÇn th«i “triÖt h¼n”. Cßn TÊm. Råi khi TÊm ®−îc l m ho ng hËu. sù t n nhÉn n o h¬n thÕ n÷a ? Cã ng−êi mÑ n o nì giÕt chÕt con chång nhÊt l trong ng y giç bè. C« nhËn ra r»ng : mÑ con nh C¸m vÉn vËy vÉn ganh ghÐt. ta vÉn thÊy mét c« TÊm rÊt ®Ñp. rÊt tØnh t¸o. Cã ng−êi em n o l¹i ®ang t©m t×m mäi c¸ch ®Ó c−íp giËt h¹nh phóc cña chÞ m×nh ? Sù thùc TÊm ® chÕt. ®è kÞ víi c«. mÑ con C¸m ®em lßng ghen ghÐt. b©y giê cßn ®éc ¸c h¬n n÷a. MÑ con C¸m giÕt TÊm vÒ thÓ x¸c lÇn thø nhÊt. ®èt khung cöi. TÊm cÇn sù ©n cÇn ch¨m sãc. ®−a C¸m v o cung thay chÞ l m ho ng hËu. TÊm lÇn l−ît biÕn th nh chim v ng anh. th nh c©y xoan ® o. C¸i thiÖn. C« trë nªn kiªn quyÕt v gan d¹ l¹ th−êng. Chóng ta thö nghÜ xem cßn sù ®éc ¸c n o. nghiÖt ng cña mÑ con mô d× ghÎ ®éc ¸c. xoa dÞu nçi ®au bao nhiªu. h nh h¹ TÊm ch¼ng kh¸c g× mét kÎ n« lÖ trong chÝnh tæ Êm cña m×nh. Chóng ® l m thÞt chim. nh−ng theo m¬ −íc cña nh©n d©n ta c¸i thiÖn kh«ng bao giê bÞ tiªu diÖt.here. nh−êi l nh ph¶i hã th©n nhiÒu lÇn v× c¸i ¸c lu«n r×nh rËp gieo tai häa. C« giÕt C¸m nh−ng kh«ng thÓ gäi c¸ch giÕt Êy l d man bëi “ë ¸c gÆp ¸c”. t n b¹o h¬n n÷a. nh− vËy míi ®¸ng víi nh÷ng g× mÑ con C¸m ® g©y ra cho c«. Chóng kh«ng muèn nh×n thÊy sù cã mÆt TÊm trªn ®êi dï l trong “oan hån”. tiªu diÖt sù sèng cña n ng..

nh©n d©n muèn trùc tiÕp trõng ph¹t b»ng h×nh ph¹t t−¬ng xøng víi téi ¸c. c«ng minh. ý nguyÖn tiªu diÖt c¸i ¸c ® v−ît qua ch÷ nh©n b×nh th−êng ®Ó th¼ng tay trõng ph¹t m cßn mang tÝnh biÓu t−îng "r¨n ®e kÎ ¸c". kh«ng chØ thÓ hiÖn sù thËt "lßng c¨m thï cña d©n gian" ® lªn ®Õn tét ®Ønh. B¨m v»m th nh tr¨m m¶nh "muèi m¾m" ®Ó c¸i ¸c kh«ng cßn con ®−êng quay trë l¹i ch¶ lÏ l¹i bÞ chª tr¸ch sao ? Nh− vËy kÕt thóc "muèi m¾m" cña nguyªn b¶n TÊm C¸m. m−în tay ng−êi tr¶ mèi hËn thï cña m×nh nh− trong nh÷ng truyÖn d©n gian cïng lo¹i tr−íc ®ã hay nh− c¸c b¶n kÓ kh¸c cña truyÖn TÊm C¸m ? Mét khi qua c¸i kÕt thóc "muèi m¾m" n y. trõng ph¹t cho c¸i ¸c ph¶i “t¸ng ®ëm kinh hån”. H×nh ¶nh c« TÊm m i m i l h×nh ¶nh ®Ñp trong em. “c¸i ¸c” cña chóng míi kh«ng thÓ sèng l¹i ®Ó t¸c yªu t¸c qu¸i trªn cuéc ®êi n y. "TÊm lßng c−¬ng trùc nh©n d©n" h¶ hª víi c¸ch tr¶ thï cña TÊm. thùc tÕ lÞch sö cho thÊy trªn thÕ giíi kh«ng ph¶i chØ cã mét c¸ch xö téi chÕt. Em ho n to n ®ång ý víi c¸ch trõng trÞ th¼ng tay cña TÊm mÆc dï ai ®ã cho l “t n b¹o” v bá phiÕu cho kÕt thóc "muèi m¾m" cña truyÖn. "kh«ng cho c¸i ¸c trë l¹i". t−¬ng xøng víi kÎ ¸c. KÕt thóc Êy ®Èy ý nghÜa cña thiªn cæ tÝch quen thuéc n y lªn mét tÇm cao míi. l ho¸ th©n cña Nguyªn phi û Lan ®øc ®é. råi thay b»ng mét kÕt thóc theo ý m×nh h¸ ch¼ng kh«ng nªn sao ? Bëi thÕ "Con m¾t tinh t−êng nh©n d©n" chØ thÊy h×nh ¶nh mét c« TÊm hiÒn l nh. trong tr−êng hîp n y cã nhÑ qu¸ kh«ng ? § ®¶m b¶o c¸i v¹n ¸c lo¹i n y chÕt vÜnh viÔn ch−a ? T¹i sao l¹i cø m−în trêi. dÞu hiÒn ®−îc nh©n d©n thê cóng. Cã giÕt theo c¸ch cña TÊm. Cho nªn nhiÒu n¬i trªn miÒn B¾c n−íc ta. mÊt hÕt t×nh ®ång lo¹i. §Ò sè 17 C¶m nhËn cña em vÒ nh©n vËt TÊm trong TÊm C¸m http://ebook. c« TÊm ho¸ th nh PhËt. MÆt kh¸c. KÕt thóc nh− thÕ l quyÕt liÖt chiÕn ®Êu tÝnh vÒ néi dung .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 36 . l PhËt. Thö hái chØ bÞ “trêi” ph¹t.C¸m v mô d× ghÎ l nh÷ng kÎ v« nh©n tÝnh. Ng y x−a cã c¸ch “tïng xÎo” hay “tø m ph©n th©y” thËt ghª gím.here. t i n¨ng. C¸ch xö téi chÕt cña TÊm còng chØ l “h×nh bãng” cña lÞch sö m th«i. sai thiªn l«i ®¸nh chÕt nh− víi LÝ Th«ng. l nghÖ thuËt hãa cao c−êng. §em quan niÖm hiÖn ®¹i ®Ó phª ph¸n. chÝnh trùc. cao ®Ñp.

®Ñp cã. th−¬ng c¶m cho cuéc ®êi cho sè phËn TÊm bÊy nhiªu. ®¸ng phôc. L chiÕc h i nhá xinh ® l m thÊt väng bao nhiªu c« g¸i xem héi nh−ng l¹i gióp nh vua t×m thÊy vî hiÒn. Cßn khi ® th nh Ho ng hËu gi u sang TÊm vÉn kh«ng quªn ng y giç Bè. Nh−ng c ng yªu quý nh÷ng phÈm chÊt cao ®Ñp cña TÊm bao nhiªu t«i l¹i c ng xãt xa. Trong c¸i thÕ giíi bao la víi nh÷ng con ng−êi xÊu cã. §ã cßn l qu¶ thÞ th¬m bÐ nhá m mçi ng y TÊm chui ra gióp b l o h ng n−íc viÖc nh v tªm nh÷ng miÕng trÇu c¸nh ph−îng. bëi lßng hiÕu th¶o cña TÊm víi cha mÑ.ThÕ giíi nh©n vËt cæ tÝch thËt phong phó. thiÖn cã.here. s½n s ng trÌo cau lÊy qu¶ cóng ®Ó råi t¹o c¬ héi cho mô g× ghÎ h m h¹i. MiÕng trÇu Êy l dÊu hiÖu ®Ó nh vua nhËn ra TÊm v ®−a TÊm vÒ víi h¹nh phóc m TÊm xøng ®¸ng ®−îc h−ëng. Ngay ®Þa vÞ ho ng hËu v cuéc sèng gi u sang còng ch−a ®ñ ®Ó cøu TÊm khái ©m m−u h m h¹i cña g× ghÎ. H×nh ¶nh c« TÊm l−u gi÷ trong t©m trÝ t«i lóc n o còng ®Ñp. §ã l con c¸ Bèng ngoan ngo n mçi lÇn nghe gäi "Bèng Bèng bang bang" l¹i quÉy ®u«i ngoi lªn trong lßng giÕng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 37 . c¸i nÕt na. ch ng Th¹ch Sanh t i ba m nh©n hËu thËt th . TÊm còng ph¶i chÞu thua thiÖt. Víi Bèng. M cßn bëi t×nh c¶m cña TÊm víi c¸ Bèng. trong t©m trÝ hån nhiªn cña t«i ® ®Çy nh÷ng h×nh ¶nh cña ch ng Sä Dõa th«ng minh m ph¶i ®éi lèt xÊu xÝ. ch¨m chØ. l¹i võa yªu mÕn. Ngay c¶ khi vui ch¬i héi hÌ. TÊm ph¶i lam lò vÊt v¶ l m mäi c«ng viÖc nÆng nhÑ trong nh . http://ebook. ®¸ng quÝ träng kh«ng chØ bëi c¸i ®Ñp. Sè phËn bÊt c«ng ® ®Ó cho c« TÊm nÕt na hiÕu th¶o sím ph¶i sèng c¶nh må c«i. c¶m phôc. nhiÒu suy nghÜ h¬n c¶: Võa xãt th−¬ng. TÊm s½n s ng nh−êng phÇn c¬m cña m×nh. cña mÑ con nh Lý Th«ng gian hiÓm. C« TÊm g¾n víi nh÷ng vËt nhá xinh Êy. ¸c cã Êy h×nh ¶nh cña c« TÊm vÉn lu«n ®Ó l¹i trong t«i nhiÒu t×nh c¶m. Cã mçi duy nhÊt chó c¸ Bèng nhá l m b¹n còng bÞ c−íp mÊt. TÊm ®¸ng yªu. gi¶n dÞ m v« cïng ®¸ng yªu. ®a d¹ng. C« TÊm g¾n liÒn víi nh÷ng ®å vËt nhá bÐ. nh©n hËu víi phÐp thuËt nhiÖm m u v lu«n gióp ®ì mäi ng−êi. Ngay tõ thña bÐ th¬. ®éc ¸c bªn c¹nh ®ã l¹i cã nh÷ng «ng Bôt «ng Tiªn hiÒn tõ. Cßn cã c¶ h×nh ¶nh cña mô g× ghÎ. hiÖn lªn trong t«i thËt ®¸ng yªu. sím ph¶i chÞu ®ùng nh÷ng ® y ®o¹ h nh h¹ cña cuéc sèng "MÑ ghÎ con chång".

nh©n vËt dòng sÜ. cao quÝ v dåi d o søc sèng. mét t©m hån cô thÓ. thùc thi c«ng lý b¸o thï. bãc lét. May sao c¶m gi¸c Êy nhanh chãng qua ®i. TÊm trë nªn m¹nh mÏ. ® y ®o¹ khiÕn ng−êi ta kh«ng thÓ kh«ng xãt xa. §ã l nh÷ng khi TÊm khãc hu hu mçi lÇn gÆp n¹n.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 38 . Êy l khi chøng kiÕn TÊm sau nh÷ng ®äa ®Çy ®au khæ v−¬n m×nh lín dËy. Kh«ng cßn cÇn Bôt. H×nh ¶nh c« TÊm qu¸ yÕu ít. thô ®éng Êy ® nhiÒu lÇn biÕn lßng th−¬ng c¶m xãt xa trong t«i th nh sù th−¬ng h¹i. ® gi nh l¹i h¹nh phóc cho m×nh. tøc tèi.TÊm l¹i ph¶i tr¶i qua bao nhiªu kiÕp n¹n khæ ®au råi míi ®−¬c h¹nh phóc. ChÝnh hä. chiÕn ®Êu gi÷ v÷ng h¹nh phóc. Tiªn n÷a. Víi søc sèng m nh liÖt TÊm ® chiÕn th¾ng. bÊt h¹nh. nh©n hËu vèn cã cña m×nh. tù m×nh ®Êu tranh. Sù thÇn k× giê ®©y ®Õn tõ søc m¹nh néi t¹i. http://ebook. th−¬ng c¶m.. nh©n vËt th«ng minh.here. l nh m¹nh. §ã l nh÷ng c©u chuyÖn t−ëng t−îng xoay quanh cuéc ®êi cña mét sè kiÓu nh©n vËt nh− nh©n vËt bÊt h¹nh. C« TÊm ®èi víi t«i kh«ng chØ l sù hiÖn diÖn cña mét cuéc ®êi.. Tõng Êy ®au khæ. KhiÕn t«i kh«ng khái nhiÒu lÇn cã c¸i m¬ −íc ®−îc gÆp mÆt con ng−êi xinh ®Ñp. kiªn quyÕt chèng l¹i sù h m h¹i cña mÑ con C¸m. H×nh ¶nh c« TÊm gióp t«i phÇn n o thÊu hiÓu ®−îc cuéc tr−êng chinh m nh©n d©n lao ®éng ® ®i qua trong mét phÇn qu¸ khø xa x−a cña d©n téc. §Ò sè 18 ý kiÕn cña em vÒ c¸c c¸ch kÕt thóc truyÖn cæ tÝch TÊm C¸m B il m TruyÖn cæ tÝch l mét lo¹i truyÖn d©n gian chñ yÕu ra ®êi trong ho n c¶nh x h«Þ cã ¸p bøc. nÕt na v nh©n hËu cña c¸i thÕ giíi cæ tÝch diÖu k× Êy. nh−êng chç cho lßng kh©m phôc v yªu mÕn lín h¬n gÊp béi. Cuéc ®êi nhiÒu bÊt h¹nh. c¬ cùc nh−ng bao giê còng khoÎ kho¾n. quyÕt liÖt bªn c¹nh b¶n tÝnh hiÒn l nh. Nh−ng kh«ng ph¶i kh«ng cã nh÷ng lóc m c¶m gi¸c cña t«i l bùc däc. Nh÷ng kiÕp ng−êi nhäc nh»n. ngèc nghÕch vv. khæ ®au nh−ng cuèi cïng ®¹t ®Õn h¹nh phóc cña TÊm ®Ó l¹i cho t«i nhiÒu Ên t−îng. trong nh÷ng n¨m th¸ng nghÌo n n nhÊt cña lÞch sö ® cho chóng ta thÊy ®−îc sù gi u cã ®Õn v« cïng trong ®êi sèng tinh thÇn cña d©n téc ViÖt.

v råi l¹i l qu¶ thÞ th¬m. chØ hái l¹i : . ®Òu cã c¸i hay. N ng ® ph¶i chÞu ®ùng sù h nh h¹ nhÉn t©m cña hai mÑ con nh C¸m.. kÕt thóc truyÖn TÊm C¸m kh«ng ®¬n gi¶n nh− thÕ.here.Nh¾c ®Õn truyÖn cæ tÝch cã lÏ trong chóng ta ai còng tõng ®−îc nghe c©u chuyÖn TÊm C¸m. Nh−ng kh«ng. TÊm trë th nh ho ng hËu sèng h¹nh phóc víi nh vua. C©u chuyÖn n y trong d©n gian l−u truyÒn rÊt nhiÒu dÞ b¶n. TÊm b¶o c¸m nh¶y xuèng hè v sai qu©n hÇu déi n−íc s«i v o hè. TruyÖn cæ tÝch TÊm C¸m kÓ vÒ cuéc ®êi cña c« TÊm . V× lßng ®è kÞ ganh ghÐt víi sù may m¾n trong h«n nh©n cña chÞ. t¸c gi¶ d©n gian ® cho ta chøng kiÕn kÕt côc cuèi cïng cña cuéc ®êi C¸m v mô g× ghÎ. Chñ yÕu ë phÇn kÕt truyÖn.®øa con g¸i cña mô g× ghÎ vèn tÝnh ®éc ¸c. hîp víi kh¸t väng ë hiÒn gÆp l nh cña cha «ng chóng ta. xinh ®Ñp nÕt na.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 39 . tham lam nghÜ ra nhiÒu m−u kÕ ®Ó h m h¹i TÊm. B¶n thø nhÊt : C¸m thÊy TÊm trë vÒ v ®−îc vua yªu th−¬ng nh− x−a th× kh«ng khái sî h i. § nh r»ng trong truyÖn cæ tÝch. cßn mÑ con C¸m ph¶i ®ãn nhËn c¸i chÕt. Mét h«m C¸m hái chÞ : . lóc l¹i biÕn th nh c©y xoan ® o. n ng lu«n bÞ C¸m . Ng−êi ra tay trõng ph¹t hai mÑ con C¸m kh«ng ai kh¸c chÝnh l TÊm. Tuy nhiªn. Nh−ng råi cuèi cïng. m C¸m ® khiÕn cuéc ®êi TÊm ph¶i tr¶i qua bao lÇn chÕt ®i sèng l¹i : LÇn th× ho¸ th nh chim v ng anh.. chÞ l m thÕ n o m ®Ñp thÕ ? TÊm kh«ng ®¸p. ë c¸ch kÕt thóc n y.ChÞ TÊm ¬i chÞ TÊm. trong d©n gian. C¸m chÕt mô d× ghÎ còng l¨n ®ïng ra chÕt. Mçi dÞ b¶n mét c¸ch kÕt thóc kh¸c nhau. c¸i riªng cña nã. C¸i chÕt cña mÑ con C¸m ®−îc kÓ l¹i b»ng nhiÒu c¸ch kh¸c nhau.Cã muèn ®Ñp kh«ng ®Ó chÞ gióp ? C¸m b»ng lßng ngay.mét c« g¸i hiÒn hËu. sau l¹i ho¸ ra chiÕc khung cöi. Ta t−ëng t−îng nh− TÊm sÏ ®−îc h−ëng mét cuéc sèng t−¬i ®Ñp b×nh lÆng. kÎ ¸c lóc n o còng bÞ trõng ph¹t http://ebook. §ã l mét kÕt côc c«ng b»ng. c¸i thiÖn vÉn lu«n chiÕn th¾ng c¸i ¸c. TÊm sai qu©n hÇu ® o mét c¸i hè s©u v ®un mét nåi n−íc s«i.

kÕt thóc trªn râ r ng l ® thÓ hiÖn ®óng −íc m¬ cña ng−êi d©n lao ®éng (thiÖn th¾ng ¸c) nh−ng liÖu nh− vËy. C¸m chÕt cßng keo trong n−íc nãng.ChÞ ®Ñp thÕ n y l nhê mçi ng y ®Òu t¾m röa b»ng n−íc s«i ®Êy. C¸m hÝ höng ®ång ý. lóc n y míi biÕt lêi con chim nãi l thËt qu¸. tèt bông ? B¶n thø hai : C¸m thÊy TÊm trë vÒ v ®−îc vua yªu th−¬ng nh− x−a nã kh«ng khái sî h i. Mô chît nh×n thÊy mét c¸i ®Çu l©u. Nh−ng c©u chuyÖn ch−a dõng l¹i ë ®©y. Cã con qu¹ ®Ëu trªn c nh c©y bªn cöa sæ lÝu lo. C¸m hái TÊm : .here. M¾m n y do con g¸i ta tõ ho ng cung göi vÒ. mô d× ghÎ vÉn kh«ng hÒ hay biÕt chuyÖn. Mô d× ghÎ t−ëng thËt. ®em m¾m ra ¨n v tÊm t¾c khen ngon. Cßn mô d× ghÎ l¹i l ng−êi ¨n thÞt con g¸i cña m×nh.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 40 . ® bÞ déi n−íc s«i råi l¹i cßn bÞ l m thÞt muèi th nh m¾m. ®Ó chÞ gióp cho. ¨n cho ®Õn tËn ®¸y hò.ChÞ TÊm ¬i chÞ TÊm. C¸m v× sèng ®éc ¸c nªn ®Õn lóc chÕt còng kh«ng ®−îc thanh th¶n. C¸ch kÕt thóc n y l mét sù tr¶ gi¸ qu¸ ®¾t cho nh÷ng m−u kÕ ®éc ¸c v lßng tham lam cña mÑ con http://ebook. §©y l mét c¸ch kÕt thóc thËt ®¸ng ®êi cho mÑ con C¸m. Nh−ng C¸m còng th¾c m¾c l v× sao chÞ m×nh sau bao thö th¸ch nghiÖt ng nh− thÕ l¹i trë nªn ®Ñp ®Ï béi phÇn. Ta ¨n ngon th× khen chø sao. Sau khi C¸m chÕt.®Ých ®¸ng. c« TÊm cã ph¶i l mét con ng−êi “h¬i” d man khi ë phÇn trªn c©u chuyÖn ta lu«n biÕt TÊm l mét ng−êi con g¸i hiÒn l nh. ThÕ em cã muèn ®Ñp kh«ng. ThÕ l TÊm chuÈn bÞ c¶ mét nåi n−íc s«i v déi lu«n lªn ng−êi C¸m. TÊm véi sai qu©n hÇu ®em l m thÞt C¸m v muèi th nh m¾m.ChÐm tæ cha tæ mÑ m y. Ngon g× m ngon MÑ ¨n thÞt con Cã cßn xin miÕng Mô d× ghÎ nghe vËy liÒn chöi m¾ng : . ThÕ l mô tiÕp tôc ¨n. sî qu¸ mô l¨n ®ïng ra chÕt. ®em biÕu mô d× ghÎ v nãi dèi l m¾m do C¸m tõ ho ng cung göi vÒ biÕu mÑ. chÞ l m thÕ n o m ®Ñp thÕ ? TÊm tr¶ lêi : .

here. d−êng nh− ta thÊy cã sù ®èi lËp. nham hiÓm. tham lam. Nh−ng v× truyÖn cæ tÝch ra ®êi trong x héi phong kiÕn nªn c¸ch tr¶ thï kiÓu trung cæ nh− trªn còng kh«ng cã g× xa l¹. Nã chuÈn bÞ cho m×nh mét nåi n−íc s«i thËt to v déi lªn ng−êi. ®Òu c¨m ghÐt mÑ con nh C¸m ®éc ¸c. nham hiÓm míi cã thÓ nghÜ ra c¸ch muèi m¾m råi ®em biÕu g× ghÎ nh− vËy ? §èi chiÕu víi nh÷ng lêi kÓ vÒ phÈm chÊt cña TÊm ë phÇn trªn c©u chuyÖn víi phÇn kÕt thóc. BÊt cø ai khi nghe kÕt thóc kiÓu n y. Thay thÕ cho TÊm. c¸ch ®¸nh gi¸ kh¸ch quan vÒ mÑ con C¸m. Bëi v× cuèi cïng C¸m v mô d× ghÎ còng ® ph¶i tr¶ gi¸ cho nh÷ng h nh ®éng cña m×nh. §iÒu n y chøng tá. ng−êi Êy ® tr¶ thï mÑ con C¸m gióp TÊm. KÕt qu¶ l C¸m chÕt cong keo trong n−íc nãng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 41 . h¹nh phóc sÏ mØm c−êi víi http://ebook. Tuy nhiªn. B¶n thø ba : C¸m thÊy TÊm trë vÒ sèng h¹nh phóc víi vua cha th× trong lßng kh«ng khái ghen tÞ khi thÊy chÞ m×nh c ng ®Ñp léng lÉy h¬n bao giê hÕt. C¸m ® l m theo.C¸m. vÒ quy luËt cña tù nhiªn . KÕt thóc n y hay ë chç : C¸m nghe lêi m¸ch b¶o cña mét ng−êi n o ®ã kh«ng râ tªn tuæi. H×nh ¶nh mét n ng TÊm hiÒn l nh l−¬ng thiÖn còng dÇn nh¹t nho mét phÇn n o ®ã. C¸m tin lêi ng−êi Êy mét c¸ch ngu ngèc. C¸ch kÕt thóc n y rÊt hay. d man qu¸ møc. mª muéi. TÊm cã ph¶i thay ®æi th nh mét con ng−êi ®éc ¸c v m−u mÑo ? V× chØ nh÷ng ng−êi m−u mÑo. C¸m vÒ quª sèng víi mÑ v ®−îc nghe mét ng−êi n o ®ã b¶o r»ng : Muèn ®Ñp nh− TÊm th× ph¶i t¾m n−íc s«i. C¸ch kÕt thóc n y cã vÎ "nh©n ®¹o" h¬n c¶. vÉn thÓ hiÖn râ nÐt −íc m¬ cña nh©n d©n lao ®éng vÒ ch©n lÝ cña cuéc sèng. H¬n n÷a mÑ con nh C¸m l m TÊm chÕt ®i sèng l¹i bèn lÇn cho nªn c¸ch kÕt thóc trªn míi l kiÓu trõng ph¹t triÖt ®Ó cña ngõ¬i lao ®éng.. ta vÉn ph¶i ®Æt ra c©u hái : LiÖu nh− thÕ n y.. Ng−êi n o ®ã ë ®©y chÝnh l ng−êi ®¹i diÖn cho nh©n d©n lao ®éng. ch¾c h¼n ®Òu kh«ng tr¸nh khái c¶m gi¸c ghª sî. Mô d× ghÎ ®i l m vÒ thÊy thÕ còng l¨n ®ïng ra chÕt theo con. vÉn ®¶m b¶o nguyªn vÑn phÈm chÊt hiÒn l nh. c¸i thiÖn vÉn lu«n chiÕn th¾ng c¸i ¸c. ho n to n ®øng ngo i c©u chuyÖn v cã c¸ch nh×n. §ã l hËu qu¶ cña nh÷ng kÎ gieo giã sÏ gÆt b o nh− mÑ con nh C¸m. tÊt c¶ mäi ng−êi ®Òu ®ång c¶m víi TÊm. gi u lßng lßng vÞ tha cña c« TÊm.

C¸ch thø ba. ng−êi kÓ l¹i muèn gi÷ trän h×nh ¶nh ®Ñp cña ng−êi con g¸i ViÖt Nam truyÒn thèng nªn ®iÓu chØnh l¹i. c¸c kiÓu kÕt thóc tuy cã nh÷ng chç kh¸c nhau nh−ng ®Òu gãp phÇn thÓ hiÖn −íc m¬ v c«ng lÝ nh©n d©n “ë hiÒn gÆp l nh”. ta ®Òu cã thÓ c¶m nhËn ®−îc c¸ch kÕt thóc n o l hîp lÝ nhÊt. ra ®êi tr−íc tiªn. Cã ®iÒu nã còng ® "lËp tr−êng hãa". Theo thêi b©y giê sÏ chän c¸ch ba. kh¸c h¼n hai c¸ch trªn. b¹n chän c¸ch kÕt thóc n o còng ®Òu ®−îc.here. quyÕt truy ®uæi. Ba c¸ch kÕt thóc kh¸c nhau cña truyÖn TÊm C¸m ch¾c ch¾n ra ®êi ë ba thêi k× kh¸c nhau. "tiÕn bé hãa". MÆt kh¸c. Bëi lÏ. mçi c¸ch kÕt thóc ®Òu cã c¸i hay. C¸ch thø hai. b¨m v»m ra ®Ó chóng kh«ng thÓ håi sinh. Cho nªn. Ng−êi sau chØnh l¹i kÕt thóc cña c¸ch hai. TiÕp ®Õn l c¸ch thø nhÊt. thay ®æi vÒ thêi ®¹i nªn quan niÖm tr¶ thï ® ®−îc "nh©n ®¹o ho¸". Tiªu diÖt c¶ gèc lÉn rÔ. cã lÏ do cã kho¶ng lïi lín vÒ thêi gian. tiªu diÖt ®Õn cïng c¸i thiÖn. cã nªn theo "tÊm lßng nh©n ¸i" khi nghe chuyÖn m bá qua biÓu t−îng r¨n ®e hÕt søc quyÕt liÖt cña c¸ch kÕt thóc "muèi m¾m" hay kh«ng. nh−ng ®ång quan ®iÓm "TÊm ph¶i trùc tiÕp tr¶ thï". "hiÖn ®¹i hãa" c©u chuyÖn. Cïng l mét c©u chuyÖn song l¹i cã nhiÒu c¸ch kÕt thóc kh¸c nhau. th× c¸i ¸c Êy còng cÇn bÞ c¸i thiÖn ®¸p tr¶ xøng ®¸ng. http://ebook. §ã l tr−íc c¸i ¸c tét cïng. HiÓu v ®ång c¶m víi ng−êi x−a th× chän c¸ch hai. T«i th× t«i chän c¸ch kÕt thóc thø hai. ChÝnh v× tÝnh truyÒn miÖng cña v¨n häc d©n gian nªn mçi t¸c phÈm d©n gian ®Òu cã nhiÒu dÞ b¶n kh¸c nhau. v× thÊy TÊm trong c©u chuyÖn tr¶ thï t n ¸c qu¸. TruyÖn cæ tÝch TÊm C¸m l mét minh chøng ch©n thùc nhÊt cho ®iÒu ®ã. mét c¸i ¸c kh«ng ®iÓm dõng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 42 . ChÝnh c¸ch kÕt thóc kh¸c nhau ® l m phong phó thªm truyÖn cæ d©n gian. Song xÐt vÒ thÕ giíi t©m lÝ cña con ng−êi. Tuy nhiªn ®iÒu c¶m nhËn Êy vÉn l ®¸nh gi¸ chñ quan cña tõng ngõ¬i ®äc. nh−ng "mÒm máng" h¬n th× chän c¸ch mét. Nh−ng vÊn ®Ò ®Æt ra l . Cïng quan ®iÓm nh− vËy. nham hiÓm. c¸i ®Æc biÖt riªng cña nã. “¸c gi¶ ¸c b¸o.nh÷ng ng−êi l−¬ng thiÖn v sù trõng ph¹t ®Ých ®¸ng sÏ ®Õn víi nh÷ng kÎ ®éc ¸c. l m cho c¸i ¸c ph¶i ghª rîn. TruyÖn cæ tÝch TÊm C¸m tuy cã nhiÒu c¸ch kÕt thóc kh¸c nhau song mçi c¸ch kÕt thóc ®Òu cã c¸i hay v ý nghÜa riªng cña nã.

. hîp lÝ khi ta ®Æt nã v o mèi quan hÖ thùc tÕ gi÷a c¸c nh©n vËt.here. cã ý nghÜa phª ph¸n n¹n tham nhòng cña tÇng líp h o lÝ n«ng th«n dÝ dám m s©u s¾c. NghÜa thø nhÊt l chØ lÏ ph¶i. th× nghÜa cña nã l¹i l ®Þnh l−îng cho møc tiÒn lo lãt cña C¶i v Ng« víi lÝ tr−ëng. Tõ "ph¶i" ë ®©y l mét tõ ®a nghÜa. võa cã hîp lÝ. mang nhau ®i kiÖn. Hai nh©n http://ebook..vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 43 . tøc l c¸i "lÝ thùc" bªn trong ® thay thÕ cho nhau v thay cho ph¸p lÝ . ë ®©y lÝ tr−ëng nãi b»ng mèi quan hÖ thùc tÕ ®ã. chØ c¸i ®óng. V« lÝ khi ®Æt nã trong mét phiªn to b×nh th−êng. ThËt l nùc c−êi.nh−ng nã l¹i ph¶i. t¸c gi¶ ® ®−a ng−êi ®äc ®i tõ tr¹ng th¸i "t−ëng l thÕ n y" (t−ëng "ph¶i" l lÏ ph¶i) ®Õn "ho¸ ra thÕ kia" (ho¸ ra "ph¶i" ë ®©y l¹i l møc tiÒn) trong tÝch t¾c.§Ò sè 19 §äc Nh−ng nã ph¶i b»ng hai m y v ph©n tÝch nghÖ thuËt g©y c−êi qua lêi nãi cña thÇy lÝ ë cuèi truyÖn B il m ThÇy lÝ còng xoÌ n¨m ngãn tay tr¸i óp lªn trªn n¨m ngãn tay mÆt. Ng« ®ót lãt gÊp ®«i C¶i. §Ò sè 20 §äc Nh−ng nã ph¶i b»ng hai m y. Lêi nãi cña lÝ tr−ëng võa cã c¸i v« lÝ.lÏ c«ng b»ng. tõ ®ã m t¹o nªn tiÕng c−êi. Trong truyÖn cã hai nh©n vËt Ng« v C¶i. nãi : .Tao biÕt m y ph¶i. Tõ ®ã ng−êi ®äc míi bÊt ngê vì lÏ vÒ b¶n chÊt : t− lîi tõ viÖc c«ng mét c¸ch hån nhiªn v tr¾ng trîn cña lÝ tr−ëng. ®¸nh gi¸ nh©n vËt Ng« v C¶i B il m TruyÖn c−êi Nh−ng nã ph¶i b»ng hai m y l mét truyÖn hÕt søc thó vÞ. tøc l tõ chØ tÝnh chÊt. Mét nÒn c«ng lÝ ®−îc thùc thi nh− thÕ.. do nh÷ng con ng−êi nh− thÕ n¾m gi÷. TiÕng c−êi ®−îc bËt ra khi qu¸ tr×nh nhËn thøc kÕt thóc. Ai còng lo lãt tr−íc cho thÇy lÝ ®Ó ®−îc xö th¾ng. B»ng nghÖ thuËt ch¬i ch÷ nh− vËy. chØ trong mét lêi tho¹i ng¾n. Hai ng−êi ®¸nh nhau. Nh−ng khi tõ n y kÕt hîp víi tõ chØ sè l−îng ("b»ng 2") th nh côm: "ph¶i b»ng 2".. b»ng hai m y Trong c©u nãi cña lÝ tr−ëng cã sö dông h×nh thøc ch¬i ch÷.

Hä võa l ®ång ph¹m. bÞ bãp nÆn bëi bän cai trÞ.vËt n y l h×nh ¶nh ®¹i diÖn cho nh÷ng ng−êi n«ng d©n ghª gím. l¹i võa ®¸ng tr¸ch. http://ebook. võa l n¹n nh©n cña t×nh tr¹ng tham nhòng cña ®¸m h o lÝ n«ng th«n.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 44 . bi h i. råi l¹i tù ®Èy m×nh v o t×nh c¶nh th¹m h¹i. ma lanh néi bé nh−ng l¹i khê kh¹o. hä võa ®¸ng th−¬ng.here. ChÝnh hä ® gãp phÇn t¹o nªn v thóc ®Èy thãi nhòng nhiÔu kia.

h¹t v o v−ên hoa http://ebook. Cã nh− chÝnh thÊt m lª gi÷a gi−êng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 45 . chí ngê m oan. t×nh c¶m mu«n m u mu«n vÎ cña ng−êi lao ®éng. Hay v× mét nçi oan uæng : Th©n em nh− giÊy lôa tê Chí nghi m téi.” B il m Ca dao diÔn t¶ ®êi sèng t− t−ëng. Ng y ng y em chæng phao c©u lªn trêi. Trong nh÷ng b i thuéc lo¹i n y. Sèng d−íi x héi cò. tñi cùc.Th©n em nh− h¹t m−a r o H¹t r¬i xuèng giÕng. ng−êi lao ®éng ViÖt Nam chÞu nhiÒu nçi ®¾ng cay. Than cho sè kiÕp cña mét kÎ lÏ män : Th©n em l m lÏ ch¼ng hÒ..” trong hÖ thèng c¸c b i ca dao ®−îc më ®Çu b»ng tõ “Th©n em. Nh÷ng b i ca dao më ®Çu b»ng tõ Th©n em... Nh−ng phæ biÕn nhÊt trong nh÷ng lêi than th©n ®ã l lêi than v× duyªn phËn bÞ phô thuéc. ®Òu l lêi than th©n cña ng−êi phô n÷.. Than v× sù cùc khæ trong lao ®éng : Th©n em téi nghiÖp v× ®©u. mét lèi diÔn ®¹t c«ng thøc mang ®Ëm s¾c th¸i d©n gian.§Ò sè 21 B i ca dao “Th©n em nh− tÊm lôa ® o. V× vËy xuÊt hiÖn kh«ng Ýt nh÷ng b i ca dao than th©n.here. kh«ng ®−îc chñ ®éng trong t×nh yªu : Th©n em nh− tÊm lôa ® o PhÊt ph¬ gi÷a chî biÕt v o tay ai ? Xin ®−îc dÉn ra ®©y 5 b i ca dao kh¸c thuéc lo¹i n y ®Ó thÊy ®−îc nh÷ng nÐt chung v riªng so víi b i ca dao võa nªu ë trªn : . tr−íc hÕt. cã mét sè b i ®−îc më ®Çu b»ng tõ Th©n em.

Nh− vËy. qu¶ xo i.. h¹t m−a r¬i. gîi cho ng−êi nghe sù chia sÎ v ®ång c¶m s©u s¾c.Th©n em nh− giÕng gi÷a ® ng Ng−êi kh«n röa mÆt. h¹t ra ruéng c y. ng−êi ph m röa ch©n. h¹t m−a. t−¬i m¸t. nÕu qu¶ bÇn tr«i trªn s«ng kÐm gi¸ trÞ h¬n c¶. C¸c vËt ®em ra so s¸nh ®Òu l nh÷ng vËt gÇn gòi.Th©n em nh− miÕng cau kh« KÎ thanh tham máng. téi nghiÖp cña hä d−íi chÕ ®é x−a.here. giã nam giã b¾c Nã ®¸nh lóc la lóc l¾c trªn c nh Mét mai rông xuèng biÕt v o tay ai ? TÊt c¶ c¸c b i ca dao ®Òu b¾t ®Çu b»ng tõ Th©n em diÔn t¶ th©n phËn. . C¸ch ®em c¸c sù vËt Êy ra so s¸nh khiÕn cho ®èi t−îng ®−îc so s¸nh (ng−êi phô n÷) hiÖn lªn mét c¸ch râ r ng. Trong c¸c vËt nªu trªn. .. ng−êi con g¸i kh«ng chØ than th©n m cßn ý thøc ®−îc s¾c ®Ñp. ChÝnh v× vËy.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 46 . Sau tõ th©n em l tõ nh− dïng ®Ó so s¸nh v ®èi t−îng ®em ra so s¸nh : tÊm lôa ® o. qu¶ xo i trªn c©y. giÕng gi÷a ® ng. tuæi xu©n v gi¸ trÞ cña m×nh. MiÕng cau kh«. kh«ng ®−îc quyÒn quyÕt ®Þnh. §ã l lêi chung cña ng−êi phô n÷ vÒ th©n phËn nhá bÐ. ®ång thêi còng l m næi bËt ®−îc th©n phËn kh«ng ra g× cña hä.Th©n em nh− h¹t m−a sa H¹t v o ® i c¸c. vèn cã gi¸ trÞ g× nhiÒu l¾m ®©u. ..Th©n em nh− qu¶ xo i trªn c©y Giã ®«ng giã t©y. chÞu c¶nh h«n nh©n kh«ng cã t×nh yªu. qu¶ bÇn tr«i trªn s«ng. ng−êi th« tham d y. téi nghiÖp h¬n c¶ th× tÊm lôa ® o kh«ng chØ cã gi¸ trÞ h¬n m cßn gîi ®−îc vÎ ®Ñp duyªn d¸ng.. ë b i ca dao Th©n em nh− tÊm lôa ® o. yÕu ít. thËm chÝ nã chØ l ®å bá ®i : qu¶ bÇn tr«i trªn s«ng. Tõ ®ã. cuéc ®êi bÞ phô thuéc. quen thuéc v cã nh÷ng nÐt t−¬ng ®ång ®éc ®¸o víi th©n phËn cña ng−êi con g¸i trong x héi cò. ®¾ng cay. miÕng cau kh«. nçi ®au th©n phËn cña nh©n vËt tr÷ t×nh trong b i ca dao ® ®−îc nh©n http://ebook.Th©n em nh− tr¸i bÇn tr«i Giã dËp sãng dåi biÕt tÊp v o ®©u? .

tr¸i bÇn . ViÖc dïng thªm c¸c ®Þnh ng÷ n y phÇn n o ® l m næi bËt ®−îc th©n phËn kh«ng ra g× cña ng−êi phô n÷ d−íi chÕ ®é cò. qu¶ xo i .tr«i. kh¾c ho¹ râ nÐt th©n phËn.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 47 . s¾c th¸i t×nh c¶m vèn v« h×nh.here. phøc t¹p l mét trong nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña ca dao ng−êi ViÖt. t¸c gi¶ d©n gian chñ yÕu ®−a ra c¸c sù vËt ®Ó so s¸nh. kh¾c s©u v o lßng ng−êi nghe mét nçi ®au th©n phËn. cßn c©u tiÕp theo l nh÷ng c©u miªu t¶ bæ sung. Kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn m b i ca dao n y th−êng ®−îc ng−êi ta nhí ®Õn víi c¸i tªn "Kh¨n th−¬ng nhí ai". § ®au l¹i c ng ®au h¬n ! Trong c¸c vËt ®−îc ®em ra so s¸nh.gi÷a ® ng. VÝ nh− b i ca dao "Kh¨n th−¬ng nhí ai" – thi phÈm ®−îc xÕp v o h ng “bËc nhÊt chi nh−êng cho ai”. qu¶ xo i ®Òu cã thªm c¸c ®Þnh ng÷ l©m thêi (tøc l nh÷ng ®Þnh ng÷ kh«ng chØ b¶n chÊt cña sù vËt) giÕng . c¸c vËt giÕng. s¾c th¸i hÕt søc ®a d¹ng.PhÊt ph¬ gi÷a chî biÕt v o tay ai ? . nh÷ng cung bËc.lªn. nh÷ng b i ca dao kÕt thøc b»ng c¸c c©u hái : . ph¶i chÞu c¶nh h«n nh©n kh«ng cã t×nh yªu.Mét mai rông xuèng biÕt v o tay ai ? L m cho lêi than thªm n o nuét. cuéc ®êi bÞ phô thuéc. ë c¸c c©u th¬ ®Çu tiªn. §i v o thÕ giíi ca dao. Kh¨n th−¬ng nhí ai? Kh¨n r¬i xuèng ®Êt Kh¨n th−¬ng nhí ai Kh¨n v¾t lªn vai http://ebook.trªn c©y. TÊt c¶ l nhê c¸i t×nh ch©n th nh. ®»m th¾m víi lèi diÔn ®¹t ®éc ®¸o cña t¸c gi¶ d©n gian. §Ò sè 22 C¶m nghÜ vÒ h×nh t−îng trong b i ca dao "Kh¨n th−¬ng nhí ai" B il m T×nh yªu nam n÷ víi nh÷ng cung bËc. tr¸i bÇn. v« s¾c Êy bçng trë nªn hÕt søc cô thÓ sinh ®éng. ch©n chÊt. may nhê rñi chÞu.Giã dËp sãng dåi biÕt tÊp v o ®©u ? . kh«ng ®−îc quyÒn quyÕt ®Þnh. H×nh ¶nh chiÕc kh¨n kh«ng chØ l biÓu t−îng khëi ®Çu cho nçi th−¬ng nhí cña c« g¸i m nã cßn l h×nh ¶nh ®−îc lÆp l¹i nhiÒu nhÊt víi nhiÒu t×nh huèng kh¸c nhau. Tuy nhiªn. §ã l tiÕng kªu ®Çy ai o¸n.

v¾t lªn vai v cao ®é l khi chiÕc kh¨n gióp c« g¸i dÊu ®i nh÷ng giät n−íc m¾t khãc thÇm.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 48 . quÊn quýt víi ng−êi con g¸i. ngæn ngang tr¨m mèi. T©m tr¹ng ®Çy yªu th−¬ng cña c« g¸i kh«ng chØ ®−îc cô thÓ ho¸. Nh−ng tùu trung l¹i tÊt c¶ ®Òu l sù tù hái lßng m×nh v h¬n thÕ n÷a l sù tù kh¼ng ®Þnh t×nh c¶m cña c« g¸i mét c¸ch m¹nh mÏ. kÝn ®¸o rÊt phï hîp víi ng−êi ViÖt Nam. H×nh ¶nh ngän ®Ìn kh«ng t¾t chÝnh l ngän löa th−¬ng nhí ®ang ch¸y trong tr¸i tim ng−êi con g¸i. ChØ trong 10 c©u th¬ 4 ch÷. ë ®©y chiÕc kh¨n ®−îc nh©n ho¸. C« g¸i ® hái m×nh. ChÝnh l ng−êi con g¸i ®ang tr»n träc ®ªm th©u trong nhí th−¬ng ®»ng ®¼ng. h×nh t−îng ho¸ mét c¸ch thËt râ nÐt m c¸ch béc lé còng ®Çy tÕ nhÞ. göi ¸o. http://ebook. ®Çy kÝn ®¸o cña nçi nhí th−¬ng. Trong t×nh yªu trai g¸i. H×nh ¶nh cuèi cïng trë th nh biÓu t−îng cho t©m tr¹ng c« g¸i l ®«i m¾t . ngän ®Ìn chÝnh l sù ph©n th©n trong t©m tr¹ng c« g¸i nh−ng ®ã vÉn chØ l c¸ch nãi gi¸n tiÕp.here. M nçi nhí th× cø da diÕt. Cã ®Õn n¨m lÇn c¸i ®iÖp khóc “th−¬ng nhí ai” ®−îc lÆp ®i lÆp l¹i v g¾n víi nh÷ng h×nh ¶nh kh¸c nhau. §ã l mét h×nh t−îng hîp lÝ. Ba lÇn hái. S¸u dßng th¬ víi ®a sè thanh b»ng gîi nçi b©ng khu©ng da diÕt ®Ëm m u s¾c n÷ tÝnh. che giÊu. da diÕt nh− thÕ. Kh¨n còng l mét vËt lu«n gÇn gòi. H×nh ¶nh tiÕp theo trë th nh biÓu t−îng cho nçi nhí l ngän ®Ìn: §Ìn th−¬ng nhí ai M ®Ìn kh«ng t¾t Còng vÉn dïng thñ ph¸p nh©n ho¸ nh−ng nÕu nh− ë h×nh ¶nh chiÕc kh¨n. trùc tiÕp béc lé nçi lßng: M¾t th−¬ng nhí ai M¾t ngñ kh«ng yªn H×nh ¶nh ®«i m¾t kh«ng ngñ Êy l sù ph¸t triÓn tÊt yÕu tõ chiÕc kh¨n kh«ng ë yªn. nhÊt qu¸n v tù nhiªn nh− chÝnh nçi nhí niÒm th−¬ng ®ang d©ng tr o trong c« g¸i. bån chån v ®Õn lóc kh«ng thÓ k×m nÐn. nçi nhí th−¬ng cña c« g¸i ®−îc béc lé thËt ®éc ®¸o. chiÕc kh¨n th−êng l vËt trao duyªn ®Ó ng−êi ta "göi kh¨n.cöa sæ cña t©m hån. mçi lÇn nçi nhí l¹i c ng tr o d©ng. Dï r»ng nh÷ng c©u hái víi chiÕc kh¨n. Sau n y nh th¬ ChÝnh H÷u còng ® häc tËp nghÖ thuËt n y cña ca dao ®Ó l m nªn trong th¬ m×nh mét "Ngän ®Ìn ®øng g¸c" ®¸ng nhí. nçi nhí ®−îc tr¶i ra theo kh«ng gian th× ®Õn ®©y nã ®−îc ®o theo thêi gian. tõ ngän ®Ìn chong chong ®ªm d i.Kh¨n th−¬ng nhí ai? Kh¨n chïi n−íc m¾t DÔ hiÓu v× sao h×nh ¶nh chiÕc kh¨n l¹i trë ®i trë l¹i nhiÒu lÇn nh− mét ®iÖp khóc nhí th−¬ng triÒn miªn. bao trïm kh¾p c¶ kh«ng gian : r¬i xuèng ®Êt. göi lêi". tr¨m chiÒu. trë nªn cã t©m tr¹ng v l ®èi t−îng ®Ó c« g¸i béc lé nçi niÒm th−¬ng nhí ng−êi yªu.

M t tinh th n l c quan. h¹nh phóc løa ®«i.tËp 1) B il m B i ca dao "C−íi n ng. BÊt tr¾c lu«n lu«n r×nh rËp nh÷ng t×nh c¶m tèt ®Ñp cña nh÷ng con ng−êi b×nh d©n. b×nh th−êng. Chuy n d n cư i và thách cư i ñây không có trong ñ i th c. DÊu ba chÊm kÕt l¹i b i th¬ ®Çy søc gîi më v c ng cho thÊy nçi lo nhiÒu bÒ trong t©m tr¹ng c« g¸i.. §Ò sè 23 C¶m nghÜ khi ®äc b i ca dao "C−íi n ng. tr trung trong cu c s ng c a http://ebook. anh toan dÉn voi" cuèi cïng "DÉn con chuét bÐo mêi d©n mêi n ng". Mèi t×nh tha thiÕt. hóm h nh.here. B»ng nghÖ thuËt nh©n ho¸. §©y cã thÓ nãi l mét trong nh÷ng b i ®Æc s¾c nhÊt cña ca dao ViÖt Nam. ChÝnh ®iÒu ®ã ® t¹o nªn søc hÊp dÉn m¹nh mÏ còng nh− søc sèng tr−êng tån cho t¸c phÈm.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 49 . Cßn ng−êi con g¸i chØ th¸ch c−íi "mét nh khoai lang" l b i ca dao thuéc nhãm h i h−íc. không ng n ng i nghèo khó. Chàng trai (nhà trai) ñem ñ n “m t con chu t béo”. chuy n trăm năm là m t chuy n h t s c nghiêm túc nhưng vang lên ti ng cư i vui v . t×nh yªu nhá nhoi gi÷a bao nhiªu l gi¨ng m¾c bÊt t−êng. b i ca dao ® thÓ hiÖn ®−îc nh÷ng s¾c th¸i v« cïng tinh tÕ trong nçi lßng ng−êi con g¸i ®ang yªu. C chàng trai và cô gái ñ u ñùa vui h n nhiên." (Ng÷ v¨n 10 . ch ng t h ñã r t hi u hoàn c nh c a nhau và r t yêu nhau. §Æc biÖt trong ho n c¶nh x héi cò th× ®iÒu lo ©u ®ã ho n to n cã lý do. Qu¶ l ngæn ngang tr¨m mèi t¬ vß. ho¸n dô víi nh÷ng biÓu t−îng ®éc ®¸o.. còn cô gái (nhà gái) l i thách cư i b ng “m t nhà khoai lang”. lo l¾ng cho t−¬ng lai. hài hư c. cũng không s hai bên gia ñình lo nghèo m i có th ñùa v i nhau như th .b¸t kÕt l¹i c¶ b i. NÕu nh− ë phÇn ®Çu l sù dån nÐn cña t×nh c¶m th× ®Õn hai c©u kÕt t©m tr¹ng lo ©u tr n ra ngæn ngang : §ªm qua em nh÷ng lo phiÒn Lo v× mét nçi kh«ng yªn mét bÒ … Ng−êi con g¸i ®ang yªu n o l¹i kh«ng mang trong lßng bªn c¹nh nçi niÒm th−¬ng nhí l nçi bån chån. Th©n phËn nhá bÐ.NÐt ®éc ®¸o trong nghÖ thuËt cña b i ca dao cßn biÓu hiÖn ë kÕt cÊu hai phÇn : 10 c©u ®Çu theo thÓ v n bèn v mét c©u lôc . Ch nh ng ngư i yêu nhau. m nh liÖt Êy ®©u ® l sù ®¶m b¶o cho mét cuéc h«n nh©n h¹nh phóc l©u bÒn. Nói chuy n cư i xin. “mi n là có thú b n chân”.

Nh t là nh ng ñôi tr yêu nhau. thu h p d n ñ n k t lu n b t ng (l i chàng trai) . khó cãi. Träng Thuû ® ®¸nh tr¸o lÉy ná mang vÒ cho TriÖu § . phóng khoáng. MÞ Ch©u tiÕt lé lÉy ná cho chång biÕt. căn cơ.TRäng Thuû theo nh©n vËt chÝnh An D−¬ng V−¬ng B il m An D−¬ng V−¬ng n−íc ¢u L¹c x©y th nh Cæ Loa b¶o vÖ ®Êt n−íc. Nh vua x©y nhiÒu lÇn nh−ng cø x©y xong l th nh l¹i ®æ. n ng cÇu xin nÕu bÞ lõa dèi th× chÕt sÏ biÕn th nh http://ebook. Bên c nh ñó. An D−¬ng V−¬ng v× ná thÇn kh«ng cßn hiÖu nghiÖm ® mÊt n−íc. Cô gái chân ch t. nh vua ® x©y th nh v÷ng ch¾c. §Ò sè 24 Tãm t¾t TruyÖn An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u . m t ng ý phê phán t c thách cư i n ng n . t n t o. áp d ng cái lí "cù nh y" ñáng yêu. Nhê cã “Sø Thanh Giang” l Rïa V ng gióp ®ì. Trong th c t không ai d n cư i b ng "m t con chu t béo". Rïa V ng hiÖn lªn nãi “GiÆc ®ang ngåi ®−êng sau m nh ng−¬i kh«ng biÕt”. Bài ca s d ng các bi n pháp nói quá. TriÖu § cã lÉy ná ® sang ®¸nh chiÕm ¢u L¹c. Chàng trai dí d m.here.ngư i lao ñ ng toát lên qua bài ca dao và ñ l i dư v cho bao nhiêu ngư i cùng c nh ng . Nh t là phép l p lu n lo i tr . An D−¬ng V−¬ng giÕt MÞ Ch©u. Cho nên ñây còn là m t s c m thông cu c s ng nghèo khó. TriÖu § ® t×m c¸ch cÇu h«n c«ng chóa MÞ Ch©u cña ¢u L¹c cho con trai l Träng Thuû. Nh vua ®em MÞ Ch©u ch¹y vÒ ph−¬ng nam. ñi m thú v c a bài ca dao còn ch .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 50 . phép li t kê (l i cô gái) và l i "nói sang" phóng ñ i. Tr−íc khi vÒ Träng Thuû hái MÞ Ch©u nÕu cã chiÕn tranh x¶y ra th× t×m n ng b»ng c¸ch n o. khiÕn TriÖu § nhiÒu lÇn x©m l−îc ¢u L¹c nh−ng ®Òu thÊt b¹i. Rïa V ng cho nh vua lÉy ná ®Ó b¶o vÖ th nh. TÊt c¶ ®−îc ®Æt trong ®èi tho¹i giao duyªn ® t o ra ti ng cư i giàu ý nghĩa. nh ng b c cha m hai bên lo h nh phúc cho con cái ch th y cái nghèo. b c l r t rõ tính cách c a hai ngư i tr tu i này. MÞ Ch©u nãi víi chång t×m theo dÊu vÕt l«ng ngçng. thông minh. Ch c ch n n u thành ñôi trong ñ i th t. h s s ng v i nhau h nh phúc và s thoát nghèo. Tr−íc khi chÕt.

Nhí ng y n o mÑ d¾t t«i ®Õn tr−êng trªn con ®−êng ®Êt nhá v hÑp giê ®©y ® l con ®−êng d¶i nhùa b»ng ph¼ng v réng r i. c¶ líp t«i kÐo nhau ®i lÊy hoa ®em vÒ Ðp v o trang vë th nh nh÷ng c¸nh b−ím xinh xinh. May m¾n lÇn vÒ cña t«i l¹i ®óng v o dÞp nghØ hÌ. Trong sè ®ã cã c¶ líp 6A cña chóng t«i. hai bªn trång hai h ng c©y xanh to¶ rîp bãng m¸t. Ng«i tr−êng rÊt khang trang. hßa nhËp víi b¹n bÌ. mïa hoa g¹o në ré. KØ niÖm ng y x−a hiÖn vÒ.. H«m nay t«i míi cã dÞp vÒ th¨m tr−êng cò.. ®Òu lu«n t−ëng nhí vÒ m¸i tr−êng th©n yªu. ®−îc gÆp nhiÒu thÇy c« gi¸o míi ngay tõ buæi ®Çu c¾p s¸ch ®Õn tr−êng “THCS §«ng C−¬ng”. nh tÇng san s¸t mäc lªn. §«i ch©n t«i cø rÝu l¹i.ch©u ngäc ®Ó tá râ lßng trong s¹ch. T«i ®−a m¾t nh×n vÒ phÝa cæng tr−êng. häc vi tÝnh. thÊy kh¸c l¹ rÊt nhiÒu. C©y hoa g¹o sõng s÷ng tr−íc cæng tr−êng cho nh÷ng b«ng hoa g¹o nh− mät ngän nÕn lung linh chiÕu s¸ng. víi nh÷ng ®å dïng thiÕt bÞ ®Çy ®ñ. Träng Thuû theo vÕt l«ng ngçng t×m thÊy x¸c MÞ Ch©u mang vÒ t¸ng ë th nh Cæ Loa v lao xuèng giÕng m chÕt. Hai bªn con ®−êng dÉn v o v¨n phßng l hai d y ghÕ ®¸ v chËu c¶nh cña c¸c líp kØ niÖm nh tr−êng nh©n dÞp n¨m häc cuèi cÊp cña m×nh. BiÓn cæng ®−îc trang trÝ më réng. ThËt khã t¶ c¶m gi¸c cña t«i khi ngåi trªn xe. Cßn An D−¬ng V−¬ng ®−îc Rïa V ng ®−a xuèng biÓn. kh«ng biÕt m¸i tr−êng x−a giê ®©y ® ®æi thay ra sao ? Lßng n¸o nøc muèn ngay lËp tøc ®−îc nh×n thÊy ng«i tr−êng x−a. ®Ñp ®Ï khiÕn t«i ng¹c nhiªn v« cïng.here. ®an xen v o thùc t¹i : Ve sÇu kªu trªn t¸n l¸. Ng«i tr−êng cò ® cã rÊt nhiÒu ®æi thay.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 51 . Mong ngãng. nh− cã ai ®ã ®øng sau ®Èy t«i ®i vËy. N¬i ® ®−a m×nh ®Õn víi tri thøc. hoa ph−îng. håi hép. nghÜ vÒ th¸ng n¨m häc trß cña m×nh thiÕu thèn rÊt nhiÒu t«i l¹i −íc mong sao ®−îc quay l¹i tuæi häc ng y x−a ®Ó ®−îc häc tËp trong ng«i tr−êng víi nh÷ng thiÕt bÞ hiÖn ®¹i nh− b©y giê : Häc ® n. hoa g¹o në ®á trªn c©y. Buæi liªn hoan cuèi cïng http://ebook. §Ò sè 25 VÒ th¨m tr−êng cò B il m BÊt cø ai ® kh«n lín tr−ëng th nh trªn con ®−êng häc tËp.

thÇy l m chñ nhiÖm líp t«i suèt n¨m n¨m trêi. líp t«i lu«n l líp vÒ muén nhÊt tr−êng. døt kho¸t v nghiªm nghÞ. Tr−íc khi ®i b¸c cßn nãi : http://ebook. b¸c ë mét m×nh. tr×u mÕn ®ang ®øng tren bôc gi¶ng hiÖn ra trong m¾t t«i.Ch¸u quªn thÕ n o ®−îc ¹ ! ChÝnh b¸c ® cho chóng ch¸u mét b i häc bæ Ých cßn g×. Nh©n dÞp vÒ th¨m quª. cã khã kh¨n th¾c m¾c g× ®Òu t©m sù cïng thÇy v nhËn ®−îc ë thÇy nh÷ng lêi khuyªn bæ Ých. ThÇy l thÇy gi¸o d¹y giái cña tr−êng. mäi th nh viªn ®Òu cè g¾ng häc tËp ®Ó kh«ng phô c«ng ¬n thÇy c«. Míi ®Çu b¸c kh«ng nhËn ra t«i. Tõ khi vî mÊt. nguyªn liÖu chñ yÕu l nh÷ng c nh ph−îng. §ã l lo i hoa g¾n bã víi tuæi häc trß hån nhiªn v th¬ méng. trêi tèi sËp lóc n o kh«ng hay. nªn viÖc ¨n uèng kh«ng ®Òu ®Æn. Chóng t«i tin t−ëng ë thÇy. giäng nãi kh n kh n. th−¬ng b¸c. D¸ng thÇy cao cao. nhæ cá cho v−ên rau. T«i kÓ l¹i lÇn ¨n trém æi ® o nh b¸c. kÓ c¶ b¸c. b¸c nãi : . t«i th−êng ë l¹i sau gióp b¸c giÆt giò. b«ng hoa g¹o. c¶ líp t«i ®Òu cè g¾ng häc h nh ch¨m chØ. khu«n mÆt ch÷ ®iÒn. v gÇy h¬n tr−íc. giê ch¸u ® ra tr−êng råi. Hai b¸c ch¸u cïng nhau trß chuyÖn vui vÎ. c¬m n−íc. nh−ng khi nghe t«i nh¾c ®Õn biÖt danh “C« bÐ m¾t kÝnh” m b¸c ® ®Æt cho t«i th× b¸c lªn mét tiÕng. B¸c quay sang hái t«i: Ch¸u ra tr−êng ch−a vËy ? LÇn n y ch¸u vÒ l m g× vËy c« bÐ ? T«i véi tr¶ lêi: . B−íc v o trong líp häc.c¶ líp cïng nhau trang trÝ rrén r ng v vui m¾t.. cã chót qu g× b¸c còng phÇn cho t«i.¤i chao ! c« bÐ m¾t kÝnh ®ang cßn nhí kia ®Êy. HiÓu ®−îc tÊm lßng tËn tuþ cña thÇy. M¶i nãi chuyÖn víi b¸c. Nh−ng lÇn n y vÒ th¨m tr−êng ch¸u thÊy ®æi thay nhiÒu. thÇy ® n v h¸t rÊt hay. Bëi vËy b¸c rÊt quÝ t«i.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 52 . Do lßng h¨ng say nghÒ nghiÖp nªn thÇy gi¶ng b i rÊt tËn t×nh. §i tiÕp ra v−ên sau. TÝnh thÇy kh¶ng kh¸i. h×nh ¶nh ng−êi thÇy th©n th−¬ng. H¬n thÕ n÷a th y cßn l c©y v¨n nghÖ cña tr−êng. cha mÑ. T«i nhanh nh¶u nãi tiÕp: . giê b¸c cã nhiÒu tãc b¹c. ch¸u ghÐ v o th¨m trõ¬ng cò mét chót Êy m .Th−a b¸c. b¸c chÞu thua th«i. t«i t×nh cê gÆp b¸c b¶o vÖ ®ang b¾t s©u.here. T«i ch o b¸c ra vÒ. giäng gi¶ng b i truyÒn c¶m cña thÇy t¹o thªm sù høng thó cña giê häc.. Khi cßn l häc sinh. tuæi thÇy chõng n¨m m−¬i.

N¨m t¸m tuæi.B¸c nhí gi÷ g×n søc khoÎ. Con bÐ nh×n t«i víi vÎ tß mß nh− ®ang chê ®ãn mét c©u chuyÖn cæ tÝch vËy. ë l¹i thªm víi ng«i trõng th©n yªu nh−ng thêi gian kh«ng cho phÐp.B ¬i. Håi t«i ch−a ®Çy mét tuæi. T«i ©u yÕm tr¶ lêi. VËy l ba chØ thÊy t«i qua tÊm ¶nh nhá v t«i còng chØ thÊy ba qua mét tÊm ¶nh ba chôp víi m¸. Ba tr«ng thËt ®Ñp v hiÒn. t×m thÊy nhiÒu niÒm vui míi cho m×nh. ? §øa ch¸u nhá nh¾n cña t«i trong mét lÇn vÒ th¨m quª víi bè mÑ nã ® hái t«i nh− vËy.. Ch¸u sÏ cßn vÒ th¨m tr−êng v th¨m b¸c nhiÒu ®Êy. chÇm chËm b−íc vÒ phÝa t«i. Ng−êi ® n «ng cø ®−a tay ra. nhí viÕt th− cho b¸c nhÐ.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 53 . bëi nã l do cô néi cña ch¸u. M¸ t«i còng ® mÊy lÇn ®i th¨m ba nh−ng kh«ng mang t«i theo ®−îc. chó ý ¨n uèng ®Òu ®Æn.. tÆng cho b ®Êy. § thÕ. ®©y l .. §Ò sè 26 B Thu kÓ chuyÖn chiÕc l−îc ng (KÓ l¹i chuyÖn ChiÕc l−îc ng cña NguyÔn Quang S¸ng) B il m . mét c¸i l−îc ng .Còng ® mÊy chôc n¨m tr«i qua råi nh−ng qu¸ khø vÉn in ®Ëm trong lßng t«i nh− míi chØ h«m qua m th«i. ®õng ¨n m× t«m trõ b÷a b¸c nhÐ. mét h«m t«i ®ang ch¬i ë chßi d−íi bãng c©y xo i tr−íc nh th× bçng nghe cã tiÕng gäi. . ® nh ph¶i nãi lêi t¹m biÖt.here.Sao nã cò vËy b ? . T«i cßn muèn nãi rÊt nhiÒu. giäng lÆp bÆp run run : http://ebook. tr«ng thËt ®¸ng sî. . T«i r¬m rím n−íc m¾t v nãi : .. Nã ng−íc m¾t nh×n t«i : . Dï ®i bÊt cø n¬i ®©u t«i còng sÏ kh«ng quªn ®−îc ng«i tr−êng mét thêi víi bao kØ niÖm vui buån cu¶ chóng t«i.B¸c chóc c« bÐ m¾t kÝnh vÒ quª ch¬i vui vÎ.§ã l c¸i l−îc. dÇn giËt. l bè cña b . vÕt thÑo l¹i cßn ®á öng lªn. ch¸u ¹. ba t«i ph¶i tho¸t li ®i kh¸ng chiÕn..Tr«ng nã cò nh−ng nã l mét kØ vËt v« gi¸. §ã l mét ng−êi ® n «ng víi mét vÕt thÑo d i trªn m¸. T«i quay l¹i.

t«i t−ëng m¸ sÏ ®uæi «ng ta ®i. Kh«ng. ®ang nÊu c¬m th× m¸ t«i ch¹y ®i mua thøc ¨n. ba t«i ®Ñp v hiÒn chø kh«ng nh− ng−êi ® n «ng ®¸ng sî n y.. «ng ta kh«ng cßn d¸m ®−a tay vÒ phÝa t«i n÷a. H«m sau. T«i tù høa víi lßng m×nh nh− thÕ. thÕ m m¸ cßn ch¹y l¹i «m chÇm ng−êi ® n «ng ®ã. t«i ghÐt «ng ta. Tíi giê. MÆc kÖ «ng ta.Ba ®©y con ! .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 54 . Ng−êi ® n «ng Êy ë nh t«i nh÷ng ba ng y. NghÜ r»ng «ng ta thËt ra th× còng tèt ®Êy chø. ba t«i kh«ng hÒ nh− thÕ.Th× m¸ cø kªu ®i. t«i kh«ng thÓ b¾c xuèng ch¾t n−íc ®−îc. t«i còng muèn nhê «ng ta. T«i ph¶i t×m m¸. tíi tÊt c¶ nh÷ng g× ®¸ng sî nhÊt. M¸ dÆn cã g× cÇn th× gäi “ba” gióp cho.here. H¼n «ng ta ®ang mong ®îi t«i gäi «ng ta l “ba” ®©y m . Nåi c¬m to qu¸. t«i ch¼ng hiÓu g× c¶.. Kh«ng.Ba ®©y con ! T«i ngì ng ng. ®ã kh«ng ph¶i l ba t«i. l¹i cßn khãc. L m sao b©y giê. la to : “ M¸ ! M¸ !”. . kh«ng ph¶i ! Ba t«i l ng−êi trong tÊm ¶nh kia c¬.. kh«ng bao giê. §©y l ba t«i sao. m»t tèi sÇm. T«i ghÐt nh÷ng h nh ®éng ®ã tõ «ng ta. m¸ sÏ cøu t«i v ®uæi «ng ta ®i. T«i c ng t×m c¸ch lÈn tr¸nh th× «ng ta l¹i c ng vç vÒ t«i. t«i nh×n ng−êi ®i c¹nh ng−êi ® n «ng Êy dß hái ? . Cã chÕt t«i còng kh«ng thÌm nhê «ng ta..Con kªu råi m ng−êi ta kh«ng nghe. t«i l¹i nãi väng ra : . Nh−ng t«i http://ebook. ¤ng ta d¸m m¹o nhËn l ba t«i. Cßn «ng ta ®øng s÷ng l¹i. T«i nh×n «ng ta. . «ng ta quay l¹i nh×n t«i võa khe khÏ l¾c ®Çu võa c−êi. T«i nhÊt quyÕt kh«ng v sÏ kh«ng bao giê gäi «ng ta l ba. T«i bùc béi.V« ¨n c¬m ! ¤ng ta vÉn ngåi im. ¤ng ta c−êi thËt hiÒn. t«i ph¶i gäi nh−ng chØ nãi træng : . nhiÒu lóc «ng ta thËt hiÒn. m¸ b¶o t«i gäi “ba” v o ¨n c¬m. Kh«ng bao giê. § thÕ th× th«i.C¬m chÝn råi ! ThÕ m «ng ta còng kh«ng quay l¹i. con quû . M¸ ra. Bçng chèc ng−êi ® n «ng l¹ mÆt ®ã l m t«i liªn t−ëng ®Õn nh÷ng con ma. T«i chît nghÜ tíi ng−êi ® n «ng ®ã. ThÕ m l¹i cã chuyÖn. t«i kh«ng chÞu. Lóc Êy. l¹i cßn b¶o t«i “gäi ba ®i con”.. Ba t«i kh«ng cã vÕt thÑo d i nh− vËy. M¸ t«i næi giËn qu¬ ®òa bÕp ®Þnh ®¸nh. t«i vÉn thùc hiÖn lêi høa cña lßng m×nh. t«i chØ gäi “ba” víi ba cña t«i th«i. Kh«ng. VËy l t«i ch¹y vôt v o nh .

T«i g¾p l¹i c¸i trøng c¸ v o chÐn. B×nh th−êng t«i rÊt thÝch ¨n trøng c¸. T«i kh«ng thÓ ngåi víi «ng ta n÷a. Nh−ng t«i cè k×m nÐn ®Ó sang ngo¹i míi khãc. Xuèng bÕn. m¸ ch¸u vÒ thÕ n o còng bÞ ®ßn. L m thÕ n o b©y giê ? C¶ «ng ta v b¸c Ba ®Òu kh«ng muèn gióp t«i. «ng ta g¾p c¸i trøng c¸ to v ng ®Ó v o chÐn t«i. §óng råi. NÕu t«i nhËn c¸i trøng ®ã cã kh¸c g× t«i nhËn «ng ta l ba. T«i kh«ng muèn khãc tr−íc mÆt «ng ta. b−íc ra khái m©m. ThËt may qu¸. c¬m v¨ng tung toÐ kh¾p m©m. Nh−ng còng v× t«i kh«ng muèn nhËn «ng ta l ba. nh o b©y giê ¤ng ta cø ngåi im. B÷a c¬m. sao ch¸u kh«ng gäi ba ch¸u. l¹i kªu lªn : . T«i soi v o chÐn. Ch¸u nãi mét tiÕng “ba” kh«ng ®−îc sao ? §óng vËy. T«i nhãn gãt lÊy c¸i v¸ móc ra tõng v¸ n−íc. ¸nh m¾t t«i b¾t gÆp chiÕc v¸. T«i thÇm nghÜ vËy.here. ch¾t n−íc giïm c¸i ! B¸c Ba . Nh−ng t«i kh«ng quan t©m. B¸c Ba do¹ t«i : . T«i sang nh ngo¹i. t«i thËt l h− ®èn. t«i nh¶y xuèng xuång. råi lÊy dÇm b¬i qua s«ng. M¸ t«i cã http://ebook. ¤ng ta t−ëng t«i ph¶i chÞu thua.kh«ng thÓ gäi «ng ta l ba ®−îc. t«i kh«ng muèn ®iÒu ®ã. bëi «ng Êy kh«ng ph¶i l ba t«i. T«i l¹i nãi træng : . më lßi tãi cè l m cho d©y lßi tãi khua ræn r¶ng.C¬m s«i råi. TiÕng “ba” Êy t«i chØ gi nh cho ba t«i m th«i. T«i hÊt véi c¸i trøng ra.ng−êi ta gäi ng−êi ®i cïng «ng ta nh− vËy .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 55 . Gi¸ nh− ®©y l cña ba g¾p cho m×nh th× hay qu¸.Ch¸u ph¶i gäi “Ba ch¾t n−íc giïm con”.b¶o t«i : . ¤ng ta l ng−êi tèt nh−ng vÉn kh«ng ph¶i l ba t«i. NÕu cßn ngåi cã khi t«i cßn cã nh÷ng h nh ®éng v« lÔ h¬n còng nªn. kh«ng bao giê ®©u nhÐ. t«i kh«ng thÓ gäi ng−êi ® n «ng Êy l “ba” ®−îc. lÆng lÏ ®øng dËy.C¬m s«i råi. khua thËt to. t−ëng t«i ph¶i gäi «ng ta l “ba” råi sao. nh− vËy l t«i trë nªn yÕu ®uèi tr−íc «ng ta. nh−ng t«i kÞp nhËn ra «ng ta kh«ng ph¶i l ba t«i. ¤ng ta cã quyÒn g× m ®¸nh t«i c¬ chø. C¬m trong nåi cø s«i lôc bôc. ¤ng ta vung tay ®¸nh t«i v hÐt lªn : .C¬m m nh o. V¶ l¹i t«i kh«ng muèn ngåi c¹nh «ng ta.Sao m y cøng ®Çu vËy h¶ ? T«i chît nhËn ra h nh ®éng võa råi cña m×nh thËt v« lÔ. T«i sÏ kÓ cho ngo¹i nghe vÒ ng−êi ® n «ng ®¸ng sî Êy ®¸ng ghÐt nh− thÕ n o. T«i c¶m thÊy øc. ph¶i nãi nh− vËy.

. Kh«ng... con quªn råi chø g× ! Kh«ng. Ba ¬i . t«i ph¶i gi÷ ba l¹i. a ..Sao kh«ng gièng. lóc n o t«i còng l«i ¶nh ba ra xem. Bän T©y ®éc ¸c. . C¸i c−êi l m t«i ng¬ ng¸c v tß mß. Ngo¹i kÓ l¹i téi ¸c cña mÊy th»ng T©y ë ®ån. Tõ trong s©u th¼m. Ba nh×n t«i .. Ba ¬i . t«i ch¼ng bao giê quªn ba c¶. Suèt bao nhiªu n¨m t«i chê ®îi ba. T«i lao ®Õn «m chÆt lÊy ba.Sao con biÕt l kh«ng ph¶i ? Ba con ®i l©u.. T«i nh×n kÜ ng−êi ® n «ng t«i ® tõng l¹nh lïng. Ba ® b¾t tay mäi ng−êi råi . t«i ghÐt «ng ta. Ba vÉn nhËn t«i l con.... Cã lÏ thÊy t«i vÒ còng sÏ l m c¶ nh kh«ng vui nªn m¸ t«i còng ch¼ng b¾t. Ba nh×n t«i b»ng ®«i m¾t buån rÇu. T©y b¾n bÞ th−¬ng. Trêi. Ho¸ ra vÕt thÑo Êy l ba t«i ®i ®¸nh T©y.Th«i ! Ba ®i nghe con ! VËy l ba tha thø cho t«i.sang dç t«i vÒ. ngo¹i hái t«i : . T«i b o ch÷a. khe khÏ nãi : .. tÊt th¶y nh÷ng ®iÓm trªn g−¬ng mÆt «ng ®Òu gièng h×nh ba trong ¶nh. Ngo i vÕt thÑo d i ra. t«i lu«n lu«n nhí ®Õn ba. Mäi ng−êi ®Õn ®«ng qu¸. thÕ m ®Õn lóc ba ®i t«i míi nhËn ra ba .. Nh÷ng ng y ba ®i. Ba thËt hiÒn.Ba kh«ng gièng c¸i h×nh chôp víi m¸. nh−ng t«i kh«ng vÒ. Kh«ng... t«i cø ®øng lÆng ë mét gãc. t«i kh«ng thÓ mÊt ba thªm lÇn n÷a : . ba v¸c ba l« lªn vai råi . Ngo¹i c−êi lín. a . . ®i l©u. L m sao t«i quªn c¬ chø. T«i giÉy lªn : .. kh«ng ph¶i v× ba gi m t«i kh«ng nhËn ra ba.. M¸ th× lo söa so¹n h nh lÝ cho ba.here.Còng kh«ng ph¶i gi . S¸ng h«m sau t«i b¶o ngo¹i ®−a t«i vÒ.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 56 . tiÕng ba cø thóc dôc t«i nh−ng cø ®Õn miÖng l nghÑn ®¾ng.. §ªm ®ã. Ba s¾p ®i råi.Ba . T«i khãc : http://ebook. Mäi ng−êi ai còng cã viÖc cña m×nh. §ã ®óng l ba råi..Kh«ng ph¶i . Kh«ng biÕt ba cã vÒ kh«ng.. T«i ® nh thó thËt. Ba còng ®ang ph¶i tiÕp kh¸ch.Ba con.. T«i kh«ng thÝch ë bªn c¹nh «ng ta thªm mét chót n o n÷a.. VËy m m×nh l¹i l m ba buån. ba con gi h¬n tr−íc th«i. mÆt ba con kh«ng cã c¸i thÑo nh− vËy. T«i chît thÊy th−¬ng ba. trèn tr¸nh.. Cßn t«i. ba ! T«i ® kªu thÐt lªn sau bao nhiªu sù ®Ì nÐn. sao con kh«ng nhËn.

T«i biÕt l t«i kh«ng thÓ gi÷ ba l¹i ®−îc n÷a. ThÕ råi ba ®i. M¸ t«i b¶o : . Sau ng y ®Êt n−íc thèng nhÊt. mét h«m. T«i hÐt lªn.mét c©y l−îc. b¸c ® nhËn ra t«i. Lóc Êy t«i ng¹c nhiªn v xóc ®éng l¾m. Vßng tay ba thËt Êm. T«i biÕt ba ® mÊt nh−ng t«i kh«ng ngê ba vÉn gi÷ lêi høa víi t«i . T«i qu¾p chÆt lÊy ng−êi ba. ba kh«ng nãi ®−îc g×. Tr−íc khi ra ®i. Bao nhiªu n¨m qua ®i. T«i sî ba khã gi÷ ®−îc lêi høa cña m×nh.Thu ! §Ó ba con ®i. b¸c ® thùc hiÖn lêi høa víi ba t«i. T«i ®ãn nhËn c©y l−îc ng nh− ®ãn nhËn mét kØ vËt. Lßng t«i ®au th¾t khi nhí tíi ba. Tr−íc khi ®i b¸c Ba chît ch o. . ba ®i nghe con. t«i ® khãc rÊt nhiÒu. C¸i g× cña ba t«i còng quÝ. lóc n o còng lÊy ra ch¶i cho c©y l−îc thªm bãng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 57 . l t×nh phô tö thiªng liªng. Nãi vËy chø t«i ch¼ng cÇn mét c©y l−îc l m g×.Ba ®i råi ba vÒ víi con. T«i chØ cÇn ba m th«i. T«i h«n tÊt c¶ nh− muèn xin lçi tÊt c¶. t«i nghe tin ba t«i tö trËn.Ba ! Kh«ng cho ba ®i n÷a ! Ba ë nh víi con ! Ba bÕ t«i lªn. Nh−ng cuéc gÆp gì chØ trong phót chèc råi mçi ng−êi l¹i ®i mçi ng¶.. . B ngo¹i dç t«i : . T«i biÕt b¸c sî t«i buån nªn nãi vËy.Th«i. Mét lÇn chÆn ®Þch t«i ® gÆp ®−îc b¸c Ba. T«i suy sôp. t«i gÆp l¹i b¸c Ba. . v× bän giÆc t n b¹o kia. T«i giËt m×nh. §ã l tÊm lßng cña ba t«i.here. B¸c Ba nãi dèi t«i r»ng ba t«i cßn sèng. lóc Êy t«i kho¶ng m−êi t¸m.Ch¸u ngo¹i giái l¾m m ! Ch¸u ®Ó ba ch¸u ®i råi ba sÏ mua vÒ cho ch¸u mét c©y l−îc. TÊt c¶ l v× chiÕn tranh. Mét c¶m gi¸c Êm ¸p l¹ th−êng. h«n c¶ vÕt thÑo n÷a. Thèng nhÊt råi ba con vÒ. B¸c b¶o ba tõ khi l m ®−îc c©y l−îc cho t«i. c©u Êy h¬n m−êi n¨m vÒ tr−íc t«i ® ®−îc nghe. Sau mét v i lêi l m quen.Ba vÒ ! Ba mua cho con mét c©y l−îc nghe ba.Kh«ng. T«i nu«i chÝ c¨m thï v sau ®ã t«i ®i l m giao liªn. v cho ®ì nhí t«i. T«i h«n kh¾p mÆt ba. Giê nã sèng l¹i trong t«i. nhÊt l vÕt thÑo. liÒn mÕu m¸o : . B¸c run run ®−a cho t«i c©y l−îc ng . B¸c kÓ cho t«i vÒ ba. Nh−ng ¸nh m¾t cña ba l m b¸c Ba http://ebook. Nh−ng t«i biÕt ®ã l ®iÒu khã cã thÓ tr¸nh khái.

b−ím còng ngõng bay. T«i ®ang n»m ë ®©u thÕ n y ? Nh×n xung quanh t«i míi nhËn ra m×nh ®ang n»m trªn mét th¶m cá xanh m−ít. ba vÉn nghÜ ®Õn t«i. C¹nh ®Êy l mét c¸i giÕng x©y b»ng ®¸ xanh. cßn em ? T«i reo lªn : A ! ChÞ cã ph¶i l chÞ TÊm trong truyÖn TÊm C¸m kh«ng ? ChÞ khÏ gËt ®Çu. Tr«ng chÞ xinh hÖt nh− t«i vÉn th−êng t−ëng t−îng mäi ng y.. ph¶i biÕt ch¨m lo häc h nh ®Ó l m cho ba mÑ vui lßng. råi chóng dån vÒ mét phÝa. mØm c−êi : . em. . Qu¸i l¹. liÒn tiÕn l¹i phÝa giÕng.Em l ai m l¹i lªn ®−îc ®©y ? T«i lo l¾ng : . Tr−íc khi mÊt.. .D¹ ! T«i nh×n xa x¨m lªn b n thê. ch¸u hiÓu råi ¹. Chît t«i thÊy chim ® ngõng hãt. rÝu rÝt vui mõng. h×nh nh− ba ®ang nh×n t«i. chÞ tªn l TÊm.D¹.. T«i quay l¹i phÝa ®ã th× thÊy mét chÞ ¸o tø th©n léng lÉy.. B©y giê th× ch¸u ® hiÓu v× sao ®ã l mét kØ vËt v« gi¸ ch−a. Chim chãc bay quanh chóng t«i hãt nh÷ng http://ebook. d−íi mét gèc c©y b−ëi gi . . t«i kh«ng bao giê quªn ®−îc ba. . c−êi m n nguyÖn. chÞ l−ít nhÑ ®Õn bªn.. vÐn ¸o ngåi xuèng gèc b−ëi.here.Giê c¸c ch¸u ®−îc sèng trong ho b×nh. Nh×n xuèng. rËp rên c¸nh b−ím.D¹. kÐo t«i ngåi theo. T«i c−êi. LÝu lo bªn c¹nh l tiÕng chim. cói xuèng hái ®øa ch¸u nhá. n−íc trong veo.. Tr«ng thÊy t«i. M i m i. th¶ m i m ch¼ng ®Õn n−íc. t«i th¶ xuèng giÕng. em.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 58 . võa ®i võa h¸t.Em ®õng sî. nghe ch−a. th¶ m i.hiÓu r»ng cÇn ph¶i mang c©y l−îc cho t«i. §Ò sè 27 Em gÆp chÞ TÊm B il m ¸nh s¸ng ban mai räi v o m¾t l m t«i cho ng dËy ngì ng ng. Xung quanh t«i mïi hoa th¬m ngan ng¸t. Ví lÊy chiÕc g u ®Ó bªn th nh. T«i c¶m thÊy kh¸t n−íc v« kÓ. .

sî nh÷ng tªn quan l¹i ®éc ¸c. ng¾m nh×n nh÷ng em nhá. nh÷ng dßng s«ng ªm ®Òm uèn khóc. Cßn khi ®−îc xuèng th¨m quª h−¬ng ®Êt n−íc chÞ l mét l n giã th¬m lÆng lÏ trong ®ªm.T«i tá ra muèn chia sÎ xóc ®éng cña chÞ. t«i hái : . Th× ra ® vÒ chiÒu. nh÷ng ng«i nh m¸i ngãi ®á nh− son.Sèng trªn tiªn lßng chÞ vÉn ngæn ngang mét mèi. sao mét ng y l¹i ng¾n qu¸ nh− vËy ! T«i véi hái mét c©u m t«i vÉn Êp ñ tõ lóc gÆp chÞ. ChÞ ® cã cuéc sèng h¹nh phóc nh−ng vÉn cßn bao ng−êi ®au khæ.Em kh«ng nh×n thÊy chÞ v× d−íi con m¾t cña con ng−êi. nh÷ng bê biÓn d¹t d o sãng vç v nhÊt l nh÷ng ng«i tr−êng víi nh÷ng líp häc. nh÷ng b mÑ ngåi kh©u ¸o cho con. sao ng y n o bän em còng nh×n trêi m l¹i kh«ng thÊy chÞ ®©u ? . T«i ng¹c nhiªn qu¸. hïng m¹nh thËt ®Êy ! Kh«ng cßn ph¶i sî giÆc ngo¹i x©m. . nh÷ng träc phó tham lam n÷a.ChÞ TÊm ¬i ! T¹i sao chim chãc l¹i quÊn quýt chÞ thÕ ? ë trÇn gian.. chÞ TÊm ngËm ngïi : . Võa khi Êy mÆt trêi dÞu h¼n l¹i.NÕu ta th−¬ng yªu chóng víi mét tÊm lßng nh©n hËu th× chóng còng th−¬ng yªu ta th«i em ¹ ! http://ebook.. nh÷ng bÐ em ®ang mª m¶i häc b i ! §Êt n−íc m×nh b©y giê to lín.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 59 .lêi ca ®Ñp nhÊt tõ x−a ®Õn nay t«i ch−a tõng ®−îc nghe.V©ng ¹ ! Bän em b©y giê sung s−íng h¬n nhiÒu . ChÞ nh×n nh÷ng c¸nh ®ång b¸t ng¸t. . ChÞ l−ít ®Õn bªn nh÷ng gÇm cÇu.here.ChÞ TÊm ¬i ! H«m tr−íc bän em võa häc b i vÒ chÞ ®Êy ! ChÞ cã biÕt kh«ng ? ChÞ mØm c−êi : ChÞ biÕt chø ! Ng y n o chÞ ch¶ rÏ m©y nh×n xuèng ®Êt n−íc th©n yªu cña chóng m×nh. cã lÏ ® ®Õn lóc ph¶i chia tay: . nh ga. Lêi ca nh− hßa cïng niÒm vui l©ng l©ng cña t«i. T«i hái : . Nh−ng ®iÒu th¾c m¾c cña t«i cßn m¹nh h¬n. bëi t«i nghÜ. Nãi ®Õn ®©y. nh÷ng lòy tre xanh r× r o. chÞ l mét ®¸m m©y ngò s¾c vên quanh mÆt trêi lóc b×nh minh v ho ng h«n.Ng y n o chÞ còng nh×n xuèng h¹ giíi. chim chãc thÊy ng−êi l bay ®i liÒn ! ChÞ TÊm võa vuèt ve mét chó chim xanh biÕc võa tr¶ lêi : . ru cho chóng nh÷ng giÊc ngñ ªm ®Òm. ®Õn víi nh÷ng chó bÐ lang thang. Nh÷ng lóc Êy chÞ ® ®i qua mäi nh .

C©u më ®Çu “hãng m¸t” . Nªn nhí.Nãi xong. che rîp. th¶nh th¬i. chÞ ®øng dËy. Trong bøc tranh ®Ëm m u. tr−íc hÕt ta thÊy mét t− thÕ cña con nguêi ngåi ®ã. Mét ®¸m m©y bay ®Õn. bªn hiªn nh c©y th¹ch lùu s¾c ®á. Nh×n t«i.2 c©u cuèi.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 60 . ChÞ b¶o t«i ngåi lªn.Tr−íc khi chia tay. mét ng«i lÇu v¾ng lÆng. Trong giÊc m¬ chÞ TÊm ® cho t«i mét b i häc. suy ngÉm tõ bøc tranh Êy . chÞ nãi : .ngo¹n c¶nh nh n nh . c©y hoÌ cæ thô ngo i s©n t¸n xanh thÉm. T«i bõng tØnh. nh− b¸o hiÖu giê chia tay ® ®Õn. tõng “®au lßng nhøc ãc” v× vËn n−íc tõng cïng Lª Lîi “dùng cÇu tróc ngän http://ebook. B i th¬ 8 c©u 57 ch÷ gåm mét bøc tranh c¶nh ng y hÌ .here. Nh−ng cã lÏ giÊc m¬ n y kh«ng ph¶i v« t×nh. chît h¹ thËt nhanh. hiÒn l nh th× míi cã h¹nh phóc v÷ng bÒn”. hiÒn l nh th× míi cã h¹nh phóc v÷ng bÒn”. §Ò sè 28 C¶m nghÜ tr−íc C¶nh ng y hÌ cña NguyÔn Tr·i B il m Råi hãng m¸t thuë ng y tr−êng HoÌ lôc ®ïn ®ïn t¸n rîp g−¬ng Th¹ch lùu hiªn cßn phun thøc ®á Hång liªn tr× ® tiÔn mïi h−¬ng Lao xao chî c¸ l ng ng− phñ D¾ng dái cÇm ve lÇu tÞch d−¬ng DÏ cã Ngu cÇm ® n mét tiÕng D©n gi u ®ñ kh¾p ®ßi ph−¬ng.6 c©u ®Çu v mét lêi b×nh. §ã chÝnh l mét triÕt lÝ sèng chÝn ch¾n ë ®êi. nÒn trêi chiÒu r¸ng ®á. ®©y l bøc tranh th¬ cña vÞ t−íng cÇm qu©n tõng x«ng pha trËn m¹c mét thêi. Xem tranh. lóc ®ã míi biÕt r»ng m×nh ® n»m m¬. chÞ muèn khuyªn em r»ng : “Sèng ë ®êi ph¶i tèt bông. Ao sen hång v xa xa l l ng ch i ®ang häp chî. ChÞ TÊm ¬i ! Em sÏ l m theo lêi chÞ dÆn : “Sèng ë ®êi ph¶i tèt bông. V i ba chó ve trªn c¸c c nh c©y. §¸m m©y ®−a t«i bång bÒnh tr«i. Cã mét ng−êi ngåi trªn lÇu tr©m ng©m. T«i nh− ng−êi mÊt träng l−îng. Råi chÞ vÉy tay mét c¸i.

"lao xao". ë ®ã t¹o vËt v con ng−êi ®Òu dang sèng hÕt søc m×nh. song ©m thanh “lao sao” chë hån ®Õn cho ng−êi ®äc c¸i rén r ng nhén nhÞp. NguyÔn Tr i ®èt ch¸y m×nh trong th¬. Sen hång : ®Ëm h−¬ng . m lé ra khu«n mÆt cña mïa hÌ. Con ng−êi n y cã ¸nh m¾t tinh tÕ.. Con ng−êi ho¹ sÜ trong thi nh©n NguyÔn Tr i thÕ kØ XV ë ViÖt Nam cã g× rÊt gÇn gòi ®¹i danh ho¹ H Lan thÕ kØ XIX. "tiÔn". ®Êt n−íc võa qua c¬n binh löa. Ta bÊt ngê nhËn ra ®iÒu k× l¹. Trong bøc tranh n y. C©y hoÌ : t¸n xanh xum xuª. thanh cao. ®Ëm ® h¬i thë sèng. vÊn v−¬ng nÐt quÝ téc. m c¶m nhËn c©y lùu ®ang phun. m ë c¸ch diÔn t¶ nã. ChØ l Bøc tranh phong c¶nh − ? Kh«ng ph¶i ! §Êy l Bøc tranh ®êi. ba m u s¾c n÷a (xanh. hãng m¸t thuë ng y tr−êng". H ng c©y bªn ®−êng còng qu»n qu¹i vÖt löa. míi thÊy quÝ c¸i gi©y phót ng¾n ngñi hiÕm hoi n y. Th¹ch lùu : s¾c ®á . bëi chÊt keo dÝnh cña ®êi th−êng. 3 d¸ng vÎ. to¶ réng . hång) ®Òu cã hån.rùc rì cña tè chÊt khoÎ m¹nh. Ch÷ “phun” cßn l¹ h¬n. say mª. chî c¸ kh«ng râ h×nh.søc sèng v−¬n cao. Ng−êi ng¾m c¶nh cã ®«i m¾t rÊt s nh : 3 lo¹i c©y. Ba lo¹i c©y. thÊy c¶ c¸i kh«ng khÝ yªn b×nh cña c¶ mét l ng quª. Van-gèc vÏ ®ång lóa ta cø ngì c¸nh ®ång bèc ch¸y. míi thÊy c¸i t− thÕ ung dung th−ëng ngo¹n kia l sù h−ëng thô ch©n chÝnh. T¶ c©y. thÝnh gi¸c nhËy bÐn ® gióp NguyÔn Tr i “vÏ” c¶nh b»ng nh¹c. kh«ng trïng lÆp. ®á. Sau t− thÕ Êy. “phun”. n¸o nhiÖt cña cuéc sèng thanh b×nh. http://ebook.cê phÊp phíi”. Van-gèc ®èt ch¸y m×nh trong tranh.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 61 . tr«ng thÊy ®−îc b»ng m¾t th−êng. Ch÷ “®ïn ®ïn”. lÇu cao ®¬n ®éc. Sen hång cè ®Ëm h−¬ng. Ng«n ng÷ cña th¬ thay cho chÊt liÖu m u cña häa l lêi nãi sèng ®éng cña ®êi th−êng.here. Hai phong ®iÖu d©n d v quÝ téc ho hîp. ng©n lªn thiÕt tha cuèi chiÒu. Xa xa. b¨ng m×nh trong tr−êng tranh ®Êu sèng. ®ang tu«n ra s¾c ®á. §Æt trong nçi tru©n chuyªn cña cuéc ®êi NguyÔn Tr i. Ch÷ “®ïn ®ïn” khiÕn ta c¶m nhËn ®−îc sù sèng ®ang n¶y në m¹nh mÏ. th× “d¾ng dái cÇm ve” tÊu lªn ©m thanh cña c©y ® n ®éc huyÒn. v sau n y s¾m vai Èn sÜ m tÊm lßng v× d©n n−íc kh«ng lóc n o yªn “§ªm ng y cuån cuén n−íc triÒu d©ng”. Vanh-x¨ng-Vangèc. "d¾ng dái" l löa sèng rõng rùc trong lßng øc Trai mÆc cho do thêi thÕ «ng ®ang ph¶i lui vÒ quy Èn "Råi. NÕu “lao sao” l khóc ho tÊu cña ®êi sèng d©n sinh. Kh«ng ph¶i ë nh÷ng s¾c m u ®−îc sö dông. Kh«ng t¶ hoa ®á. ba d¸ng vÎ.. Con ve kia còng g¾ng hÕt søc trong nh÷ng tiÕng kªu cuèi cïng. sèng rÊt nhiÖt t©m. Chî ë l ng ch i ®ang n¸o nhiÖt nªn väng xa lao xao.t©m hån nång hËu.

GiÊc m¬ ng n ®êi cña nh÷ng con ng−êi Ph−¬ng §«ng sèng trong thêi trung ®¹i.t©m hån tinh tÕ. ®éc lËp. §ã l t− t−ëng lín. Mong trÞ quèc. NguyÔn Tr i tù r¨n m×nh. §ã l t− t−ëng “th©n d©n” (dÜ d©n vi b¶n) tõng ®−îc v¹ch râ trong B×nh Ng« §¹i C¸o . NguyÔn Tr i ® trùc tiÕp béc lé nçi lßng m×nh trong hai c©u th¬ kÕt. Êy l mét giÊc m¬. ®»m th¾m cña mét con ng−êi hÕt mùc yªu ®êi. GiÊc m¬. B©y giê ®©y. v c¶ mét häc thuyÕt nh©n sinh Êp ñ bËt ra th nh lêi. c¸i hån cña b i th¬. phÈm chÊt cña t©m hån . th× c¸i lâi t− t−ëng cña giÊc m¬ l cña bËc ®¹i trÝ. VËn n−íc cã rèi ren thÕ n o còng mong hai ch÷ th¸i b×nh. C¶nh ng y hÌ (G−¬ng b¸u r¨n m×nh sè 43) kh«ng ®Þnh gi¸o huÊn chung. Víi NguyÔn Tr i. Ph¸p ThuËn ® ph¸t biÓu "VËn n−íc nh− m©y cuèn / Trêi Nam më th¸i b×nh / V« vi trªn ®iÖn c¸c / Xø xø døt ®ao binh". http://ebook. ph¶i l m sao cho cuéc sèng n y trë th nh m i m i v chØ kh¾c kho¶i mét nçi "tiªn −u" Êy m th«i. say mª cuéc sèng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 62 .mét suy ngÉm ®øng riªng. kh¾c kho¶i trong t©m t−ëng. Tõ miªu t¶ sang biÓu c¶m. Bøc tranh C¶nh ng y hÌ cã mét lêi b×nh . ®Õn tËn dßng cuèi cïng.here. −u t− thÕ cuéc. NÕu giÊc m¬ kia l cña bËc ®¹i nh©n. Sau mÊy m−¬i n¨m. L sîi chØ dá x©u chuçi c¶ 8 c©u th¬ l¹i. thêi TiÒn Lª. nh×n ®êi . b×nh thiªn h¹ sao cho d©n gi u n−íc m¹nh l giÊc m¬ cña mét bËc ®¹i nh©n. t×nh c¶m cña t¸c gi¶. t− t−ëng Êy tõng s«i sôc trong h nh ®éng. C¶ b i th¬ 8 ch÷. nh vua ®õng l m ®iÒu g× nhiÔu nh−¬ng th× kh¾p n¬i ®Òu hÕt n¹n binh ®ao.Cho nªn vÏ bøc tranh n y ®©u chØ l chuyÖn cña gi¸c quan chuyªn nghiÖp häa sÜ hay thi sÜ m l n¨ng lùc. NguyÔn Tr i l¹i kh¾c kho¶i kh¸t väng mu«n n¨m n y. Tr−íc ®êi sèng ®ang d©ng tr o. Mong sao cã mét bËc vua hiÒn ®Ó ®−îc yªn æn Êm no h¹nh phóc. v¹n vËt ®Õn sinh linh vui sèng nh− thÕ. ch÷ “d©n” míi bËt ra. Tr−íc h¬n bèn tr¨m n¨m. vÞ vua hiÒn minh Lª Th¸nh T«ng cè søc m×nh còng chØ ®Ó tháa lßng mong muèn : Nh nam nh b¾c ®Òu cã mÆt Lõng lÉy cïng ca khóc th¸i b×nh. ®ã l giÊc m¬ Nghiªu ThuÊn."ViÖc nh©n nghÜa cèt ë yªn d©n". song chÝnh l c¸i nÒn t− t−ëng. yªn l nh thÕ.tõ cá c©y. kh¸ch thÓ sang chñ thÓ. DÔ cã Ngu cÇm ® n mét tiÕng D©n gi u ®ñ kh¾p ®ßi ph−¬ng M¹ch th¬ tõ h−íng ngo¹i sang h−íng néi. r¸t báng trong thi ca.

C©u th¬ l lêi NguyÔn Du than thë cho sù t n lôi cña c¸i ®Ñp trong t©m thÕ chung cña thêi ®¹i bÊy giê. C©u th¬ nguyªn t¾c næi lªn mét NguyÔn Du víi tÊm lßng ®au xãt. bøc tranh v©n cÇu” (Cung o¸n ng©m khóc). §©y l dÞch tho¸t nghÜa. nguyªn t¾c “§éc ®iÕu song tiÒn nhÊt chØ th−”. “líp sãng phÕ h−ng” (Th¨ng Long th nh ho i cæ. Nh÷ng vÇn th¬ cßn sãt l¹i l m rung ®éng tr¸i tim ng−êi ®äc c¸c thÕ hÖ sau. TiÓu Thanh l h×nh ¶nh lÝ t−ëng cña c¸i ®Ñp. ho n mÜ) vèn ® ®−îc biÓu hiÖn th nh hÖ thèng trong th¬ «ng. nh−ng sao nhøc nhèi. l biÓu hiÖn c¸i nh×n tiÕn bé cña NguyÔn Du vÒ ng−êi phô n÷ (hiÖn th©n cña c¸i ®Ñp ho n thiÖn. mét m×nh tr−íc song cöa.here. Nh÷ng “b i bÓ n−¬ng d©u. viÕng hån n ng TiÓu Thanh qua mét tËp s¸ch nhá. C¸i chÕt oan khiªn cña n ng ®Ó th−¬ng ®Ó tiÕc cho bao ng−êi. H¬n thÕ n÷a. Tõ ng−êi ca n÷ ®Êt La Th nh. nh÷ng “cuéc hÝ tr−êng”.. “vòng tang th−¬ng”. H×nh ¶nh “V−ên hoa bªn T©y Hå biÕn th nh b i hoang hÕt” (T©y Hå hoa uyÓn tËn th nh kh−) cè nhiªn chØ cã ý nghÜa t−îng tr−ng. cuéc ®êi nh− chíp m¾t th−êng trë ®i trë l¹i trong th¬ v¨n hËu k× phong kiÕn. N ng cã nhan s¾c.. ®Òu l dÊu tÝch cña nh÷ng biÕn ®éng x héi. råi “mét phen thay ®æi s¬n h ” (V¨n chiªu hån). ë n ng cã sù thèng nhÊt gi÷a vÎ ®Ñp h×nh thÓ v vÎ ®Ñp t©m hån. cã t i v¨n ch−¬ng. ng−êi g¶y ® n Long http://ebook... xãt xa.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 63 . §ã l duyªn cí ®Ó sang c©u sau bËt lªn tiÕng thæn thøc cña tr¸i tim nh©n hËu NguyÔn Du. Hai c©u sau l h×nh ¶nh n ng TiÓu Thanh. Thæn thøc bªn song m¶nh giÊy t n. sèng tr−íc ®ã ba thÕ kØ.§Ò sè 29 C¶m nghÜ vÒ §éc TiÓu Thanh kÝ cña NguyÔn Du B il m B i th¬ më ra víi c¶nh hoang phÕ : Hå T©y c¶nh ®Ñp ho¸ gß hoang C¶m xóc tr−íc nh÷ng ®æi thay x héi. Chïa TrÊn B¾c). NguyÔn Du chØ gîi nh÷ng nÕt tiªu biÓu nhÊt : Son phÊn cã thÇn ch«n vÉn hËn V¨n ch−¬ng kh«ng mÖnh ®èt cßn v−¬ng N ng TiÓu Thanh tiªu biÓu cho nh÷ng ng−êi con g¸i “hång nhan b¹c mÖnh”. Nh¾c ®Õn mét t i n÷ cã sè phËn oan nghiÖt. Ch¬i ® i kh¸n xu©n TrÊn Vâ.

PhÇn sau b i th¬. sinh nhai lç c¶ ®«i) Hay : Tr¸ng niªn ng diÖc vi t i gi¶ B¹ch ph¸t thu phong kh«ng tù ta (VÜnh Ch©u LiÔu Tö HËu cè tr¹ch) (Ta còng t i hao khi tuæi trÎ Giã thu ®Çu b¹c luèng buån thay) ChÝnh v× thÕ hai c©u kÕt b i th¬ l mét bÇu t©m sù. luþ phÇn d−” ? Sè phËn bi th¶m cña TiÓu Thanh cïng tËp th¬ cña n ng khiÕn cho ng−êi ta xãt th−¬ng.here. H¬n thÕ n÷a.Th nh råi §¹m Tiªn v cao ®é l n ng KiÒu. nh÷ng bËc n÷ l−u trong x héi x−a. Cã c¸i g× day døt tm i trong hai côm tõ ®èi nhau theo lèi l−u thuû “liªn tö hËu. §äc th¬ ch÷ H¸n cña «ng nhiÒu lÇn ta thÊy sù kh¼ng ®Þnh Êy. ¤ng kh¸i qu¸t mèi uÊt hËn cña TiÓu Thanh kh«ng chØ l cña riªng n ng ch−a t×m ra lêi gi¶i ®¸p (thiªn nan vÊn). nuèi tiÕc. (T¹p thi I) (B¹c ®Çu tr¸ng sÜ ngÈng kªu trêi Dòng khÝ. sinh kÕ l−ìng mang nhiªn. mét c©u hái ch¸y lßng : Ch¼ng biÕt ba tr¨m n¨m lÎ n÷a Ng−êi ®êi ai khãc Tè Nh− ch¨ng ? http://ebook. nçi ®au Êy : Tr¸ng sÜ b¹ch ®Çu bi h−íng thiªn Hïng t©m. phong nh . c©u th¬ nguyªn t¸c dåi d o ý nghÜa. hai c©u th¬ cßn l sù kh¸i qu¸t sè phËn bi th¶m cña nh÷ng trang t i tö. cïng víi sù kh¸i qu¸t ®−îc ®Èy cao l liªn t−ëng cña NguyÔn Du.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 64 . Nçi oan k× l¹ cña nh÷ng con ng−êi phong vËn nh− n ng còng l nçi oan cña bao ng−êi. võa thÓ nghiÖm : C¸i ¸n phong l−u kh¸ch tù mang “Phong vËn k× oan ng tù c−”. mét c¸i nh×n ®au ®¸u. m mÖnh b¹c. m NguyÔn Du võa quan s¸t. C©u th¬ kh«ng chØ l lßng tiÕc th−¬ng m cßn h m ý tè c¸o thãi tôc phong kiÕn ®éc ¸c ® ch ®¹p lªn con ng−êi. NguyÔn Du kh¼ng ®Þnh m×nh ®øng trong sè nh÷ng ng−êi t i hoa.

xãt xa cã thÓ xem nh− mét biÓu d−¬ng. ChiÕc g¹ch nèi xuyªn thêi gian. mäi thêi ®¹i vÒ th¸i ®é nh©n hËu. gi÷a sù xãt th−¬ng cho kiÕp ng−êi mÖnh b¹c v lßng tr©n träng ngîi ca nh÷ng phÈm chÊt cao ®Ñp cña con ng−êi. con ng−êi ®Çy t i n¨ng. sù ho n thiÖn ho n mÜ thÓ chÊt v t©m hån con ng−êi.NguyÔn Du ®au ®ín khi nghÜ tíi mèi hËn v¨n ch−¬ng. lu«n khao kh¸t sù c¶m th«ng cña ng−êi ®êi. Ng−êi cung n÷ cña NguyÔn Gia ThiÒu ®a t i l thÕ: C©u cÈm tó ® n anh hä Lý http://ebook. kh«ng ph¶i Ýt h×nh ¶nh nh÷ng ng−êi phô n÷ "t i hoa b¹c mÖnh". gÇn gòi víi cuéc ®êi. B il m Trong gia t i thi ca phong phó cña ®¹i thi h o d©n téc NguyÔn Du. VËy l tõ sè phËn cña n ng TiÓu Thanh. ho i b o lín m lu«n gÆp ho¹n n¹n. B i th¬ víi ph−¬ng thøc tr÷ t×nh. Nçi ®ång c¶m cña c¸c thêi ®¹i víi nhau. tr¾c trë trªn con ®−êng ®êi gËp ghÒnh gi÷a ®ªm ®en x héi phong kiÕn. §Ò sè 30 Ph©n tÝch b i th¬ §éc TiÓu Thanh kÝ ®Ó thÊy ®−îc tÊm lßng ®ång c¶m s©u s¾c cña NguyÔn Du víi n ng TiÓu Thanh còng l nh÷ng t©m sù. b y tá nh÷ng day døt tr¨n trë cña m×nh. t×nh c¶m. s©u s¾c trong chñ nghÜa nh©n ®¹o cña NguyÔn Du. §ã còng l mét ph−¬ng diÖn quan träng. mét quan niÖm nh©n v¨n vÒ ng−êi phô n÷ nãi riªng v nh÷ng ng−êi t i hoa trong x héi nãi chung. giäng th¬ ch©n th nh.here. tranh ®Êu cho mét gi¸ trÞ. th«ng c¶m. Trong th¬ v¨n trung ®¹i. nçi oan phong vËn cña m×nh sÏ bÞ ch«n vïi trong líp bôi cña thêi gian. ¤ng kh¾c kho¶i mong chê mét sù c¶m th«ng cña hËu thÕ. §ã l nh÷ng b i m NguyÔn Du cã thÓ trùc tiÕp béc lé nh÷ng t©m t−. kh«ng gian Êy cã ý nghÜa nh− mét yªu cÇu phæ qu¸t ®Æt ra cho mäi d©n téc. l n¹n nh©n cña c¸i quy luËt "hång nhan ®a tru©n". Bëi vËy b i th¬ l sù kÕt hîp h i ho gi÷a nçi th−¬ng ng−êi v sù th−¬ng m×nh. Trong b i th¬ "§éc TiÓu Thanh ký" nh÷ng t©m sù Êy cña NguyÔn Du l¹i cã ®−îc sù t−¬ng ®ång. tr−íc hÕt l sù c¶m th«ng ®èi víi c¸i ®Ñp. NguyÔn Du liªn t−ëng tíi sè phËn m×nh xem nh− ng−êi “cïng héi cïng thuyÒn”. bé phËn th¬ ch÷ H¸n cã vai trß kh¸ ®Æc biÖt. suy ngÉm vÒ chÝnh cuéc ®êi nh th¬. B i th¬ l lêi kÝ th¸c t©m sù cña NguyÔn Du.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 65 . Con ng−êi Êy gi u lßng yªu th−¬ng nh©n hËu. sè phËn t i s¾c m bÊt h¹nh cña TiÓu Thanh.

§©y l mét nÐt míi mÎ trong Chñ nghÜa nh©n ®¹o NguyÔn Du.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 66 . nhan s¾c. xãt xa m khãc cho ®êi hång nhan. §¹m Tiªn. ph¶i nãi r»ng chØ ®Õn NguyÔn Du míi xuÊt hiÖn c¶ mét líp ng−êi mang trän c¸i sè kiÕp b¹c mÖnh Êy: KiÒu.. th¬ phó.NÐt ®an thanh bËc chÞ ch ng V−¬ng" v : "Cê tiªn. PhÇn tinh hoa ®Ó l¹i cho ®êi còng tiªu tan chØ v× c¸i lßng ghen tu«ng Ých kû..mét ng−êi con g¸i xa vÒ thêi gian. t« ®Ëm thªm Ên t−îng hoang v¾ng. l phÇn d− c¶o. xãt th−¬ng hÕt søc ch©n th nh víi sè phËn TiÓu Thanh. C¶nh ®Ñp T©y Hå giê chØ cßn gß hoang còng nh− tÊt c¶ nh÷ng g× cßn l¹i cña TiÓu Thanh t i s¾c chØ l mét m¶nh giÊy t n. Bëi thÕ dÔ hiÓu v× sao cuéc ®êi TiÓu Thanh . Tuy nhiªn. nhÊt l t i hoa v¨n ch−¬ng. Nh−ng chØ tõng Êy th«i còng ®ñ ®Ó nh th¬ mét m×nh th−¬ng c¶m. NguyÔn Du víi tÊm lßng nh©n ®¹o bao la s©u s¾c cña m×nh ® thÓ hiÖn mét sù ®ång c¶m. t n ¸c cña ng−êi vî c¶. §èi t−îng m NguyÔn Du th−¬ng c¶m. Sù biÕn ®æi tang th−¬ng cña c¶nh gîi mèi th−¬ng t©m ®Õn ng−êi.here. NguyÔn Du dïng ch÷ "tËn" nh− muèn xo¸ s¹ch mäi dÊu vÕt cña c¶nh ®Ñp T©y Hå. c¸ch vÒ kh«ng gian l¹i nhËn ®−îc sù c¶m th«ng s©u s¾c nh− thÕ tõ nh th¬. ng−êi ca n÷ ®Êt Long Th nh. Sù biÕn ®æi ®au th−¬ng Êy cña cuéc ®êi n ng nh− ®−îc hiÖn h÷u trong c¶nh vËt : Hå T©y c¶nh ®Ñp ho¸ gß hoang Thæn thøc bªn song m¶nh giÊy t n Trong nguyªn v¨n.. r−îu th¸nh ai ®ang L−u Linh. quan t©m kh«ng chØ l "thËp lo¹i chóng sinh" ®ãi nghÌo ®au khæ. Cuéc ®êi cuèi cïng còng vïi ch«n trong nÊm må khi ®ang ®é xu©n xanh tuæi trÎ. RÊt nhiÒu t×nh c¶m cña «ng h−íng vÒ nh÷ng kÎ t i hoa. t n t¹ cña gß hoang. Sè phËn cña hä n»m trong m¹ch c¶m høng chung cña NguyÔn Du v thÓ hiÖn tÊm lßng nh©n ®¹o bao la ë «ng. §Õ ThÝch l l ng tri ©m nh−ng råi rèt cuéc còng chØ bÞ nhèt n¬i cung cÊm m nuèi tiÕc qu¸ khø. TiÓu Thanh còng ®Çy ®ñ t i hoa. ng−êi ca n÷ ®Êt Long Th nh ®Òu ph¶i høng chÞu: R»ng: Hång nhan tù thuë x−a C¸i ®iÒu b¹c mÖnh cã chõa ai ®©u (TruyÖn KiÒu) T i s¾c cña nh÷ng con ng−êi Êy th× ®−îc ngîi ca l nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn cao ®Ñp nh−ng b¶n th©n hä th× l¹i bÞ ® y ®o¹. ChÝnh sè kiÕp cña TiÓu Thanh t¹o nªn c¸i mèi hËn ng n n¨m ®Ó NguyÔn Du nh¾c ®Õn trong hai c©u luËn: Mèi hên kim cæ trêi kh«n hái C¸i ¸n phong l−u kh¸ch tù mang http://ebook. ch¸n n¶n hiÖn t¹i v lo sî cho t−¬ng lai. TiÓu Thanh trong ®êi thùc 300 n¨m tr−íc còng nh− n ng KiÒu. ch ®¹p.

ng−êi ®êi sau th−¬ng ng−êi ®êi nay.Mèi hËn Êy hái trêi kh«ng thÊu. còng l kÎ "t i tö ®a cïng" l¾m sù lËn ®Ën gian nan th× 300 n¨m sau biÕt cßn ai trong thiªn h¹ t−ëng nhí. Nh− vËy. Tè Nh− tö l m truyÖn Thóy KiÒu. t×nh th−¬ng cña NguyÔn Du ®èi víi Tiªñ Thanh l t×nh c¶m cña nh÷ng ng−êi tuy xa c¸ch vÒ ho n c¶nh nh−ng l¹i t−¬ng ®ång trong c¶nh ngé. ng¾n gän”. chØ cã nh÷ng kÎ cïng héi cïng thuyÒn l cã thÓ cïng nhau than thë. hai ch÷ t i t×nh thËt l c¸i mèi th«ng luþ cña bän t i tö kh¾p trong gÇm trêi v suèt c¶ x−a nay vËy". B il m Kh¸t väng yªu n−íc kh«ng chØ kh¼ng ®Þnh tr−íc nh÷ng biÕn cè. trí trªu cña t¹o ho¸ víi nh÷ng kÎ t i n¨ng ® trë th nh mèi hËn cña mu«n ®êi v kh¾p chèn. Nãi c¸ch kh¸c sù ®ång c¶m lín lao cña NguyÔn Du d nh cho TiÓu Thanh cã ®−îc bëi NguyÔn Du l ng−êi ®ång c¶nh. t i tö m nh©n ¸i bao la. sù kiÖn. Ýt hay nhiÒu linh hån v¨n ch−¬ng. TiÓu Thanh rèt cuéc cßn cã ®−îc mét NguyÔn Du tri ©m tri kû rá lÖ xãt xa. §Ò sè 31 C¶m nhËn bµi th¬ VËn n−íc (Quèc té) cña §ç Ph¸p ThuËn ®Ó lµm s¸ng tá ý kiÕn sau : "Bµi th¬ cã ý nghÜa nh− mét tuyªn ng«n hoµ b×nh. t i hoa "h÷u thÇn" Êy cßn cã ®−îc sù an ñi. §óng nh− Méng Liªn §−êng chñ nh©n NguyÔn §¨ng TuyÕn tõng nhËn xÐt r»ng: "Thóy KiÒu khãc §¹m Tiªn. ng−êi ®êi nay th−¬ng ng−êi ®êi x−a.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 67 . cßn 6 c©u sau nÆng mét khèi t×nh. Khèi t×nh Êy xÐt riªng ra th× l sù xãt xa cho sè kiÕp TiÓu Thanh v nh÷ng b¨n kho¨n vÒ cuéc ®êi chÝnh t¸c gi¶. http://ebook. Tõ nçi th−¬ng m×nh m xãt xa cho ng−êi. B i th¬ cã kÕt cÊu ®Æc biÖt: hai c©u ®Çu l c¶nh vËt.here. NguyÔn Du míi cã c¬ héi suy ngÉm v göi g¾m. Bëi mét lÏ. tiÕc th−¬ng. Nh−ng ë tÇng s©u kh¸i qu¸t nã l nçi niÒm cña c¶ mét líp kÎ sÜ t i hoa. nhan s¾c. B i th¬ “VËn n−íc” (Quèc té) cña §ç ThuËn mang ý nghÜa thêi ®¹i nh− thÕ. day døt cho kiÕp m×nh. Qu¶ thùc c¸i sù v« t×nh. Nh−ng cßn NguyÔn Du. Lßng th−¬ng ng−êi khëi ph¸t tõ sù th−¬ng m×nh nªn c ng ch©n thùc v s©u s¾c. §ã l c¸i t©m sù b¨n kho¨n kh«ng thÓ cã lêi gi¶i ®¸p m chØ nhê qua tr−êng hîp TiÓu Thanh. nh÷ng sù kiÖn lÞch sö cïng víi sù ra ®êi cña tuyªn ng«n ®éc lËp trong “Nam quèc s¬n h " cña Lý Th−êng KiÖt m cßn ®−îc thÓ hiÖn trong nh÷ng b¶n tuyªn ng«n ho b×nh ng¾n gän. hái ®Êt kh«ng hay. V tõ sù th−¬ng c¶m cho ng−êi l¹i tiÕp tôc gîi lªn bao b¨n kho¨n. viÖc tuy kh¸c nhau m lßng th× l mét. NguyÔn Du tù nhËn m×nh còng m¾c c¸i nçi oan kú l¹ v× nÕt phong nh t i hoa.

§Êt n−íc muèn bÒn v÷ng. Nh−ng còng h m ý cßn nhiÒu ®iÒu cÇn ph¶i th¸o gì ? T©m tr¹ng cña t¸c gi¶ l tiÕng nãi cña mäi ng−êi mäi thêi.chØ cÇn hai ch÷ Th¸i b×nh.here. vÒ môc ®Ých cña mu«n d©n . VÝ nh− TrÇn Quang Kh¶i. C©u th¬ “Nam thiªn lÝ th¸i b×nh” thËt trang träng. ®èi néi. c¸ch nãi qua nghÖ thuËt so s¸nh thËt cô thÓ v dÔ hiÓu v còng thËt s©u s¾c. sù lùa chän... sau cuéc kh¸ng chiÕn chèng qu©n M«ng Nguyªn. ViÖc n−íc cã ý nghÜa kh¸i qu¸t nh− ®èi nh©n xö thÕ... cñng cè quèc phßng vv. r¾n rái. d i l©u. Lóc bÊy giê th¸i b×nh cã nghÜa l ho b×nh. tiÕp theo ®−îc minh chøng b»ng lÞch sö d©n téc mét ng n n¨m. Tr−¬ng H¸n Siªu sau chiÕn tranh trë l¹i B¹ch http://ebook. c« ®äng nãi ®−îc nh÷ng kh¸t väng cña mét thêi : kh¸t väng ho b×nh . Nãi ®Õn n−íc l nãi ®Õn “viÖc n−íc” ta th−êng nghÜ ®Õn chÊt trÝ tuÖ. “Nam thiªn lÝ” l “ë gãc trêi Nam” kh¸t väng cña Ph¸p ThuËn nãi ®Õn ch÷ “Th¸i B×nh”. sù d i l©u. ng¨n kÎ thï bªn ngo i. dÑp yªn bän quÊy rèi bªn trong. ®èi ngo¹i víi c¸c n−íc l¸ng giÒng. NghÖ thuËt so s¸nh l m cho c©u th¬ ®anh thÐp. mong muèn ®Êt n−íc lu«n sèng trong c¶nh th¸i b×nh. ch¨m sãc mu«n d©n cho “s©u rÔ bÒn gèc”. Hai c©u th¬ më ®Çu nh th¬ viÕt : Quèc té nh− ®»ng l¹c Nam thiªn lÝ th¸i b×nh (VËn n−íc nh− m©y quÊn Trêi Nam më th¸i b×nh) Dïng nghÖ thuËt so s¸nh : "Quèc té nh− ®»ng l¹c". ph¸t triÓn thÞnh v−îng. thÕ m ®−îc so s¸nh víi h×nh ¶nh thËt cô thÓ “nh− m©y quÊn”. §ã chÝnh l kh¸t väng ®−îc kh¼ng ®Þnh tõ ®©y. lo¹n l¹c. “Quèc té” l viÖc n−íc. B i th¬ chØ cã 4 c©u h m sóc. phß vua TrÇn vÒ l¹i kinh ®« Th¨ng Long còng nªu ph−¬ng ch©m "Th¸i b×nh nªn g¾ng søc / Non n−íc Êy ng n thu".h¹nh phóc trong ®ã cã viÖc øng xö cña nh vua víi mu«n d©n. ý nghÜa cña nã ch¼ng ph¶i chØ sù v÷ng bÒn. muèn th¸o gì rèi ren.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 68 . Nh th¬ tr¶ lêi víi Lª §¹i H nh nh− vËy chÝnh l tuyªn ng«n ng¾n gän vÒ ho b×nh.“VËn n−íc” (Quèc té) ®−îc viÕt khi §ç Ph¸p ThuËn tr¶ lêi kÕ s¸ch “b×nh thiªn h¹” víi Lª §¹i H nh sau n¨m 981. Yªu n−íc. tõ buæi ®Çu më nÒn ®éc lËp d©n téc. ph¸t triÓn thÞnh v−îng.

VÉn mang tÝnh chÊt cña c¶m høng yªu n−íc nh−ng kh«ng ph¶i trong nh÷ng sù kiÖn lÞch sö träng ®¹i cña d©n téc m “VËn n−íc” ®−îc ®Æt trong ho n c¶nh cô thÓ khi ®Êt n−íc b×nh yªn. T¹i sao nh vua l¹i “V« vi” ? H nh ®éng cña nh vua l ph¶i tu nh©n tÝch ®øc. gß ®Çy x−¬ng kh«". XuÊt ph¸t n y ch¼ng ph¶i l t×nh yªu ®Êt n−íc s©u s¾c ®ã sao ? NÕu hai c©u th¬ ®Çu l tuyªn ng«n l môc ®Ých. l kh¸t väng ho b×nh th× hai c©u th¬ sau l gi¶i ph¸p. (V« vi trªn ®iÖn c¸c Chèn chèn t¾t ®ao binh ) Hai ch÷ “v« vi” mang râ b¶n chÊt t− t−ëng L o Tö.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 69 . Kh«ng nªn hiÓu “v« vi” l kh«ng l m g×. “V« vi c− ®iªn cai Xø xø tøc ®ao binh”.here. kh«ng tr¸i víi qui luËt tù nhiªn. §Õn thêi hiÖn ®¹i. §øc s¸ng. trong c¶nh "S«ng ch×m gi¸o g y. t©m trong http://ebook. thuyÒn cho chóng rót qu©n vÒ n−íc : "Hä ® tham sèng sî chÕt m hßa hiÕu thËt lßng / Ta lÊy to n qu©n l h¬n ®Ó nh©n d©n nghØ søc". noi g−¬ng l m theo. b i ca cÊt lªn cuèi cïng l b i ca ho b×nh : GiÆc tan mu«n thuë th¨ng b×nh Bëi ®©u ®Êt hiÓm cèt m×nh ®øc cao NguyÔn Tr i trong B×nh Ng« ®¹i c¸o còng ® tuyªn bè vÒ chñ tr−¬ng n y khi chÊp nhËn sù ®Çu h nh cña qu©n x©m l−îc Minh.§»ng Giang. "Trêi Nam më câi th¸i b×nh". cÊp ngùa. Tuyªn ng«n ®éc lËp hay Lêi kªu gäi kh¸ng chiÕn cña n−íc ViÖt Nam míi ®Òu xuÊt ph¸t tõ nguyÖn väng "Chóng ta muèn hßa b×nh". chiÕn tr−êng x−a. C©u th¬ chØ râ vai trß cña ng−êi l nh ®¹o ph¶i lÊy nh©n c¸ch phÈm chÊt cña m×nh ®Ó l m “G−¬ng b¸u r¨n m×nh”. "buån v× c¶nh th¶m". c©u th¬ kh«ng nÆng gi¸o huÊn ®¹o ®øc cña “V¨n dÜ t¶i ®¹o” (V¨n ch−¬ng l con thuyÒn chë ®¹o ®øc) m ng¾n gän nh− mét ch©n lÝ. ph¶i cã søc c¶m ho¸ d©n míi ®−îc nh©n d©n kh©m phôc. Trong b i th¬ n y “v« vi” cßn mang ý nghÜa khuyªn con ng−êi h nh ®éng hîp víi lÏ tù nhiªn. §ã chÝnh l chØ th¸i ®é sèng phï hîp víi tù nhiªn. l h nh ®éng thÓ hiÖn tr¸ch nhiÖm cña nh vua víi mu«n d©n.

nh vua ph¶i trë th nh g−¬ng s¸ng. kh¸t väng cña cha «ng trong suèt chiÒu d i lÞch sö. B i th¬ thÊm v o nhËn thøc. Tõ Quèc té cho ®Õn tËn h«m nay. TÊt c¶ còng l ®Ó tho¶ niÒm mong mái cã mét tiÕng ® n Th¹ch Sanh. triÒu ®×nh. cung ®iÖn nh vua ph¶i gi÷ m×nh nh−ng nh− vËy kh«ng ph¶i l quan liªu.here. h¹nh phóc. muèn cho ®Êt n−íc th¸i b×nh. chiÕn tranh kh«ng x¶y ra. B i th¬ chØ cã 4 c©u 20 tiÕng nh−ng ® thÓ hiÖn ®−îc b¶n th«ng ®iÖp vÒ kh¸t väng ho b×nh h¹nh phóc cña Ph¸p ThuËn mét ng n n¨m tr−íc.. hïng hån vÒ nÒn http://ebook. Côm tõ “c− ®iÖn c¸c” hiÓu ®a nghÜa : “c−” l “ë” nh−ng cã thÓ hiÓu l c− xö. Tãm l¹i. Cho ®Õn tËn h«m nay.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 70 . §Êt n−íc ho b×nh th× d©n Êm no.. Nh vua ph¶i hiÓu ®−îc d©n. yªn d©n l m träng. §Ò sè 32 H·y l m s¸ng tá lý t−ëng nh©n nghÜa m NguyÔn Tr·i lÊy l m tiÒn ®Ò lý luËn v l nÒn t¶ng t− t−ëng trong “B×nh Ng« ®¹i c¸o” B il m B×nh Ng« ®¹i c¸o l hiÖn t−îng cã mét kh«ng hai trong lÞch sö v¨n häc ViÖt Nam. l b¶n tuyªn ng«n ®anh thÐp. tù m×nh g©y hÊn. cho ta niÒm tin v÷ng ch¾c v o kÕ trÞ n−íc lÊy ho b×nh. b»ng tiÕng nãi ho b×nh dÑp yªn qu©n m−êi t¸m n−íc. mong mái cã tiÕng ® n Vua ThuÊn g¶y khóc Nam phong thanh b×nh "DÔ cã Ngu cÇm ® n mét tiÕng / D©n gi u ®ñ kh¾p ®ßi ph−¬ng".míi qui tô ®−îc søc d©n. V« vi do vËy l kh«ng nhòng nhiÔu ®êi sèng nh©n d©n.nh©n vËt to n t i sè mét cña thêi phong kiÕn .®Ó cho nh©n d©n yªn h−ëng th¸i b×nh. N¬i ®iÖn c¸c.b i c¸o kh«ng chØ l sù tuyªn bè vÒ th¾ng lîi cña sù nghiÖp “B×nh Ng«” nh− mÖnh lÖnh m Lª Lîi giao phã. mÖnh lÖnh víi d©n. Víi ngßi bót cña ng−êi anh hïng d©n téc NguyÔn Tr i . H¬n thÕ. t¸c phÈm ® trë th nh ¸ng “Thiªn cæ hïng v¨n” mu«n ®êi bÊt hñ. øng xö víi d©n hîp lÝ víi qui luËt tù nhiªn Êy ch¼ng ph¶i l kÕ s¸ch trÞ n−íc l©u d i trong quan hÖ nh©n qu¶ ®ã sao.

Trong th¬ v¨n cña m×nh. §em l¹i cuéc sèng Êm no. an d©n. Néi dung n y kh«ng thÊy trong t− t−ëng.here. Víi t− c¸ch l vÞ qu©n s− lçi l¹c cña cuéc khëi nghÜa Lam S¬n. no Êm cho d©n còng ®ång nghÜa víi viÖc ph¶i chiÕn ®Êu ®¸nh ®uæi kÎ thï cña nh©n d©n.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 71 . yÕu t¹i an d©n” Nh©n nghÜa tr−íc hÕt v h¬n ®©u hÕt ®−îc thÓ hiÖn ë môc tiªu an d©n. NguyÔn Tr i n©ng lý t−ëng. yªn æn cho d©n vèn l t− t−ëng c¶ ®êi NguyÔn Tr i theo ®uæi. l bän “cuång Minh” gi y xÐo lªn cuéc sèng nh©n d©n g©y ra bao tai ho¹. ngay ë nh÷ng c©u ®Çu tiªn NguyÔn Tr i kh«ng nãi ®Õn nh©n nghÜa mét c¸ch chung chung m chØ b»ng mét hai c©u ng¾n gän «ng ®i v o kh¼ng ®Þnh h¹t nh©n c¬ b¶n. §ã l trõ b¹o. t©m c«ng”. Cao h¬n thÕ. Lý t−ëng nh©n nghÜa cña nh©n d©n ta l ®iÓm cèt lâi ® ®−îc NguyÔn Tr i kh¼ng ®Þnh mét c¸ch m¹nh mÏ ngay tõ c©u ®Çu tiªn cña t¸c phÈm : “Nh©n nghÜa chi cö. ch¨m lo cho nh©n d©n. D©n gi u ®ñ kh¾p ®ßi ph−¬ng” Còng lu«n c¸nh c¸nh “l m cho kh¾p th«n cïng xãm v¾ng kh«ng cßn tiÕng hên giËn o¸n sÇu”. mét lý t−ëng. diÖt trõ nh÷ng kÎ tham t n b¹o ng−îc. V ®iÓm cèt lâi m “B×nh Ng« ®¹i c¸o” thÓ hiÖn ë c¶ hai t− c¸ch Êy chÝnh l lý t−ëng “nh©n nghÜa” m nh©n d©n ta m i m i ngîi ca v h−íng tíi. Nh©n nghÜa tr−íc hÕt thÓ hiÖn ë lßng th−¬ng d©n. cèt lâi v cã gi¸ trÞ nhÊt. §iÒu quan träng l ë ®©y. «ng kh«ng Ýt lÇn nh¾c ®Õn ®iÒu ®ã : “DÏ cã Ngu cÇm ® n mét tiÕng. KÎ thï cña nh©n d©n ë ®©y ®−îc NguyÔn Tr i x¸c ®Þnh cô thÓ l kÎ thï x©m l−îc. triÕt lý nh©n nghÜa cña ®¹o lý Khæng . MÆt kh¸c. nçi niÒm Êy lªn th nh mét ch©n lÝ. t− t−ëng Êy vÉn thÓ hiÖn mét c¸ch s¸ng ngêi: chóng ta ®¸nh giÆc b»ng m−u kÕ v ®¸nh v o lßng ng−êi: “m−u ph¹t. trong quan hÖ víi kÎ thï x©m l−îc. VÊn ®Ò cèt lâi ®ã cña t− t−ëng nh©n nghÜa ®−îc thÓ hiÖn ë c¶ hai mÆt thèng nhÊt : quan t©m ®Õn sù yªn æn. ®Õn møc: §éc ¸c thay tróc Nam S¬n kh«ng ghi hÕt téi. Nh¬ bÈn thay thay n−íc §«ng H¶i kh«n röa s¹ch mïi §©y l mét nÐt míi m NguyÔn Tr i chØ ra trong t− t−ëng nh©n nghÜa dùa trªn c¬ së thùc tiÔn lÞch sö d©n téc. NguyÔn Tr i ® kh«ng Ýt lÇn dïng nh÷ng ¸ng v¨n chÝnh luËn “cã søc m¹nh h¬n 10 v¹n binh” cña m×nh ®Ó c«ng http://ebook.®éc lËp v vÞ thÕ d©n téc. Ngay trong nÐt nghÜa míi n y vÉn thÓ hiÖn sù nhÊt qu¸n víi truyÒn thèng nh©n nghÜa ® x¸c ®Þnh ë ®Çu t¸c phÈm. Muèn theo ®uæi v thi h nh t− t−ëng nh©n nghÜa kh«ng cã c¸ch n o h¬n l h−íng tíi cuéc sèng nh©n d©n.M¹nh.

Cã thÓ nãi. gióp cho : X t¾c tõ ®©y bÒn v÷ng Giang s¬n tõ ®©y ®æi míi .ph¹t. khi bän chóng ® khuÊt phôc. ph¸t cho v i ngh×n cç ngùa. nh− b i c¸o ® kh¼ng ®Þnh "Hä ® ham sèng sî chÕt. Soi chiÕu v o thùc tiÔn cuéc kh¸ng chiÕn t− t−ëng nh©n nghÜa cao ®Ñp Êy cßn l c¨n nguyªn t¹o nªn søc m¹nh cho nghÜa qu©n Lam S¬n : §em ®¹i nghÜa th¾ng hung t n LÊy chÝ nh©n thay c−êng b¹o Víi lÝ t−ëng nh©n nghÜa Êy. Bëi thÕ nã trë th nh ®iÓm ngêi s¸ng trong t− t−ëng nh©n d©n. Bëi lÏ. ThÓ lßng trêi ta më ®−êng hiÕu sinh CÊp cho ph−¬ng tiÖn trë vÒ: M K×. mét nguyªn lý cao ®Ñp b»ng nh÷ng lý luËn v dÉn chøng ®anh thÐp cïng nh÷ng h×nh t−îng nghÖ thuËt gi u søc gîi t¶. m hßa hiÕu thùc lßng / Ta lÊy to n qu©n l h¬n. Kh«ng nh÷ng thÕ.Mu«n thuë nÒn th¸i b×nh v÷ng ch¾c Ng n thu vÕt nhôc nh s¹ch l u Cã thÓ nãi. xoa dÞu hËn thï ®Ó kh«ng g©y hËu häa vÒ sau còng chÝnh l ®¹i nghÜa víi nh©n d©n vËy. t− t−ëng nh©n nghÜa cña nh©n d©n ta ®−îc NguyÔn Tr i thÓ hiÖn trong b i c¸o võa to n diÖn..vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 72 .. NguyÔn Tr i ® tæng kÕt t− t−ëng nh©n nghÜa cña nh©n d©n ta th nh mét truyÒn thèng.. ® ®Çu h ng nh©n d©n ta lu«n më cho chóng con ®−êng sèng: ThÇn vò ch¼ng giÕt h¹i. khuÊt phôc kÎ thï khiÕn cho bän chóng “ch¼ng ®¸nh m chÞu khuÊt”. Khi Kh«i HuyÖn qu©n kh«ng mét ®éi §Ó råi tõ ®ã cã thÓ lÊy Ýt ®Þch nhiÒu. l tiÒn ®Ò cho mäi h nh ®éng. võa cô thÓ .. cÊp cho n¨m tr¨m chiÕc thuyÒn.here. M Anh. ®Ó nh©n d©n nghØ søc". http://ebook. LÝ t−ëng nh©n nghÜa Êy sÏ cßn m i tr−êng tån cïng sù v÷ng bÒn vÜnh cöu cña d©n téc. V−¬ng Th«ng.. qu©n d©n ta cã thÓ kh¾c phôc v v−ît qua nh÷ng khã kh¨n t−ëng chõng kh«ng thÓ : Khi Linh S¬n l−¬ng het mÊy tuÇn. dïng yÕu chèng m¹nh m l m nªn th¾ng lîi vang déi. c¬ b¶n võa bæ sung nh÷ng khÝa c¹nh míi mÏ. ®Êt n−íc. võa chØ ra ®iÓm cèt lâi.. Ph−¬ng ChÝnh. Dïng nh©n nghÜa ®Ó ®èi xö víi kÎ b¹i trËn.

ñ không b k ni m cu n vào tâm tư ng. http://ebook. k ni m tình yêu trong ño n trích Trao duyên (Truy n Ki u . M i tình c a ñôi tài t .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 73 .ð sè 33 K v t. Thuý Ki u ñã nh c t i. ði u ñó ñư c th hi n qua n i ñau ñ n c a nàng vì tình yêu tan v . sâu n ng thi t tha. thi t tha v i cu c s ng riêng tư. “tình” thư ng g n li n v i “nghĩa”. K v t g n v i k ni m.m t hành ñ ng “tr nghĩa chàng Kim” c a Thuý Ki u th hi n m t nét ñ p trong ñ o s ng c a ngư i xưa. C m t vùng trong sáng c a kí c hi n v . k ni m tình yêu.giai nhân y ñã có nh ng k ni m trong sáng. r i rác su t trong ño n Trao duyên. K ni m chính là hi n thân c a tình yêu. khi ñêm chén th Ngôn ng khách quan. Nhưng cái thi t tha. Chi u sâu và s chân thành trong tình c m c a nàng Ki u ñư c b c l sâu s c khi nàng ñ i di n v i k v t. cái chi u sâu c a tình c m l i n m k ni m “g p chàng Kim”.Ki u là m i tình ñ p vư t l giáo phong ki n. ta còn th y m t nàng Ki u thi t tha v i tình yêu. thi t tha. ñã s ng và ñau ñ n v i nh ng k v t và k ni m y. Nhưng ñ n câu: “Khi ngày qu t ư c. l i l có v thanh th n. Trư c h t. Nhưng bên c nh ñó.here. là m t d ng v t ch t hoá c a k ni m. M i tình Kim. Nhưng lúc này Ki u còn ñ lí trí ñ kìm nén. ñ p ñ . khi ñêm chén th ” thì k ni m c a ngày trao qu t cho nhau ñ h n ư c. ñêm dư i trăng u ng rư u nguy n th thu chung t nó nói lên s sâu n ng c a m t m i tình: trong sáng mà mãnh li t. ch “khi” l p l i như dư âm c a cái ñã qua. ðó là m t ñ c ñi m quan tr ng trong quan ni m truy n th ng v tình yêu.Nguy n Du) Bài làm “Trao duyên”. ðó là cái nhìn hi n th c c a Nguy n Du v con ngư i. ðó là k ni m c a phút giây g p g ban ñ u mà “nghìn năm h d m y ai quên”. k ni m ñư c Ki u nh c ñ n m t cách t nh khi nói v i Thuý vân v m i tình c a mình : K t khi g p chàng Kim Khi ngày qu t ư c. Cho nên.

Tình yêu v n ti p t c hi n v v i k v t: Chi c vành v i b c t mây Duyên này thì gi . “phím ñàn”. Càng lúc. khi tình yêu tan v . sâu s c khi bi u ñ t n i tâm con ngư i ñ i di n v i k v t. Bao nhiêu thi v c a m i tình ñ u gi ch còn là vô v ng. Nguy n Du th t tinh t .“Bao nhiêu ñau ñ n d n vào hai ti ng ñơn sơ y”. k ni m tình yêu s ng d y ñ i l p v i hi n th c phũ phàng. K v t v i Thuý Vân ch ñơn gi n là v t làm tin nhưng v i Thuý Ki u nó l i là tình yêu. t ñó c t lên ti ng nói nhân ñ o sâu s c. so tơ phím này… .H n còn mang n ng l i th … “Lò hương”. v t này c a chung. . gi ng nói c a nàng run lên: “Duyên này thì gi . Nhưng Thuý Ki u không ch là con ngư i c a ñ o lí mà còn là con ngư i c a tình riêng. Hoài Thanh ñã c m thông n i ñau ñ n c a nàng Ki u hai t “c a chung” . k ni m tình yêu c ch p ch n: M t ngư i còn chút c a tin Phím ñàn v i m nh hương nguy n ngày xưa “Ngày xưa”. n i m t mát hi n h u quá rõ. k ni m tình yêu trong hoàn c nh trao duyên. thi t tha ñ i l p v i hi n th c phũ phàng. c m ñ n k v t. Nguy n Du như hoá thân ñ c m thông. ðau ñ n d n vào hai ch “c a chung” là vì như th . n i ñau ñ n càng l n. Khi trao k v t cho Thuý Vân.ð t lò hương y. k v t. “l i th ” là nh ng k ni m sâu n ng.M i tình vàng ñá y tư ng c m n m trong tay b ng ch c b xã h i d p vùi tan v . “m nh hương nguy n”. v l i. tương lai mù m t khi n Thuý Ki u rơi vào tr ng thái ñau ñ n t tñ .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 74 . Thuý Vân gi k v t trong khi chính Ki u m i là ngư i gi k ni m c a tình yêu. Thân ph n ñau kh nhưng nhân cách http://ebook.… có m t ñôi l a thi u niên bên nhau. nghe như có ti ng n c ngh n ngào trong ñó. gi k v t ch thêm ñau. Thuý Ki u không còn ñ lí trí ñ kìm nén ñư c n a. con ngư i ñ o lí Thuý Ki u mách b o c n ph i trao k v t. ñau ñ n vì duyên thì trao cho em mà tình yêu thì không trao ñư c.here. Cu c chia lìa gi a k ni m và k v t là cu c chia lìa gi a linh h n và th xác. m i m . v t này c a chung”. Trao duyên cho em. nàng ñánh ñàn cho chàng nghe trong khói hương tr m thơm ngát. chia x ñ n t n cùng n i ñau v i nhân v t c a mình. “phím ñàn”.

NguyÔn Du) qua ño n thơ : Bi t bao bư m l ong lơi Cu c say ñ y tháng tr n cư i su t ñêm. tài ñàn tuy t di u. ð sè 34 C m nh n v n i “thương mình” và ý th c v ph m giá c a nàng Ki u (TruyÖn KiÒu . Ki u thương thân xót ph n nhưng cũng luôn ý th c v ph m giá. g n chúng ta hơn. Nhan s c “nghiêng nư c. S m ñưa T ng Ng c t i tìm Trư ng Khanh. Khi t nh rư u lúc tàn canh. Khi duyên ưa kim c i non bi n th b i. khi r ng tía.sáng ng i. tài thơ http://ebook.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 75 . cõi ñi v nghĩ cũng ch n chân. M t sao dày gió d n sương. Gi t mình mình l i thương mình xót xa. Khi l u xanh. Khi ñ t n i ba ñào c a nhà tan tác. Nàng ng x theo văn hoá c a th i trung ñ i nhưng không thôi nghĩ v thân ph n và tình yêu riêng tư. Khi sao phong g m r là.here. rơi vào l u xanh. ñi u ñó khi n nàng Ki u “ngư i” hơn. ngư i t a án khen tài châu ng c. mùi t ng tr i nghĩ cùng tê lư i…”. khi can qua. D p dìu lá gió cành chim. Gi sao tan tác như hoa gi a ñư ng. nghiêng thành”. V n m nh và tính cách có màu s c bi k ch c a nàng ki u quán xuy n toàn b n i dung tác ph m. Thuý Ki u ñã tr i qua h u h t nh ng n i ñau kh tái tê nh t c a ngư i ph n dư i th i phong ki n. s ng ñ ng và chân th c hơn. ñi u ñó góp ph n làm nên giá tr nhân ñ o l n lao và sâu s c c a tác ph m. Khi kinh k . Kh ñau nhưng luôn có ý th c v “ki p ño n trư ng” c a b n thân. Thân sao bư m chán ong chư ng b y thân! Bài làm M ng Liên ðư ng ch nhân ñã khái quát v thân th Thuý Ki u: “Khi lai láng tình thơ.

t ñau. Nhưng n i ñau ñ n c a nàng. tr v v i con ngư i th t c a mình. “Gi t mình” cho chính b n thân. Thân ph n nàng ki u b cu c s ng l u xanh cu n ñi. “Gi t mình” vì th y ghê t m cho c nh s ng tru l c ch n l u xanh. t thương c ñ c a “n i thương mình”: Khi sao phong g m r là. quí giá ñ con ngư i mình ñư c ñ i di n v i lòng mình. Vì th mà b n ch “mình l i thương mình” chìm xu ng. Hãy l ng nghe nh ng tâm s c a nàng sau nh ng “cu c vui”. ý th c v nhân ph m c a nàng khi n ta ch càng thương nàng hơn. B n câu h i liên ti p là n i ni m d n v t. th i kh c hi m hoi. ñan chéo ñ v a th hi n ñư c m t th c t xót xa. càng trân tr ng nàng hơn. “Gi t mình” như m t s bàng hoàng. Nàng rơi vào b y c a Tú Bà và bu c ph i ti p khách làng chơi Bi t bao bư m l ong lơi Cu c say ñ y tháng tr n cư i thâu ñêm D p dìu lá gió cành chim S m ñưa T ng Ng c t i tìm Trư ng khanh Nguy n Du ñã s d ng bút pháp ư c l k t h p v i th pháp ñ i x ng. ba ch “mình” trong m t câu thơ g i ra t t c s cô ñ c c a thân ph n. V n không gian l u xanh c a Tú bà nhưng th i gian ñã là “lúc tàn canh”. gi ng thơ ñ y th m thía cô ñơn xót xa. thân ph n b bàng c a ngư i kĩ n . b i t m thân “gìn vàng gi ng c” cho Kim Tr ng gi ñành ñ khách làng chơi giày vò. http://ebook.m n ti p c a nàng rút c c cũng không ch ng l i ñư c hoàn c nh. m t thi u n khuê các n t na s ng trong c nh “phong g m r là” nay rơi vào c nh “bư m chán ong chư ng”. ño ñ y tư ng b nh n chìm trong ch n bùn nhơ không c t ñ u lên ñư c. Gi sao tan tác như hoa gi a ñư ng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 76 . th ng th t ñau ñ n. qua ñó th hi n thái ñ trân tr ng ñ y c m thông ñ i v i nhân v t c a mình.here. nh ng “tr n cư i”: Khi t nh rư u lúc tàn canh. v a gi ñư c chân dung cao ñ p c a nhân v t Thuý Ki u. Gi t mình mình l i thương mình xót xa.ñêm khuya. “Gi t mình mình l i thương mìng xót xa”. tâm s thương mình c a nàng. “Gi t mình” hay “rùng mình”.

Gi a ch n l u xanh nhơ nh p. nh n nh c.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 77 . Kim Tr ng. ði u ñó gây n tư ng v vi c hi n t i ñang ñè n ng. “thân sao” là nh ng câu h i manh s c thái c m thán m nh b c l n i ñau xót ñ n cùng c c trong n i ño ñày ê ch . Ngư i ph n xưa ñư c giáo hu n theo tinh th n cam ch u. buông xuôi. ý th c v quy n s ng c a b n thân. không b cu n theo. B n t “sao” l p l i: “khi sao”. Thương thân xót ph n là m t ch ñ ph bi n trong văn h c Vi t nam cu i th k XVIII ñ u th k XIX (Cung oán ngâm. ðo n thơ giúp ta hi u thêm vì sao Truy n Ki u luôn ñ ng hành cùng v i nh ng vui bu n ngư i Vi t qua mưa n ng th i gian. Nguy n và ngư i ñ c bao th h ñ u r t trân tr ng nàng.M t sao dày gió d n sương. Thương thân mình là m t cách ph n ng v i hi n th c c a thân ph n. N i thương mình c a Thuý Ki u có m t ý nghĩa vô cùng sâu s c xét v s t ý th c c a con ngư i cá nhân trong l ch s văn h c Vi t Nam th i trung ñ i. chôn vùi quá kh . L i thơ v a t c tư i v a ai oán. §Ò sè 35 Giíi thiÖu truyÖn cæ tÝch TÊm C¸m B il m http://ebook.…). ði u ñó cho th y con ngư i không b tàn ñi. Thân sao bư m chán ong chư ng b y thân! Trong b n câu ch có câu ñ u nói v quá kh êm ñ m còn ba câu liên ti p nói v th c t i phũ phàng. v a xa xót v a ngh n ngào. Khi con ngư i bi t “Gi t mình mình l i thương mình xót xa” thì không còn nh n nh c cam ch u n a mà ñã ý th c r t cao v ph m giá và nhân cách b n thân. “gi sao”. Nguy n Du là ngư i vi t v c m h ng này sâu s c và th m thía hơn c . Chính vì v y mà T H i. thơ H Xuân Hương. ðo n thơ v a th hi n ñư c giá tr hi n th c v a có chi u sâu c a tư tư ng nhân ñ o. m t chi u sâu có khuynh hư ng vư t th i ñ i. Ki u tách ra như m t ñi m sánh v tâm h n.here. Chinh ph ngâm. không b hu di t. “m t sao”.

Trong kho t ng truyÖn cæ tÝch ViÖt Nam, TÊm C¸m cã thÓ xem l truyÖn cæ tÝch thÇn k× ®iÓn h×nh nhÊt víi ®Çy ®ñ nh÷ng ®Æc ®iÓm thi ph¸p cña thÓ lo¹i còng nh− ý nghÜa s©u s¾c v søc sèng l©u bÒn trong nh©n d©n. TruyÖn kÓ vÒ cuéc ®êi v sè phËn cña TÊm, mét c« g¸i xinh ®Ñp, dÞu hiÒn, nÕt na nh−ng gÆp nhiÒu bÊt h¹nh. TÊm må c«i mÑ v sau ®ã l cha ngay tõ khi cßn rÊt bÐ. TÊm ph¶i sèng víi d× ghÎ hÕt søc cay nghiÖt v C¸m - ®øa em cïng cha kh¸c mÑ vèn rÊt xÊu tÝnh, xÊu nÕt. TÊm kh«ng chØ ph¶i vÊt v¶ l m lông m cßn bÞ mÑ con C¸m h nh h¹, ®o¹ ®Çy. MÑ con C¸m tõng lËp m−u lÊy ®i phÇn th−ëng l chiÕc yÕm ®ã cña TÊm, ¨n thÞt c¸ Bèng cña TÊm. Mô d× ghÎ cßn ¸c ®éc b¾t TÊm nhÆt riªng thãc v g¹o ®Ó kh«ng cho TÊm ®i héi. Nh−ng mçi lÇn nh− vËy TÊm ®Òu ®−îc Bôt hiÖn lªn gióp ®ì v cuèi cïng trë th nh ho ng hËu. Nh−ng sù h m h¹i cña hai mÑ con C¸m ch−a ph¶i ®Õn ®ã ® hÕt. Nh©n lÇn TÊm vÒ l m giç bè, mÑ con C¸m lõa giÕt chÕt TÊm råi ®−a C¸m v o cung. TÊm kh«ng chÕt h¼n m biÕn ho¸ qua nhiÒu d¹ng: v ng anh -> xoan ® o -> khung cöi -> qu¶ thÞ, cuèi cïng TÊm trë l¹i th nh ng−êi, ®−îc vua nhËn ra qua miÕng trÇu tªm c¸nh ph−îng. TÊm trë vÒ cung lõa déi n−íc s«i cho C¸m chÕt. Ýt l©u sau mô d× ghÎ còng chÕt theo. TruyÖn TÊm C¸m tr−íc hÕt ph¶n ¸nh m©u thuÉn v xung ®ét trong gia ®×nh phô quyÒn thêi cæ. §ã l m©u thuÉn mÑ ghÎ - con chång. Nh−ng bao qu¸t h¬n l xung ®ét gi÷a c¸i ThiÖn v c¸i ¸c m kÕt côc bao giê c¸i ThiÖn th¾ng c¸i ¸c dï ph¶i tr¶i qua nhiÒu gian khæ, khã kh¨n, nhiÒu thö th¸ch b»ng c¸i chÕt. §iÒu ®ã ph¶n ¸nh −íc m¬ ch¸y báng cña nh©n d©n lao ®éng vÒ mét t−¬ng lai t−¬i ®Ñp cho nh÷ng con ng−êi nghÌo khæ bÊt h¹nh. Nãi c¸ch kh¸c, ®ã chÝnh l triÕt lÝ d©n gian: "ë hiÒn gÆp l nh", "¸c gi¶ ¸c b¸o", "thiÖn gi¶ thiÖn b¸o", l −íc m¬ c«ng lý nh©n d©n. Trong truyÖn TÊm C¸m, vai trß cña c¸c yÕu tè thÇn kú (Bôt, con g , ® n sÎ, sù biÕn ho¸ cña TÊm...) l rÊt quan träng. Nã chÝnh l ph−¬ng tiÖn ®Ó thùc hiÖn −íc m¬ ®æi ®êi m nh©n d©n göi g¾m trong ®ã. Tuy nhiªn, ë mçi chÆng ®êi, yÕu tè thÇn k× cã nh÷ng vai trß kh¸c nhau. NÕu ë phÇn ®Çu, khi TÊm cßn thiÕu n÷, Bôt trùc tiÕp gióp ®ì mçi khi khã kh¨n th× ®Õn phÇn sau, tÊm ® tr−ëng th nh (l m ho ng hËu) ta kh«ng cßn thÊy Bôt xuÊt hiÖn. Sù biÕn ho¸ cña TÊm nh− l minh chøng cho sù chñ ®éng, sù lín

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

78

lªn, cho søc m¹nh cña kh¸t väng sèng trong TÊm, trong nh©n d©n. §ã còng chÝnh l c¸i nh×n hÕt søc l¹c quan cña nh©n d©n lao ®éng tr−íc thùc t¹i ®Çy ®au khæ bÊt c«ng. TÊm C¸m l truyÖn cæ tÝch thÇn k× tiªu biÓu, mang ý nghÜa x héi s©u s¾c thÓ hiÖn b»ng nh÷ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt ®éc ®¸o. ChÝnh v× vËy, nã cã mét søc hÊp dÉn ®Æc biÖt v tr−êng tån trong cuéc sèng ng−êi ViÖt. §Ò sè 36 TruyÖn cæ tÝch l nh÷ng giÊc m¬ ®Ñp cña nh©n d©n lao ®éng

B il m T«i kh«ng thÓ n o quªn ®−îc nh÷ng c©u chuyÖn cæ tÝch ® ®Õn víi t«i tõ thuë Êu th¬. N¨m th¸ng qua ®i, nhiÒu ®iÒu trong kÝ øc tuæi th¬ còng xa mê dÇn, duy chØ cã nh÷ng Ên t−îng tõ nh÷ng c©u chuyÖn cæ tÝch l vÉn kh«ng hÒ biÕn mÊt. Nh÷ng giÊc m¬ k× diÖu trong mçi c©u chuyÖn xa x−a ®ã lu«n sèng dËy trong t«i víi søc hÊp dÉn l¹ k×. NghÜ vÒ nh÷ng truyÖn cæ tÝch, tr−íc hÕt l nghÜ vÒ nh÷ng giÊc m¬ ®Ñp ë ®ã. GiÊc m¬ l nh÷ng t−ëng t−îng vÒ nh÷ng ®iÒu ch−a v kh«ng cã thùc. GiÊc m¬ ®Ñp l t−ëng t−îng vÒ nh÷ng ®iÒu m con ng−êi khao kh¸t cã ®−îc trong thùc tÕ. Mçi c©u chuyÖn cæ tÝch ®Òu x©y dùng ®−îc mét hiÖn thùc hÕt søc ®Ñp ®Ï, nh−ng l mét hiÖn thùc kh«ng cã thËt, l hiÖn thùc trong m¬ −íc. TÊt c¶ nh÷ng g× kh«ng thÓ cã, kh«ng thÓ thùc hiÖn trong thùc tÕ ®Òu ® ®−îc thùc hiÖn trän vÑn v triÖt ®Ó trong mçi c©u chuyÖn. Nãi c¸ch kh¸c, truyÖn cæ tÝch l thÕ giíi cña nh÷ng giÊc m¬, trong nh÷ng giÊc m¬ Êy nh©n d©n lao ®éng thùc thi lý t−ëng, mong −íc cña m×nh. §ã l lÝ t−ëng vÒ sù c«ng b»ng trong cuéc ®êi. Ng−êi hiÒn l nh, l−¬ng thiÖn ®−îc h−ëng h¹nh phóc sung s−íng, kÎ xÊu xa ¸c ®éc bÞ trõng trÞ, x héi ®−îc s¾p xÕp l¹i theo trËt tù hîp lÝ.Ng−êi lao ®éng l m chñ, kÎ bãc lét bÞ t−íc bá mäi quyÒn vÞ. Mét cuéc sèng tèt ®Ñp cho nh÷ng cuéc ®êi cïng khæ, ®ã kh«ng cßn l viÔn c¶nh trong t−¬ng lai m ® trë th nh mét sù thùc trong hiÖn t¹i ë mçi c©u chuyÖn cæ tÝch. C« TÊm må c«i trë th nh ho ng hËu, anh Khoai nghÌo khæ trë th nh con rÓ phó «ng, Th¹ch Sanh c«i cót ®−îc l m phß m , Sä Dõa xÊu xÝ cã ®−îc vî xinh ®Ñp, nÕt na v lét x¸c th nh ch ng trai tuÊn tó, thi ®ç tr¹ng nguyªn...

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

79

Sù ®æi thay sè phËn ®ã thËt sù l nh÷ng ®iÒu k× diÖu. ThÕ nh−ng qu¸ tr×nh thùc hiÖn nh÷ng ®æi thay ®ã cßn kú diÖu h¬n. Tiªn, Bôt v nh÷ng phÐp thÇn th«ng biÕn ho¸ xuÊt hiÖn khiÕn mçi c©u chuyÖn cæ tÝch c ng mang s¾c m u cña nh÷ng giÊc m¬. YÕu tè thÇn k× trî gióp nh©n vËt trong mçi khã kh¨n thö th¸ch, khiÕn tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu kh«ng thÓ ®Òu trë th nh cã thÓ, khiÕn nh÷ng g× muèn thùc hiÖn ®Òu ®−îc thùc hiÖn mét c¸ch nhanh chãng nhÊt, dÔ d ng nhÊt. Anh Khoai t×m v ®−a ®−îc c©y tre tr¨m ®èt vÒ nh , thùc hiÖn mét thö th¸ch ngo i kh¶ n¨ng cña m×nh, tiÕp ®ã ®äc thÇn chó trõng ph¹t tªn phó «ng lõa läc, b¾t ph¶i thùc hiÖn lêi høa. C« TÊm ®−îc ®i trÈy héi, cã h i thªu, quÇn ¸o ®Ñp råi trë th nh ho ng hËu ; bÞ giÕt chÕt, ho¸ kiÕp th nh chim v ng anh, th nh c©y xoan ® o, c©y thÞ v cuèi cïng b−íc ra tõ qu¶ thÞ, trë l¹i l m ng−êi sau bao ho¹n n¹n. Ch ng Th¹ch Sanh cã niªu c¬m thÇn, c©y ® n thÇn, cã kh¶ n¨ng phi th−êng, cøu ®−îc c«ng chóa, lªn l m phß m , ®¸nh tan giÆc x©m lÊn bê câi, b¹o vªh h¹nh phóc... Søc m¹nh cña trÝ t−ëng t−îng cña nh©n d©n lao ®éng ® t¹o dùng nªn mét thÕ giíi cæ tÝch ®Çy mª hoÆc, ë ®ã ho trén ®an xen c¶ nh÷ng ®iÒu cã thùc v kh«ng thùc, ai ® mét lÇn b−íc v o cã lÏ ®Òu kh«ng thÓ n o c−ìng nçi søc hÊp dÉn cña nã. Nãi truyÖn cæ tÝch l nh÷ng giÊc m¬ ®Ñp cña nh©n d©n lao ®éng thùc chÊt l sù kh¼ng ®Þnh vÒ nh÷ng m¬ −íc, kh¸t väng ch¸y báng trong mçi c©u chuyÖn. T¸c phÈm v¨n häc n o còng l sù thÓ hiÖn cña nh÷ng m¬ −íc, kh¸t väng. ChØ cã ®iÒu ë truyÖn cæ tÝch nh÷ng m¬ −íc, kh¸t väng ® ®−îc thùc thi mét c¸ch triÖt ®Ó, ® biÕn th nh hiÖn thùc nh− mét hiÖn thùc cÇn cã trong mong mái cña nh©n d©n. V ®Ó x©y dùng mét hiÖn thùc nh− vËy, ng−êi lao ®éng ® dïng trÝ t−ëng t−îng cña m×nh m t¹o nªn biÕt bao ®iÒu kú diÖu. Trong thÕ giíi cña nh÷ng m¬ −íc n y, ng−êi ta cã thÓ nhËn thÊy hai ®iÒu. Thø nhÊt, ®−îc ®æi thay cuéc ®êi, ®−îc gi u sang, sung s−íng, h¹nh phóc, ®−îc tù do, b×nh ®¼ng. Thø hai, cã ®−îc søc m¹nh, cã nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt hoÆc cã nh÷ng may m¾n k× diÖu n o ®ã ®Ó thùc hiÖn sù ®æi thay sè phËn. §ã l nh÷ng −íc m¬ ®Ñp v chÝnh ®¸ng. Trong nh÷ng n¨m th¸ng xa x−a cña lÞch sö, nã lu«n l nh÷ng ®iÒu kh«ng t−ëng trong thùc tÕ nh−ng l¹i rÊt thùc trªn mçi trang cæ tÝch. Cho thÊy kh¸t väng, m¬ −íc cuéc sèng tèt ®Ñp cña nh©n d©n ch¸y báng ®Õn nh−êng n o. D−êng nh− hiÖn thùc khæ ®au t¨m tèi l¹i chÝnh l m¶nh ®Êt m u mì −¬m mÇm v nu«i lín nh÷ng giÊc m¬ cña

http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o

80

H m Rång hiÖn lªn víi s¬n thuû h÷u t×nh. Nh÷ng giÊc m¬ ® th nh sù thËt ngo i ®êi. m−ît m ®»m th¾m m vÉn gi÷ ®−îc chót g× hoang s¬.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 81 . qua bao nhiªu thÕ kû. kh¸t väng ch©n chÝnh ®Ó sèng trong cuéc ®êi. con ng−êi hiÕu kh¸ch. x©y dùng nh−ng H m Rång . c¶nh trÝ l«i cuèn víi nh÷ng danh lam th¾ng c¶nh nªn th¬. BiÕt tin v o nh÷ng m¬ −íc. v−¬ng vÊn m i. N»m c¸ch th nh phè Thanh Ho¸ 5 km vÒ h−íng B¾c theo ®−êng thuû cò hay l 7 km theo ®−êng quèc lé 1A. ®Õn h«m nay ng−êi lao ®éng ® l m chñ cuéc ®êi v tù t×m ®−îc h¹nh phóc b»ng chÝnh søc m¹nh cña b¶n th©n. §ã ph¶i ch¨ng l ®iÒu ® t¹o nªn gi¸ trÞ tr−êng tån cña truyÖn cæ tÝch. Nh÷ng g× con ng−êi dùng nªn v nh÷ng g× vèn cã cña ®Êt trêi cã sù ho hîp víi nhau t¹o nªn nÐt riªng. § qua h ng tr¨m n¨m. t×nh ng−êi ®Ëm s©u. nh−ng kh¶ n¨ng ho¸ gi¶i chóng n»m trong tÇm tay mçi con ng−êi v x héi. Con ng−êi cÇn m¬ −íc v kh¸t väng ®Ó n©ng ®ì t©m hån. kh¸t väng.S«ng M vÉn gi÷ nguyªn ®−îc c¸i vÎ ban ®Çu m t¹o ho¸ ® ban cho. Nh÷ng c©u chuyÖn cæ tÝch d¹y tuæi th¬ ta biÕt m¬ −íc. CÇu H m Rång b¾c ngang ®«i bê s«ng M .con ng−êi. §Ò sè 37 ThuyÕt minh vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh cña quª h−¬ng B il m Khóc ruét miÒn Trung nèi liÒn hai miÒn Nam B¾c. M¶nh ®Êt thanh b×nh. trêi m©y thËt l diÔm lÖ. §iÒu ®ã khiÕn chóng ta h«m nay mçi lÇn nh×n l¹i l thªm mét lÇn kinh ng¹c tr−íc niÒm tin v søc sèng bÊt diÖt cña t©m hån nh©n d©n trong nh÷ng n¨m th¸ng xa x−a cña lÞch sö. V nh÷ng giÊc m¬ cæ tÝch l¹i tiÕp tôc gieo mÇm cho nh÷ng giÊc m¬ míi cña h«m nay. Võa hïng l¹i nªn th¬. miÒn ®Êt Xø Thanh ®Þa linh nh©n kiÖt. GiÊc m¬ liÖu cã m i l giÊc m¬. hai bªn l nói non. TruyÒn thuyÕt kÓ r»ng. Ai ® mét lÇn tíi xø Thanh h¼n kh«ng thÓ n o kh«ng nhí tíi H m Rång lÞch sö. Thiªn nhiªn d−êng nh− cã sù −u ® i ®Æc biÖt víi n¬i n y. mét H m Rång anh hïng v mét H m Rång ® ®i v o th¬ v¨n nèi bao ®êi thi sÜ. Nh÷ng khæ ®au kh«ng ph¶i l kh«ng cßn. mét con rång xanh http://ebook. ai ®i ®©u vÒ ®©u cã dÞp ghÐ qua còng båi håi ®Ó nhí ®Ó th−¬ng.here. Tõ bao giê ® trë th nh ®iÓm ®Õn hÊp dÉn víi tao nh©n mÆc kh¸ch. b n tay con ng−êi khai ph¸.

..... mét thêi v n c¶nh l m th¬. nªn d©n gian míi cã c©u: ChÝn m−¬i chÝn ngän bªn §«ng Cßn mét ngän nói sang s«ng ch−a vÒ Trªn nói Rång cã ®éng ®¸ Long Quang. V−¬ng Duy Trinh.. hiÖn vÉn cßn ®Ò t¹c nhiÒu b i th¬ ch÷ H¸n cña thi nh©n trong ng n n¨m phong kiÕn. nèi liÒn kho¶ng c¸ch h¹t ngäc v miÖng thÇn long Êy còng ® kÞp in dÊu Ên ®Ëm trong lßng ng−êi. bê bªn kia l nói Ho¶ Ch©u.bÞ tróng tªn ®éc v o m¾t n»m phñ phôc bªn bê s«ng. −íc sao s«ng cø cßn s©u Non cao cßn cø gi÷ m u xanh xanh Khung cÇu cßn cø nh− tranh Ho¶ xa cø ch¹y bé h nh cø ®i Xu©n sang cá cø xanh r× ThuyÒn ai ch i l−íi con ch× cø tung. §Òn chïa miÕu m¹o còng ®−îc x©y dùng rÊt nhiÒu xung quanh non n−íc H m Rång nh− mét sù cÇu an cña nh©n d©n víi long thÇn.. S¬n cÇu cßn ®á ch−a phai ? Non xanh cßn ®èi. H m Rång thùc cã søc hót ®èi víi thi nh©n nãi riªng v ng−êi −a th−ëng l m nãi chung. NguyÔn Th−îng HiÒn. §Õn ®Çu thÕ kØ XX thªm c©y cÇu "cong nh− chiÕc l−îc ng " . (T¶n § .here. Ai xui ta nhí H m Rång Muèn tr«ng ch¼ng thÊy cho lßng kh«n khu©y. NguyÔn Tr i.t−¬ng truyÒn x−a l h¹t minh ch©u m rång xanh nh¶ ra..vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 82 . cßn cã tªn gäi kh¸c l nói Ngäc .NguyÔn Kh¾c HiÕu (1889-1939) http://ebook. s«ng d i cßn s©u ? . uèn l−în quanh co ®ñ 99 khóc. Lª HiÕn T«ng. V× 99 ngän ®èi diÖn víi Ho¶ Ch©u th nh ch½n tr¨m. Lª Th¸nh T«ng. D y nói b¾t ®Çu tõ l ng D−¬ng(®Êt) X¸(l ng) ch¹y d i theo bê s«ng M . §èi diÖn. N¬i cÆp m¾t rång. V× vËy. l m t¨ng thªm vÎ k× thó linh thiªng.cÇu H m Rång do b n tay con ng−êi t¹o nªn ®Ó g¾n bã kh«ng thÓ t¸ch rêi.tøc ¸nh s¸ng. Tõ ®ã t¹o th nh d y nói H m Rång ng y nay. ®©y cßn ®−îc xem l long m¹ch.

Ta cã thÓ thÊy ®−îc dÊu Ên thêi ®¹i thÕ kû XVI víi hiÖn thùc chiÕn tranh phi nghÜa. TruyÒn k× m¹n lôc ®−îc mÖnh danh l “Thiªn cæ k× bót” (Bót l¹ cña mu«n ®êi). l di tÝch lÞch sö.CÇu bÞ ®¸nh sËp n¨m 1947. ChuyÖn chøc ph¸n sù ë ®Òn T¶n Viªn l mét trong 20 truyÖn cña t¸c phÈm n y. C©u chuyÖn kÓ vÒ nh©n Ng« Tö V¨n .H¶i D−¬ng) «ng xuÊt th©n trong mét gia ®×nh khoa b¶ng (cha l tiÕn sÜ ®êi Lª). tõng ®i thi v ® ra l m quan.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 83 . còng nh− bao th¾ng ®Þa trªn ®Êt n−íc ta ® tõng l chiÕn ®Þa. ghi dÊu chiÕn c«ng lÉy lõng trong c«ng cuéc chèng ngo¹i x©m. §Ò sè 38 ThuyÕt minh ng¾n gän vÒ NguyÔn D÷ v ChuyÖn chøc ph¸n sù ®Òn T¶n Viªn B il m NguyÔn D÷ sèng v o kho¶ng thÕ kû XVI ch−a râ n¨m sinh v n¨m mÊt. Thuéc thÓ lo¹i truyÒn k×. Dòng c¶m. MÆc dï thÓ lo¹i truyÒn k× cã yÕu tè k× ¶o. l niÒm tù h o cña ng−êi d©n Xø Thanh. ng−êi x §ç Tïng. ®em l¹i an l nh cho d©n. bãng h×nh H m Rång . Nh÷ng yÕu tè n y l ph−¬ng tiÖn ®Ó ngô ý phª ph¸n v khuyªn r¨n. ®ã l kh¸ng chiÕn chèng MÜ l m nªn k× tÝch anh hïng. Víi H m Rång. H m Rång kh«ng chØ l th¾ng c¶nh cßn l danh lam. gan d¹ tr−íc quû d¹ xoa. B©y giê th× trªn kh«ng gian thi v¨n lÞch sö n y l mét bøc tranh tam cÇu-nhÞ s¬n-nhÊt giang võa truyÒn thèng võa hiÖn ®¹i.S«ng M l quª h−¬ng thu nhá l¹i. hoang ®−êng nh−ng mçi thiªn truyÖn ®Òu ®Ëm chÊt hiÖn thùc v nh©n ®¹o. Bom ®¹n MÜ ®¸nh sËp 1972. cuèi cïng Ng« Tö V¨n ® chiÕn th¾ng.mét ng−êi c−¬ng trùc. gi¶i trõ ®−îc tai ho¹. sù t n b¹o bÊt c«ng cña x héi v th©n phËn bi th¶m cña con ng−êi. c−¬ng trùc ®Êu tranh cho chÝnh nghÜa. N¨m 1974 x©y dùng l¹i. bÊt khuÊt tr−íc Diªm V−¬ng. kh«ng sî hung thÇn.here. B¾n r¬i 90 m¸y bay MÜ c¸c lo¹i. Non n−íc trêi m©y. Dï xa. huyÖn Tr−êng T©n (nay l Thanh MiÖn . gi¸o dôc. nh−ng chñ yÕu l sèng Èn dËt. nªn truyÖn cã nh÷ng yÕu tè hoang ®−êng. diÖt trõ tËn http://ebook. NguyÔn D÷ ®Ó l¹i t¸c phÈm næi tiÕng TruyÒn k× m¹n lôc (Ghi chÐp t¶n m¹ vÒ nh÷ng c©u chuyÖn truyÒn k×) b»ng ch÷ H¸n gåm cã 20 truyÖn. §Õn n¨m 1964 ®−îc x©y dùng l¹i.

ch−a râ n¨m sinh v mÊt. §Ò sè 39 ThuyÕt minh ng¾n gän §¹i ViÖt Sö kÝ to n th− B il m “§¹i ViÖt sö kÝ to n th−” l bé chÝnh sö lín cña ViÖt Nam do Ng« SÜ Liªn biªn so¹n. ®ç tiÕn sÜ n¨m 1442 d−íi triÒu Lª Th¸i T«ng. diÔn biÕn chuyÖn gi u kÞch tÝnh. bá chç háng. Theo lêi tùa cña t¸c gi¶ ë ®Çu s¸ch th× bé s¸ch n y ®−îc biªn so¹n dùa trªn c¬ së bé “§¹i ViÖt sö kÝ cña Lª V¨n H−u ë ®êi TrÇn v Sö kÝ tôc biªn cña Phan Phu Tiªn. §Ò sè 40 Mïa xu©n trong th¬ ViÖt (Giíi thiÖu qua mét sè b i th¬ tù chän) B il m http://ebook. h nh ®éng. thªm chç cÇn cña c¸c th− tÞch lÞch sö tr−íc ®ã ®Ó l m nªn bé sö quy m« lín ®Çu tiªn cña n−íc ta T¸c phÈm thÓ hiÖn tinh thÇn d©n téc m¹nh mÏ. thêi ®Çu nh Lª. hÊp dÉn. gi÷ chç ®−îc. ®Æt niÒm tin v o c«ng lÝ . tÝnh c¸ch gãp phÇn kh¾c häa s¾c nÐt ch©n dung nh©n vËt lÞch sö. ng−êi tØnh H T©y ng y nay.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 84 . th¸i ®é. ®−îc tiÕn cö v o chøc ph¸n sù ®Òn T¶n Viªn.here. chi tiÕt. Nh− vËy. Néi dung ®Ò cao chÝnh nghÜa chèng l¹i c¸i ¸c. t×nh tiÕt li k×. ChuyÖn chøc ph¸n sù ®Òn T¶n Viªn thËt sù l«i cuèn. võa cã gi¸ trÞ sö häc v× nh÷ng ghi chÐp kÜ l−ìng. ®Ó l¹i Ên t−îng m¹nh mÏ n¬i ng−êi ®äc. Ng« SÜ Liªn. ®¶m ®−¬ng nhiÖm vôi gi÷ g×n c«ng lÝ. cã thÓ xem Ng« SÜ Liªn l ng−êi tham kh¶o. gåm 15 quyÓn. võa cã gi¸ trÞ v¨n häc cao do c¸ch kÓ chuyÖn sinh ®éng. c¸ch kÓ hÊp dÉn. Bé §¹i ViÖt sö kÝ to n th− ho n tÊt n¨m 1497. Kh«ng chØ chó ý sù kiÖn m cßn chó ý t©m lÝ. ¤ng v©ng lÖnh Lª Th¸nh T«ng biªn so¹n bé “§¹i ViÖt sö kÝ to n th−” ®å sé n y. ghi chÐp lÞch sö tõ thêi Hång B ng cho ®Õn khi Lª Th¸i Tæ lªn ng«i (n¨m 1428).gèc sù t n ¸c.

th¬ v¨n vÉn l “c©y ® n mu«n ®iÖu” cña cuéc sèng. nh th¬ l ng−êi dÉn ®−êng v o xø së cña c¸i ®Ñp”. nói s«ng n y ® cã biÕt bao phót th¨ng hoa ngêi chãi. dï thêi gian ® phñ mê lªn tÊt c¶. vang lªn ©m ®iÖu thiÕt tha. Duy chØ cã c¸i ®Ñp l vÜnh cöu. c¶m nhËn cña chóng ta ®Çu tiªn l t×nh yªu cuéc sèng. Trong nguån n−íc v¨n ch−¬ng Êy. Ph¶i vËy ch¨ng nªn ®äc th¬ xu©n dï ë thêi ®¹i n o. Cho nªn. v nh v¨n. pha chót buån thêi thÕ s©u l¾ng. Tõ bao giê ®Õn b©y giê. l m i m i tr−êng tån. cña trêi ®Êt. Ta chît nhËn ra tõ bao giê nhØ. Ng−êi ®äc ®êi sau say ®¾m vÎ ®Ñp cña mét “bøc tranh thuû mÆc” : Cá xanh nh− khãi bÕn xu©n t−¬i L¹i cã m−a xu©n n−íc vç trêi Qu¹nh quÏ ®−êng ®ång th−a v¾ng kh¸ch Con ®ß gèi b i suèt ng y ng¬i (BÕn ®ß xu©n ®Çu tr¹i) http://ebook. ch¹m v o “d©y ® n t©m hån”. s©u l¾ng. nh−ng nh÷ng vÇn th¬ NguyÔn Tr i vÉn cho ta gÆp mïa xu©n th«n quª ViÖt Nam. ®¹i ý : “N¨m th¸ng cø tr«i ®i theo qui luËt cña mu«n ®êi v cïng víi nã tÊt c¶ sÏ ®æi thay. ®Ó l¹i s©u th¼m cña lßng ng−êi nh÷ng rung c¶m ®Ñp ®Ï khã quªn. c¸c thi sÜ th−êng “häa” mïa xu©n b»ng nh÷ng nÐt chÊm ph¸. l céi nguån cña t×nh yªu quª h−¬ng. Êy l mïa xu©n bÊt diÖt. mïa xu©n l dßng suèi c¶m xóc dåi d o “n©ng hån ta b»ng mu«n c¸nh sãng”. cá c©y hoa l¸. yªu c¸i ®Ñp cña mu«n ®êi.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 85 . ho n c¶nh n o. cña t©m hån. yªu thiªn nhiªn v yªu ®êi m nh liÖt. t×nh yªu Êy ® tr n v o lßng ta.here. ®−a t©m hån ta v o thÕ giíi tr n ®Çy t×nh yªu thiªn nhiªn v niÒm tin v o cuéc ®êi.Cã mét nh th¬ Hung-ga-ri ® tõng nãi. Dï ® h¬n n¨m thÕ kØ tr«i qua. nã di d−ìng t©m hån ta. t¾m m¸t t©m hån ta b»ng mét nguån n−íc trong m¸t v« tËn cña non n−íc. L ng−êi ViÖt Nam ai m ch¼ng rung ®éng tr−íc mïa xu©n t−¬i ®Ñp bëi v× con ng−êi ViÖt Nam v« cïng nh¹y c¶m. vÉn gi÷ l¹i cho ®êi nÐt ®Ñp xu©n vÜnh cöu. Trong th¬ v¨n cæ. cña t×nh yªu cuéc sèng cña con ng−êi “trang tr¶i víi mu«n n¬i”. §Õn víi th¬ xu©n øc Trai do vËy ta ®Õn víi mét “BÕn ®ß xu©n ®Çu tr¹i”. c¸c thi sÜ viÕt vÒ mïa xu©n bao giê còng b¾t ®Çu b»ng t×nh yªu quª h−¬ng ®Êt n−íc nång n n. mét “Cuèi xu©n tøc sù” t−¬i ®Ñp. ViÖt Nam ®Êt n−íc th©n yªu cña chóng ta ® tr¶i h¬n bèn ng n n¨m lÞch sö.

mét vÎ ®Ñp ch©n chÊt méc m¹c trong s¸ng. Th¬ xu©n cña NguyÔn Tr i tÜnh t¹i nh−ng tr n ®Çy søc sèng. C¶nh vËt tÜnh lÆng ®Õn v« cïng. cá c©y nói s«ng ® v ®ang l¾ng s©u v o t©m c¶m cña thi nh©n. nh− ®¾m s©u h¬n trong c¸i ®Ñp tuyÖt mÜ cña thiªn nhiªn. ®äng l¹i hån thi sÜ. niÒm tin. b»ng tÊt c¶ sù rung ®éng m nh liÖt tr−íc mïa xu©n.Hån th¬ NguyÔn Tr i vèn d¹t d o t×nh yªu thiªn nhiªn. ®Ëm ® cña NguyÔn Tr i ® gióp ta hiÓu h¬n t©m hån cña ng−êi x−a. nh÷ng l n m−a bôi ®an gi¨ng kh¾p trêi nh− tá nh− mê. Nãi nh− vËy còng cã nghÜa l kh¼ng ®Þnh thi nh©n x−a “më hån ®ãn lÊy nh÷ng rung ®éng cña cuéc ®êi” ®Ó lßng m×nh ho v o thiªn nhiªn. §ã l c¸i lÆng im cña nh th¬ ®ãn chê tiÕng väng cña cuéc ®êi v trong phót th¨ng hoa cña c¶m xóc. t−ëng nh− ®Êt trêi. nh−ng dÉu sao vÉn chØ l dÊu Ên. nh− thùc nh− m¬. bÕn s«ng cã nghÜa l cuéc sèng vÉn Èn hiÖn ®©u ®ã trong bøc tranh c¶nh vËt. con ®ß quª nh n nh . t¹o vËt thiÕt tha s©u s¾c. Ta ®ãn nhËn nh÷ng vÇn th¬ Êy. c¶nh vËt hiÖn ra râ nÐt h¬n v× “Thiªn nhiªn bao giê còng l chuÈn mùc cña c¸i ®Ñp”. tr¸i tim ta bÊt chît rung lªn m nh liÖt tr−íc vÎ ®Ñp ®Õn kh«ng ngê cña c¶nh “trong tiÕng cuèc kªu xu©n ® muén. Cã dÊu vÕt cña con ng−êi n¬i ®ång ruéng. ®Çy xu©n m−a bôi në hoa xoan” (Cuèi xu©n tøc sù). cã kh¸c g× “l¸c ®¸c bªn s«ng chî mÊy nh ” trong th¬ B HuyÖn Thanh Quan ba tr¨m n¨m n÷a. Ph¶i cã mét t©m hån giao ho cïng thiªn nhiªn v ph¶i cã t×nh yªu cuéc sèng nh− øc Trai míi cã thÓ nghe b−íc chuyÓn v« h×nh cña thêi gian. Bøc tranh thiªn nhiªn quª h−¬ng méc m¹c. C¶nh ®ång quª víi nh÷ng th¶m cá xanh t−¬i. Ph¶i ch¨ng ng−êi x−a muèn con ng−êi mê ®i. gÇn gòi víi nh÷ng miÒn th«n d nªn mïa xu©n trong th¬ «ng bao giê còng ®Ñp. «ng ®¾m m×nh víi nh÷ng phót gi©y tÜnh lÆng ë quª h−¬ng ®Ó chiªm ng−ìng c¶nh xu©n. tr©n träng nh÷ng bøc tranh Êy v t©m hån ta nh− l¾ng xuèng. t©m hån ta. Cã chót ®éng cña “n−íc vç trêi” nh−ng c¸i ®éng Êy l¹i l thÓ hiÖn cao ®é c¸i tÜnh cña t¹o vËt còng gièng nh− tiÕng ngçng cña mïa thu trong th¬ NguyÔn KhuyÕn sau n y vËy. vÒ t×nh yªu quª h−¬ng. nh÷ng ®−êng ®ång v¾ng lÆng.h¹ qua mét tiÕng cuèc xa x¨m väng v o “phßng v¨n”. vui v o cuéc sèng vÉn ®−îm trong th¬ «ng.here. Tuy nhiªn. míi n¾m b¾t ®−îc phót chuyÓn ®æi mong manh gi÷a hai mïa xu©n .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 86 . http://ebook. cã pha chót buån thÕ sù cña ng−êi m t©m hån “cuån cuén n−íc triÒu ®«ng”. bÕn s«ng ªm ®Òm. giao ho víi mïa xu©n bÊt diÖt. C©u th¬ cã c¸i ®éng ë bÒ næi nh−ng vÉn cã c¸i tÜnh ë chiÒu s©u. §äc th¬ xu©n NguyÔn Tr i.

båi d−ìng ta thªm t×nh yªu quª h−¬ng. Bãng xu©n sang http://ebook. nÐt “Xu©n hång” cña Xu©n DiÖu l nh÷ng Ên t−îng khã phai vÒ mét c¸i “T«i” më hån ®ãn nhËn v ghi b¾t nh÷ng nÐt rÊt tinh vi. C¶m ¬n thi sÜ ® cho ta th−ëng thøc nh÷ng nÐt ®Ñp rÊt th«n quª m còng rÊt ®éc ®¸o. ®Õn víi mïa xu©n ®Ó héi ngé víi t©m hån ®éc gi¶. l mét nçi niÒm t×m ®Õn víi thiªn nhiªn nh−ng l¹i biÕn thiªn nhiªn th nh hån m×nh. ®Õn víi ng−êi tri kØ. ë t×nh yªu nång th¾m víi con ng−êi cña H n M¹c Tö : Trong l n khãi öng giÊc m¬ tan §«i m¸i nh tranh lÊm tÊm v ng Sét so¹t giã trªu t ¸o biÕc Trªn gi n thiªn lÝ.here. NÕu nh− trong v¨n th¬ cæ. ta ho m×nh v o mïa xu©n d©ng h−¬ng cho ®êi. ta ®ãn nhËn ë ®ã niÒm rung c¶m cña c¸c nh th¬ trong mïa xu©n cuéc ®êi.NguyÔn Tr i ® ghi l¹i h×nh ¶nh tuyÖt ®Ñp : “§Çy s©n m−a bôi në hoa xoan”. th¨ng trÇm. Ta còng nh− l©y niÒm xóc ®éng cña nh th¬ v tr©n träng. Mïa xu©n ! Ta ®Õn víi “Mïa xu©n chÝn”. “Mïa xu©n chÝn” cña H n M¹c Tö. ®iÓn h×nh cña mïa xu©n xø së. c¸i cao c¶ cña cuéc ®êi ®Çy tôc lôy. “Th¸ng riªng ngon nh− cÆp m«i gÇn”. mïa xu©n l mét c¸i g× ®ã l¾ng s©u n¬i “®¸y hån nh©n thÕ”. mïa xu©n t−¬i xinh v gÇn gòi biÕt nh−êng n o. NguyÔn Tr i ® chän hoa xoan ®Ó nãi vÒ mïa xu©n gi÷a mu«n ng n h−¬ng hoa kh¸c. ®Õn víi mïa xu©n ®Ó gÆp gì b¹n lßng. thÓ hiÖn ë nh÷ng nÐt kh¸c nhau. mïa xu©n cña riªng hä. ë t©m hån v cã lÏ c¶ ë niÒm tr¾c Èn. §äc c©u th¬. n©ng niu nh÷ng vÇn th¬ xu©n ® trë th nh “trÇm tÝch” trong t©m hån ng−êi d©n ®Êt ViÖt. ®Ó thÓ hiÖn m×nh. Mïa xu©n ®Õn víi mäi ng−êi v l m xao ®éng tÊt c¶. Cuéc sèng v mïa xu©n ®−îc c¶m nhËn. “Mïa xu©n xanh” cña NguyÔn BÝnh. Mïa xu©n chÝn ë c¶nh vËt. cßn thi nh©n hiÖn ®¹i ®Õn víi mïa xu©n nh− b¾t ®Çu cuéc h nh tr×nh ®i t×m c¸i ®Ñp. C¸c nh th¬ x−a th−êng göi g¾m t©m sù v o thiªn nhiªn.1945) ta b¾t gÆp “mïa xu©n con ng−êi”. Bªn c¹nh nçi buån cña nh÷ng nh th¬ n y. tù nhiªn ta thÊy lßng m×nh xèn xang k× l¹ ! Mïa xu©n ®Ñp v ®¸ng yªu. Con ng−êi l chuÈn mùc cña c¸i ®Ñp. mïa xu©n ®−îc ghi nhËn ë c¸i ®Ñp thiªn nhiªn th× ®Õn víi mïa xu©n trong th¬ ca l ng m¹n (1930 .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 87 . ® chän s¾c tÝm ®Ó ®iÓm v o bøc tranh xu©n cña m×nh mét nÐt mong manh nh−ng vÜnh h»ng cña c¸i ®Ñp.

kh¸t väng t×nh yªu v ë s©u th¼m cña nh÷ng lêi ca Êy. Mïa xu©n chÝn cña thiªn nhiªn sÏ tuÇn ho n. Trong nhiÒu b i th¬ xu©n cña th¬ ca ViÖt Nam.Cã kÎ theo chång bá cuéc ch¬i”. nh th¬ chît nhí qu¸ khø. V H n M¹c Tö bÊt chît ghi l¹i ®−îc mét h×nh ¶nh ®éc ®¸o : “Bãng xu©n sang” trªn gi n hoa lÝ. H n M¹c Tö thÊy c¶ t−¬ng lai cña hä. “Mïa xu©n chÝn” trong th¬ H n M¹c Tö cã nh÷ng nÐt riªng. ngËp tr n mu«n nÎo . Mïa xu©n duyªn d¸ng. Nh÷ng vui. Ba khæ th¬ sau. cßn mïa xu©n cña ®êi ng−êi ng¾n ngñi tr«i qua kh«ng trë l¹i. bÇu trêi xu©n chÝn Êy. Trong nçi niÒm tr o d©ng. kh«ng ®ñ ®Ó nh÷ng c« g¸i kia h−íng trän niÒm vui thiÕu n÷. H n M¹c Tö rèi lßng khi nghÜ “Ng y mai trong ®¸m xu©n xanh Êy . “§«i m¸i nh tranh lÊm tÊm v ng”.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 88 . víi khãi m¬. nhËn ra ch©n gi¸ trÞ cña cuéc sèng thùc n y. Míi chØ cã c¸i bãng th«i m t×nh xu©n ® ngÊt ng©y. H×nh nh− n¾ng mai ë “Mïa xu©n chÝn” còng l c¸i n¾ng míi öng lªn hång t−¬i v ph¶ng phÊt chÊt huyÒn tho¹i. gi÷a ®Ëm v nh¹t. tuæi trÎ qua ®i v« Ých. ® c¶m nã b»ng tÊt c¶ sù rung ®éng cña t©m hån v tr¸i tim khèi ãc rÊt t i hoa nh©n hËu cña m×nh.Êy l nÎo ®−êng t©m hån cña nh th¬. ®Ñp h¬n. nhí http://ebook. mïa xu©n ®Ëm ® b¶n s¾c d©n téc. Kh«ng ph¶i m u xanh. trong bøc tranh xu©n Êy. tr−íc thùc t¹i. nh− vÕt ch©n cña “con nai v ng ng¬ ng¸c” cïng ®Õn víi mïa xu©n. l cuéc sèng con ng−êi. khi nghe tiÕng ca v¾t vÎo ë l−ng chõng nói kia. Mét tõ “tan” nh− l m ®o¹n th¬ cã c¸i ®éng rÊt khÏ kh ng ®Ó råi cïng tiÕng ®éng sét so¹t cña giã trªu t ¸o biÕc. C¸i quÝ gi¸ nhÊt cña mét ®êi ng−êi l ph¶i sèng sao ®Ó cho kh«ng ©n hËn v× ® ®Ó cho mïa xu©n. chØ “lÊm tÊm” th«i. L n n¾ng xu©n hång “öng” lªn ho quyÖn v o l n “khãi m¬” t¹o nªn sù t−¬ng ph¶n nghÖ thuËt gi÷a m¶ng s¸ng v m¶ng tèi. kh¸t väng ch¸y báng vÒ t×nh yªu v h¹nh phóc. còng kh«ng ph¶i m u tÝm m chØ cã c¸i “biÕc” tr n ®Çy søc sèng. buån m hä sÏ tr¶i trong ®êi. v« nghÜa. §ã l nh÷ng chïm ©m thanh m nh th¬ ® nghe.Nh÷ng c¶m xóc rÊt tinh vi. gi÷a thùc v h−. rÊt nhanh v còng mu«n phÇn say ®¾m. §äc c©u th¬ ta bÊt gi¸c liªn t−ëng ®Õn c¸i “n¾ng h ng cau n¾ng míi lªn” ë §©y th«n VÜ Gi¹. TiÕng ca cña “bao c« thiÕu n÷” mang kh¸t väng sèng. Tõ “biÕc” ë cuèi c©u l m cho c¶nh vËt m−ít h¬n. kh«ng bÞ lÉn v o bao nhiªu nÐt ®Ñp cña mïa xu©n kh¸c. Khæ th¬ ®Çu l sù chiÕm lÜnh ho n to n cña mïa xu©n. NiÒm tr¾c Èn nh− lan sang c¶ ng−êi ®äc.here. khiÕn cho ta s÷ng sê. cïng chÝn víi cá c©y. víi n¾ng öng. nh÷ng nÐt xu©n rÊt nhÑ.

D©n téc ViÖt Nam víi nh÷ng con ng−êi bao ®êi nay “L−ng ®eo g−¬m. t×nh nghÜa v thuû chung v« cïng. s¾c m u riªng cho nÒn thi ca d©n téc vÒ mïa xu©n. nã nh¾c nhë con ng−êi ph¶i sèng hÕt m×nh. Trong b¶n hîp x−íng mïa xu©n Êy. B¸c Hå b n luËn viÖc qu©n ®Ó cho mai ®©y . tay mÒm m¹i bót hoa” ®ang cïng v−¬n tíi v¹n xu©n . cña t©m hån ng−êi ViÖt Nam. hoa l¸ xu©n. Trªn dßng s«ng mªnh mang. “B i ca mïa xu©n 61” cña Tè H÷u ® gãp tiÕng nãi riªng. mang vÎ ®Ñp riªng. “R»m th¸ng riªng” cña Hå ChÝ Minh. Mïa xu©n C¸ch M¹ng. mçi t©m hån ®Òu −íc ao m×nh l m ®−îc mét “mïa xu©n nho nhá” trong mïa xu©n lín lao cña tæ quèc th©n yªu. mçi con ng−êi. c¸i ®Ñp cña cuéc ®êi ®Ó v−¬n tíi tÇm cao cña thêi ®¹i m kh«ng quªn nh÷ng rung c¶m. Mét dßng s«ng xu©n.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 89 .vÒ mét bê s«ng c¸t tr¾ng. cïng h¸t vang nh÷ng b i ca cña con ng−êi l chñ nh©n cña ®Êt n−íc. cña Mu Xu©n C¸ch M¹ng trªn b−íc ®−êng xu©n ng n dÆm.Mïa xu©n sÏ ë l¹i vÜnh viÔn trong cuéc ®êi n y. trªn v« v n cung bËc. mét con thuyÒn tr¨ng ng©n. T©m hån ng−êi ViÖt Nam bao giê vÉn vËy. cña cuéc sèng. §ã chÝnh l c¸i ®Ñp cña lßng ng−êi trong mïa xu©n bao la cña trêi ®Êt. trêi xu©n.mét ng y kh«ng cßn xa n÷a “Tæ quèc bay lªn b¸t ng¸t mïa xu©n”. gi÷a mïa xu©n b¸t ng¸t v høa hÑn nhiÒu chiÕn th¾ng cho ng y mai.ChÞ Êy n¨m nay cßn g¸nh thãc Däc bê s«ng tr¾ng n¾ng chang chang. n−íc xu©n. §Õn víi th¬ xu©n tõ nhiÒu nÎo ®−êng. n¬i ®ã con ng−êi v thiªn nhiªn g¾n bã víi nhau bëi mét c¸i g¹ch nèi h÷u c¬ l ®éc lËp tù do cho mét ®Êt n−íc võa tho¸t khái ®ªm tr−êng n« lÖ l¹i ph¶i cÇm ngay sóng ®Ó b¶o vÖ nÒn ho b×nh non trÎ. Mïa xu©n kia trong cuéc sèng n y gióp ta nhËn ra phÇn s©u th¼m cña lßng m×nh. Mïa xu©n thiªn nhiªn chØ l c¸i bãng. h y ®Ó t©m hån m×nh chan ho víi tÊt c¶. mïa xu©n t©m hån míi thùc l xu©n. SÏ cßn ®äng m i trong ta h×nh ¶nh mét bê s«ng tr¾ng víi mïa xu©n chÝn cña ®Êt trêi.here. nhí c¸i n¾ng chang chang v nhí mét ng−êi con g¸i ng y x−a : Kh¸ch xa gÆp lóc mïa xu©n chÝn Lßng trÝ b©ng khu©n chît nhí l ng . ®Êt n−íc b−íc v o xu©n vÜnh cöu. H n M¹c Tö bçng nhí quª h−¬ng trªn b−íc ®−êng l÷ thø. t×nh yªu tha thiÕt http://ebook. Mïa xu©n trong th¬ ca c¸ch m¹ng cho ta gÆp c¸i ®Ñp cña ®Êt n−íc. cã lÏ chóng ta còng thÊy ë ®ã. häc ®−îc ë ®ã bao ®iÒu bæ Ých cho cuéc ®êi míi h«m nay.

“B×nh Ng« ®¹i c¸o” l mét b¶n c¸o tr¹ng téi ¸c kÎ thï hïng hån : N−íng d©n ®en trªn ngän löa hung t n Vïi con ®á xuèng hÇm tai v¹. NguyÔn Tr i l mét t i n¨ng hiÕm cã. “Th©n d©n” còng l cèt lâi trong t− t−ëng yªu n−íc cña «ng.víi con ng−êi. ®ång ®iÖu ®−îc víi t©m hån thi nh©n. Trong kh¸ng chiÕn. Do ®ã. §Ò sè 41 Giíi thiÖu th¬ v¨n NguyÔn Tr·i B il m Trong thêi ®¹i phong kiÕn ë n−íc ta kh«ng cã vÞ anh hïng n o nhiÒu t i nh−ng chÞu nhiÒu oan khiªn nh− NguyÔn Tr i. tùu trung l¹i. ®©y l con ng−êi yªu n−íc th−¬ng d©n. HiÕm cã ai t i n¨ng. Téi cña NguyÔn Tr i −. song ®−îc chän läc lÊy nh÷ng yÕu tè tÝch cùc. ®øc ®é nh− NguyÔn Tr i. võa biÕn ®æi phï hîp víi vËn ®éng cña cuéc sèng.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 90 . ta míi hiÓu thÕ n o l sèng ®Ñp. t− t−ëng nh©n nghÜa cña «ng võa tiÕn bé. ý chÝ quyÕt chiÕn quyÕt th¾ng qu©n x©m l−îc. “ViÖt ho¸” theo yªu cÇu ®¹o ®øc v ®Æc biÖt l theo thùc tÕ cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng ®Êt n−íc. http://ebook. Tæng hîp nhiÒu con ng−êi trong mét con ng−êi : nh chÝnh trÞ. thanh liªm qu¸. vËy m ph¶i chÞu vu oan víi c¸i ¸n th¶m khèc “tru di tam téc”. §äc nh÷ng vÇn th¬ xu©n. trong ®ã. c«ng lao. nh nghÖ sÜ lçi l¹c. NguyÔn Tr i l mét Oan khiªn hiÕm cã. Tuy nhiªn. v¨n ho¸ lín. ®ã l lßng c¨m thï giÆc. ta c¶m thÊy “cuéc ®êi xøng ®¸ng ®Ó tin yªu”. ngo¹i giao kiÖt xuÊt. Lßng yªu n−íc th−¬ng d©n cña NguyÔn Tr i cã nguån gèc tõ lÝ t−ëng nh©n nghÜa cña Nho gi¸o. nh t− t−ëng. thùc ra «ng chÕt v× trong s¸ng qu¸. ®au ®¸u tÊm lßng v× d©n gióp n−íc tiªu biÓu nhÊt trong h¬n mét ngh×n n¨m phong kiÕn ®éc lËp tù chñ ViÖt Nam. míi hiÓu h¬n c©u nãi cña nh th¬ Hung-ga-ri v h¬n lóc n o hÕt. Lßng yªu n−íc th−¬ng d©n cña NguyÔn Tr i võa nhÊt qu¸n. qu©n sù. theo ®ßi hái cña d©n t×nh. võa thiÕt thùc. d©n l gèc cña n−íc. Cô thÓ : nh©n nghÜa = yªu n−íc + th−¬ng d©n.

ng−êi lao ®éng cïng khæ nhÊt.H×nh ¶nh th¬ thËt d÷ déi. Nçi ®au trong th¬ NguyÔn Tr i cã nguån gèc tõ sù chøng kiÕn thãi ®êi ®en b¹c v nh÷ng th¨ng trÇm c¸ nh©n. B i B¶o kÝnh c¶nh giíi sè 43 cã 6 c©u t¶ c¶nh. nh©n c¸ch trung thùc. §¸ng chó ý l t¸c gi¶ tè c¸o téi ¸c cña kÎ thï ®èi víi ai v v× ai m t¸c gi¶ tè c¸o ? ChÝnh nh©n d©n : “d©n ®en”.. §Êt n−íc tan bãng giÆc. lßng yªu n−íc cña NguyÔn tr i l kh¸t väng sao cho nh©n d©n no Êm.Uèn gèi theo ®êi kh«ng thÓ v©ng”. m cßn l −íc m¬ mét nÒn chÝnh trÞ nh©n ¸i. “con ®á” .here. ¢m ®iÖu cña nã trÇm uÊt. ý chÝ v søc m¹nh chiÕn ®Êu cho h¹nh phóc nh©n d©n ®−îc miªu t¶ mang tÇm vãc sö thi k× vÜ : .. Lèi viÕt n y ta gÆp rÊt nhiÒu : “ë thÕ nhiÒu phen thÊy khãc c−êi”. Nçi ®au lín lao t¹o nªn h nh ®éng lín. “Hoa th× hay hÐo cá th× t−¬i”. néi dung l v¹ch ra c¸i trí trªu. B¶n lÜnh cøng cái. Buån nh−ng kh«ng bi quan tuyÖt väng. lín lao vÒ t− t−ëng. Buån tr−íc nh©n t×nh thÕ th¸i : Ngo i ch−ng mäi chèn ®Òu th«ng hÕt Bui mét lßng ng−êi cùc hiÓm thay.. phi lÝ. §©y kh«ng chØ l kh¸t väng c¬m ¸o. ®en b¹c cña cuéc ®êi. vÉn nh− tïng b¸ch hiªn ngang “Ung dung cø nãi ®iÒu ta thÝch . nh−ng hai c©u kÕt vót lªn tiÕng nh¹c lßng th¼m s©u cña t¸c gi¶ : DÔ cã Ngu cÇm ® n mét tiÕng D©n gi u ®ñ kh¾p ®ßi ph−¬ng. http://ebook. C¬n giã to trót s¹ch l¸ kh« Tæ kiÕn hång sôt toang ®ª vì. NguyÔn Tr i coi “Sù thÕ nhiÒu khi muèn khãc c−êi” l n¬i thö th¸ch. Kh«ng khÝ trËn m¹c Êy nhiÒu t¸c phÈm kh¸c cã thÓ cã nh−ng lÝ t−ëng trËn m¹c th× kh«ng t¸c phÈm n o s¸nh kÞp. C©u th¬ n−íc m¾t cã d¸ng dÊp tôc ng÷. C©u th¬ m nh liÖt vÒ c¶m xóc. G−¬m m i ®¸.. n−íc s«ng ph¶i c¹n .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 91 . niÒm yªu v nçi ®au kh¾c kho¶i suèt ®êißong. ®¸ nói còng mßn Voi uèng n−íc. mang tÇm kh¸i qu¸t lín m vÉn lay ®éng t©m can ng−êi ®äc.

NguyÔn Tr i kh«ng chØ ®Õn.here.rÌn luyÖn m×nh. S¸ng suèt biÕt chõng n o ! Hån th¬ NguyÔn Tr i kh«ng chØ cã ®é s©u m cßn rÊt phong phó . “T×nh nh− mét bøc phong cßn kÝn / Giã n¬i ®©u g−îng më xem” còng kh«ng cã g× l¹. Chèn Èn dËt u tÞch kh«ng khÐp l¹i hån «ng m më ra bao ©m vang th¾m thiÕt cña ®êi th−êng. lay ®éng c¶ t©m trÝ ng−êi ®äc. nãi ®óng h¬n. BiÕt bao Êm ¸p trong hai ch÷ “ñ Êp”. Uèng r−îu th nh uèng tr¨ng (híp nguyÖt). tr o d©ng nh− biÓn c¶ trong nh÷ng vÇn th¬ thËt c¶m ®éng : “Bui mét tÊc lßng −u ¸i cò / §ªm ng y cuån cuén n−íc triÒu ®«ng”.n−íc. s©u xa. Tr−íc kÎ thï ®ang thÊt thÕ m ng−êi n¾m ch¾c phÇn th¾ng h¹ bót “NÕu muèn rót qu©n vÒ n−íc ta cho söa sang cÇu cèng. Qu©n chung tõ mÖnh tËp l mét biÓu t−îng mÉu mùc. gÇn chóng ta h¬n. l¹i ho¸ ra l “tÊc lßng −u ¸i” víi d©n . Quy Èn m tÊm lßng «ng vÉn tha thiÕt víi ®êi. V «ng tù h o chÝnh ®¸ng : “Mét tÊm lßng son lß löa luyÖn .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 92 . qu©n ra khái câi. ®¸ng http://ebook. say tr¨ng nh− say r−îu (nghiªng chÐn) ®óng l bËc ®¹i gi¸c míi sinh ®¹i méng. Ch÷ “bui” (tõ cæ) nghÜa l riªng. Hån th¬ nh− thÕ nªn biÕn ho¸ c¶ c©y chuèi d©n d th nh. Bëi M¸c ® nãi rÊt hay : “Nh÷ng g× thuéc vÒ con ng−êi dÒu kh«ng xa l¹ víi t«i”. NguyÔn Tr i cßn l mét nh chÝnh luËn lçi l¹c. m h¹t nh©n l t− t−ëng th©n d©n. råi ®©y ta l¹i nép cèng x−ng thÇn. thuû bé hai ®−êng. v× thÕ m “vÜ nh©n” h¬n. mua s¾m tÇu thuyÒn.M−êi n¨m thanh chøc ngäc hå b¨ng”. d©n l nh©n lâi cña n−íc. S¾c s¶o chÆt chÏ trong tËp luËn trªn c¬ së mét t− t−ëng nh©n nghÜa tiÕn bé. cao ®Ñp. lÝ thó. theo nh− lÖ tr−íc" (Th− l¹i dô V−¬ng Th«ng) th× qu¶ l tinh tÕ. yªn æn mu«n phÇn. M¶ng th¬ n y l m NguyÔn Tr i “ng−êi” h¬n. Sù ho hîp n y ph¸t lé th nh nh÷ng c©u th¬ k× diÖu. Cß n»m h¹c lÈn nªn bÇy b¹n ñ Êp cïng ta l m c¸i con. §ã l tÇm vãc lín cña t− t−ëng v c−êng ®é lín cña xóc c¶m trong th¬. kh«n ngoan rÊt mùc. kh«ng cßn lo ng¹i g×. m nhËp v o thiªn nhiªn. Nãi chuyÖn uèng r−îu m viÕt “§ªm thanh híp nguyÖt nghiªng chÐn” th× thËt bÊt ngê. §i tËn nçi niÒm riªng NguyÔn Tr i. §iÒu s©u xa nhÊt trong nh©n c¸ch NguyÔn Tr i l lu«n canh c¸nh nçi lo d©n n−íc. §ã l lßng yªu thiªn nhiªn ®»m th¾m thiÕt tha. N−íc víi d©n l mét. tuú theo ý muèn .

còng l nh th¬ næi tiÕng ®−¬ng thêi. niÒm xóc c¶m trong mét cuéc ®−a tiÔn mét ng−êi b¹n cña LÝ B¹ch . NguyÔn Du. B¹n tõ lÇu H¹c lªn ®−êng Gi÷a mïa hoa khãi ch©u D−¬ng xu«i dßng. Song hay h¬n c¶ l vÎ ®Ñp tæng hîp n y : con ng−êi l trung t©m vò trô. §Ó cã mét Hå Xu©n H−¬ng. Tuy l b¹n vong niªn. l lùc hót thiªn nhiªn. Tãm l¹i. Th¬ N«m v H¸n cña «ng kh«ng chØ lín vÒ t− t−ëng. Thiªn nhiªn quÇn tô quanh NguyÔn Tr i .®Ó mu«n ®êi suy ngÉm. VÒ Qu©n trung tõ mÖnh. khiÕn chóng ta söng sèt vÒ ng«n ng÷ th¬. nh¹y c¶m vÒ t©m hån. “H−¬ng bÐn ¸o”. Nh÷ng tõ “®ïn ®ïn”. m ®Çy hÊp dÉn bëi lèi thÓ hiÖn : H¸i cóc −¬ng lan h−¬ng bÐn ¸o T×m mai ®¹p nguyÖt tuyÕt x©m kh¨n. ®ång ®iÖu v cïng thÝch ngao du s¬n thuû.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 93 .M¹nh H¹c Nhiªn. “phun”.here. TiÕng ViÖt buæi ®Çu ë NguyÔn Tr i ® ®¹t mét tr×nh ®é ®¸ng kh©m phôc. "tuyÕt x©m kh¨n" khiÕn Èn sÜ th nh tiªn «ng. võa khai s¸ng cho th¬ ca tiÕng ViÖt. B i th¬ N«m B¶o kinh c¶nh giíi sè 43 t¶ c¶nh: HoÌ lôc ®ïn ®ïn t¸n rîp g−¬ng Th¹ch lùu hiªn cßn phun thøc ®á. Phan Huy Chó ® h¹ mét lêi b×nh ®Ých ®¸ng .“Cã søc m¹nh nh− m−êi v¹n qu©n”. võa kÕt tinh v n©ng cao nh÷ng tinh hoa v¨n ho¸ cña thêi ®¹i tr−íc. ch¾c kh«ng thÓ thiÕu ®−îc c¸i nÒn lín : NguyÔn Tr i. nh−ng hai ng−êi ®ång c¶nh. §Ò sè 42 PhÈm b×nh T¹i lÇu Ho ng H¹c tiÔn M¹nh H¹o Nhiªn ®i Qu¶ng L¨ng cña LÝ B¹ch B il m B i th¬. NguyÔn Tr i xøng ®¸ng l bËc ®¹i thi h o ®Çu tiªn cña lÞch sö v¨n häc d©n téc. NguyÔn KhuyÕn sau n y. http://ebook.

tri kØ. buåm nhiÒu nh− b−¬m b−ím. http://ebook. c¸nh buåm m l c¸nh buåm c« ®¬n (c« ph m). L nh÷ng c©u th¬ dÞch thËt hay. l m t¨ng thªm sù l−u luyÕn. võa thùc võa réng. VËy m khi t©m hån ® c« ®¬n th× c¸nh buåm còng thÊy c« ®¬n vËy. ng−êi ®−a tiÔn kh«ng cßn ai tri ©m. råi ®Õn c¸nh buåm còng kh«ng cßn n÷a. C« ph m viÔn c¶nh bÝch kh«ng tËn Duy kiÕn Tr−êng Giang thiªn tÕ l−u. l¹i cã sãng n−íc. khi nãi ®Õn sù chia xa. Anh ®i ®ã. Tuy vËy dÞch gi¶ ® ®Ó mÊt mét “nh n tù”. nghe chØ ®¬n thuÇn nh− mét lêi t−êng thuËt sù viÖc : vÒ mét buæi tiÔn ®−a b¹n. ng−êi ta còng hay dïng h×nh ¶nh c¸nh buåm. Gi÷a mïa hoa khãi. Nh−ng còng ngay tõ c©u th¬ n y ® bao h m nh÷ng yÕu tè tr÷ t×nh ®Çy xóc ®éng. xu«i vÒ D−¬ng Ch©u). nªn kh«ng chØ thÊy ng−êi c« ®¬n m c¸nh buåm trªn s«ng còng c« ®¬n.. (NguyÔn BÝnh) Hai c©u th¬ sau. mét c¸nh buåm c« ®¬n. D−¬ng Ch©u. Yªn hoa theo nghÜa ®en l phån hoa. §äc c©u th¬ cã thÓ thÊy tr¹ng th¸i t×nh c¶m cña ng−êi ®−a tiÔn. B¹n ® xu«i dßng D−¬ng Ch©u. ë ®©y dïng theo nghÜa bãng chØ c¶nh vËt diÔm lÖ cña mïa xu©n. ®ã l lóc cuèi xu©n. MÆc dï. trªn s«ng Tr−êng Giang thuyÒn bÌ ®i l¹i tÊp nËp. Thêi gian l−u l¹i ®Ó nh×n còng d i l¾m. cã n¬i ®Õn. l m gi u c¶ t©m hån. cã n¬i ®i.. lÇu Ho ng H¹c. anh vÒ ®©u C¸nh buåm n©u. mïa hoa khãi. Nh−ng l¹i l nh÷ng c©u t¶ c¶nh ngô t×nh.here. c¶nh ®Ñp rùc rì.Hai c©u th¬ ®Çu..vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 94 . chØ thÊy s«ng Tr−êng Giang ch¶y l−ng trêi. Yªn hoa tam nguyÖt h¸ D−¬ng Ch©u (Gi÷a th¸ng ba. Hai c©u th¬ sau : Bãng buåm ® khuÊt bÇu kh«ng Tr«ng theo chØ thÊy dßng s«ng bªn trêi. l m s©u nÆng t×nh “cè nh©n”. Trong th¬ hiÖn ®¹i. c¸nh buåm. Kh«ng ph¶i chØ l bãng buåm. Xu«i dßng v o gi÷a mïa hoa khãi. ®−¬ng nhiªn l t¶ c¶nh : cã mét ng−êi ®øng nh×n m i vÒ phÝa xa. c¸nh buåm n©u. Cuéc ®−a tiÔn cã s−¬ng khãi m¬ m ng.. theo sö s¸ch. cã thuyÒn cã bÕn.

Víi b i th¬ nãi vÒ t×nh b¹n trong s¸ng v ®»m th¾m n y.tÇm m¾t dâi ra thËt xa.b i c¸o kh«ng chØ l sù tuyªn bè vÒ th¾ng lîi cña sù nghiÖp http://ebook. còng ®Òu l th¬ hay ngîi ca mét thø t×nh c¶m ®Ñp. xÊu xa”. Víi ngßi bót cña ng−êi anh hïng d©n téc NguyÔn Tr i . cÇn thiÕt cho mäi løa tuæi : T×nh b¹n. tiÕng giã. l m ra t¨ng sù trÜu nÆng cña t×nh ng−êi. yªu tù do.nh©n vËt to n t i sè mét cña thêi phong kiÕn . B i th¬ nãi vÒ sù ®−a tiÔn m kh«ng thÊy bÊt k× mét ©m thanh n o. §Ò sè 43 ThuyÕt minh lý t−ëng nh©n nghÜa trong “B×nh Ng« ®¹i c¸o” B il m B×nh Ng« ®¹i c¸o l hiÖn t−îng cã mét kh«ng hai trong lÞch sö v¨n häc ViÖt Nam.. cã thÓ ®øng ë vïng vÞ trÝ trªn cao nªn c ng cã thÓ nh×n ra xa ®Ó thu l¹i h×nh ¶nh cuèi cïng cña ng−êi ra ®i. Sù v« thanh khiÕn cho con ng−êi c ng dån vÒ chiÒu s©u t©m t−ëng. Trong v¨n häc ViÖt Nam. cí cã hïng t©m khÝ ph¸ch yªu ®êi.. yªu thiªn nhiªn. yªu tæ quèc... ghÐt cuéc ®êi tï tóng.here. chóng ta c ng thÊy “Th¬ LÝ B¹ch l th¬ cña mét t©m hån phãng kho¸ng. §Ò t i t×nh b¹n l mét ®Ò t i kh¸ phæ biÕn trong th¬ §−êng nãi chung v trong th¬ LÝ B¹ch nãi riªng. ChØ thÊy c¶nh. nh÷ng b i th¬ hãm m th©n thiÕt nãi vÒ t×nh b¹n nh− B¹n ®Õn ch¬i nh : § bÊy l©u nay b¸c tíi nh TrÎ thêi ®i v¾ng chî thêi xa Ao s©u n−íc c¶ kh«n ch i c¸ V−ên réng r o th−a khã ®uæi g . thÊy h×nh. c¶ lêi tiÔn biÖt lÉn tiÕng sãng. tÇm th−êng. thÊy t×nh.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 95 . Hay nh÷ng lêi nøc në cña NguyÔn KhuyÕn Khãc D−¬ng Khuª B¸c D−¬ng th«i ® th«i råi N−íc m©y man m¸c ngËm ngïi lßng ta.

an d©n. triÕt lý nh©n nghÜa cña ®¹o lý Khæng . nçi niÒm Êy lªn th nh mét ch©n lÝ. §em l¹i cuéc sèng Êm no. Nh¬ bÈn thay thay n−íc §«ng H¶i kh«n röa s¹ch mïi §©y l mét nÐt míi m NguyÔn Tr i chØ ra trong t− t−ëng nh©n nghÜa dùa trªn c¬ së thùc tiÔn lÞch sö d©n téc. Lý t−ëng nh©n nghÜa cña nh©n d©n ta l ®iÓm cèt lâi ® ®−îc NguyÔn Tr i kh¼ng ®Þnh mét c¸ch m¹nh mÏ ngay tõ c©u ®Çu tiªn cña t¸c phÈm : “Nh©n nghÜa chi cö. no Êm cho d©n còng ®ång nghÜa víi viÖc ph¶i chiÕn ®Êu ®¸nh ®uæi kÎ thï cña nh©n d©n. l b¶n tuyªn ng«n ®anh thÐp. yªn æn cho d©n vèn l t− t−ëng c¶ ®êi NguyÔn Tr i theo ®uæi. MÆt kh¸c. §iÒu quan träng l ë ®©y. V ®iÓm cèt lâi m “B×nh Ng« ®¹i c¸o” thÓ hiÖn ë c¶ hai t− c¸ch Êy chÝnh l lý t−ëng “nh©n nghÜa” m nh©n d©n ta m i m i ngîi ca v h−íng tíi. Nh©n nghÜa tr−íc hÕt thÓ hiÖn ë lßng th−¬ng d©n. yÕu t¹i an d©n” Nh©n nghÜa tr−íc hÕt v h¬n ®©u hÕt ®−îc thÓ hiÖn ë môc tiªu an d©n. Trong th¬ v¨n cña m×nh.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 96 . ch¨m lo cho nh©n d©n.“B×nh Ng«” nh− mÖnh lÖnh m Lª Lîi giao phã. KÎ thï cña nh©n d©n ë ®©y ®−îc NguyÔn Tr i x¸c ®Þnh cô thÓ l kÎ thï x©m l−îc. mét lý t−ëng. Cao h¬n thÕ. §ã l trõ b¹o. cèt lâi v cã gi¸ trÞ nhÊt. VÊn ®Ò cèt lâi ®ã cña t− t−ëng nh©n nghÜa ®−îc thÓ hiÖn ë c¶ hai mÆt thèng nhÊt : quan t©m ®Õn sù yªn æn. t©m c«ng”. t¸c phÈm ® trë th nh ¸ng “Thiªn cæ hïng v¨n” mu«n ®êi bÊt hñ.M¹nh. Víi http://ebook. ngay ë nh÷ng c©u ®Çu tiªn NguyÔn Tr i kh«ng nãi ®Õn nh©n nghÜa mét c¸ch chung chung m chØ b»ng mét hai c©u ng¾n gän «ng ®i v o kh¼ng ®Þnh h¹t nh©n c¬ b¶n. NguyÔn Tr i n©ng lý t−ëng. trong quan hÖ víi kÎ thï x©m l−îc. H¬n thÕ. t− t−ëng Êy vÉn thÓ hiÖn mét c¸ch s¸ng ngêi: chóng ta ®¸nh giÆc b»ng m−u kÕ v ®¸nh v o lßng ng−êi: “m−u ph¹t. D©n gi u ®ñ kh¾p ®ßi ph−¬ng” Còng lu«n c¸nh c¸nh “l m cho kh¾p th«n cïng xãm v¾ng kh«ng cßn tiÕng hên giËn o¸n sÇu”. hïng hån vÒ nÒn ®éc lËp v vÞ thÕ d©n téc. l bän “cuång Minh” gi y xÐo lªn cuéc sèng nh©n d©n g©y ra bao tai ho¹. Muèn theo ®uæi v thi h nh t− t−ëng nh©n nghÜa kh«ng cã c¸ch n o h¬n l h−íng tíi cuéc sèng nh©n d©n.here. ®Õn møc: §éc ¸c thay tróc Nam S¬n kh«ng ghi hÕt téi. «ng kh«ng Ýt lÇn nh¾c ®Õn ®iÒu ®ã : “DÏ cã Ngu cÇm ® n mét tiÕng. diÖt trõ nh÷ng kÎ tham t n b¹o ng−îc. Ngay trong nÐt nghÜa míi n y vÉn thÓ hiÖn sù nhÊt qu¸n víi truyÒn thèng nh©n nghÜa ® x¸c ®Þnh ë ®Çu t¸c phÈm. Néi dung n y kh«ng thÊy trong t− t−ëng.

vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 97 . V−¬ng Th«ng. ph¸t cho v i ngh×n cç ngùa. khuÊt phôc kÎ thï khiÕn cho bän chóng “ch¼ng ®¸nh m chÞu khuÊt”..Mu«n thuë nÒn th¸i b×nh v÷ng ch¾c Ng n thu vÕt nhôc nh s¹ch l u Cã thÓ nãi. Bëi lÏ. M Anh. Kh«ng nh÷ng thÕ.. m hßa hiÕu thùc lßng / Ta lÊy to n qu©n l h¬n.t− c¸ch l vÞ qu©n s− lçi l¹c cña cuéc khëi nghÜa Lam S¬n. Khi Kh«i HuyÖn qu©n kh«ng mét ®éi §Ó råi tõ ®ã cã thÓ lÊy Ýt ®Þch nhiÒu. Cã thÓ nãi. qu©n d©n ta cã thÓ kh¾c phôc v v−ît qua nh÷ng khã kh¨n t−ëng chõng kh«ng thÓ : Khi Linh S¬n l−¬ng het mÊy tuÇn. ®Ó nh©n d©n nghØ søc". võa cô thÓ . gióp cho : X t¾c tõ ®©y bÒn v÷ng Giang s¬n tõ ®©y ®æi míi . ThÓ lßng trêi ta më ®−êng hiÕu sinh CÊp cho ph−¬ng tiÖn trë vÒ: M K×. ® ®Çu h ng nh©n d©n ta lu«n më cho chóng con ®−êng sèng: ThÇn vò ch¼ng giÕt h¹i. Soi chiÕu v o thùc tiÔn cuéc kh¸ng chiÕn t− t−ëng nh©n nghÜa cao ®Ñp Êy cßn l c¨n nguyªn t¹o nªn søc m¹nh cho nghÜa qu©n Lam S¬n : §em ®¹i nghÜa th¾ng hung t n LÊy chÝ nh©n thay c−êng b¹o Víi lÝ t−ëng nh©n nghÜa Êy. Bëi thÕ nã trë th nh ®iÓm ngêi s¸ng trong t− t−ëng nh©n d©n. dïng yÕu chèng m¹nh m l m nªn th¾ng lîi vang déi. c¬ b¶n võa bæ sung nh÷ng khÝa c¹nh míi mÏ. NguyÔn Tr i ® kh«ng Ýt lÇn dïng nh÷ng ¸ng v¨n chÝnh luËn “cã søc m¹nh h¬n 10 v¹n binh” cña m×nh ®Ó c«ng ph¹t. võa chØ ra ®iÓm cèt lâi. NguyÔn Tr i ® tæng kÕt t− t−ëng nh©n nghÜa cña nh©n d©n ta th nh mét truyÒn thèng. Dïng nh©n nghÜa ®Ó ®èi xö víi kÎ b¹i trËn. t− t−ëng nh©n nghÜa cña nh©n d©n ta ®−îc NguyÔn Tr i thÓ hiÖn trong b i c¸o võa to n diÖn.. khi bän chóng ® khuÊt phôc.. l tiÒn ®Ò cho mäi h nh ®éng. xoa dÞu hËn thï ®Ó kh«ng g©y hËu häa vÒ sau còng chÝnh l ®¹i nghÜa víi nh©n d©n vËy.. nh− b i c¸o ® kh¼ng ®Þnh "Hä ® ham sèng sî chÕt. mét nguyªn lý cao ®Ñp b»ng nh÷ng lý luËn v dÉn chøng ®anh thÐp http://ebook.here. Ph−¬ng ChÝnh.. cÊp cho n¨m tr¨m chiÕc thuyÒn.

b t h nh và lên ti ng bênh v c. Cu c s ng b t công nghi t ngã.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 98 . tác gi dân gian ñã tuyên ñ c và thi hành b n án c a l ch s . xuyên su t văn h c Vi t Nam nói chung và văn h c dân gian nói riêng. truy n T m Cám .here. V i t t c nh ng ñi u ñó thì n i dung dân ch cũng chính là m t bi u hi n c a n i dung nhân ñ o. Nhân ñ o là nh ng nguyên t c ñ o lí ñ i x gi a con ngư i v i con ngư i. khát v ng c a con ngư i. M Châu nh d c tin d n ñ n c nh "nư c m t nhà tan". Qua m t s tác ph m văn h c dân gian Vi t nam như Truy n An Dương Vương và M Châu. An Dương Vương mơ h v i b n ch t thâm ñ c. khi ñem ng c trai v r a nư c gi ng C http://ebook. Văn h c dân gian v a ph n ánh hi n th c v a bi n nh ng ñi u "không th " thành "có th " ñ nâng ñ con ngư i Bài h c m t nư c ñ u tiên th t ñau xót. Nhưng trong khi phê phán M Châu b ng "b n án t hình" nghiêm kh c.cïng nh÷ng h×nh t−îng nghÖ thuËt gi u søc gîi t¶. Nhân ñ o là c m thông v i nh ng n i kh ñau. là ng i ca nh ng v ñ p c a con ngư i. là lòng nhân ái. dân ch . Tư ng nàng M Châu c t ñ u ñ t khu di tích C Loa có ý nh c nh h u th hãy ghi nh l y bài h c l ch s ñau lòng. cái nghèo dai d ng. nhân dân cũng th u hi u nàng m c t i không do ch ý mà ch do vô tình nh d nên ñ ư c nguy n c a nàng ñư c hoá thành ng c trai. truy n thơ Ti n d n ngư i yêu. ®Êt n−íc. Tr ng Thu . ñ cao nh ng ư c mơ.… chúng ta s th y rõ ñi u ñó. LÝ t−ëng nh©n nghÜa Êy sÏ cßn m i tr−êng tån cïng sù v÷ng bÒn vÜnh cöu cña d©n téc. quy n h nh phúc con ngư i. ñ u tranh ñòi quy n s ng. dã tâm xâm lư c c a k thù. vua cha tu t gươm chém nàng. cái ñói. Rùa vàng k t t i M Châu là gi c. Nhân ñ o còn là ti ng nói trân tr ng. ð sè 44 N i dung dân ch và nhân ñ o c a văn h c dân gian Vi t Nam qua m t s truy n dân gian ñã h c Bài làm Dân ch và nhân ñ o là n i dung bao trùm. Văn h c dân gian ra ñ i trong b i c nh mà ngư i dân chưa có ñư c t do.

Cũng xu t phát t lòng nhân ñ o sâu s c y mà nhân dân ñã ñ cho cô T m th o hi n. chuy n m t bà hoàng h u chăn t m d t v i. hư o. Nh ng chi ti t th n kì ñã khi n cho nh ng câu chuy n c tr nên lung linh kì o và giúp cho khát v ng nhân ñ o c a nhân dân ñư c th c hi n. ông B t luôn xu t hi n. tác gi dân gian ñã s d ng hình th c hoá thân kì di u.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 99 . nhân dân ta ñã b t t hoá tình yêu. cho T m ni m an i m i lúc c t ti ng g i "b ng… b ng… bang… bang…". Giá tr nhân ñ o c a truy n dân gian ñ c bi t ñư c th hi n nh ng k t thúc có h u c a truy n c tích. ñi u này nói lên truy n th ng cư x "th u lí ñ t tình" c a nhân dân ta. xinh ñ p qua nhi u bi n hoá thăng tr m. Chuy n m t ông vua ghé vào quán nghèo c a bà lão bán nư c . Nh ng gi c mơ ñ p trong các câu chuy n c s không bao gi ñư c ch p cánh n u không có nh ng nhân v t th n kì. anh Khoai th t thà chăm ch cu i cùng ñã tr ng ph t ñư c nh ng k tham lam và l y ñư c v (truy n Cây tre trăm ñ t) .here. nơi Tr ng Thu t v n. thì ng c càng thêm sáng. B t cho T m ni m hi v ng khi nhìn vào ñáy gi . Con chim th n ăn kh tr vàng ñâu ph i là cu c bán mua sòng ph ng. Tình yêu không thành nhưng b ng cách ñó. ñi thi ñ tr ng nguyên.Loa Thành. B ng n i c m thông l lùng. bà Tiên. th n linh. Khi cô T m chưa ñ s c t ñ u tranh. h n Trương Chi nh p trong chén ng c ñ m i khi M Nương rót nư c vào thì bóng dáng chàng Trương hi n lên. cu i cùng tr v làm hoàng h u. c u ñư c v . c nh cáo hai cô ch ích k . s ng cu c ñ i h nh phúc bên nhà vua (truy n T m Cám) . Y u t kì o là nh ng chi ti t ngh thu t th m ñ m tính nhân văn. gi t http://ebook. B t giúp T m có ñư c c ni m vui ngày h i và c ngôi v cao nh t là tr thành hoàng h u (T m Cám). Ba năm sau. Nàng công chúa cao sang cành vàng lá ng c dám l y m t chàng trai ñánh cá nghèo ñ n không có m t chi c kh che thân (Ch ð ng T ). Chim th lòng ngư i ñ thư ng cho nh ng con ngư i nghèo kh mà trung h u th t thà. h p hòi (truy n S D a) . có b n còn k M Nương nghe th y c ti ng sáo Trương Chi. Trương Chi ch t vì tương tư nàng M Nương. nh ng chi ti t th n kì. Nhưng chuy n c còn h p d n ngư i ñ c b i tinh th n dân ch ñ c bi t là dân ch trong hôn nhân. S D a l t xác.… Th gi i th n kì y xu t hi n ñ nâng ñ ngư i hi n.… Nh ng k t thúc có h u c a truy n c tích th hi n tri t lí nhân dân : " hi n g p lành. Bư c vào th gi i c tích là bư c vào th gi i c a nh ng ông B t. ác gi ác báo".

… Chuy n ñ i và nh ng gi c mơ ñã hoà quy n vào nhau t o nên m t th gi i mà ñó tính dân ch ñư c ñ cao. danh nhân văn hoá th gi i. m t ngư i ph n Kinh B c có tài hát xư ng. Nguy n Du s ng trong nhung l a. huy n Nghi Xuân. m t nhà nhân ñ o l i l c có “con m t trông kh p sáu cõi và t m lòng nghĩ su t nghìn ñ i” (M ng Liên ðư ng chñ nh©n). Cha là Nguy n Nghi m t ng gi ch c T tư ng 15 năm. cơm nư c (T m Cám). b Kiêu binh phá nhà ph i ch y tr n. Năm 19 tu i. nhi u nh t là th i gian ông s ng cu c ñ i này.hèn th c hi n công b ng dân ch . t nh Hà Tĩnh. Nguy n Du thi ñ tam trư ng r i làm m t ch c quan võ t n Thái Nguyên. b ng nghĩa ñ xoá nhoà ranh gi i giàunghèo.giũ. Văn h c dân gian là ti ng hát chan ch a nghĩa tình.Tr nh. Ngư i Vi t Nam tr ng tình. tr ng nghĩa. nhân nghĩa. Dân t c ta tin tình nghĩa con ngư i s hoá gi i ñư c t t c nh ng n i ñ ng cay. Th i thơ u. tên ch là T Như. cơ c c ta ñang có hôm nay ñ gìn gi cho muôn ñ i sau. quê làng Tiên ði n. sang. tên hi u là Thanh Hiên. Ông sinh năm 1765 ( t D u) trong m t gia ñình có nhi u ñ i và nhi u ngư i làm quan to dư i tri u Lê . ðÒ sè 45 Gi i thi u cu c ñ i và s nghi p thơ văn Nguy n Du Bài làm Nguy n Du (1765 . ông l i v quê cha. Lên 10 tu i l n lư t m côi c cha l n m . nh ng ư c mơ khát v ng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 100 . Nhân dân mu n b ng tình. Nguy n Du sinh ra và l n lên ñ t Thăng Long.… c a ngư i xưa s giúp ta trân tr ng nh ng gì http://ebook.1820) là ñ i thi hào dân t c. Ch ng bao lâu nhà Lê s p ñ (1789) Nguy n Du lánh v quê v Thái Bình r i v m t. Nguy n Du. kinh thành Thăng Long. cu c ñ i Nguy n Du b t ñ u g p nh ng sóng gió trong cơn qu c bi n ba ñào: S ng nh Nguy n Kh n (anh cùng cha khác m làm Th a tư ng ph chúa Tr nh) thì Nguy n Kh n b giam. M là Tr n Th T n. Nh ng bài h c ñ o lí. có lúc gi t lên B c Ninh quê m .here.

Nào là c nh s ng lay l t. t ng c ng 250 bài.. không h p tác v i nhà Tây Sơn. Nguy n Du có ba t p thơ ch Hán là: Thanh Hiên thi t p.. Chính “Nh ng ñi u trông th y” khi n tác ph m c a Nguy n Du có khuynh hư ng hi n th c sâu s c. Nguy n Du có ki t tác ðo n trư ng tân thanh (Truy n Ki u). ph n . Ng i ñêm.nghèo trong S ki n hành hay http://ebook.nh nh©n ®¹o chñ nghÜa lín. b t ñ c dĩ làm quan cho nhà Nguy n. Nguy n Du ñã ñ ng gi a giông t cu c ñ i trong m t giai ño n l ch s ñ y bi k ch. Tình c làm thơ.. có nhi u tâm s không bi t t cùng ai. Năm 1820.. nh t ký tâm h n v y. Nguy n Du tâm s : Tr i qua m t cu c b dâu Nh ng ñi u trông th y mà ñau ñ n lòng. ñi săn.. M ñ u Truy n Ki u.. nh ng con ngư i “dư i ñáy”. Tư tư ng Nguy n Du khá ph c t p và có nh ng mâu thu n: Trung thành v i nhà Lê.9. nào là m ñau. ñ u ñư c Nguy n Du ghi l i m t cách chân th c (ðêm thu.. ñi câu. Văn t th p lo i chúng sinh (Văn chiêu h n) và m t s sáng tác ñ m ch t dân gian như Văn t s ng hai cô gái Trư ng Lưu. ñ c bi t là ngư i dân lao ñ ng.1820).) ñ u là chuy n hão nhưng l i rơi l ño n trư ng trư c nh ng cu c b dâu. Thơ ch Hán c a Thanh Hiên gi ng nh ng trang nh t ký ñ i s ng. c m ca.). Còn n i “ñau ñ n lòng” ñã khi n Nguy n Du tr thành m t nhà thơ nhân ñ o l n lao.. Nguy n Ánh lên ngôi triÖu Nguy n Du ra làm quan. Thơ Nôm. b nh t t cho ñ n c nh th c t i c a l ch s .here. Năm 1813 ñư c thăng ch c H c s ñi n C n Chánh và c làm Chánh s ñi Trung Qu c. Su t th i gian làm quan cho nhà Nguy n.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 101 . Nguy n Du s ng tr m l ng. tr em. Chính n i b t h nh l n trong cu c ñ i ñã hun ñúc nên thiên tài Nguy n Du. Nguy n Du v ch ra s ñ i l p gi a giàu ..Hơn mư i năm chìm n i long ñong ngoài ñ t B c... Nguy n Du coi m i chuy n (tu Ph t. ăn mày . hành l c . tu tiên. ít nói. Nam Trung t p ngâm và B c hành t p l c. ðó là bi k ch c a ñ i ông nhưng chính ñi u ñó l i khi n tác ph m c a ông ch a ñ ng chi u sâu chưa t ng có trong thơ văn Vi t Nam. Là m t ngư i có có hoài bão nhưng cu c ñ i h t gió b i l i bu n chán. ông l i ñư c c ñi l n th hai nhưng chưa k p ñi thì m t ñ t ng t ngày 10 tháng 8 năm Canh Thìn (18. Nguy n Du s ng g n gũi nhân dân và th m thía bi t bao n i m l nh ki p ngư i. vè Thác l i trai phư ng nón.

“n c ñ c” “xé th t ngư i nhai ng t x t” . vư t c gianh gi i ta . ngư i t t không ch n dung thân. Nguy n Du còn trân tr ng. ñó là khuynh hư ng hi n th c sâu s c trong sáng tác c a Nguy n Du. khát v ng tình yêu h nh phúc. t S ki n hành ñ n Văn t th p lo i chúng sinh. ñ c bi t là ngư i ph n . ð n http://ebook..Thái Bình m i gi ca. Thơ Nôm Nguy n Du th c s là ñ nh cao r c r . Nguy n Du s d ng m t cách tài tình hai th thơ dân t c: l c bát (Truy n Ki u) và song th t l c bát (Văn t th p lo i chúng sinh). Ph n ánh v i thái ñ phê phán quy t li t.here. Nguy n Du ñã vư t qua m t s ràng bu c c a ý th c h phong ki n và tôn giáo ñ vươn t i kh ng ñ nh giá tr t thân c a con ngư i.. Truy n Ki u mư n b i c nh ñ i Minh (Trung Qu c) nhưng trư c h t là b n cáo tr ng ñanh thép ghi l i “nh ng ñi u trông th y” c a Nguy n Du v th i ñ i nhà thơ ñang s ng.. cùng nh ng khát v ng s ng. ca ng i v ñ p. Nguy n Du ñã ñóng góp l n v m t tư tư ng. Tư tư ng nhân ñ o c a Nguy n Du l y s kh ng ñ nh cu c s ng h nh phúc tr n gian làm n n t ng. Truy n Ki u không ch là b n cáo tr ng mà còn là khúc ca tình yêu t do trong sáng. th i gian.ñ ch ñ xót thương cho nh ng k ch t tr n. ñau ñ n: T ð c Ti u Thanh Kí ñ n Ngư i ca n ñ t Long Thành. Nguy n Du ch ng l i vi c g i h n Khu t Nguyên v nư c S c a T ng Ng c là b i nư c S “cát b i l m c áo ngư i” toàn b n “vu t nanh”. Thơ ch Hán c a Nguy n Du gi n d mà tinh luy n.. là gi c mơ t do công lý “tháo cũi s l ng”. trư c h t và trên h t là ni m quan tâm sâu s c t i thân ph n con ngư i. ðó là tư tư ng sâu s c nh t mà ông ñem l i cho văn h c Vi t Nam trong th i ®¹i ông. ðau ñ n thay ph n ñàn bà L i r ng b c m nh cũng là l i chung. Nhưng toàn b Truy n Ki u ch y u là ti ng khóc xé ru t cho thân ph n và nhân ph m con ngư i b chà ñ p.. th m chí Nguy n Du còn vư t c không gian.. phơi “xương tr ng” nơi Qu Môn Quan.. Không ch Truy n Ki u mà h u h t các sáng tác c a Nguy n Du ñ n bao trùm c m h ng xót thương. ñ ng th i có nh ng ñóng góp quan tr ng v m t ngh thu t.. tài hoa. Nư c S c a Khu t Nguyên hay nư c Vi t c a T Như cũng ch là m t hi n th c: cái ác hoành hành kh p nơi. Không ch xót thương.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 102 . Sáng tác c a Nguy n Du bao trùm tư tư ng nhân ñ o.

vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 103 . s nghi p: H T tên H i v n ngư i Vi t ñông http://ebook. . ngo i hình. di n m o. Thơ Nguy n Du x ng ñáng là ñ nh cao c a ti ng Vi t văn h c Trung ñ i. m t nhân v t th hi n gi c mơ công lý c a Nguy n Du. Gi i thi u v lai l ch. r t quan tr ng cho s phát tri n giàu ñ p c a ngôn ng văn h c ti ng Vi t: t l t Hán . ng t nh p ña d ng. ð c bi t Truy n Ki u c a Nguy n Du là “t p ñ i thành” v ngôn ng văn h c dân t c.T H i là m t anh hùng lí tư ng. tài năng. 1. ð sè 46 D a vào ño n trích Chí khí anh hùng và tham kh o m t s ño n trong Truy n Ki u c a Nguy n Du.Vi t gi m h n. di m l nh v n lu t ch nh t . lí tư ng. Lai l ch. m u m c.Nguy n Du. bi n hoá. tính cách và ngay c cách t tình c a T H i ñ u toát lên ph m ch t c a ngư i anh hùng.. anh (ch ) hãy vi t m t bài gi i thi u v nhân v t T H i Dàn bài A. Xin ñư c mư n nh ng câu thơ c a nhà thơ T H u tri âm cùng T Như ñ thay cho lêi k t: Ti ng thơ ai ñ ng ñ t tr i Nghe như non nư c v ng l i ngàn thu Nghìn năm sau nh Nguy n Du Ti ng thương như ti ng m ru nh ng ngày. l i nói. Thân bài I. B. M bài Gi i thi u khái quát: . c a T H i (d a vào m t s ño n trong Truy n Ki u). c ñi n. Nguy n Du ñóng góp r t l n. ñ n hành ñ ng. thơ l c bát và song th t l c bát ñã ñ t ñ n trình ñ hoàn h o. ti u ñ i phong phú.. tính cách.. v a trang nhã.here. câu thơ ti ng Vi t v a thông t c.T ngo i hình.

c m t m lòng “tri k ” c a nàng Ki u. 1.Giang h quen thói v y vùng Gươm ñàn n a gánh non sông m t chèo 2.ð i tr i ñ p ñ t ñ i . Ngư i anh hùng cái th này s ng cu c ñ i giang h . T h i ra hàng H Tôn Hi n. ñánh giá t ng h p v nhân v t T H i: . ðó là cu c chia tay c a m t b c trư ng phu chí l n th hi n chí khí.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 104 . T H i ñã chu c Ki u ra kh i l u xanh và l y nàng làm v . Tâm th T H i luôn thu c v "b n phương". Ph m ch t. Gi i thi u v chí khí anh hùng c a T h i (d a vào ño n trích Chí khí anh hùng). T H i ch ng l i tri u ñình vì không ch u ñư c nh ng c nh b t công. tài năng: .T h i là m t nhân v t anh hùng lí tư ng. Cu c chia tay c a T H i v i Thuý Ki u khác h n v i Kim Tr ng. di n m o: Râu hùm hàm én mày ngài Vai năm t c r ng thân mư i thư c cao 3. Thúc Sinh. 3. Nghe l i khuyên c a Ki u. T h i qua chơi l u xanh c a B c Bà. chàng là ngư i c a "tr i b mênh mang" và s n sàng vào tư th "thanh gươm yên ng a lên ñư ng th ng dong". 3. http://ebook. quy t tâm và s t tin. s nghi p và k t c c s ph n c a T H i (d a vào to n b Truy n Ki u . Ngo i hình. T H i b ñánh úp và ch t ñ ng gi a tr n ti n. C. Nhưng không ng H Tôn Hi n tráo tr . di t ác tr gian. ñòi l i công b ng. 2. giúp nàng báo ân báo oán. III.nh ng chi ti t v T H i).here. ngang trái. Côn quy n hơn s c lư c thao g m tài. 2. II.ðư ng ñư ng m t ñ ng anh hào. K t bài: Nh n xét. 1. Hình nh cánh chim b ng lư t gió tung mây là bi u tư ng cho chí khí anh hùng c a t h i. Gi i thi u tóm t t toàn b cu c ñ i.

Cho nªn NguyÔn Tr i míi vÝ m×nh nh− c©y tïng. liÖng xuèng ®ång (TrÇn Nh©n T«ng) . dßng s«ng. b»ng t− duy thÇn tho¹i. tróc mai l biÓu thÞ h×nh ¶nh con ng−êi thanh cao. cóc. nh»m nhËn thøc. tù nhiªn chÝnh l thiªn nhiªn quª h−¬ng. th©n th−¬ng. nhiÔu nh−¬ng. BiÓu thÞ t×nh yªu cuéc sèng. ®Êt n−íc. V¨n häc trung ®¹i còng cã mét thiªn nhiªn hiÖn thùc : .. c¸nh cß t−¬i ®Ñp. ®ång ruéng. v¨n häc nh×n tù nhiªn nh− c¸c vÞ thÇn linh. c¶i t¹o.vÒ víi tù nhiªn ®Ó gi÷ khÝ tiÕt phÈm gi¸ con ng−êi. chinh phôc c¸i tù nhiªn n y. m−êng t−îng c¶nh d©n d quª nh . TiÕp ®Õn. §Ò sè 47 V i nÐt vÒ con ng−êi ViÖt Nam trong quan hÖ víi thÕ giíi tù nhiªn qua v¨n häc B il m Buæi s¬ khai v¨n häc. −íc lÖ th−êng thÊy ë v¨n häc d©n gian. DÉu vui ®Êt kh¸ch ch¼ng b»ng vÒ”. Nh−ng ®iÓm chung l¹i l . Thiªn nhiªn trong v¨n häc hiÖn ®¹i tiÕp tôc l sù thÓ hiÖn t×nh yªu thiªn nhiªn. Tïng. c©y b¸ch s−¬ng gi¸ ® quen.Trong tiÕng cuèc kªu xu©n ® muén §Çy s©n m−a bôi në hoa xoan (NguyÔn Tr i) .D©u gi l¸ rông t»m võa chÝn Lóa sím b«ng th¬m cua bÐo ghª (NguyÔn Trung Ng¹n) V mét thiªn nhiªn t−îng tr−ng cho lÝ t−ëng ®¹o ®øc. ® kh¼ng ®Þnh : “ Nghe nãi ë nh nghÌo vÉn tèt . Thiªn nhiªn n y chñ yÕu ®−îc thÓ hiÖn trong c¸c thÓ lo¹i tr÷ t×nh d©n gian. Gi¶m thiÓu tÝnh trùc t¶ t¸ch biÖt. Cßn NguyÔn Trung Ng¹n n¬i ®Êt kh¸ch. tr©u vÒ hÕt Cß tr¾ng tõng ®«i. tr¸nh xa thÕ sù nhiÒu tôc lôy. hào s ng nh t. quª h−¬ng. ®Êt n−íc : nói s«ng. con ng−êi.here. v¨n häc trung ®¹i ®Ó ®ãng vai nh− http://ebook. bÕn n−íc. con tr©u. dï thiªn nhiªn n o th× ®ã còng l t×nh yªu ®Êt n−íc hoÆc thÓ hiÖn sù t−¬ng th«ng gi÷a ng−êi v c¶nh .vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 105 . ®«i løa. s¸o v¼ng.Nguy n Du ñã dành cho T H i nh ng v n thơ ng i ca ñ p nh t. thÈm mÜ cña con ng−êi. l©m tuyÒn (rõng. suèi) l thó Èn ®Ët.Môc ®ång. cøng cái .

here. Nång th¾m nh−ng ch©n chÊt nh− §o n V¨n Cõ. Ta cã thÓ dÉn ra nh÷ng h×nh ¶nh thiªn nhiªn thùc. Thêi tr−íc. C©y t×m nghiªng xuèng ®o¸ hoa gÇy. trong khi cá Nghiªng xuèng l n rªu mét tèi ®Çy (Xu©n DiÖu) Råi nh− rõng x nu cña NguyÔn Trung Th nh “−ìn tÊm ngùc lín cña m×nh ra. còng nh− tr¨ng n»m sãng xo i trªn c nh liÔu . DÉu «ng cã nãi “Hìi xu©n hång.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 106 . nh©n sinh nh− Huy CËn. ta muèn c¾n v o ng−¬i!”. còng l nh÷ng t×nh yªu rÊt c¸ tÝnh. ¤ng dïng thiªn nhiªn diÔm lÖ ®Ó so s¸nh. che chë cho l ng”. rÊt ng−êi cña v¨n häc hiÖn ®¹i. còng dïng h×nh ¶nh thiªn nhiªn. Sù ho ®iÖu con ng−êi v thiªn nhiªn ®−îc t¨ng c−êng. §Ò sè 48 V i nÐt vÒ con ng−êi ViÖt Nam trong quan hÖ quèc gia d©n téc ®−îc thÓ hiÖn trong v¨n häc B il m http://ebook. chø kh«ng chØ l bèi c¶nh theo kiÓu “ng−êi buån.Mét tèi bÇu trêi ®¾m s¾c m©y. Víi TÕ Hanh “ Ai b¶o m¾t em nh− l¸ liÔu . §îi giã ®«ng vÒ ®Ó l¶ l¬i cña H n MÆc Tö chø kh«ng nh− c¸i t u chuèi “t×nh th− mét bøc phong cßn kÝn” cña NgyÔn Tr i hay “Võng tr¨ng v»ng vÆc gi÷a trêi . NguyÔn Du t¶ ®«i m¾t ng−êi con g¸i ®Ñp nh− n−íc mïa thu. v−¬ng vui. Xu©n DiÖu viÕt : L¸ liÔu d i nh− mét nÐt mi. nh−ng ph¶i rÊt thùc v nhÊt l . rÊt nhiÒu rung ®éng cña thi nh©n trong ®ã. ®¾m say. Hoa nghiªng xuèng cá. c¶nh cã vui ®©u bao g׬”. m¹nh mÏ. Nh−ng th¬ hiÖn ®¹i th× kh¸c. thiªn nhiªn Êy còng kh«ng mang giät m¸u cña nã m mang giät m¸u ng−êi : . Ngay nh− t¶ riªng thiªn nhiªn. kh«ng cÇn biÕt ®«i m¾t Êy cã thùc hay kh«ng. vå vËp trong l nh nh− Xu©n DiÖu. buån thÕ sù. Ngay c¸i t u l¸ chuèi cña Nam Cao còng d y lªn ® nh ®¹ch nh− l høng t×nh. V t×nh yªu ®èi víi c¸i thiªn nhiªn n y.mét nh©n vËt ®êi th−êng cña v¨n häc. §inh ninh hai miÖng mét lêi song song” cña NguyÔn Du. § c¾t lßng anh mét nÐt dao”. nói mïa xu©n (L n thu thuû nÐt xu©n s¬n). tiÓu th− mét chót nh− Anh Th¬.

l ng thËt b×nh dÞ. hiÖn ®¹i ® ¸nh chiÕu trong suèt chiÒu d i lÞch sö quèc gia . nhí c ®Çm t−¬ng Nhí ai gi i n¾ng. § th nh ®ång chÝ. chung c©u qu©n h nh” (Tè H÷u) ®Òu ®−îc v¨n häc x©y nªn nh÷ng h×nh t−îng ®Ó ®êi. n−¬ng rÉy. v÷ng bÒn cña con ng−êi víi con ng−êi. ®Òu ë c¶m høng n y. l m th nh nh÷ng kiÖt t¸c v¨n ch−¬ng.gÆp Hå ChÝ Minh. ng−êi anh hïng chiÕn b¹i “Thï n−íc ch−a xong ®Çu véi b¹c .here. TrÇn H−ng §¹o. néi dung tiªu biÓu cña v¨n häc.. . bu«n. gi÷a trai g¸i hay t×nh l ng nghÜa xãm. Con ng−êi trong quan hÖ quèc gia. c¸nh ®ång. §Æng Dung. Ba qu©n khÝ m¹nh nuèt tr«i tr©u” Ph¹m ngò L o . thanh b×nh víi nh÷ng t×nh c¶m.. MÊy ®é m i g−¬m d−íi bãng tr¨ng” §Æng Dung .Yªu n−íc l t×nh c¶m chñ ®¹o ®−îc thÓ hiÖn xuyªn suèt. trong gia ®×nh. §Ò sè 49 Con ng−êi ViÖt Nam trong quan hÖ x· héi ®−îc thÓ hiÖn trong v¨n häc nh− thÕ n o.. §Çu sóng tr¨ng treo” (ChÝnh H÷u) v “Líp cha tr−íc.D©u gi l¸ rông t»m võa chÝn Lóa sím b«ng th¬m cua bÐo ghª Nghe nãi ë nh nghÌo vÉn tèt DÉu vui ®Êt kh¸ch ch¼ng b»ng vÒ (NguyÔn Trung Ng¹n) T×nh yªu n y trë th nh lßng c¨m thï giÆc. d©n téc l mét trong nh÷ng trung t©m ®iÓm. l m nªn mét trong hai gi¸ trÞ lín cña v¨n häc ViÖt Nam. Giíi thiÖu mét sè nÐt c¬ b¶n http://ebook. gÇn gòi. Yªu n−íc biÓu hiÖn trong t×nh yªu quª h−¬ng m tr−íc hÕt l mét vïng quª cã s«ng nói. Ng−êi anh hïng chiÕn th¾ng “Móa gi¸o non s«ng tr¶i mÊy thu ..d©n téc. sù nghiÖp c¸ch m¹ng m v¨n häc d©n gian. NguyÔn Tr i.Anh ®i anh nhí quª nh Nhí canh rau muèng. v¨n häc trung ®¹i. ng−êi nghÜa sÜ CÇn Giuéc hay ng−êi chiÕn sÜ h«m nay “§øng c¹nh bªn nhau chê giÆc tíi . líp con sau . sù g¾n bã víi sù nghiÖp chèng ngo¹i x©m. DÉu l ng−êi d©n quª b−¬n tr¶i kiÕm sèng hay mét vÞ quyÒn cao chøc träng còng ®Òu gÆp nhau ë c¶m xóc quª h−¬ng n y. tù h o d©n téc.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 107 . tinh thÇn tù c−êng. dÇm s−¬ng Nhí ai t¸t n−íc bªn ® ng h«m mai (ca dao) . gi¸ trÞ ®¹o lÝ ®Ñp ®Ï. Tè H÷u.

nh©n chøng .. Cßn v¨n häc hiÖn thùc phª ph¸n. chñ nghÜa nh©n ®¹o. Råi c¶ nh÷ng ®ßi hái. http://ebook. do vËy còng l cèt lâi cña v¨n häc ViÖt Nam.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 108 . Mét sù thøc tØnh thùc sù vÒ c¸ nh©n . cuéc tranh ®Êu ®Ó cã mét x héi c«ng b»ng. ý thøc céng ®ång.“c¸i thuéc vÒ c¸ nh©n” ®−îc ®Ò cao chØ b¾t ®Çu tõ cuèi XVIII. Mét chñ nghÜa “diÖt t«i”. d©n chñ. xem nhÑ vËt chÊt. sè phËn buån th−¬ng cña nh÷ng kiÕp hång nhan. TiÕng than cña ng−êi chinh phô. con ng−êi kh«ng xuÊt hiÖn ë ng«i thø nhÊt sè Ýt ® th−êng xuyªn cã mÆt trong ®a phÇn thêi gian ph¸t triÓn cña v¨n häc. thÓ hiÖn kh¸t väng tù do. víi nh÷ng quan hÖ x héi tèt ®Ñp l −íc väng mu«n ®êi cña con ng−êi ViÖt Nam m v¨n häc ® nhËn tr¸ch nhiÖm ph¸t ng«n suèt ng n n¨m nay. lêi thØnh cÇu “Chèn chèn døt ®ao binh”. tiÕng nãi trùc diÖn. Nh÷ng «ng Bôt.here.ThuÊn cña v¨n häc trung ®¹i. m¹nh mÏ cña n ng xu©n n÷. niÒm ®ång c¶m. chØ biÕt sèng v× ®¹o nghÜa. h¹nh phóc ® cÊt lªn trªn cuéc ®êi. ng−êi cung n÷.B il m Mét x héi tèt ®Ñp. tr¸ch nhiÖm chung lu«n ®−îc con ng−êi ViÖt Nam ®Ò lªn h ng ®Çu. ®Ò cao nh÷ng con ng−êi. c¶m xóc nh− vËy. t×nh yªu. trong v¨n häc. v¨n häc hiÖn thùc c¸ch m¹ng l sù tËp trung nç lùc cña v¨n häc hiÖn ®¹i theo h−íng “Kh¸t väng x héi”. diÖt dôc. h¹nh phóc. TruyÖn KiÒu cña Nguyªn Du l tËp ®¹i th nh cña tiÕng nãi n y thêi trung ®¹i. v¨n minh m v¨n häc hiÖn ®¹i h−íng tíi ® nãi lªn mèi quan hÖ n y. x©y dùng nh÷ng n¹n nh©n . nh÷ng h−ëng thô trÇn tôc thËt sù. t×nh c¶m c¸ nh©n. b×nh ®¼ng. «ng Tiªn trong truyÖn cæ tÝch. Néi dung v h×nh t−îng v¨n häc næi bËt vÒ con ng−êi x héi. b¸c ¸i. lßng mong mái mét x héi Nghiªu . phÈm chÊt tèt ®Ñp. Trªn c¬ së nÒn t¶ng t− t−ëng. Mét chñ nghÜa hiÖn thùc. lÝ t−ëng ® xuyªn suèt v i tr¨m n¨n nh− thÕ. v¨n häc ® phª ph¸n c¸c thÕ lùc h¾c ¸m . b¶n hiÕn ch−¬ng ®ßi quyÒn sèng.. §Ò sè 50 V¨n häc ViÖt Nam v sù thÓ hiÖn con ng−êi B il m Do ®Æc ®iÓm lÞch sö x héi.

®i v n c¶nh chïa gi¸m ®em theo sau “®ñng ®Ønh mét ®«i d×” còng cã th¸i ®é rÊt nghiªm kh¾c : Kh«ng qu©n thÇn. Th¬ míi v v¨n häc hiÖn thùc phª ph¸n. ph¶i ®Ó ng−êi anh hïng Êy chÕt. NguyÔn Du s¶ng kho¸i khi viÕt nh÷ng c©u ca ngîi con ng−êi tù do Tõ H¶i.Nh−ng tÊt c¶ vÉn trong khu«n khæ gi¸o ®iÒu phong kiÕn. Tõ thêi k× ®æi míi ®Õn nay. c¸i t«i trong c¸i ta l¹i s¸ng lªn rùc rì bëi sù ®ßi hái cña tæ quèc. Nh− Ho ng H−ng. ® c¶m th−¬ng th©n phËn. Trªn con ®−êng x héi. bªn hiÕu” ® chän ch÷ “hiÕu”. C¸i T«i trong v¨n häc chÊp nhËn hi sinh v× c¸i t«i trong cuéc ®êi ®ang ph¶i l m mét viªn g¹ch cïng bao viªn g¹ch kh¸c x©y bøc t−êng th nh chèng ngo¹i x©m. Mét th©n lóa chÝn ch¼ng nªn mïa v ng . bÊy giê ta míi thÊy t¸c gi¶ v¨n ch−¬ng . NXB Héi Nh v¨n-2005)) cña «ng võa ®−îc Gi¶i th−ëng Héi nh v¨n H Néi 2006 l mét vÝ dô. nh−ng “bªn t×nh. dÉu l chÕt ®øng. gÆp nh th¬ ViÖt n−¬ng th©n xø ng−êi. c¸i t«i míi b¾t ®Çu trë l¹i v ®ang thÓ nghiÖm. Nh−ng. c¸i t«i lÇn n y vÉn ph¶i ®¸p øng ®−îc mÜ c¶m tõ ng n n¨m nay . c¸ch nay kho¶ng 70 n¨m “Thêi ®¹i cña ch÷ T«i” míi b¾t ®Çu víi Tù lùc v¨n ®o n. Nh÷ng cung bËc t×nh c¶m riªng t−. http://ebook.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 109 . ®ªm ®ªm ngËm ngïi cho c¸i “hång nhan tr¬ víi n−íc non” vÉn “gi÷ tÊm lßng son”. Tuy nhiªn. Nã ® sèng hÕt m×nh trong lêi ru “Mét ng«i sao ch¼ng sèng ®ªm . ®æi míi nh−ng kh«ng ra ngo i quü ®¹o d©n téc tõ bao ®êi th× míi lay®éng lßng ng−êi. nh÷ng khÝa c¹nh cña cuéc sèng c¸ nh©n. c¶m kh¸i nçi niÒm b¹n m viÕt : "Ta l ai trªn xø së n y ?/ V× sao ta tíi ®©y ? Ta t×m g× ?/ Ta muèn g× ? H−¬ng nÕp míi nghÑn ng o ng−êi xa xø / Tr−a Cali th¬ NguyÔn Tr i lÆng ng−êi / "§Êt høa" phôc nh÷ng ®ßn bÈm tÝm / ChÕt kh«ng xong th× ph¶i sèng th«i". C« KiÒu d¸m “b¨ng lèi v−ên khuya mét m×nh” ®Õn víi ng−êi yªu. phô tö ®Õch ra ng−êi.here. nh÷ng tÝnh c¸ch cña con ng−êi n y ( kh«ng ph¶i con ng−êi chung chung) míi ®−îc rung lªn m¹nh mÏ. Sèng ch¨ng. chØ ®èm löa t n m th«i!” ( Tè H÷u). thÓ nghiÖm g× ®i ch¨ng n÷a trong bèi c¶nh siªu hiÖn ®¹i. B Hå Xu©n H−¬ng. §Õn nh− NguyÔn C«ng Trø. thi ph¸p v¨n ch−¬ng trung ®¹i. quyÕt “lÊy hiÕu l m trinh”. VÎ ®Ñp cña c¸i ta. trong v¨n häc. Mét ng−êi ®©u ph¶i nh©n gian . Nh÷ng vÇn th¬ nh− thÕ. l¹i 30 n¨m n÷a. d©n téc. vÞ tæng ®èc.“T«i trÞnh träng r−íc T«i ra ®−êng” (NguyÔn Tu©n). mét trong nh÷ng tªn tuæi ®æi míi. ¤ng sang MÜ. t×m ra m×nh.Mét C¸i T«i ViÖt Nam. Cø dïng d»ng nh− thÕ m i. kh¾c ho¹ ®Ëm nÐt. tuyÓn th¬ H nh tr×nh (19952005.

§Ò sè 6 Quª h−¬ng trong th¬ TÕ Hanh §Ò sè 7 H×nh ¶nh §¨m S¨n trong ®o¹n trÝch “ChiÕn th¾ng M¬ Tao. M¬ X©y” §Ò sè 8 Tõ bi kÞch mÊt n−íc ®Õn bi kÞch t×nh yªu qua truyÒn thuyÕt An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u – Träng Thuû §Ò sè 9 Ph©n tÝch ý nghÜa h×nh ¶nh “ngäc trai – giÕng n−íc” trong truyÒn thuyÕt An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u – Träng Thuû §Ò sè 10 Suy nghÜ cña anh (chÞ) vÒ hai cuéc gÆp mÆt trong Uy-lÝt-x¬ trë vÒ v Ra-ma buéc téi §Ò sè 11 §äc Uy-lÝt-x¬ trë vÒ (trÝch sö thi ¤-®i-xª) v cho biÕt : a) H«-me-r¬ kÓ chuyÖn g× ? http://ebook.Môc lôc ••• §Ò sè 1 §øc tÝnh trung thùc §Ò sè 2 Lßng biÕt ¬n thÇy c« gi¸o §Ò sè 3 Xin mÑ h·y yªn t©m §Ò sè 4 C¶m nghÜ khi ®äc Phß gi¸ vÒ kinh cña TrÇn Quang Kh¶i §Ò sè 5 C¶m nghÜ vÒ vÎ ®Ñp con ng−êi qua truyÖn ng¾n L o H¹c cña Nam Cao.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 110 .

.ma buéc téi §Ò sè 15 Xung ®ét néi t©m cña nh©n vËt Ra-ma khi gÆp l¹i vî §Ò sè 16 Cã mét kÕt thóc truyÖn TÊm C¸m kh¸c : TÊm lÊy n−íc s«i déi cho C¸m chÕt råi muèi m¾m göi vÒ cho mÑ C¸m.here. ®¸nh gi¸ nh©n vËt Ng« v C¶i §Ò sè 21 B i ca dao “Th©n em nh− tÊm lôa ® o.” trong hÖ thèng c¸c b i ca dao ®−îc më ®Çu b»ng tõ “Th©n em..ta trong ®o¹n trÝch Ra.. ®−îc kÓ b»ng nh÷ng chi tiÕt tiªu biÓu n o ? Cã thÓ coi ®©y l th nh c«ng cña H«-me-r¬ trong nghÖ thuËt kÓ chuyÖn kh«ng ? V× sao ? §Ò sè 12 VÎ ®Ñp cña nh©n vËt Pª-nª-lèp trong Uy-lÝt-x¬ trë vÒ §Ò sè13 DiÔn biÕn t©m tr¹ng cña Uy-lit-x¬ trong buæi ®o n viªn sau 20 n¨m xa c¸ch §Ò sè 14 VÎ ®Ñp h×nh t−îng Xi .b) ë phÇn cuèi ®o¹n trÝch.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 111 . ý kiÕn cña em vÒ kÕt thóc n y §Ò sè 17 C¶m nhËn cña em vÒ nh©n vËt TÊm trong TÊm C¸m §Ò sè 18 ý kiÕn cña em vÒ c¸c c¸ch kÕt thóc truyÖn cæ tÝch TÊm C¸m §Ò sè 19 §äc Nh−ng nã ph¶i b»ng hai m y v ph©n tÝch nghÖ thuËt g©y c−êi qua lêi nãi cña thÇy lÝ ë cuèi truyÖn §Ò sè 20 §äc Nh−ng nã ph¶i b»ng hai m y. t¸c gi¶ ®· chän mét sù viÖc quan träng ®ã l sù viÖc g×.” §Ò sè 22 http://ebook..

.C¶m nghÜ vÒ h×nh t−îng trong b i ca dao "Kh¨n th−¬ng nhí ai" §Ò sè 23 C¶m nghÜ khi ®äc b i ca dao "C−íi n ng. http://ebook.tËp 1) §Ò sè 24 Tãm t¾t TruyÖn An D−¬ng V−¬ng v MÞ Ch©u . ng¾n gän”. §Ò sè 32 H·y l m s¸ng tá lý t−ëng nh©n nghÜa m NguyÔn Tr·i lÊy l m tiÒn ®Ò lý luËn v l nÒn t¶ng t− t−ëng trong “B×nh Ng« ®¹i c¸o” ð sè 33 K v t. k ni m tình yêu trong Trao duyên (Truy n Ki u .NguyÔn Quang S¸ng.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 112 .here.Träng Thuû theo nh©n vËt chÝnh An D−¬ng V−¬ng §Ò sè 25 VÒ th¨m tr−êng cò B Thu (bÐ Thu trong ChiÕc l−îc ng .. §Ò sè 31 C¶m nhËn b i th¬ VËn n−íc (Quèc té) cña §ç Ph¸p ThuËn ®Ó l m s¸ng tá ý kiÕn sau : "B i th¬ cã ý nghÜa nh− mét tuyªn ng«n ho b×nh.tËp 1) kÓ chuyÖn §Ò sè 26 B Thu kÓ chuyÖn §Ò sè 27 Em gÆp chÞ TÊm §Ò sè 28 C¶m nghÜ tr−íc C¶nh ng y hÌ cña NguyÔn Tr·i §Ò sè 29 C¶m nghÜ vÒ §éc TiÓu Thanh kÝ cña NguyÔn Du §Ò sè 30 Ph©n tÝch b i th¬ §éc TiÓu Thanh kÝ ®Ó thÊy ®−îc tÊm lßng ®ång c¶m s©u s¾c cña NguyÔn Du víi n ng TiÓu Thanh còng l nh÷ng t©m sù. suy ngÉm vÒ chÝnh cuéc ®êi nh th¬. Ng÷ v¨n 9 .Nguy n Du) ð sè 34 C m nh n v "n i thương mình” c a nàng Ki u." (Ng÷ v¨n 10 .

§Ò sè 35 Giíi thiÖu truyÖn cæ tÝch TÊm C¸m §Ò sè 36 TruyÖn cæ tÝch l nh÷ng giÊc m¬ ®Ñp cña nh©n d©n lao ®éng §Ò sè 37 ThuyÕt minh vÒ mét danh lam th¾ng c¶nh cña quª h−¬ng §Ò sè 38 ThuyÕt minh ng¾n gän vÒ NguyÔn D÷ v ChuyÖn chøc ph¸n sù ®Òn T¶n Viªn §Ò sè 39 ThuyÕt minh ng¾n gän §¹i ViÖt Sö kÝ to n th− §Ò sè 40 Mïa xu©n trong th¬ ViÖt §Ò sè 41 Giíi thiÖu th¬ v¨n NguyÔn Tr·i §Ò sè 42 PhÈm b×nh T¹i lÇu Ho ng H¹c tiÔn M¹nh H¹o Nhiªn ®i Qu¶ng L¨ng cña LÝ B¹ch §Ò sè 43 ThuyÕt minh lý t−ëng nh©n nghÜa trong “B×nh Ng« ®¹i c¸o” ð sè 44 N i dung dân ch và nhân ñ o c a văn h c dân gian Vi t Nam qua m t s truy n dân gian ñã h c ðÒ sè 45 Gi i thi u cu c ñ i và s nghi p thơ văn Nguy n Du ð sè 46 D a vào ño n trích Chí khí anh hùng và m t s ño n trong Truy n Ki u ®Ó gi i thi u nhân v t T H i §Ò sè 47 http://ebook.here.vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 113 .

vn – Thư vi n Sách Tham Kh o 114 .here.Giíi thiÖu vÒ quan hÖ con ng−êi v thÕ giíi tù nhiªn trong v¨n häc §Ò sè 48 V¨n häc vÒ quan hÖ con ng−êi v quèc gia d©n téc §Ò sè 49 Quan hÖ x· héi cña con ng−êi trong v¨n häc §Ò sè 50 Sù thÓ hiÖn con ng−êi trong v¨n häc http://ebook.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful