1.

Mối liên hệ giữa tích phân 2 lớp trong tọa độ Decarster (Đề- các) vuông góc (Oxy) và tọa độ cực: (1) Chú ý:

tia xuất phát từ cực: đoạn đường cong APB có phương trình trình: thì (1) được tính như sau:

1. Nếu miền lấy tích phân D giới hạn bởi 2 tiếp xúc với biên của miền D tại A và B và , đoạn đường cong AQB có phương

(2) 2. Nếu gốc O nằm trong miền D và mọi tia xuất phát từ O đều cắt biên của miền HD tại 1 điểm có bán kính vec tơ là thì:

3. Trong tọa độ cực để tích tích phân 2 lớp thường tính tích phân theo r trước. 2. Phương pháp xác định cận: Bước 1: Nhập môn. Cần nằm lòng 4 điều quan trọng sau: 1. Bài toán nào thì chuyển sang tọa độ cực được? Mọi bài toán đều có thể chuyển qua tọa độ cực được. Tuy nhiên, ta chỉ nên đổi để biến miền D từ phức tạp thành đơn giản. Bài nào tính dễ dàng trong tọa độ vuông góc thì bạn cứ tính toán bình thường. Ta chỉ đổi sang hệ tọa độ cực khi:

ta phải xét trong tọa độ cực thông thường. 3. Để xác định chính xác cận tích phân. góc quay chỉ xét trong 1 vòng đường tròn lượng giác. Với những miền lấy tích phân nào mà bạn có thể vẽ hình được thì nên vẽ ra vì như thế sẽ dễ dàng xác định cận lấy tích phân hơn. Bước 2: Xuất chiêu. tức r dương. hoặc đường cong có chứa 2.y) = f(x. Nếu miền D đối xứng qua Ox và f(x. đồng thời miền D giới hạn bởi các đường . .y) = -f(x. hình tròn lệch. . giới hạn của hai hình tròn. nếu miền D đối xứng qua Oy và f(x.y) thì: 3.Hàm dưới dấu tích phân có chứa thẳng đi qua O.y) thì: (với D’ là phần của D ứng với x > 0) Nếu miền D đối xứng qua Ox và f(x.-y) thì: (với D* là phần của D nằm trong góc phần tư thứ nhất) 4.Miền lấy tích phân D là hình tròn.y) = f(x.y) = f(-x. Nghĩa là: .-y) thì: 2. Trước khi chuyển cận. không xét trong tọa độ cực mở rộng.-y) = f(-x.y) = f(-x.y) = -f(-x. Nếu miền D là miền đối xứng qua Ox và Oy và f(x. Phương pháp xác định cận: Cách 1: xác định cận bằng phương pháp hình học. bạn nên chú ý xem miền D và hàm lấy tích phân có tính chất đối xứng không? Điều này sẽ giúp ta thu hẹp miền lấy tích phân: 1.-y) thì: (với D1 là phần của D ứng với y > 0) Nếu miền D đối xứng qua Ox và f(x.. Tương tự.

Tìm biểu thức xác định của r. bán kính 1 nên O nằm trong miền D. Q. hoặc trên biên của miền D thì cận dưới Khi đó: cận tích phân sẽ là Ví dụ: Xác định cận lấy tích phân sau trong tọa độ cực: 1. và mọi tia xuất phát từ O cắt biên tại 1 điểm có: r = 1 Do đó theo (3) ta có : 2 D giới hạn bởi Dựa vào hình vẽ ta thấy: 2 tia xuất phát từ O tiếp xúc với đường tròn chính là 2 tia . đó chính là phương trình của cung APB: .Vẽ bất kỳ 1 tia nằm giữa cắt biên D tại 2 điểm P. Nếu O thuộc miền D.Vẽ miền lấy tích phân D. tiếp xúc với biên miền D. . Xác định phương trình của cung APB và AQB bằng cách chuyển đường cong (C) qua tọa độ cực. B. còn lại là phương trình của cung AQB: ..Xác định 2 tia đường thẳng A. Do đường tròn đi qua O nên cận dưới r = 0. cận trên.: chuyển D qua tọa độ cực ta có . Biểu thức nào có giá trị r nhỏ hơn. D giới hạn bởi : Ta có: D giới hạn bởi đường tròn tâm O . Nghĩa là. tìm 2 phương trình tiếp xúc với đường cong (C) giới hạn miền D lần lượt tại .

b) . nếu tịnh tiến tâm đường tròn về góc tọa độ thì bài toán sẽ đơn giản hơn rất nhiều vì sẽ trở về ví dụ 1. Và việc tìm ra phương trình của cung lớn.Vậy cận lấy tích phân của miền D là: 3. Với miền D có dạng này. bạn sẽ tìm được cận lấy tích phân của miền D là: 4. Tuy nhiên. trước tiên ta đổi biến. bán kính R bất kỳ. cung nhỏ AB cũng không phải đơn giản. D giới hạn bởi Hoàn toàn tương tự. Đặt: Khi đó: . D là miền giới hạn bởi đường tròn tâm I(a. Trong trường hợp này. OB sẽ rất vất vả. đôi khi lại không rơi vào các góc đặc biệt. việc tìm ra phương trình của 2 tia OA.

Do đó. Dựa vào hình vẽ: cận trên được xác định Vậy: Cách 2: xác định cận bằng phương pháp đại số. Khi đó. kết hợp điều kiện Ví dụ 1: Xác định cận của tích phân trong tọa độ cực nếu D là miền giới hạn bởi Ta có: Do đó cận lấy tích phân được xác định bởi: Ví dụ 2: Xác định cận của tích phân trong tọa độ cực nếu D là miền giới hạn bởi đường cong: Rõ ràng. gốc O thuộc miền D nên chỉ cần tìm cận trên của r . Chú ý điều kiện ban đầu Khi đó: bạn sẽ có các trường hợp sau: TH1: chỉ có duy nhất đường cong Trường hợp này.5. Cho với D là miền giới hạn bởi các đường thẳng: Ở đây. Nếu chuyển qua tọa độ cực. ta có: Hay: . cần chuyển sang tọa độ cực. việc vẽ miền D để xác định cận là việc làm tương đối khó khăn. nhưng trong hàm lấy tích phân là nên việc lấy tích phân sẽ phức tạp. ta tìm điều kiện của để ta có cận của . tuy miền D là miền tam giác và ta dễ dàng xác định cận giới hạn của miền D là: . Khi đó: bạn dễ dàng nhận thấy miền D giới hạn bởi 2 tia . còn cận của r sẽ là: . trong trường hợp này. Chuyển các phương trình đường cong sang tọa độ cực.

0) nằm trên đường cong.Do điểm (0. Theo giả thiết ta có: Chuyển qua tọa độ cực ta có: Hay: Như vậy. Nên: Như vậy. ta phải có điều kiện: Từ đó.0) bán kính 1. Đổi biến trong tích phân kép: . ta phải có điều kiện: Nghĩa là: hoặc Như vậy miền D gồm hai miền: TH2: thu được 2 đường cong xác định bởi: Với trường hợp này. ta phải tìm điều kiện của để: Ví dụ: D là miền giới hạn nằm ngoài đường tròn tâm O. ta có: Vậy: Ngoài ra. nên gốc O thuộc vào miền lấy tích phân D. còn một số trường hợp khác dành cho các bạn nghiên cứu thêm. 3. bán kính 1 và nằm trong đường tròn tâm I(1.

. Xét phép đổi biến: Giả sử: .D’ là tạo ảnh của D qua phép biến đổi (1) . . ta có công thức đổi biến sau: (Ta công nhận công thức đổi biến trên) Ví dụ: Tính với D giới hạn bởi: . (Nghĩa là phép đổi biến biến miền D trong mp(Oxy) thành miền D’ trong mp(O’uv) sao cho mỗi điểm (u.(1) xác định một song ánh từ D’ lên D.v) và y(u.y) liên tục trong miền D đóng và bị chặn. thỏa mãn điều kiện: (1) (J được gọi là định thức Jacobi của các hàm số x và y) Khi đó.y) thuộc D).Cho hàm số f(x.Các hàm số x(u. .v) thuộc D’ chỉ tương ứng duy nhất với 1 điểm (x.v) liên tục và có đạo hàm riêng liên tục trên D’. .

Cặp thứ nhất có dạng: và cặp thứ hai có dạng: Do đó: thực hiện phép đổi biến. ta phải chia miền D thành nhiều miền nhỏ. Dễ dàng nhận thấy miền D bị giới hạn bởi 2 cặp đường thẳng song song. dù lấy theo phương nào. việc tính toán sẽ phức tạp. Do đó. nếu làm theo cách thông thường. Đặt: Khi đó: Và: Nên: .Với miền D cho như trên.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful