Đề: Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức.

Ý nghĩa phương pháp luận và sự vận dụng của Đảng ta trong quá trình đổi mới đất nước. 1. Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý VËt chÊt víi t c¸ch lµ mét ph¹m trï triÕt häc ®· cã lÞch sö rÊt l©u. Ngay tõ lóc míi ra ®êi, xung quanh ph¹m trï vËt chÊt ®· diÔn ra cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nhîng gi÷a chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa duy t©m. Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy t©m th× thùc thÓ cña thÕ giíi, c¬ së cña mäi tån t¹i lµ mét b¶n nguyªn tinh thÇn nµo ®ã, cã thÓ lµ "ý chÝ cña thîng ®Õ" lµ "ý niÖm tuyÖt ®èi"... Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy vËt: thùc thÓ thÕ giíi lµ vËt chÊt, c¸i tån t¹i mét c¸ch vÜnh cöu, t¹o nªn mäi sù vËt hiÖn tîng cïng víi nh÷ng thuéc tÝnh cña chóng. Vµo thêi cæ ®¹i, c¸c nhµ triÕt häc duy vËt ®· ®ång nhÊt vËt chÊt nãi chung víi nh÷ng d¹ng cô thÓ cña nã, tøc lµ nh÷ng vËt thÓ h÷u h×nh, c¶m tÝnh ®ang tån t¹i ë thÕ giíi bªn ngoµi. Cuèi thÕ kû XIX, ®Çu thÕ kû XX, khi xuÊt hiÖn nh÷ng ph¸t minh míi trong khoa häc tù nhiªn, con ngêi míi cã ®îc nh÷ng hiÓu biÕt c¨n b¶n h¬n, s©u s¾c h¬n vÒ nguyªn tö. N¨m 1895 R¬nghen ph¸t hiÖn ra tia X. N¨m 1896 BÐcc¬ren ph¸t hiÖn ra hiÖn tîng phãng x¹. N¨m 1897 T«m x¬n ph¸t hiÖn ra ®iÖn tö vµ chøng minh ®îc ®iÖn tö lµ mét trong nh÷ng thµnh phÇn cÊu t¹o nªn nguyªn tö... Nh vËy, nh÷ng quan niÖm ®¬ng thêi vÒ giíi h¹n tét cïng cña vËt chÊt lµ nguyªn tö hoÆc khèi lîng ®· sôp ®æ tríc khoa häc. §©y chÝnh lµ m¶nh ®Êt ®Ó chñ nghÜa duy t©m lîi dông. Nh÷ng ngêi theo chñ nghÜa duy t©m cho r»ng "vËt chÊt" cña chñ nghÜa duy vËt ®· biÕn mÊt, nÒn t¶ng cña chñ nghÜa duy vËt ®· sôp ®æ. Theo Lênin: KÕ thõa t tëng cña C.M¸c vµ Ph.¡ngghen; tæng kÕt nh÷ng thµnh tùu khoa häc tù nhiªn cuèi thÕ kû XIX, ®Çu thÕ kû XX vµ tõ nhu cÇu cña cuéc ®Êu tranh chèng chñ nghÜa duy t©m, trong t¸c phÈm "chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa kinh nghiÖm phª ph¸n", V.I.Lªnin ®· ®Þnh nghÜa: “Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh, và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”. Đây là định nghĩa khoa học nhất , hoàn chỉnh nhất về vật chất của V.I.Lênin. Víi t c¸ch lµ mét ph¹m trï triÕt häc, ph¹m trï vËt chÊt ph¶i thÓ hiÖn thÕ giíi quan vµ híng ®Õn sù gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c¬ b¶n cña triÕt häc (mèi quan hÖ trong tưduy - tån t¹i). VËt chÊt lµ mét ph¹m trï réng nhÊt nªn kh«ng thÓ ®Þnh nghÜa b»ng c¸ch th«ng thêng trong l«gÝc häc: ®em quy kh¸i niÖm cÇn ®Þnh nghÜa vÒ kh¸i niÖm réng h¬n. VËt chÊt chØ cã thÓ ®Þnh nghÜa ®îc b»ng c¸ch

®em l¹i cho con ngêi sù nhËn thøc vÒ chÝnh nã. nh÷ng quan hÖ kinh tÕ . Ch¼ng h¹n.I. Râ rµng vËt chÊt lµ tÝnh thø nhÊt. chôp l¹i. nã lµ nguån gèc. chø kh«ng thÓ cã c¸i con ngêi kh«ng thÓ nhËn thøc ®îc. nã cã tríc ý thøc vµ t¹o nªn néi dung cña ý thøc. vÜnh h»ng víi mäi d¹ng. §ã chÝnh lµ c¬ së khoa häc ®Êu tranh chèng "thuyÕt kh«ng thÓ biÕt". Khi vËt chÊt t¸c ®éng ®Õn c¸c gi¸c quan cña con ngêi th× g©y ra c¶m gi¸c ë con ngêi. n¨ng lîng. vËt chÊt quyÕt ®Þnh ý thøc. ®èi víi thÕ giíi vËt chÊt chØ cã c¸i con ngêi cha nhËn thøc ®îc. nã cã v« vµn c¸c thuéc tÝnh kh¸c nhau rÊt ®a d¹ng vµ phong phó mµ khoa häc ngµy cµng ph¸t triÓn th× còng t×m ra..Lªnin xem "thùc t¹i kh¸ch quan" lµ thuéc tÝnh duy nhÊt cña vËt chÊt. mäi ®èi tîng kh¸c nhau cña vËt chÊt. ChÝnh v× vËy. ý thøc lµ tÝnh thø hai. tuy kh«ng tån t¹i díi d¹ng c¸c vËt thÓ. ph¸t hiÖn thªm nh÷ng thuéc tÝnh míi cña nã. chôp l¹i. TÊt c¶ nh÷ng g× tån t¹i bªn ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc cña con ngêi ®Òu lµ nh÷ng d¹ng kh¸c nhau cña vËt chÊt.. . * Thuéc tÝnh chung cña vËt chÊt lµ "thùc t¹i kh¸ch quan' ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc con ngêi".. vÒ nguyªn t¾c. VËt chÊt tån t¹i kh¸ch quan nhng kh«ng ph¶i tån t¹i trõu tîng mµ lµ sù tån t¹i hiÖn thùc. ph¶n ¸nh". ph¶n ¸nh". VËt chÊt "®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c". c¶m tÝnh. nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt cña x· héi. Trong tÊt c¶ c¸c thuéc tÝnh cña vËt chÊt th× thuéc tÝnh "thùc t¹i kh¸ch quan". kh¶ n¨ng nhËn thøc cña con ngêi ®èi víi vËt chÊt chÝnh lµ xuÊt ph¸t tõ thuéc tÝnh tån t¹i c¶m tÝnh. nguyªn nh©n cña c¶m gi¸c. xem c¸i nµo cã tríc. Bëi vËy. Cßn c¶m gi¸c hay ý thøc chØ lµ sù "chÐp l¹i. cña ý thøc. nhng chóng tån t¹i kh¸ch quan.®Æt nã trong quan hÖ ®èi lËp víi ý thøc. Thuéc tÝnh "tån t¹i kh¸ch quan ë ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc" chÝnh lµ tiªu chuÈn ®Ó ph©n biÖt c¸i g× lµ vËt chÊt vµ c¸i g× kh«ng ph¶i lµ vËt chÊt c¶ trong tù nhiªn lÉn ®êi sèng x· héi. ph©n tö.x· héi. * VËt chÊt "®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c. còng kh«ng cã cÊu tróc nguyªn tö. Nh vËy. tån t¹i cã thÓ nhËn thøc ®îc cña b¶n th©n vËt chÊt. chóng chÝnh lµ vËt chÊt díi d¹ng x· héi. c¸i nµo quyÕt ®Þnh c¸i nµo. V. còng kh«ng mang c¸c thuéc tÝnh khèi lîng. tøc lµ sù tån t¹i bªn ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc vµ con ngêi lµ thuéc tÝnh chung. Bëi vËy. cã tríc ý thøc vµ quyÕt ®Þnh ý thøc. cô thÓ. ®îc c¶m gi¸c cña chóng ta chÐp l¹i. nã cã sau so víi vËt chÊt. VËt chÊt lµ v« cïng v« tËn.

có độ dài ngắn. Theo quan điểm siêu hình. tồn tại gắn liền với vật chất vận động. ý thức. gắn liền với sự vận động của vật chất. và vận động của vật chất diễn ra trong không gian và thời gian. vận động. Vì vậy. Vật chất tồn tại khách quan. Như vậy. Không gian là hình thức tồn tại của vật chất vận động về mặt vị trí. -Tính vĩnh cữu của thời gian và tính vô tận của không gian. kết cấu. Vật chất luôn vận động và phát triển. Không gian và thời gian là một thuộc tính khách quan của vật chất. Nguồn gốc vận động là do bản thân sự vật hiện tượng quy định. ngang dọc. Định nghĩa trên đã đề cập đến các nội dung chủ yếu sau: .. tính ba chiều của không gian là chiều dài. sự vận động ấy không ở đâu khác. tất cả những thuộc tính đó được gọi là không gian. Xét về bản chất. vật lý. Vì vậy. cao thấp của nó. . “Ngoài không gian và thời gian”. không gian và thời gian có những tính chất sau đây: -Tính khách quan: không gian và thời gian là một thuộc tính của vật chất.Cảm giác. hóa học.I. . Tính một chiều của thời gian là chiều từ quá khứ đến tương lai. Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng vật chất tồn tại bằng vận động. Các hình thức cơ bản của vận động bao gồm: vận động cơ học. Mọi sự vật đều ở trong trạng thái không ngừng biến đổi. Còn theo quan điểm duy vật biện chứng. sinh học và xã hội. tư duy chỉ là sự phản ánh của vật chất lên con người. -Tính ba chiều của không gian và tính một chiều của thời gian. tất cả những thuộc tính đó được gọi là thời gian. còn thời gian là hình thức tồn tại của vật chất vận động về mặt độ dài diễn biến. mà mọi sự biến đổi diễn ra đều có quá trình. nguồn gốc của sự vận động là ở bên ngoài sự vật hiện tượng.Vật chất là cái tồn tại khách quan bên ngoài ý thức và không phụ thuộc vào ý thức bất kể sự tôn tại ấy con người đã nhận thức được hay chưa nhận thức được -Vật chất là cái gây nên cảm giác ở con người khi trực tiếp hoặc gián tiếp tác động lên giác quan của con người. tức con người có khả năng nhận thức được vật chất. quảng tính. chiều rộng và chiều cao. những thành tựu của vật lý học hiện đại về lĩnh vực vi mô cũng như vũ trụ học ngày càng xác nhận những tính chất này. thời gian. sự kế tiếp nhau của quá trình. do đó không gian và thời gian cùng tồn tại khách quan. nhanh. chậm kế tiếp nhau. Mọi sự vật tồn tại khách quan đều có vị trí. vận động là mọi sự biến đổi nói chung. có độ dài của sự diễn biến. không gian và thời gian là các hình thức tồn tại của vật chất. vận động không do ai sáng tạo ra và cũng không mất đi mà nó tồn tại vĩnh viễn. vận động là phương thức tồn tại của vật chất. có hình thức kết cấu. là thuốc tính cố hữu của vật chất. hoàn chỉnh nhất về vật chất của V. nội tại của bản thân vật chất. không gian và thời gian là thuộc tính khách quan. thực tại khách quan. vận động là sự di chuyển vị trí cả vật thể trong không gian. Không gian và thời gian là hai thuộc tính khác nhau nhưng không thể tách rời nhau của vật chất vận động.Đây là định nghĩa khoa học nhất .Lênin trong tác phẩm Chủ nghĩa duy vật và Chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán.

tự nhiên của thế giới khách quan vào bộ óc người. Ý thức là chức năng của bộ óc người. và ngay từ đầu đã mang tính chất xã hội. nó phụ thuộc và xã hội. phản ánh là sự tái tạo những đặc điểm của một hệ thống vật chất này ở hệ thống vật chất khác trong quá trình tác động qua lại của chúng. những quy luật vận động của mình thành những hiện tượng nhất định và các hiện tượng này tác động vào bộ óc người. nguồn gốc tự nhiên là rất quan trọng. bộ óc người cùng với thế giới bên ngoài tác động lên bộ óc. do đó khi bộ óc bị tổn thương thì hoạt động ý thức sẽ không bình thường hoặc bị rối loạn. Ý thức bắt nguồn từ một thuộc tính của vật chất – thuộc tính phản ánh – phát triển thành. chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định rằng ý thức là một thuộc tính của vật chất nhưng không phải của mọi dạng vật chất mà chỉ là thuộc tính của một dạng vật chất sống có tổ chức cao là bộ óc người. của khoa học và thực tiễn xã hội. Hoạt động ý thức của con người diễn ra trên sở hoạt động sinh lý thần kinh của bộ óc người. Phản ánh là thuộc tính chung. nội dung của nó là thông tin về thế giới bên ngoài. song chưa đủ điều kiện quyết định cho sự ra đời cùng với quá trình hình thành bộ óc người nhờ lao động. chủ động của con người. song do khoa học chưa phát triển nên cũng đã không giải thích đúng nguồn gốc và bản chất của ý thức. bản chất và vai trò của ý thức là một vấn đề hết sức phức tạp của triết học. về vật được phản ánh. . Dựa trên những thành tựu của triết học duy vật. như vậy. cùng với sự xuất hiện của con người.Vấn đề nguồn gốc. Như vậy. triết học Mác – Lênin đã góp phần làm sáng tỏ vấn đề trên đây. thuộc tính này được biểu hiện ra trong sự liên hệ. những kết cấu. Nhờ có lao động con người tác động vào các đối tượng hiện thực. Bộ óc người là cơ quan vật chất của ý thức. Ý thức ra đời là kết quả phát triển lâu dài của thuộc tính phản ánh của vật chất. Để cho ý thức ra đời. Ý thức phụ thuộc vào hoạt động bộ óc người. ý thức là sản phẩm của sự phát triển xã hội. nằm trong con người. Không có sự tác động của thế giới bên ngoài lên các giác quan và qua đó đến bộ óc thì hoạt động ý thức không thể xảy ra. Trước Mác nhiều nhà duy vật tuy không thừa nhận tính chất siêu tự nhiên của ý thức. ý thức được hình thành không phải chủ yếu là do tác động thuần túy. bắt chúng phải bộc lộ những thuộc tính. vật nhận tác động bao giờ cũng mang thông tin của vật tác động. không phải bỗng nhiên thế giới khách quan tác động vào bộ óc người để con người có ý thức mà trái lại. đó là nguồn gốc tự nhiên của ý thức. Quá trình hình thành ý thức không phải là quá trình con người thu nhận thụ động. không thể tách rời con người. Ý thức không thể diễn ra. nếu chỉ có bộ óc không thôi mà không có sự tác động của thế giới bên ngoài để bộ óc phản ánh lại tác động đó thì cũng không thể có ý thức. phổ biến của mọi đối tượng vật chất. bộ óc người là cơ quan phản ánh song chỉ có riêng bộ óc thôi thì chưa thể có ý thức. Quá trình hình thành ý thức là kết quả hoạt động. tác động qua lại giữa các đối tượng vật chất với nhau. Kết quả của sự phản ánh phụ thuộc vào cả hai vật – vật tác động và vật nhận tác động. Dựa trên những thành tựu của khoa học tự nhiên nhất là sinh lý học thần kinh. Ý thức là ý thức của con người. Ý thức và sự phản ánh thế giới bên ngoài vào trong bộ óc người. Tuy nhiên. Đồng thời quá trình phản ánh bao hàm quá trình thông tin. mà chủ yếu là do hoạt động của con người cải tạo thế giới khách quan làm biến đổi thế giới đó. ngôn ngữ và những quan hệ xã hội. là trung tâm của cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm trong lịch sử. Vì vậy. ý thức chỉ nảy sinh ở giai đoạn phát triển cao của thế giới vật chất. tách rời hoạt động sinh lý thần kinh của bộ óc người. Nói cách khác. Là hình thức cao nhất của sự phản ánh thế giới hiện thực. không thể tách rời ý thức ra khỏi hoạt động của bộ óc. Đây là điều hết sức quan trọng để làm sáng tỏ nguồn gốc tự nhiên của ý thức. không thể thiếu được. những tiền đề.

sáng tạo của bộ óc. con người không thể có ý thức. Ý thức là cái phản ảnh thế giới khách quan. Quá trình ý thức là quá trình thống nhất của ba mặt sau đây : . năng động. trên cơ sở phản ánh. sáng tạo. không có ngôn ngữ. mà con người là một thực thể xã hội năng động sáng tạo. . Nếu coi ý thức cũng là một hiện tượng vật chất thì sẽ lẫn lộn giữa vật chất và ý thức . nhưng nó là cái thuộc phạm vi chủ quan. Ý thức là sự phản ảnh sáng tạo lại hiện thực. Trong giai đoạn này con người lựa chọn những phương pháp. thông qua hoạt động thực tiển biến cái quan niệm thành cái thực tại. Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người. tách rời sự phản ánh mà ngược lại thống nhất với phản ánh. theo nhu cầu thực tiển xã hội. mô hình hóa đối tượng trong tư duy dưới dạng hình ảnh tinh thần. Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc người thông qua lao động. thụ động máy móc của sự vật. vì vậy ý thức “Chẳng qua chỉ là vật chất được đem chuyển vào trong đầu óc con người. loại trừ. cải tạo thế giới.Một là trao đổi thông tin giữa chủ thể và đối tượng phản ánh. từ đó dẫn đến làm mất đi sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm. Như vậy. Ngôn ngữ do nhu cầu của lao động và nhờ vào lao động mà ý thức. Tuy nhiên. là một hiện tượng xã hội. Ý thức là sản phẩm xã hội. biến các ý tưởng phi vật chất trong tư duy thành các dạng vật chất ngoài hiện thực. Nói cách khác. ý thức con người là sự phản ảnh có tính năng động. chuyển mô hình từ tư duy ra hiện thực khách quan. là thực tiển xã hội. ngôn ngữ và các quan hệ xã hội. Phản ánh và sáng tạo là hai mặt thuộc bản chất của ý thức. . không có tính vật chất. Ý thức là hình ảnh phi cảm tính của các đối tượng vật chất có tồn tại cảm tính. công cụ để tác động vào hiện thực khách quan nhằm thực hiện mục đích của mình. Tính sáng tạo của ý thức không có nghĩa là ý thức đẻ ra vật chất. . ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan. Ngôn ngữ. là thực tại chủ quan. Không có hệ thống tín hiệu này – tức ngôn ngữ . làm mất ý nghĩa của sự đối lập giữa vật chất và ý thức. tức quá trình hiện thực hóa tư tưởng. song đây là sự phản ảnh đặc biệt – phản ảnh trong quá trình con người. ngày càng làm phong phú và sâu sắc ý thức của mình về thế giới. ý thức chỉ được hình thành thông qua hoạt động thực tiễn của con người. Ý thức trong bất cứ trường hợp nào . có định hướng và chọn lọc các thông tin cần thiết. Ý thức là của con người. Thực chất đây là quá trình “Sáng tạo lại” hiện tượng của ý thức. Điều đó càng nói lên tính năng động sáng tạo của ý thức. thì ý thức không thể tồn tại và thể hiện được. theo C. Do đó. mà kết quả bao giờ cũng là những khách thể tinh thần. Sáng tạo của ý thức là sáng tạo của sự phản ảnh. Mác là cái vỏ vật chất của tư duy.Hai là. Ý thức phản ảnh thế giới khách quan trong quá trình con người tác động cải tạo thế giới. nguồn gốc trực tiếp và quan trọng nhất quyết định sự ra đời và phát triển của ý thức là lao động . Sự sáng tạo của ý thức không đối lập . và được cải biến đi ở trong đó. Nhờ tác động vào thế giới mà con người khám phá ra những bí mật của thế giới. theo nghĩa mã hóa các đối tượng vật chất thành các ý thức tinh thần phi vật chất. phương tiện.Ba là. theo qui luật và trong khuôn khổ của sự phản ánh. là hiện thực trực tiếp của tư tưởng.con người có ý thức chính vì con người chủ động tác động vào thế giới thông qua hoạt động thực tiễn để cải tạo thế giới.cũng là sự phản ánh và chính thực tiển xã hội của con người tạo ra sự phản ánh phức tạp. ý thức không phải là bản sao giản đơn. Nói cách khác. Sự trao đổi này mang tính chất hai chiều. con người chỉ có ý thức do có tác động vào thế giới.

quyết định nội dung của ý thức. đó là một thuộc tính phản ánh phát triển thành. Nói tới vai trò của ý thức tức là nói đến vai trò của con người vì ý thức là ý thức của con người. Ý thức bắt nguồn từ một thuộc tính của vật chất.lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh bại bởi lực lượng vật chất. Do vậy. Trong quá trình phản ánh thế giới khách quan. ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất đó vào con người. bản thân của ý thức tự nó không làm thay đổi gì hiện thực. . là cơ quan phản ánh hình thành ý thức. Thế giới khách quan là nguồn gốc của ý thức.Mác nói :“. đa dạng. ý thức là sản phẩm của sự phát triển xã hội. trong đó tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và ý thức xã hội có tính độc lập tương đối tác động trở lại xã hội. vật chất quyết định sự phát triển của ý thức. chủ nghĩa xã hội khoa học nên trong nhận thức của chúng ta phải là vật chất quyết định ý thức.. quy luật của nó tồn tại khách quan không phụ thuộc vào ý thức con người thì trong hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan. VD: Aristôt đưa ra thuyết “địa tâm” coi trái đất là trung tâm của vũ trụ đã làm kìm hãm sự phát triển của thế giới vật chất. ngoài ra. Điều kiện quyết định cho sự ra đời của ý thức là những tiền đề nguồn gốc xã hội. mối quan hệ giữa vật chất và ý . ý thức tồn tại phụ thuộc vào hoạt động thần kinh của bộ não). thừa nhận quy luật tự nhiên của xã hội. ngôn ngữ và những quan hệ xã hội. thể hiện qua vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức và tính độc lập tương đối. Tuy nhiên cơ sở để phát huy tính năng động chủ quan của ý thức là việc thừa nhận tính khách quan của vật chất. ý thức ra đời cùng với quá trình hình thành bộ óc con nguời nhờ lao động.Ý thức do vật chất sinh ra và quyết định nhưng sau khi ra đời ý thức có tính độc lập tương đối nên nó có sự tác động trở lại to lớn đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người. Nếu như thế giới vật chất với những thuộc tính. Vì vậy con người phải phát huy vai trò sáng tạo của thế giới khách quan. .. nó sinh ra và quyết định đối với ý thức. Cái nhìn khách quan. tư tưởng có thể làm cho con người hoạt động sai và thất bại khi con người phản ánh sai thế giới khách quan. quyết định tính phong phú. phương hướng và biện pháp chính xác. nhiều vẻ của ý thức.” Ý thức tác động trở lại vật chất theo hai hướng: Ý thức. ý thức ra đời là kết quả phát triển lâu dài của thuộc tính phản ánh của vật chất.Biểu hiện của mới quan hệ giữa vật chất và ý thức trong đời sống xã hội là quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội. Thường thì con người rất chủ quan ! Giữa vật chất và ý thức có mối quan hệ biện chứng. tư tưởng có thể quyết định làm sao con người hoạt động đúng và thành công khi nó phản ánh đúng và sâu sắc thế giới khách quan. độc lập với ý thức và là nguồn gốc sinh ra ý thức (não người là dạng vật chất có tổ chức cao. nó sẽ kìm hãm sự phát triển của thế giới vật chất.* Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức: Theo duy tâm thì ý thức quyết định vật chất Theo duy vật thì vật chất quyết định ý thức Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng. sự tác động trở lại của ý thức đối với vật chất. Ngược lại ý thức. nó sẽ thúc đẩy thế giới vật chất phát triển nhanh vì đó là cơ sở quan trọng cho việc xác định mục tiêu. tức là nhìn từ nhiều khía cạnh của cùng một sự vật hiện tượng.Vật chất (xét đến cùng) là cái có trước. lấy thực tế khách quan làm căn cứ cho hoạt động của mình. . Vật chất tồn tại khách quan.

dẫn đến việc đề ra những chỉ tiêu quá cao trong xây dựng cơ bản và phát triền sản xuất. nhiều chỉ tiêu kinh tế chỉ đạt khoảng 50-60% mức đề ra.. 2 triệu tấn xi măng. Chống quan điểm duy ý chí: V. Đảng đã tự phê bình một cách nghiêm khắc.1triệu 200 hecta rừng mới trồng.Lênin và từ kinh nghiệm thành công và thất bại trong . lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh bại bởi lực lượng vật chất. 2. tổng sản phẩm xã hội tăng bình quân 1.thực phẩm. vi phạm quy luật khách quan” trong việc xác định mục tiêu. kỹ thuật.1 triệu hecta khai hoang. Lênin đã gọi căn bệnh này "là sự mù quáng chủ quan". phát triển kinh tế. Trong cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đổi mới. Đại hội Đảng lần thứ V. bước đi về xây dựng cơ sở vật chất. Vì vậy. vì thế mà sinh ra những ảo tưởng về tốc độ cải tạo. Vì ý thức tác động trở lại vật chất nên trong hoạt động thực tiễn chúng ta phải chú ý giáo dục và nâng cao nhận thức cho con người. như: năm 1975. là sai lầm tự phát dẫn đến rơi vào chủ nghĩa duy tâm một cách không tự giác. Sai lầm chủ quan duy ý chí đó là sự vi phạm nguyên tắc khách quan của sự xem xét.thức còn là cơ sở để xem xét các mối quan hệ khác như củ thể và khách thể.Lênin đã nhiều lần nhấn mạnh không được lấy ý muốn chủ quan của mình làm chính sách. nông nghiệp giảm 0. từ lý luận của chủ nghĩa Mác . nhưng lý luận một khi thâm nhập được vào quần chúng thì sẽ trở thành lực lượng vật chất”.5%. chính sách và toàn diện về đổi mới. lạm phát trầm trọng... *Sự vận dụng của Đảng ta trong quá trình đổi mới: Trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội “Đảng ta đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí. tôn trọng và tuân theo quy luật khách quan. Tại Đại hội Đảng VI.I. Về lý luận.1980 quá cao và phát triển sản xuất quá khả năng của nền kinh tế. hàng xuất khẩu. nền kinh tế tăng trưởng rất chậm chạp.6%. Trước tình hình nền kinh tế miền Bắc còn bị phá hoại. Đại hội Đảng lần thứ IV lại đề ra những chỉ tiêu kế hoạch năm 1976 . cải tạo xã hội chủ nghĩa và quản lý kinh tế… Căn bệnh đó biểu hiện ở chỗ.xã hội. Ý nghĩa phương pháp luận và sự vận dụng của Đảng ta trong quá trình đổi mới: *Ý nghĩa phương pháp luận: Vì vật chất quyết định ý thức nên trong hoạt động thực tiễn chúng ta phải xuất phát từ hiện thực khách quan.10 triệu tấn than sạch. đề ra các định hướng và xác định chủ trương đổi mới đặc biệt là đổi mới về kinh tế. và do đó. bệnh chủ quan duy ý chí có nhiều biến thể phức tạp và trở thành mầm mống cho nhiều căn bệnh mới trong nhận thức. chúng ta đã chủ quan trong việc đánh giá những khả năng hiện có. cũng chưa tìm ra được đầy đủ những nguyên nhân đích thực sự trì trệ trong nền kinh tế của nước ta và cũng chưa đề ra các chủ trương. không được lấy tình cảm làm điểm xuất phát cho chiến lược cách mạng. phấn đấu đạt 21 triệu tấn lương thực. điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan. Nếu chỉ xuất phát từ ý muốn chủ quan. trái với tinh thần của phép biện chứng duy vật. Đến hết năm 1980. Bệnh chủ quan duy ý chí là do sự yếu kém về trình độ nhận thức nói chung và sự hạn chế trong quá trình áp dụng lý luận vào thực tiễn nói riêng. 1 triệu tấn cá biển. lý luận và tực tiễn. nếu lấy ý chí áp đặt cho thực tế. Song vẫn có khả năng được ngăn ngừa và loại bỏ. thực hiện mục tiêu ba chương trình kinh tế: lương thực . chính sách phát triển kinh tế thận trọng và khoa học dẫn đường. nền kinh tế miền Nam bị đảo lộn và suy sụp. Mác nói: “Cố nhiên vũ khí phê phán không thể thay thế sự phê phán bằng vũ khí. lấy ảo tưởng thay cho hiện thực thì sẽ mắc phải bệnh duy ý chí. đã phân tích đúng nguyên nhân của tình hình khủng hoảng kinh tế . hàng tiêu dùng. công nghiệp tăng 2... Do đó.15%. chúng ta đã không có được một đường lối. nhất là về kinh tế.

c¸i tån t¹i mét c¸ch vÜnh cöu. Đặc biệt Đại hội cũng xác định: “Về quan hệ đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị phải tập trung sức đổi mới kinh tế. tiếp tục làm sang tỏ con đường đi lên CNXH ở nước ta. xung quanh ph¹m trï vËt chÊt ®· diÔn ra cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nhîng gi÷a chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa duy t©m. đáp ứng đòi hỏi cấp bách của nhân dân về đời sống và làm việc. phát huy tài trí của người Việt Nam. Đảng ta chủ trương “lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”. Đất nước ta đang bước vào thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa. lúng túng. trong điều hành quản lý còn nhiều sơ hở. cã thÓ lµ "ý chÝ cña thîng ®Õ" lµ "ý niÖm tuyÖt ®èi". . ý chí quật cường. Đẩy mạnh đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng. Đại hội đã rút ra bài học quan trọng là: ”Mọi đường lối. t¹o nªn mäi sù vËt hiÖn tîng cïng víi nh÷ng thuéc tÝnh cña chóng. Nâng cao công tác tuyên truyền giáo dục lí luận chính trị để tạo nên sự thống nhất trong Đảng. Talet coi thùc thÓ thÕ giíi lµ níc. đẩy mạnh nghiên cứu lý luận và thực tiễn.. tôn trọng quy luật khách quan và hành động theo quy luật khách quan”..chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế. trình độ tri thức và tay nghề cho người lao động. c¬ së cña mäi tån t¹i lµ mét b¶n nguyªn tinh thÇn nµo ®ã. Ngay tõ lóc míi ra ®êi..quá trình lãnh đạo cách mạng. thiếu việc làm. lạc hậu” .tức phát huy tính năng động của ý thức. coi đó là điều kiện quan trọng để tiến hành đổi mới trong lĩnh vực chính trị”. VËt chÊt víi t c¸ch lµ mét ph¹m trï triÕt häc ®· cã lÞch sö rÊt l©u. Đại hội Đảng lần thứ VII chỉ ra những tồn tại lớn cần giải quyết như vấn đề lạm phát. nâng cao trình độ dân trí. xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của củ nghĩa xã hội. c¸c nhµ triÕt häc duy vËt ®· ®ång nhÊt vËt chÊt nãi chung víi nh÷ng d¹ng cô thÓ cña nã. sự đồng thuận trong Nhân dân. Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy vËt: thùc thÓ thÕ giíi lµ vËt chÊt. tøc lµ nh÷ng vËt thÓ h÷u h×nh. các nhu cầu xã hội khác. Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy t©m th× thùc thÓ cña thÕ giíi. Vµo thêi cæ ®¹i. quyết tâm đưa nước nhà khỏi nghèo nàn. c¶m tÝnh ®ang tån t¹i ë thÕ giíi bªn ngoµi. Muốn vậy “phải khơi dậy trong dân lòng yêu nước.

khi xuÊt hiÖn nh÷ng ph¸t minh míi trong khoa häc tù nhiªn. Nh÷ng ngêi theo chñ nghÜa duy t©m cho r»ng "vËt chÊt" cña chñ nghÜa duy vËt ®· biÕn mÊt. N¨m 1895 R¬nghen ph¸t hiÖn ra tia X. ®Çu thÕ kû XX vµ tõ nhu cÇu cña cuéc ®Êu tranh chèng chñ nghÜa duy t©m. nÒn t¶ng cña chñ nghÜa duy vËt ®· sôp ®æ. VÒ lîng.Anaximen coi thùc thÓ thÕ giíi lµ kh«ng khÝ. Cuèi thÕ kû XIX. N¨m 1897 T«m x¬n ph¸t hiÖn ra ®iÖn tö vµ chøng minh ®îc ®iÖn tö lµ mét trong nh÷ng thµnh phÇn cÊu t¹o nªn nguyªn tö. b) §Þnh nghÜa vËt chÊt cña Lªnin KÕ thõa t tëng cña C. nh÷ng quan niÖm ®¬ng thêi vÒ giíi h¹n tét cïng cña vËt chÊt lµ nguyªn tö hoÆc khèi lîng ®· sôp ®æ tríc khoa häc. Nguyªn tö lµ c¸c phÇn tö cùc kú nhá. NiÒm tin vµo c¸i ch©n lý trong c¬ häc Nowton ®· khiÕn cho c¸c nhµ khoa häc ®ång nhÊt. N¨m 1896 BÐcc¬ren ph¸t hiÖn ra hiÖn tîng phãng x¹. kh«ng c¶m gi¸c ®îc. trong t¸c phÈm "chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa kinh nghiÖm phª ph¸n". Ph©n tÝch ®Þnh nghÜa: * VËt chÊt lµ mét ph¹m trï triÕt häc: + §ã lµ sù x¸c ®Þnh "gãc ®é" cña viÖc xem xÐt ®Ó tr¸nh nhÇm lÉn gi÷a quan niÖm cña triÕt häc vÒ b¶n chÊt cña vËt chÊt víi c¸c quan niÖm cña khoa häc tù nhiªn vÒ cÊu tróc vµ nh÷ng thuéc tÝnh cô thÓ cña c¸c ®èi tîng vËt chÊt kh¸c nhau. + Víi t c¸ch lµ mét ph¹m trï triÕt häc. 18: Mäi sù ph©n biÖt vÒ chÊt gi÷a c¸c vËt thÓ ®Òu bÞ quy gi¶n vÒ sù ph©n biÖt. ph¶n ¸nh vµ tån t¹i kh«ng lÖ thuéc vµo c¶m gi¸c". ¡mpª®èc c¬ coi thùc thÓ thÕ giíi lµ ®Êt. löa. chôp l¹i. níc. mäi sù vËn ®éng ®Òu bÞ quy vÒ sù dÞch chuyÓn vÞ trÝ trong kh«ng gian. Hªcralit coi thùc thÓ thÕ giíi lµ löa. con ngêi míi cã ®îc nh÷ng hiÓu biÕt c¨n b¶n h¬n. ChØ chñ nghÜa duy vËt siªu h×nh. cøng.Lªnin ®· ®Þnh nghÜa: "VËt chÊt lµ mét ph¹m trï triÕt häc dïng ®Ó chØ thùc t¹i kh¸ch quan ®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c. kh«ng khÝ..¡ngghen. ®Çu thÕ kû XX.tån t¹i). . Nh vËy. §©y chÝnh lµ m¶nh ®Êt ®Ó chñ nghÜa duy t©m lîi dông. ph¹m trï vËt chÊt ph¶i thÓ hiÖn thÕ giíi quan vµ híng ®Õn sù gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c¬ b¶n cña triÕt häc (mèi quan hÖ trong TD .. nguån gèc vËn ®éng n»m ngoµi vËt chÊt. kh«ng thÓ x©m nhËp ®îc.M¸c vµ Ph. V. mäi hiÖn tîng phøc t¹p bÞ quy vÒ c¸i gi¶n ®¬n mµ tõ ®ã chóng ®îc t¹o thµnh. §Ønh cao cña t tëng duy vËt cæ ®¹i lµ thuyÕt nguyªn tö cña L¬xÝp vµ §ªm«crÝt. s©u s¾c h¬n vÒ nguyªn tö. VËt chÊt víi khèi lîng. ®îc c¶m gi¸c cña chóng ta chÐp l¹i. coi vËn ®éng vËt chÊt chØ lµ biÓu hiÖn cña vËn ®éng c¬ häc.I. m¸y mãc thÕ kû 17. tæng kÕt nh÷ng thµnh tùu khoa häc tù nhiªn cuèi thÕ kû XIX.

nã lµ nguån gèc. cô thÓ. nã cã v« vµn c¸c thuéc tÝnh kh¸c nhau rÊt ®a d¹ng vµ phong phó mµ khoa häc ngµy cµng ph¸t triÓn th× còng t×m ra. ®îc c¶m gi¸c cña chóng ta chÐp l¹i. VËt chÊt chØ cã thÓ ®Þnh nghÜa ®îc b»ng c¸ch ®Æt nã trong quan hÖ ®èi lËp víi ý thøc. Khi vËt chÊt t¸c ®éng ®Õn c¸c gi¸c quan cña con ngêi th× g©y ra c¶m gi¸c ë con ngêi. cña ý thøc.. ph¶n ¸nh". ph¸t hiÖn thªm nh÷ng thuéc tÝnh míi cña nã. n¨ng lîng. Ch¼ng h¹n. tuy kh«ng tån t¹i díi d¹ng c¸c vËt thÓ. nh÷ng quan hÖ kinh tÕ . V. c¸i nµo quyÕt ®Þnh c¸i nµo. Trong tÊt c¶ c¸c thuéc tÝnh cña vËt chÊt th× thuéc tÝnh "thùc t¹i kh¸ch quan". * VËt chÊt "®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c.+ VËt chÊt lµ mét ph¹m trï réng nhÊt nªn kh«ng thÓ ®Þnh nghÜa b»ng c¸ch th«ng thêng trong l«gÝc häc: ®em quy kh¸i niÖm cÇn ®Þnh nghÜa vÒ kh¸i niÖm réng h¬n. ®èi víi thÕ giíi vËt chÊt chØ cã c¸i con ngêi cha nhËn thøc ®îc. tån t¹i cã thÓ nhËn thøc ®îc cña b¶n th©n vËt chÊt. nhng chóng tån t¹i kh¸ch quan. ®em l¹i cho con ngêi sù nhËn thøc vÒ chÝnh nã. Bëi vËy. nã cã sau so víi vËt chÊt. chø kh«ng thÓ cã c¸i con ngêi kh«ng thÓ nhËn thøc ®îc. ChÝnh v× vËy. + VËt chÊt "®îc ®em l¹i cho con ngêi trong c¶m gi¸c".I. c¶m tÝnh.. Cßn c¶m gi¸c hay ý thøc chØ lµ sù "chÐp l¹i. Râ rµng vËt chÊt lµ tÝnh thø nhÊt. ý thøc lµ tÝnh thø hai. còng kh«ng cã cÊu tróc nguyªn tö. cã tríc ý thøc vµ quyÕt ®Þnh ý thøc. vÜnh h»ng víi mäi d¹ng. tõ ®ã b¸c bá thuyÕt "bÊt kh¶ tri". + VËt chÊt tån t¹i kh¸ch quan nhng kh«ng ph¶i tån t¹i trõu tîng mµ lµ sù tån t¹i hiÖn thùc. Bëi vËy. ph©n tö.Lªnin xem "thùc t¹i kh¸ch quan" lµ thuéc tÝnh duy nhÊt cña vËt chÊt. . + VËt chÊt lµ v« cïng v« tËn. + Thuéc tÝnh "tån t¹i kh¸ch quan ë ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc" chÝnh lµ tiªu chuÈn ®Ó ph©n biÖt c¸i g× lµ vËt chÊt vµ c¸i g× kh«ng ph¶i lµ vËt chÊt c¶ trong tù nhiªn lÉn ®êi sèng x· héi.. mäi ®èi tîng kh¸c nhau cña vËt chÊt. tøc lµ sù tån t¹i bªn ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc vµ con ngêi lµ thuéc tÝnh chung.Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c¬ b¶n cña triÕt häc trªn c¶ hai khÝa c¹nh. * Thuéc tÝnh chung cña vËt chÊt lµ "thùc t¹i kh¸ch quan' ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc con ngêi". c) ý nghÜa: . kh¶ n¨ng nhËn thøc cña con ngêi ®èi víi vËt chÊt chÝnh lµ xuÊt ph¸t tõ thuéc tÝnh tån t¹i c¶m tÝnh. nã cã tríc ý thøc vµ t¹o nªn néi dung cña ý thøc. nguyªn nh©n cña c¶m gi¸c. chôp l¹i. vËt chÊt quyÕt ®Þnh ý thøc. ph¶n ¸nh". §ã chÝnh lµ c¬ së khoa häc ®Êu tranh chèng "thuyÕt kh«ng thÓ biÕt". chôp l¹i. còng kh«ng mang c¸c thuéc tÝnh khèi lîng. TÊt c¶ nh÷ng g× tån t¹i bªn ngoµi vµ ®éc lËp víi ý thøc cña con ngêi ®Òu lµ nh÷ng d¹ng kh¸c nhau cña vËt chÊt. Nh vËy. chóng chÝnh lµ vËt chÊt díi d¹ng x· héi. xem c¸i nµo cã tríc.x· héi. vÒ nguyªn t¾c. nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt cña x· héi.

.M¸c cha ®¹t tíi.Chñ nghÜa duy vËt tÇm thêng coi ý thøc lµ mét d¹ng vËt chÊt *** coi ý thøc lµ sù ph¶n ¸nh gi¶n ®¬n. Chñ quan theo nghÜa ý thøc lµ h×nh ¶nh cña sù vËt ®îc thùc hiÖn trong bé n·o con ngêi. nh÷ng nguyªn nh©n thuéc sù vËn ®éng cña PTSX. . B¶n chÊt cña YT lµ h×nh ¶nh chñ quan cña triÕt häc kh¸ch quan. ®©u lµ ý thøc. lµ c¸i cã tríc tõ ®ã sinh ra vËt chÊt.Chñ nghÜa duy t©m quan niÖm ý thøc nh mét thùc thÓ ®éc lËp. b. CNDV siªu h×nh thÕ kû 17. do ®ã lu«n cho chñ nghÜa duy vËt ph¸t triÓn lªn mét tr×nh ®é míi. ý thøc a.c¶ duy t©m kh¸ch quan lÉn duy t©m chñ quan vµ thuyÕt kh«ng thÓ biÕt mét c¸ch cã hiÖu qu¶ ®Ó ®¶m b¶o sù ®øng v÷ng cña chñ nghÜa duy vËt tríc sù ph¸t triÓn míi cña khoa häc tù nhiªn. . 18 coi ý thøc lµ mét biÕn tíng cña vËt chÊt do con ngêi sinh ra gièng nh gan tiÕt ra mËt.Trong viÖc nhËn thøc c¸c hiÖn tîng thuéc ®êi sèng x· héi. t¹o c¬ së khoa häc cho quan niÖm duy vËt trong lÜnh vùc x· héi..Ngêi xa cho ho¹t ®éng tinh thÇn cña con ngêi kh«ng ph¶i do chÝnh con ngêi mµ cña linh hån bÊt tö nhËp vµo con ngêi vµ rêi bá con ngêi khi con ngêi chÕt. §N nµy lµ tiªu chuÈn c¨n b¶n nhÊt ®Ó ph©n biÖt thÕ giíi quan duy vËt vµ duy t©m. lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi kh¸ch quan th«ng qua "l¨ng kÝnh chñ quan cña . trªn c¬ së ®ã. ¦u ®iÓm cña quan ®iÓm nµy lµ chèng l¹i quan ®iÓm duy t©m t«n gi¸o. ®Þnh nghÜa vËt chÊt cña Lªnin cho phÐp chóng ta x¸c ®Þnh c¸i g× lµ vËt chÊt trong lÜnh vùc x· héi.§N nµy chÝnh lµ c¬ së khoa häc vµ lµ vò khÝ t tëng ®Ó ®Êu tranh chèng chñ nghÜa duy t©m .Trang bÞ thÕ giíi quan vµ ph¬ng ph¸p luËn khoa häc cho c¸c nhµ khoa häc trong viÖc t×m kiÕm c¸c d¹ng luËt c¸c h×nh thøc míi cña vËt chÊt.YT lµ h×nh ¶nh chñ quan cña thÕ giíi kh¸ch quan. trë thµnh chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng. kh«ng thÊy ®îc vai trß ý thøc. §Þnh nghÜa gióp c¸c nhµ khoa häc t×m ra c¬ së lý luËn ®Ó gi¶i thÝch nh÷ng nguyªn nh©n cuèi cïng cña c¸c biÕn cè x· héi. 2. m¸y mãc. Quan ®iÓm CNDVBC CNDVBC kh¼ng ®Þnh: YT lµ sù ph¶n ¸nh mang tÝnh s¸ng t¹o thÕ giíi vËt chÊt vµo bé n·o ngêi th«ng qua ho¹t ®éng thùc tiÔn. nhîc ®iÓm lµ kh«ng ph©n biÖt ®©u lµ vËt chÊt. . ngêi ta cã thÓ t×m ra c¸c ph¬ng ¸n tèi u ®Ó thóc ®Èy x· héi ph¸t triÓn. . lµ thùc t¹i duy nhÊt. §N VC cña Lªnin hiÖn nay vÉn gi÷ nguyªn gi¸ trÞ. §©y lµ ®iÒu mµ c¸c nhµ duy vËt tríc C. .§N vËt chÊt cña Lªnin ®· kh¾c phôc ®îc quan ®iÓm siªu h×nh. Mét sè quan niÖm vÒ ý thøc trong lÞch sö . ®ã lµ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö. trùc quan trong quan niÖm vÒ vËt chÊt cña chñ nghÜa duy vËt cò. ®ång thêi còng t¹o c¬ së khoa häc cho sù thèng nhÊt trong chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng vµ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö. thô ®éng thÕ giíi vËt chÊt.

vËt nhËn t¸c ®éng bao giê còng mang th«ng tin cña vËt t¸c ®éng. + C¸c tæ chøc. ®Ó hiÓu ®óng nguån gèc vµ b¶n chÊt cña YT cÇn ph¶i xem xÐt nguån gèc cña YT trªn c¶ hai mÆt tù nhiªn vµ x· héi. YT lµ h×nh ¶nh chñ quan. Néi dung cña ý thøc do thÕ giíi kh¸ch quan quy ®Þnh. Bé n·o ngêi lµ c¬ quan vËt chÊt cña YT. lµ hØnh ¶nh tinh thÇn chø kh«ng ph¶i lµ h×nh ¶nh vËt lý. do nhu cÇu giao tiÕp x· héi vµ c¸c ®iÒu kiÖn sinh ho¹t hiÖn thùc cña con ngêi quy ®Þnh. Trong qu¸ tr×nh Êy. YT mang b¶n chÊt x· héi. YT lµ sù thèng nhÊt cña thÕ giíi kh¸ch quan vµ chñ quan. Ph¶n ¸nh YT cña con ngêi lµ h×nh thøc ph¶n ¸nh cao nhÊt cña thÕ giíi vËt chÊt. Ph¶n ¸nh lµ thuéc tÝnh phæ biÕn trong mäi d¹ng vËt chÊt.mçi ngêi".Tù nhiªn: + YT lµ ®Æc tÝnh riªng cña mét d¹ng vËt chÊt sèng cã tæ chøc cao lµ bé n·o ngêi. v× ph¶n ¸nh ®ã bao giê còng dùa trªn ho¹t ®éng thùc tiÔn x· héi vµ lµ s¶n phÈm cña c¸c quan hÖ x· héi. tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p. cã ®Þnh híng. dùa trªn c¬ së ph¶n ¸nh. s¸ng t¹o thÕ giíi kh¸ch quan. nhu cÇu thùc tiÔn ®ßi hái chñ thÓ ph¶i nhËn thøc c¸i ®îc ph¶n ¸nh. . . §ã lµ n¨ng lùc gi÷ l¹i. + YT lµ h×nh thøc ph¶n ¸nh ®Æc trng riªng cã cña con ngêi. c¸c hÖ thèng vËt chÊt tiÕn ho¸. t¸i hiÖn cña hÖ thèng vËt chÊt nµy nh÷ng ®Æc ®iÓm cña hÖ thèng vËt chÊt kh¸c trong qu¸ tr×nh t¸c ®éng qua l¹i gi÷a chóng.Ph¶n ¸nh YT lµ tÝch cùc. Do ®ã khi bé ãc bÞ tæn th¬ng th× ho¹t ®éng cña ý thøc sÏ kh«ng b×nh thêng.YT ph¶n ¸nh YT lµ s¸ng t¹o.x· héi. Sù s¸ng t¹o cña YT lµ sù s¸ng t¹o cña ph¶n ¸nh. KÕt qu¶ cña sù ph¶n ¸nh phô thuéc vµo c¶ hai vËt (vËt t¸c ®éng vµ vËt nhËn t¸c ®éng). trõu tîng ho¸. . YT chÞu sù chi phèi chñ yÕu cña c¸c quy luËt x· héi. s¸ng t¹o. .YT lµ h×nh ¶nh chñ quan cña thÕ giíi kh¸ch quan cã nghÜa YT lµ sù ph¶n ¸nh tÝch cùc. V× vËy. hiÖn tîng cña thÕ giíi kh¸ch quan. g¾n liÒn víi ho¹t ®éng kh¸i qu¸t ho¸. do nhu cÇu thùc tiÔn quy ®Þnh. cã lùa chän nh»m t¹o ra nh÷ng tri thøc vµ sù vËt. . Ph¶n ¸nh lµ sù t¸i t¹o nh÷ng ®Æc ®iÓm cña mét hÖ thèng vËt chÊt nµy ë hÖ thèng vËt chÊt kh¸c trong qu¸ tr×nh t¸c ®éng qua l¹i cña chóng.thÇn kinh cña n·o. trªn c¬ së c¸c qu¸ tr×nh sinh lý . YT lÊy c¸i kh¸ch quan lµm tiÒn ®Ò. ®îc ph¸t triÓn tõ thuéc tÝnh ph¶n ¸nh cã ë mäi d¹ng vËt chÊt. T¹i sao bé ãc ngêi l¹i cã thÓ sinh ra ý thøc? §Ó tr¶ lêi c©u hái nµy chóng ta ph¶i nghiªn cøu mèi liªn hÖ vËt chÊt gi÷a bé ãc víi thÕ giíi kh¸ch quan. ChÝnh MLH vËt chÊt Êy h×nh thµnh nªn qu¸ tr×nh ph¶n ¸nh thÕ giíi vËt chÊt vµo bé ãc con ngêi. c) Nguån gèc YT: CNDVBC kh¼ng ®Þnh: YT cña con ngêi lµ s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn tù nhiªn vµ lÞch sö . Ho¹t ®éng YT chØ diÔn ra trong bé n·o ngêi. thuéc tÝnh ph¶n ¸nh cña chóng còng ph¸t triÓn tõ thÊp ®Õn cao.

Vai trß quyÕt ®Þnh cña vËt chÊt ®èi víi YT . b¾t tù nhiªn béc lé nh÷ng thuéc tÝnh cña m×nh. lµm cho kh¶ n¨ng t duy trõu tîng cña con ngêi còng ngµy cµng ph¸t triÓn. C«ng cô ngµy cµng ph¸t triÓn lµm t¨ng kh¶ n¨ng con ngêi t¸c ®éng vµo TN. Bé n·o ngêi (CQ ph¶n ¸nh TG vËt chÊt xung quanh) vµ sù t¸c ®éng cña thÕ giíi vËt chÊt xung quanh lªn bé n·o ngêi lµ nguån gèc TN cña YT. con ngêi tæng kÕt kinh nghiÖm thùc tiÔn. kh¸m ph¸ vµ t×m hiÓu TN. bé n·o ngêi ph¸t triÓn vµ ngµy cµng hoµn thiÖn. Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a vËt chÊt . . Ho¹t ®éng lao ®éng cña con ngêi ®· ®a l¹i cho bé n·o ngêi n¨ng lùc ph¶n ¸nh s¸ng t¹o vÒ thÕ giíi.ý thøc a. ph¶n ¸nh mét c¸ch kh¸i qu¸t sù vËt. tøc lµ cña qu¸ tr×nh h×nh thµnh ý thøc. Qu¸ tr×nh ®ã còng lµm biÕn ®æi chÝnh b¶n th©n con ngêi. trõu tîng ho¸. trao ®æi tri thøc tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c. + Lao ®éng lµ ho¹t ®éng ®Æc thï cña con ngêi. con ngêi tÊt yÕu cã nh÷ng quan hÖ víi nhau vµ nhu cÇu trao ®æi kinh nghiÖm. + Ng«n ng÷ lµ hÖ thèng tÝn hiÖu thø hai. Tõ ®ã ng«n ng÷ ra ®êi vµ ph¸t triÓn cïng víi lao ®éng. c¶i to¹ thÕ giíi kh¸ch quan nh»m tho¶ m·n nhu cÇu cña con ngêi. t¸c ®éng vµo thÕ giíi kh¸ch quan lµm biÕn ®æi. 3. + Lao ®éng cña con ngêi lµ ho¹t ®éng cã môc ®Ých. lµm cho con ngêi vµ XH loµi ngêi kh¸c hoµn toµn víi c¸c loµi ®éng vËt kh¸c. ph¸t triÓn ý thøc. lµ c¸i "vá vËt chÊt" cña t duy. lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi kh¸ch quan vµo bé n·o ngêi. lµ ph¬ng tiÖn ®Ó con ngêi giao tiÕp víi nhau. trao ®æi th«ng tin cho nhau. => Nguån gèc tù nhiªn vµ x· héi lµ ®iÒu kiÖn cÇn vµ ®ñ ®Ó h×nh thµnh nªn YT cña con ngêi. ®ã chÝnh lµ nguån gèc x· héi quyÕt ®Þnh sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña ý thøc. + ChÝnh nhê cã qu¸ tr×nh lao ®éng.X· héi: + Sù ra ®êi cña bé n·o ngêi còng nh sù h×nh thµnh con ngêi vµ x· héi loµi ngêi nhê ho¹t ®éng lao ®éng vµ giao tiÕp x· héi b»ng ng«n ng÷. Lao ®éng vµ ng«n ng÷. Trong lao ®éng. YT lµ thuéc tÝnh cña bé n·o ngêi. lµm cho con ngêi ngµy cµng nhËn thøc s©u h¬n thÕ giíi kh¸ch quan. ph¶n ¸nh t©m lý ®éng vËt thµnh ph¶n ¸nh ý thøc.Nh vËy. Lao ®éng vµ ng«n ng÷ lµ "hai søc kÝch thÝch chñ yÕu" biÕn bé n·o con vËt thµnh bé n·o ngêi. Nhê cã ng«n ng÷. + Trong qu¸ tr×nh LĐ. con ngêi ®· biÕt chÕ t¹o c¸c c«ng cô ®Ó s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt. + Lao ®éng s¶n xuÊt lµ c¬ së cña sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ng«n ng÷. + Ho¹t ®éng lao ®éng cña con ngêi ®ång thêi còng lµ ph¬ng thøc h×nh thµnh. + Ng«n ng÷ lµ ph¬ng tiÖn vËt chÊt kh«ng thÓ thiÕu ®îc cña sù ph¶n ¸nh kh¸i qu¸t h¬n.

YT kh«ng ph¶i lµ sù ph¶n ¸nh cña VC. b. ý thøc tån t¹i phô thuéc vµo ho¹t ®éng thÇn kinh cña bé n·o trong qu¸ tr×nh ph¶n ¸nh thÕ giíi kh¸ch quan. VC quyÕt ®Þnh ý thøc. ý nghÜa ph¬ng ph¸p luËn . hä kh¼ng ®Þnh VC cã tríc. + Chñ nghÜa duy t©m cho r»ng YT cã tríc. N·o ngêi lµ d¹ng vËt chÊt cã tæ chøc cao. 4. hiÓu biÕt nh÷ng quy luËt kh¸ch quan. con ngêi tù nhiªn nªn hä cha thÊy ®îc vai trß cña ý thøc. gãp phÇn c¶i biÕn thÕ giíi kh¸ch quan th«ng qua ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ngêi. VC cã sau.VC quyÕt ®Þnh ý thøc. + CN duy vËt siªu h×nh: xuÊt ph¸t tõ quan niÖm con ngêi sinh vËt. trong ho¹t ®éng thùc tiÔn ph¶i lu«n lu«n xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ. YT cã sau. quyÕt ®Þnh néi dung cña ý thøc.Sù t¸c ®éng cña YT ®èi víi vËt chÊt ph¶i th«ng qua ho¹t ®éng cña con ngêi. . cã thÓ k×m h·m ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ngêi trong qu¸ tr×nh c¶i t¹o tù nhiªn vµ x· héi. kh«ng lÊy ý chÝ ¸p ®Æt cho thùc tÕ.VC cã tríc. Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái chóng ta khi nhËn thøc vµ hµnh ®éng ph¶i xuÊt ph¸t tõ b¶n th©n sù vËt. hiÖn tîng thùc tÕ kh¸ch quan. . VC quyÕt ®Þnh YT vµ YT t¸c ®éng trë l¹i VC th«ng qua ho¹t ®éng con ngêi. N¾m v÷ng nguyªn t¾c kh¸ch quan ®ßi hái ph¶i . + YT ph¶n ¸nh kh«ng ®óng hiÖn thùc kh¸ch quan. YT cã tÝnh ®éc lËp t¬ng ®èi. t«n träng vµ hµnh ®éng theo quy luËt kh¸ch quan. chñ ®éng. ë møc ®é nhÊt ®Þnh. Nhng v× xuÊt ph¸t tõ con ngêi sinh vËt.YT lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi vËt chÊt vµo n·o ngêi. lµ h×nh ¶nh cña thÕ giíi kh¸ch quan. cho nªn trong nhËn thøc vµ hµnh ®éng ph¶i ®¶m b¶o tÝnh kh¸ch quan. + CNDVBC: XuÊt ph¸t tõ con ngêi hiÖn thùc. TG kh¸ch quan lµ nguån gèc cña YT. kh«ng ®îc xuÊt ph¸t tõ ý muèn chñ quan. kh«ng lÊy ý muèn chñ quan cña m×nh lµm c¬ së ®Þnh ra chÝnh s¸ch. ®éc lËp víi ý thøc vµ lµ nguån gèc sinh ra ý thøc.YT cã tÝnh ®éc lËp t¬ng ®èi so víi vËt chÊt. YT cã sau. + YT ph¶n ¸nh ®óng hiÖn thùc kh¸ch quan. ph¬ng híng. . con ngêi tù nhiªn ®Ó xem xÐt mèi quan hÖ VC-YT. YT cã sau.Vai trß tÝch cùc. Con ngêi dùa trªn nh÷ng tri thøc cña m×nh vÒ thÕ giíi kh¸ch quan. biÖn ph¸p vµ ý chÝ thùc hiÖn môc tiªu Êy. tõ ®ã ®Ò ra môc tiªu. cã t¸c dông thóc ®Èy ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ngêi trong qu¸ tr×nh c¶i t¹o thÕ giíi vËt chÊt. s¸ng t¹o cña ý thøc con ngêi trong qu¸ tr×nh c¶i t¹o thÕ giíi hiÖn thùc ®îc ph¸t triÓn ®Õn møc ®é nµo ®i ch¨ng n÷a vÉn ph¶i dùa trªn sù ph¶n ¸nh thÕ giíi kh¸ch quan vµ c¸c ®iÒu kiÖn kh¸ch quan. lµ c¬ quan ph¶n ¸nh ®Ó h×nh thµnh ý thøc. con ngêi thùc tiÔn ®Ó xem xÐt quan hÖ gi÷a VC-YT.. Hä kh¼ng ®Þnh VC cã tríc. t¸c ®éng trë l¹i vËt chÊt: . YT lµ sù ph¶n ¸nh cña vËt chÊt. Tõ ®ã. VC tån t¹i kh¸ch quan.

®æi míi tæ chøc vµ ph¬ng thøc ho¹t ®éng cña hÖ thèng chÝnh trÞ. n©ng cao n¨ng lùc trÝ tuÖ. g©y t¸c h¹i nghiªm träng ®èi víi sù nghiÖp x©y dùng CNXH. duy ý chÝ lµ khuynh híng tuyÖt ®èi ho¸ vai trß cña nh©n tè chñ quan. ph¶i kÕt hîp hai yÕu tè nµy khi ®Ò ra c¸c chñ tr¬ng. . ph¶i vËn dông ®óng c¸c quan hÖ lîi Ých. xa rêi hiÖn thùc kh¸ch quan. nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn nÒn v¨n minh trÝ tuÖ ngµy nay. V× vËy. tr×nh ®é lý luËn cña §¶ng. nãng véi. ph¬ng híng. ph¸t huy vai trß nh©n tè con ngêi: + Nguyªn t¾c kh¸ch quan kh«ng bµi trõ mµ cßn ®ßi hái ph¶i ph¸t huy tÝnh n¨ng ®éng: chñ quan. BÖnh chñ quan. Trong ho¹t ®éng thùc tiÔn ph¶i t«n träng vµ hµnh ®éng theo quy luËt kh¸ch quan. §Ó kh¾c phôc bÖnh chñ quan. th¸i ®é thËt sù kh¸ch quan. kh«ng trung thùc. nÕu cêng ®iÖu tÝnh s¸ng t¹o cña YT sÏ r¬i vµo bÖnh chñ quan. . kh«ng vô lîi. bÊt chÊp quy luËt kh¸ch quan. Tríc hÕt. chèng b¶o thñ.t«n träng sù thËt. lÊy sù nhiÖt t×nh thay cho sù yÕu kÐm vÒ tri thøc khoa häc. s¸ng t¹o trªn c¬ së cña sù ph¶n ¸nh. chÝnh s¸ch. + YT lµ sù ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan mét c¸ch s¸ng t¹o. biÖn ph¸p vµ ý chÝ cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng thùc tiÔn cña m×nh. n©ng cao tr×nh ®é cho c¸n bé. . cña ý chÝ. s¸ng t¹o cña ý thøc.Sù ®èi lËp VC-YT chØ cã ý nghÜa trong ph¹m vi nhËn thøc luËn. duy ý chÝ ph¶i sö dông ®ång bé nhiÒu biÖn ph¸p. + Vai trß tÝch cùc cña ý thøc lµ ë chç nhËn thøc thÕ giíi kh¸ch quan.Ph¸t huy tÝnh n¨ng ®éng. quan liªu. khoa häc. Do vËy. + Trong ho¹t ®éng thùc tiÔn ph¶i gi¸o dôc vµ n©ng cao tr×nh ®é tri thøc khoa häc cho nh©n d©n nãi chung. ®¶ng viªn. Cho nªn trong cuéc sèng sù ph©n chia trong VC vµ YT chØ mang ý nghÜa t¬ng ®èi. duy ý chÝ. ph¶i ®æi míi t duy lý luËn. ph¶i cã ®éng c¬ trong s¸ng. . duy ý chÝ: + Chñ quan. ®Þnh kiÕn. ph¸t huy s¸ng t¹o cña ý thøc. duy ý chÝ.Kh¾c phôc vµ ng¨n ngõa bÖnh chñ quan. lµm c¬ së cho con ngêi h×nh thµnh ®îc môc ®Ých. + §Ó thùc hiÖn nguyªn t¾c kh¸ch quan vµ ph¸t huy tÝnh n¨ng ®éng chñ quan cña con ngêi. tr× trÖ. duy ý chÝ lµ mét c¨n bÖnh kh¸ phæ biÕn ë níc ta vµ nhiÒu níc XHCN tríc ®©y. Ph¶i ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ. tr¸nh th¸i ®é chñ quan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful