1 88 ĐỀ VĂN CẢM THỤ LỚP 5

I. ThÕ nµo lµ c¶m thô v¨n häc? C¶m thô v¨n häc lµ sù c¶m nhËn nh÷ng gi¸ trÞ næi bËt, nh÷ng ®iÒu s©u s¾c, tÕ nhÞ vµ ®Ñp ®Ï cña v¨n häc thÓ hiÖn trong t¸c phÈm (cuèn truyÖn, bµi v¨n, bµi th¬...) hay mét bé phËn cña t¸c phÈm (®o¹n v¨n , ®o¹n th¬...thËm chÝ mét tõ ng÷ cã gi¸ trÞ trong c©u v¨n, c©u th¬) Nh vËy, c¶m thô v¨n häc cã nghÜa lµ khi ®äc (nghe) mét c©u chuyÖn, mét bµi th¬... ta kh«ng nh÷ng hiÓu mµ cßn ph¶i xóc c¶m, tëng tîng vµ thËt sù gÇn gòi, “nhËp th©n” víi nh÷ng g× ®· ®äc... §Ó cã ®îc n¨ng lùc c¶m thô v¨n häc s©u s¾c vµ tinh tÕ, cÇn cã s say mª, høng thó khi tiÕp xóc víi th¬ v¨n; chÞu khã tÝch lòy vèn hiÓu biÕt vÒ thùc tÕ cuéc sèng vµ v¨n häc; n¾m v÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ tiÕng ViÖt phôc vô cho c¶m thô v¨n häc. II. C¸ch viÕt mét ®o¹n bµi c¶m thô v¨n häc: a. §äc kü ®Ò bµi, n¾m ch¾c yªu cÇu cña bµi tËp (ph¶i tr¶ lêi ®îc ®iÒu g×? CÇn nªu bËt ®îc ý g×?...) b. §äc vµ t×m hiÓu vÒ c©u th¬ (c©u v¨n ) hay ®o¹n trÝch ®îc nªu trong bµi (Dùa vµo yªu cÇu cô thª cña bµi tËp ®Ó t×m hiÓu, vÝ dô: c¸ch dïng tõ ®Æt c©u; c¸ch dïng h×nh ¶nh, chi tiÕt; c¸ch sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt quen thuéc nh so s¸nh, nh©n hãa, ®iÖp ng÷...®· gióp em c¶m nhËn ®îc néi dung, ý nghÜa g× ®Ñp ®Ï, s©u s¾c). c. ViÕt ®o¹n v¨n vÒ c¶m thô v¨n häc (kho¶ng 5-7 dßng) híng vµo yªu cÇu cña ®Ò bµi. (§o¹n v¨n cã thÓ b¾t ®Çu b»ng mét c©u “më ®o¹n” ®Ó dÉn d¾t ngêi ®äc hoÆc tr¶ lêi th¼ng vµo c©u hái chÝnh; tiÕp ®ã, cÇnnªu râ c¸c ý theo yªu cÇu cña ®Ò bµi; cuèi cïng, cã htÓ “kÕt ®o¹n” b»ng mét c©u ng¾n gän ®Ó “gãi” l¹i néi dung c¶m thô) N¾m v÷ng yªu cÇu vÒ c¶m thô v¨n häc ë tiÎu häc, kiªn tr× tËp luyÖn tõng bíc (tõ dÔ ®Õn khã), nhÊt ®Þnh häc sinh sÏ viÕt ®îc nh÷ng ®o¹n v¨n hay vÒ c¶m thô v¨n häc, sÏ cã ®îc n¨ng lùc c¶m thô v¨n häc tèt ®Ó ph¸t hiÖn biÕt bao ®iÒu ®¸ng quý trong v¨n häc vµ cuéc sèng cña chóng ta.
§Ò 1: Trong bµi Dõa ¬i! (TiÕng ViÖt5 , tËp mét), nhµ th¬ Lª Anh Xu©n cã viÕt: “Dõa vÉn ®øng hiªn ngang cao vót L¸ vÉn xanh rÊt mùc dÞu dµng RÔ dõa c¾m s©u vµo lßng ®©t, Nh d©n lµng b¸m chÆt quª h¬ng.” Em h·y cho biÕt: h×nh ¶nh c©y dõa trong ®o¹n th¬ trªnnãi lªn nh÷ng ®iÒu g× ®Ñp ®Ï vÒ ngêi d©n miÒn Nam trong kh¸ng chiÕn chèng Mü? BµI LµM: Trong khæ th¬ trªn (trÝch trong bµi Dõa ¬i) cña nhµ th¬ Lª Anh Xu©n, ta thÊy t¸c gi¶ nh muèn th«ng qua h×nh tîng c©y dõa ®Ó ca ngîi phÈm chÊt kiªn cêng, anh dòng, hiªn ngang, tù hµo trong chiÕn ®Êu cña ngêi d©n miÒn Nam. §ång thêi t¸c gi¶ còng muèn nãi lªn phÈm chÊt trong s¸ng, thñy chung, dÞu dµng, ®Ñp ®Ï trong cuéc sèng vµ ý chÝ kiªn cêng b¸m trô, g¾n bã chÆt chÏ víi m¶nh ®Êt quª h¬ng m×nh cña ngêi d©n miÒn Nam trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu níc. §Ò 2: T¶ c¶nh ®Ñp Sa Pa, nhµ v¨n NguyÔn Phan H¸ch ®· viÕt: “Tho¾t c¸i, l¸c ®¸c l¸ vµng r¬i trong kho¶nh kh¾c mïa thu. Tho¾t c¸i, tr¾ng long lanh mét c¬n ma tuyÕt trªn nh÷ng cµnh ®µo, lª, mËn. Tho¾t c¸i,
-1-

2 giã xu©n h©y hÈy nång nµn víi nh÷ng b«ng hoa lay ¬n mµu ®en nhung hiÕm quý.” (§êng ®i Sa Pa- TiÕng ViÖt 4, tËp mét, 1995) Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch dïng tõ, ®Æt c©u ë ®o¹n v¨n trªn? Nªu t¸c dông cña c¸ch dïng tõ, ®Æt c©u ®ã. BµI LµM: Cã lÏ cha cã t¸c gi¶ nµo t¶ c¶nh Sa Pa l¹i ®Ñp ®Ï, tinh tÕ vµ sèng ®éng nh nhµ v¨n NguyÔn Phan H¸ch. T¸c gi¶ ®· khÐo lÐo sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt ®¶o ng÷ ®Ó nhÊn m¹nh, ®Ó lµm næi bËt vÎ ®Ñp nªn th¬ cña c¶nh s¾c thiªn nhiªn vµ thêi tiÕt ë Sa Pa. §ång thêi ®iÖp tõ “tho¾t c¸i” t¹o cho chóng ta c¸i c¶m xóc ®ét ngét, ngì ngµng tríc sù thay ®æi nhanh chãng cña thêi tiÕt ë Sa Pa. Sù thay ®æi nhanh chãng ®Õn møc bÊt ngê Êy khiÕn ngêi ®äc nh l¹c vµc mét tiªn c¶nh vËy. §Ò 3: Trong bµi Bãc lÞch (TiÕng ViÖt 2, tËp hai., 1995) nhµ th¬ BÕ KiÕn Quèc cã viÕt: “Ngµy h«m qua ë l¹i Trong vë hång cña con Con häc hµnh ch¨m chØ Lµ ngµy qua vÉn cßn...” Nhµ th¬ muèn nãi víi em ®iÒu g× qua ®o¹n th¬ trªn? BµI LµM: Trong ®o¹n th¬ trªn, nhµ th¬ BÕ KiÕn Quèc nh muèn nãi víi chóng ta r»ng: Ta häc hµnh ch¨m chØ th× trong cuèn vë hång ®Ñp ®Ï cña chóng ta sÏ ®îc ghi l¹i nh÷ng ®iÓm mêi do chÝnh nh÷ng kiÕn thøc mµ ngµy ®ªm ta miÖt mµi häc tËp. Bëi vËy cã thÓ nãi: Ngµy h«m qua tuy ®· qua ®i nhng sÏ ®îc nh¾c ®Õn khi ta cã nh÷ng kiÕn thøc, cã nh÷ng thµnh qu¶ mµ “ngµy h«m qua” ta ®· tÝch lòy ®îc. §Ò 4: BãNG M¢Y H«m nay trêi n¾ng nh nung MÑ em ®i cÊy ph¬i lng c¶ ngµy ¦íc g× em hãa ®¸m m©y Em che cho mÑ suèt ngµy bãng r©m (Thanh Hµo) §äc bµi th¬ trªn, em thÊy cã nh÷ng nÐt g× ®Ñp vÒ t×nh c¶m cña ngêi con ®èi víi mÑ? BµI LµM: §äc bµi th¬ trªn, ta thÊy t×nh c¶m cña ngêi con ®èi víi mÑ m×nh thËt ®Ñp ®Ï vµ thËt ®¸ng quý träng.T×nh c¶m ®ã ®îc thÓ hiÖn qua sù c¶m th«ng víi nh÷ng viÖc lµm vÊt v¶ cña mÑ nh ph¬i lng ®i cÊy díi c¸i nãng nh nung vµ sù íc mong ®îc gãp phÇn lµm cho mÑ ®ì vÊt v¶ trong c«ng viÖc: Hãa thµnh ®¸m m©y ®Ó che cho mÑ suèt ngµy bãng r©m, gióp mÑ lµm viÖc trªn ®ång m¸t mÎ, khái bÞ n¾ng nãng. §ã lµ mét t×nh th¬ng võa s©u s¾c, võa cô thÓ vµ thiÕt thùc cña ngêi con ®èi víi mÑ. §Ò 5: Trong bµi Vµm Cá §«ng (TiÕng ViÖt 3, tËp mét), nhµ th¬ Hoµi Vò cã viÕt: “§©y con s«ng nh dßng s÷a mÑ Níc vÒ xanh ruéng lóa, vên c©y Vµ ¨m ¾p nh lßng ngêi mÑ Chë t×nh th¬ng trang tr¶i ®ªm ngµy.” §äc ®o¹n th¬ trªn, em c¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp ®¸ng quý cña dßng s«ng quª h¬ng nh thÕ nµo?
-2-

3 BµI LµM: NÕu nh ai còng cã mét dßng s«ng th× ch¾c sÏ ch¹nh lßng th¬ng nhí khi ®äc bµi th¬ “Vµm Cá §«ng” cña nhµ th¬ Hoµi Vò. Bëi dßng s«ng quª h¬ng kh«ng nh÷ng lµ n¬i n« ®ïa, ngôp lÆn cña con trÎ mµ cßn ®a níc vÒ t¾m m¸t cho ruéng lóa, n¬ng khoai, cho nh÷ng khu vên b¹t ngµn c©y tr¸i nh chÝnh dßng s÷a ngät ngµo cña mÑ nu«i dìng c¸c con tõ thöa lät lßng. Kh«ng nh÷ng thÕ mµ dßng níc ¨m ¾p nh tÊm lßng ngêi mÑ trµn ®Çy yªu th¬ng, s½n sµng chia sÎ tÊm lßng m×nh cho nh÷ng ®øa con vµ cho hÕt th¶y mäi ngêi. §Ò 6: Trong bµi C« gi¸o líp em ( TiÕng ViÖt 2, tËp mét), nhµ th¬ NguyÔn Xu©n Sanh cã viÕt: “C« d¹y em tËp viÕt Giã ®a tho¶ng h¬ng nhµi N¾ng ghÐ vµo cöa líp Xem chóng em häc bµi” Em h·y cho biÕt: khæ th¬ trªn ®· sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g× næi bËt? BiÖn ph¸p nghÖ thuËt ®ã gióp em thÊy ®îc ®iÒu g× ®Ñp ®Ï ë c¸c b¹n häc sinh? BµI LµM: Trong khæ th¬ trªn, t¸c gi¶ ®· dïng biÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n hãa ®Ó cho ta thÊy ®îc tinh thÇn häc tËp rÊt ch¨m chØ cña c¸c b¹n häc sinh. Sù ch¨m chØ, miÖt mµi häc tËp cña c¸c b¹n kh«ng nh÷ng lµm vui lßng «ng bµ, cha mÑ mµ cßn lµm cho c¶nh vËt xung quanh (n¾ng) còng muèn ngõng ®ïa nghÞch ®Ó ghÐ vµo cöa líp xem c¸c b¹n häc bµi. §Ò 7: Trong bµi ViÖt Nam th©n yªu (TiÕng ViÖt 4, tËp mét), nhµ th¬ NguyÔn §×nh Thi cã viÕt: “ViÖt Nam ®Êt níc ta ¬i! Mªnh m«ng biÓn lóa ®©u trêi ®Ñp h¬n C¸nh cß bay l¶ rËp rên, M©y mê che ®Ønh Trêng S¬n sím chiÒu” §äc ®o¹n th¬ trªn, em c¶m nhËn ®îc nh÷ng ®iÒu g× vÒ ®Êt níc ViÖt Nam? BµI LµM: §Êt níc ViÖt Nam ta hiÖn ra trong khæ th¬ trªn cña nhµ th¬ NguyÔn §×nh Thi thËt giµu ®Ñp vµ ®¸ng yªu, thËt nªn th¬ vµ hïng vÜ. Sù giµu ®Ñp vµ ®¸ng yªu ®ã ®ùoc thÓ hiÖn qua nh÷ng h×nh ¶nh: BiÓn kóa mªnh m«ng høa hÑn mét sù no ®ñ, c¸nh cß bay l¶ rËp rên thËt thanh b×nh, gi¶n dÞ vµ ®¸ng yªu. Sù hïng vÜ vµ nªn th¬ ®îc thÓ hiÖn qua h×nh ¶nh ®Ønh Trêng S¬n cao vêi vîi sím chiÒu m©y phñ. §Êt níc ViÖt Nam ta t¬i ®Ñp biÕt nhêng nµo! §Ò 8: KÕt thóc bµi Tre ViÖt Nam (TiÕng ViÖt 5, tËp mét ), mhµ th¬ NguyÔn Duy viÕt: “Mai sau, Mai sau, Mai sau, §Êt xanh tre m·i xanh mµu tre xanh.” Em h·y cho biÕt nh÷ng c©u th¬ trªn nh»m kh¼ng ®Þnh ®iÒu g×? C¸ch diÔn ®¹t cña nhµ th¬ cã g× ®éc ®¸o, gãp phÇn kh¼ng ®Þnh ®iÒu ®ã? BµI LµM: Nh÷ng c©u th¬ kÕt thóc bµi “Tre ViÖt Nam” cña nhµ th¬ NguyÔn Duy nh»m kh¼ng ®Þnh mét mµu xanh vÜnh cöu cña tre ViÖt Nam, søc sèng bÊt diÖt cña con ngêi ViÖt Nam, truyÒn thèng cao ®Ñp cña con ngêi ViÖt Nam.
-3-

hai ®o¹n v¨n hoµn chØnh.” Em h·y cho biÕt: §o¹n th¬ gióp ta c¶m nhËn ®îc ®iÒu g× ®Ñp ®Ï. phong phó vµ kh¼ng ®Þnh sù trêng tån cña mµu s¾c. nhµ th¬ ChÕ Lan Viªn cã viÕt: “Con dï lín vÉn lµ con cña mÑ §i hÕt ®êi.) C©u 1: Trong bµi Mïa thu míi. Nh÷ng vÎ ®Ñp ®· høa hÑn mét cuéc sèng Êm no cho nh÷ng ngêi d©n trªn ®Êt níc chóng ta. Dï con ®· lín kh«n. Tõ “xanh” ®îc nh¾c l¹i 3 lÇn trong dßng th¬ víi sù kÕt hîp kh¸c nhau ( xanh tre/ xanh mµu / tre xanh) t¹o nh÷ng nÐt nghÜa ®a d¹ng. chø kh«ng ®îc chØ chÐp y nguyªn nh÷ng gîi ý ®ã. ®Ó quan t©m. M¸i tranh nghiªng nghiªng tr¶i bao mïa ma n¾ng. PhÇn I: Mét sè ®Ò c¶m thô v¨n häc Líp 5 vµ gîi ý lµm bµi (§©y chØ lµ nh÷ng ý chÝnh trong néi dung c¶m thô. bay bæng vµ ®em ®Õn cho ngêi ®äc nh÷ng liªn tëng thËt phong phó. sèng trän c¶ cuéc ®êi th× t×nh th¬ng cña mÑ ®èi víi con vÉn cßn sèng m·i. dï ®· ®i hÕt cuéc ®êi. Sèng trongng«i nhµ b×nh dÞ ®ã. vÉn dâi theo bªn con ®Ó lo l¾ng. chiÕc vâng gai thËt méc m¹c ®¬n s¬. §Ò 9: Trong bµi VÒ th¨m nhµ B¸c (TiÕng ViÖt 5. chiÕc giêng tre. -4- . vÜ ®¹i sau nµy cña B¸c §Ò 10: Trong bµi th¬ Con cß.4 Nhµ th¬ ®· khÐo lÐo thay ®æi c¸ch ng¾t nhÞp. th©n th¬ng? BµI LµM: §äc ®o¹n th¬ trªn. khæ th¬ trªn ®· béc lé c¶m xóc cña t¸c gi¶ tríc nh÷ng vÎ ®Ñp g× trªn ®Êt níc chóng ta? Gîi ý Qua khæ th¬ t¸c gi¶ ®· béc lé c¶m xóc m¹nh mÏ cña m×nh tríc nh÷ng c¶nh ®Ñp cña quª h¬ng. nhµ th¬ Tè H÷u viÕt: Yªu biÕt mÊy nh÷ng dßng s«ng b¸t ng¸t Gi÷a ®«i bê dµo d¹t lóa ng« non Yªu biÕt mÊy. ®Ó gióp ®ì. vç vÒ bëi t×nh c¶m yªu th¬ng cña gia ®×nh (vâng gai ru m¸t nh÷ng tra n¾ng hÌ) vµ cã lÏ còng chÝnh n¬i ®ã ®· khëi nguån cho nh÷ng chÝ híng lín lao. nhµ th¬ NguyÔn §øc MËu ®· cho chóng ta thÊy h×nh ¶nh ng«i nhµ cña B¸c. nh÷ng con ®êng ca h¸t Qua c«ng trêng míi dùng m¸i nhµ son! Theo em. nhµ th¬ ChÕ Lan Viªn cho chóng ta thÊy t×nh yªu th¬ng cña mÑ dµnh cho con thËt vÜ ®¹i. tËp mét ). ®Êt níc: VÎ ®Ñp cña nh÷ng “dßng s«ng b¸t ng¸t” ®ang ch¶y gi÷a “®«i bê dµo d¹t lóa non”. c©u KÕt vµ phÇn Th©n ®o¹n râ rµng vµ hay. thiªng liªng nh m¹ch níc nguån kh«ng bao giê v¬i c¹n. cña søc sèng d©n téc. che chë. yªu cÇu em ph¶i biÕt viÕt nh÷ng ý chÝnh trªn thµnh mét. Cã thÓ nãi: t×nh th¬ng cña mÑ dµnh cho con lµ mét t×nh th¬ng bÊt tö.n¬i B¸c ®îc sinh ra vµ ®· tr¶i qua nh÷ng ngµy th¬ Êu ë quª B¸c thËt ®¬n s¬ vµ gi¶n dÞ nh bao nhiªu ng«i nhµ kh¸c ë lµng quª ViÖt Nam. B¸c ®· ®îc Êp ñ. nhµ th¬ NguyÔn §øc MËu viÕt: “Ng«i nhµ thuë B¸c thiÕu thêi nghiªng nghiªng m¸i lîp bao ®êi n¾ng ma ChiÕc giêng tre qu¸ ®¬n s¬ Vâng gai ru m¸t nh÷ng tra n¾ng hÌ. lßng mÑ vÉn theo con” Hai dßng th¬ trªn ®· gióp em c¶m nhËn ®îc ý nghÜa g× ®Ñp ®Ï? BµI LµM: §äc hai c©u th¬ trªn. ng¾t dßng vµ ®iÖp ng÷ ‘’ mai sau” gãp phÇn gîi c¶m xóc vÒ thêi gian vµ kh«ng gian nh më ra v« tËn t¹o bao ý th¬ ©m vang. cã c©u Më. tiÕp søc m¹nh cho con v¬n lªn trong cuéc sèng.

5 -VÎ ®Ñp cña nh÷ng “ con ®êng ca h¸t” (vui. §Êt níc cßn mang niÒm tù hµo víi vÎ ®Ñp hïng vÜ cña “®Ønh Trêng S¬n” cao vêi vîi sím chiÒu m©y phñ. gi÷a hai d·y nói lµ nhµ B¸c víi c¸nh ®ång quª B¸c. phi lao xanh biÕc. §o¹n th¬ ®· gióp ta c¶m nhËn ®îc t×nh c¶m thiÕt tha yªu quý vµ tù hµo vÒ ®Êt níc cña t¸c gi¶ NguyÔn §×nh Thi. xanh pha vµng cña ruéng mÝa. phÊn khëi) v× ®îc ch¹y qua c«ng trêng ®ang x©y dùng nh÷ng m¸i nhµ ngãi míi. C©u 3: Trong cuèn Håi kÝ B¸c Hå. Nh×n xuèng c¸nh ®ång cã ®ñ c¸c mµu xanh. C©u 5: Trong bµi TiÕng ®µn Ba-la-lai-ca trªn s«ng §µ. ®©y ®ã mét vµi c©y phi lao xanh biÕc vµ nhiÒu mµu xanh kh¸c n÷a. C¸ch dïng tõ ng÷ nh vËy gãp phÇn gîi t¶ vÎ ®Ñp nªn th¬ vµ trµn trÒ søc sèng cña c¶nh vËt trªn quª h¬ng B¸c. §äc ®o¹n v¨n trªn. Xa xa. xao xuyÕn mäi tÊm lßng. nhµ th¬ NguyÔn §×nh Thi cã viÕt: ViÖt Nam ®Êt níc ta ¬i! Mªnh m«ng biÓn lóa ®©u trêi ®Ñp h¬n. §ã còng chÝnh lµ vÎ ®Ñp cña h¹nh phóc ®Çy høa hÑn ®èi víi nh©n d©n ta. H×nh ¶nh “ c¸nh cß bay l¶ dËp dên” gîi vÎ nªn th¬. C©u 2: Trong bµi ViÖt Nam th©n yªu (TV5-tËp 1). H×nh ¶nh “ biÓn lóa” réng mªnh m«ng gîi cho ta niÌm tù hµo vÒ sù giµu ®Ñp. ë gi÷a lµ xãm lµng th©n yªu ®îc che bëi bãng c©y xanh m¸t. tr¶i xa tÝt t¾p nh ®Õn tËn ch©n trêi. tr«ng nh ®µn chim s¶i c¸nh bay trªn trêi cao. Gîi ý §o¹n th¬ béc lé c¶m xóc d¹t dµo cña t¸c gi¶ tríc nh÷ng vÎ ®Ñp b×nh dÞ trªn ®Êt níc ViÖt Nam th©n yªu. nhµ th¬ Quang Huy ®· miªu t¶ mét ®ªm tr¨ng võa tÜnh mÞch võa sinh ®éng trªn c«ng trêng s«ng §µ nh sau: Lóc Êy -5- . h×nh ¶nh dßng s«ng hiÖn tr¾ng nh÷ng c¸nh buåm. lóa chiªm ®¬ng thêi con g¸i ( giai ®o¹n ph¸t triÓn m¹nh) cã mµu xanh rÊt mît. xanh ®Ëm cña nh÷ng rÆng tre. hai nhµ v¨n Hoµi Thanh vµ Thanh TÞnh ®· t¶ phong c¶nh quª h¬ng B¸c nh sau: Tríc m¾t chóng t«i. rÆng tre xanh ®Ëm. Mét bªn cã ngän nói uy nghiªm nh ®øng ®ã tõ bao ®êi nay. trï phó cña quª h¬ng. VÎ ®Ñp cña quª h¬ng nhµ th¬ lµm cho ta thªm yªu quª h¬ng ®Êt níc ViÖt Nam. Nªu nh÷ng c¶m nhËn cña em khi ®äc ®o¹n th¬ trªn. xanh rÊt mît mµ cña lóa ®¬ng thêi con g¸i. M©y mê che ®Ønh Trêng S¬n sím chiÒu. em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch dïng tõ ng÷ chØ mµu xanh? C¸ch dïng tõ ng÷ nh vËy ®· gãp phÇn gîi t¶ ®IÒu g× vÒ c¶nh vËt trªn quª B¸c? Gîi ý §o¹n v¨n dïng tõ ng÷ chØ mµu xanh thËt ®a d¹ng vµ phï hîp víi tõng c¶nh vËt: ruéng mÝa xanh pha vµng. Mét bªn lµ c¸nh ®ång réng mªnh m«ng. C¸nh cß bay l¶ dËp dên. C©u 4: §äc bµi th¬ sau: Quª em Bªn nµy lµ nói uy nghiªm Bªn kia lµ c¸nh ®ång liÒn ch©n m©y Xãm lµng xanh m¸t bãng c©y S«ng xa tr¾ng c¸nh buåm bay lng trêi… (TrÇn §¨ng Khoa) Em h×nh dung ®îc c¶nh quª h¬ng cña nhµ th¬ trÇn §¨ng Khoa nh thÕ nµo? Gîi ý Bµi th¬ cho ta thÊy quª h¬ng cña nhµ th¬ TrÇn §¨ng Khoa rÊt ®Ñp.

nµo lµ ma th¸ng ba ( thêng lµ ma lín). C©u 6: Trong bµi Bµi ca vÒ tr¸i ®Êt. lan to¶ trong ®ªm tr¨ng nh lay ®éng c¶ mÆt níc s«ng §µ. ta cµng thªm th¬ng yªu mÑ biÕt bao nhiªu. c¸nh chim vên sang biÓn Cïng bay nµo. gian tru©n cña ngêi mÑ khã cã g× so s¸nh næi. lµm cho dßng s«ng nh dßng tr¨ng Êy trë nªn lÊp lo¸ng ¸nh tr¨ng ®Ñp. xe ben sang vai nhau n»m nghØ ChØ cßn thiÕng ®µn ng©n nga Víi mét dßng tr¨ng lÊp lo¸ng s«ng §µ. -6- . cho tr¸i ®Êt quay! Cïng bay nµo. nhµ th¬ §Þnh H¶i cã viÕt: Tr¸i ®Êt nµy lµ cña chóng m×nh Qu¶ bãng xanh bay gi÷a trêi xanh Bå c©u ¬i. nhµ th¬ TrÇn §¨ng Khoa cã viÕt: H¹t g¹o lµng ta Cã b·o th¸ng b¶y Cã ma th¸ng ba Giät må h«i sa Nh÷ng tra th¸ng s¸u Níc nh ai nÊu ChÕt c¶ c¸ cê Cua ngoi lªn bê MÑ em xuèng cÊy… Em hiÓu ®o¹n th¬ trªn nh thÕ nµo? H×nh ¶nh ®èi lËp trong ®o¹n th¬ gîi cho em nh÷ng suy nghÜ g×? Gîi ý H¹t g¹o cña lµng quª ta ®· tr¶i qua biÕt bao nhiªu khã kh¨n thö th¸ch to lín cña thiªn nhiªn: nµo lµ b·o th¸ng b¶y (thêng lµ b·o to). TiÕng ®µn ng©n nga. H×nh ¶nh ®èi lËp cña hai dßng t¬ cuèi (“Cua ngoi lªn bê/ MÑ em xuèng cÊy”) gîi cho ta nghÜ ®Õn sù vÊt v¶. Khæ th¬ trªn cã h×nh ¶nh nµo ®Ñp nhÊt? H×nh ¶nh Êy cho ta thÊy ý nghÜa g× s©u s¾c? Gîi ý H×nh ¶nh ®Ñp nhÊt ®îc gîi lªn qua c©u th¬: ChØ cßn tiÕng ®µn ng©n nga Víi mét dßng tr¨ng lÊp lo¸ng s«ng §µ. cña niÒm vui trong s¸ng. H¹t g¹o cßn ®îc lµm ra tõ nh÷ng giät må h«I cña ngêi mÑ hiÒn trªn c¸nh ®ång n¾ng löa: “Giät må h«i sa/ Nh÷ng tra th¸ng s¸u/ Níc nh ai nÊu/ ChÕt c¶ c¸ cê/Cua ngoi lªn bê/ MÑ em xuèng cÊy…”. -Tr¸i ®Êt hoµ b×nh lu«n Êm ¸p tiÕng chim gï (h×nh ¶nh chim bå c©u thêng dïng lµm biÓu tîng cña hoµ b×nh). -Tr¸i ®Êt ®îc so s¸nh víi h×nh ¶nh qu¶ bãng xanh bay gi÷a trêi xanh cho thÊy vÎ ®Ñp cña sù b×nh yªn. hån nhiªn.6 C¶ c«ng trêng say ngñ c¹nh dßng s«ng Nh÷ng th¸p khoan nh« lªn trêi ngÉm nghÜ Nh÷ng xe ñi. §ã lµ h×nh ¶nh mang ý nghÜa s©u s¾c: gi÷a con ngêi víi thiªn nhiªn. cho tr¸i ®Êt quay! §o¹n th¬ trªn gióp em c¶m nhËn ®îc nh÷ng ®iÒu g× vÒ tr¸i ®Êt th©n yªu? Gîi ý C¶m nhËn vÒ tr¸i ®Êt th©n yªu: -Tr¸i ®Êt lµ tµi s¶n v« gi¸ cña tÊt c¶ mäi ngêi. -Tr¸i ®Êt ®Ñp vµ nªn th¬ víi h×nh ¶nh c¸nh chim h¶i ©u bay chËp chên trªn sãng biÓn. Cµng c¶m nhËn s©u s¾c ®îc nçi vÊt v¶ cña ngêi mÑ ®Ó lµm ra h¹t g¹o. hoµ quyÖn thËt ®Ñp ®Ï. C©u 7: Trong bµi H¹t g¹o lµng ta. c¸nh chim gï th¬ng mÕn H¶i ©u ¬i. gi÷a ¸nh tr¨ng víi dßng s«ng dêng nh cã sù g¾n bã.

th¶ khãi nghi ngót c¶ mét vïng tre tróc. thÓ hiÖn t×nh c¶m g¾n bã s©u nÆng cña t¸c gi¶ ®èi víi thiªn nhiªn dÊt níc t¬i ®Ñp. Gîi ý §o¹n th¬ gióp ta c¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp hÊp dÉn cña rõng m¬ H¬ng S¬n. nªn th¬. -¢m thanh cã søc gîi t¶ sinh ®éng: tiÕng lanh canh cña thuyÒn chµi gì nh÷ng mÎ c¸ cuèi cïng truyÒn ®i trªn mÆt níc (ë ®©u ®ã sau khóc quanh v¾ng lÆng cña dßng s«ng) dêng nh cã søc ©m vang xa réng trong khung c¶nh tÜnh lÆng. trong bµi Rõng m¬ cña nhµ th¬ TrÇn Lª V¨n cã ®o¹n: Rõng m¬ «m lÊy nói M©y tr¾ng ®äng thµnh hoa Giã chiÒu ®«ng gên gîn H¬ng bay gÇn bay xa… H·y ghi l¹i vµi dßng c¶m nhËn cña em khi ®äc ®o¹n th¬ trªn. rõng m¬ ®îc nh©n ho¸ (“«m lÊy nói”) cµng cho ta thÊy sù g¾n bã víi nói mét c¸ch gÇn gòi. C©u 11: KÕt thóc bµi th¬ TiÕng väng. t¸c gi¶ c¶m thÊy m×nh ®îc ®i trªn con thuyÒn ®ang tr«i trªn bÇu trêi vµ ngän nói cao. ®o¹n th¬ trªn ®· béc lé nh÷ng c¶m xóc cña t¸c gi¶ khi ®i thuyÒn trªn hå Ba BÓ nh thÕ nµo? Gîi ý Khi con thuyÒn lít nhÑ trªn Ba BÓ. §ã lµ nh÷ng c¶m xóc tríc hå Ba BÓ ®Ñp ®Ï vµ th¬ méng. nói xanh in bang trªn mÆt níc. khiÕn t¸c gi¶ cã c¶m gi¸c mÆt s«ng nghe nh réng h¬n. Giã chiÒu ®«ng nhÑ nhµng gên gîn ®a h¬ng hoa m¬ lan to¶ kh¾p n¬i. tõ khóc quanh v¾ng lÆng cña dßng s«ng. C©u 10: Trong bµi Trªn hå Ba BÓ. Rõng m¬ bao quanh nói. C©u 9: Trong bµi Hoµng h«n trªn s«ng H¬ng cã ®o¹n t¶ c¶nh nh sau: PhÝa bªn s«ng. tre tróc vµ s«ng níc trªn mÆt ®Êt). Hoa m¬ në tr¾ng nh m©y trªn trêi ®äng (kÕt) l¹i. nhµ th¬ NguyÔn Quang ThiÒu viÕt: §ªm ®ªm t«i võa chip m¾t C¸nh cöa l¹i rung lªn tiÕng ®Ëp c¸nh Nh÷ng qu¶ trøng l¹i l¨n vµo giÊc ngñ TiÕng l¨n nh ®¸ lë trªn ngµn. nhµ th¬ Hoµng Trung Th«ng cã viÕt: ThuyÒn ta lít nhÑ trªn Ba BÓ Trªn c¶ m©y trêi. -7- . th©n thiÕt vµ yªu th¬ng. m¸i chÌo khua níc lµm cho bang nói rung rinh. nh×n thÊy c¶ m©y trêi. §©u ®ã. Cã thÓ nãi: ®o¹n th¬ ®· vÏ ra bøc tranhmang vÎ ®Ñp cña ®Êt trêi thiªn nhiªn hoµ quyÖn trong rõng m¬ H¬ng S¬n. b×nh yªn cña ngêi d©n th«n xãm ven s«ng.7 C©u 8: T¶ vÎ ®Ñp cña rõng m¬ ë H¬ng S¬n (Hµ T©y). xãm Cån HÕn nÊu c¬m chiÒu. gióp ngêi ®äc tëng tîng ra bøc tranh thuû mÆc ®¬n s¬ nhng cã c¶ mét kh«ng gian réng r·i ( khãi bay lªn bÇu trêi. gîi cho ngêi ®äc c¶m nhËn ®îc vÎ thanh b×nh vµ nªn th¬ cña mét buæi chiÒu trªn s«ng H¬ng.gîi t¶ vÎ Êm ¸p. khiÕn mÆt s«ng nghe nh réng h¬n… (Theo Hoµng Phñ Ngäc Têng) Em h·y cho biÕt: §o¹n v¨n trªn cã nh÷ng h×nh ¶nh vµ ©m thanh nµo cã søc gîi t¶ sinh ®éng? Gîi t¶ ®îc ®iÒu g×? Gîi ý -H×nh ¶nh cã søc gîi t¶ sinh ®éng: khãi nghi ngót c¶ mét vïng tre tróc (khi xãm Cån HÕn nÊu c¬m chiÒu). trªn nói xanh M©y tr¾ng bßng bÒnh tr«i lÆng lÏ M¸i chÌo khua bãng nói rung rinh Theo em. tiÕng lanh canh cña thuyÒn chµi gì nh÷ng mÎ c¸ cuèi cïng truyÒn ®i trªn mÆt níc. c¶nh vËt thªm k× ¶o.

r¶i theo triÒn nói. mang vÒ lµm thµnh nh÷ng giät mËt th¬m ngon. C©u ®Çu cña ®o¹n v¨n tuy dµi nhng ®îc ng¾t thµnh nhiÒu côm tõ diÔn t¶ c¬n giã mang h¬ng th¬m cña th¶o qu¶ chÝn trong rõng bay ®i xa réng. H¬ng th¶o qu¶ chÝn cßn Êp ñ trong tong nÕp ¸o. em hiÓu c«ng viÖc cña bÇy ong cã ý nghÜa g× ®Ñp ®Ï? Gîi ý Qua hai dßng th¬. C©u 12:Trong bµi Mïa th¶o qu¶. Do vËy. quyÕn h¬ng th¶o qu¶ ®i. ®Æt c©u nh»m nhÊn m¹nh h¬ng th¬m cña th¶o qu¶ chÝn trong ®o¹n v¨n trªn. t¶ nh÷ng chiÕc l¸ cä võa ®Ñp võa ngêi ngêi søc sèng. ®a h¬ng th¶o qu¶ ngät lung. th¬m nång vµo nh÷ng th«n xãm Chin San. ®Êt trêi. nhµ v¨n Ma V¨n Kh¸ng t¶ h¬ng th¬m trong th¶o qu¶ nh sau: Giã t©y lít thít ba qua rõng. nhµ th¬ NguyÔn ViÕt B×nh viÕt: Rõng cä ¬i! Rõng cä! L¸ ®Ñp. Giã th¬m. khi thëng thøc mËt ong. C©y cá th¬m. th¬m ®Ëm ®Ó nhÊn m¹nh h¬ng th¬m cña th¶o qu¶ chÝn. dï hoa ®· tµn phai theo thêi gian nhng con ngêi vÉn c¶m thÊy nh÷ng mµu hoa ®îc “gi÷ l¹i” trong h¬ng th¬m. thÊm ®îm vµo tÊt c¶ thiªn nhiªn. ta thÊy c«ng viÖc cña bÇy ong cã ý nghÜa thËt ®Ñp ®Ï: BÇy ong rong ruæi kh¾p n¬i ®Ó t×m hoa.8 §o¹n th¬ cho thÊy nh÷ng h×nh ¶nh nµo ®· ®Ó l¹i Ên tîng s©u s¾c trong t©m trÝ t¸c gi¶? V× sao nh vËy? Gîi ý §o¹n th¬ cho ta thÊy nh÷ng h×nh ¶nh ®· ®Ó l¹i Ên tîng s©u s¾c trong t©m trÝ t¸c gi¶: tiÕng ®Ëp c¸nh cña con chim sÎ nhá nh cÇu mong sù gióp ®ì trong ®ªm c¬n b·o vÒ gÇn s¸ng. nh÷ng qu¶ trøng trong tæ kh«ng cã chim mÑ Êp ñ sÏ m·i m·i kh«ng në thµnh chim non ®îc. th¬m m·i víi thêi gian. Cã thÓ nãi: bÇy ong ®· gi÷ g×n ®îc vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn ®Ó ban tÆng con ngêi. -8- . l¸ ngêi ngêi T«i yªu thêng vÉn gäi MÆt trêi xanh cña t«i. Gîi ý T¸c gi¶ ®· lÆp l¹i liªn tiÕp 3 lÇn tõ “th¬m” (®iÖp tõ). C©u 14: KÕt bµi Hµnh tr×nh cña bÇy ong. H·y nªu nhËn xÐt vÒ c¸ch dïng tõ. hót nhuþ. C©u 13: Trong bµi MÆt trêi xanh cña t«io. Nh÷ng h×nh ¶nh ®ã lµm nªn tiÕng väng “khñng khiÕp” trong giÊc ngñ vµ trë thµnh nçi b¨n kho¨n. dïng c¸c tõ th¬m nång. Theo em. H×nh ¶nh “MÆt trêi xanh cña t«i” ë c©u th¬ cuèi kh«ng chØ nãi lªn sù liªn tëng. Qua hai dßng th¬ trªn. nhµ th¬ NguyÔn §øc MËu cã viÕt: BÇy ong gi÷ hé cho ngêi Nh÷ng loµi hoa ®· tµn phai th¸ng ngµy. nÕp kh¨n. §Êt trêi th¬m. day døt kh«n ngu«i trong t©m hån t¸c gi¶. so s¸nh chÝnh x¸c cña t¸c gi¶ (l¸ cä xoÌ nh÷ng c¸nh nhá dµI tr«ng xa nh “mÆt trêi ” d©ng to¶ chiÕu nh÷ng “tia n¾ng xanh”) mµ cßn béc lé râ t×nh c¶m yªu mÕn vµ tù hµo cña t¸c gi¶ vÒ rõng cä cña quª h¬ng. h¬ng th¬m ®¹m ñ Êp trong tõng nÕp ¸o. Ngêi ®i rõng th¶o qu¶ vÒ. nÕp kh¨n cña ngêi ®i tõ rõng vÒ. khæ th¬ trªn ®· béc lé t×nh c¶m cña t¸c gi¶ ®èi víi quª h¬ng nh thÕ nµo? Gîi ý Khæ th¬ béc lé t×nh c¶m thiÕt tha yªu quý cña t¸c gi¶ ®èi víi rõng cä cña quª h¬ng. Ba c©u ng¾n tiÕp theocµng kh¼ng ®Þnh h¬ng th¬m cña th¶o qu¶ chÝn nh lan to¶. lµm cho cuéc sèng cña con ngêi thªm h¹nh phóc. T¸c gi¶ trß chuyÖn víi rõng cä nh trß chuyÖn víi ngêi th©n( “Rõng cä ¬i! Rõng cä!”). vÞ ngät cña mËt ong. Nh÷ng giät mËt ong ®îc lµm nªn bëi sù kÕt tinh tõ h¬ng th¬m vÞ ngät cña nh÷ng loµi hoa.

h¹nh phóc cho mäi ngêi . trång trät. §o¹n th¬ trªn gióp em thÊy ®îc nh÷ng ®iÌu g× ®Ñp ®Ï ë c« bÐ ®¸ng yªu? Gîi ý §o¹n th¬ cho thÊy nh÷ng ®iÒu ®Ñp ®Ï ë c« bÐ ®¸ng yªu: ©m thÇm. lôa tÆng giµ “). bÐ lµ con ngoan. c xö tèt víi mäi ngêi ( tÝnh nÕt tèt ). cã ngµy phong lu”). §ã lµ cuéc sèng gÇn gòi víi tÊt c¶ mäi ngêi nh trêi ®Êt cña ta. lµ con ngoan cña cha mÑ. §o¹n th¬ trªn ®· gióp em hiÓu ®îc nh÷ng nÐt ®Ñp g× trong cuéc sèng cña B¸c Hå kÝnh yªu ? Gîi ý §o¹n th¬ cho thÊy nh÷ng nÐt ®Ñp trong cuéc sèng cña B¸c Hå kÝnh yªu. tù do cho mçi ®êi n« lÖ. C©u 18: Trong bµi ChiÕc xe lu. C¶m ®éng nhÊt lµ cuéc sèng cña B¸c lu«n v× h¹nh phóc cña con ngêi. Bëi v×. cã ngµy phong lu. mçi cµnh hoa. cuéc sèng trµn ®Çy t×nh yªu th¬ng ®Õn tõng ngän lóa.tÊc vµng bÊy nhiªu”).C« bÐ xøng ®¸ng lµ co tÊm trong gia ®×nh. c«ng viÖc ®i cÊy ®i cµy h«m nay tuy vÊt v¶. khã nhäc nhng sÏ ®em l¹i cuéc sèng no ®ñ. lÆng lÏ lµm nhiÒu c«ng viÖc ®ì ®Çn cho cha mÑ. C©u 17: §äc hai c©u ca dao : -Ai ¬i. lôa tÆng giµ. mçi tÊc ®Êt cã gi¸ trÞ nh tÊc vµng (“Bao nhiªu tÊc ®Êt. trong bµi th¬ B¸c ¬i !. B¸c hi sinh c¶ ®êi m×nh v× cuéc sèng ®Êu tranh giµnh ®éc lËp. nhµ th¬ Tè H÷u cã viÕt: B¸c sèng nh trêi ®Êt cña ta Yªu tõng ngän lóa. tÊc vµng Êy nhiªu. Bao nhiªu tÊc ®Êt. nhµ th¬ Lª Hång ThiÖn cã viÕt: Bao nhiªu c«ng viÖc lÆng thÇm Bµn tay cña bÐ ®ì ®Çn mÑ cha BÐ häc giái. C©u ca dao thø nhÊt khuyªn ngêi n«ng d©n h·y ch¨m chØ cµy cÊy. ®õng bá ruéng hoang.9 C©u 15: Trong bµ C« TÊm cña mÑ. nhµ th¬ TrÇn Nguyªn §µo cã viÕt : Tí lµ chiÕc xe lu Ngêi tí to lï lï Con ®êng nµo míi ®¾p Tí san bµng t¨m t¾p Con ®êng nµo r¶i nhùa Tí lµ ph¼ng nh lôa Trêi nãng nh löa thiªu Tí vÉn l¨n ®Òu ®Òu Trêi l¹nh nh íp ®¸ Tí cµng l¨n véi v·. -Rñ nhau ®i cÊy ®i cµy B©y giê khã nhäc. Bëi v×. -9- . C©u 16: Ca ngîi cuéc sèng cao ®Ñp cña b¸c Hå. v× niÒm vui cho tÊt c¶ mäi ngêi (“S÷a ®Ó em th¬. bÐ nÕt na BÐ lµ c« TÊm. Em hiÓu ®ùoc ®iÒu g× cã ý nghÜa ®Ñp ®Ï trong cuéc sèng cña con ngêi? Gîi ý Hai c©u ca dao ®· ghóp ta hiÓu ®îc ý nghÜa ®Ñp ®Ï cña lao ®éng trong cuéc sèng cña con ngêi. lu«n ®em ®Õn niÒm vui. häc hµnh giái giang. ®õng bá ruéng hoang. mçi cµnh hoa Tù do cho mçi ®êi n« lÖ S÷a ®Ó em th¬. sung tóc cho ngµy mai (“B©y giê khã nhäc. C©u ca dao thø hai còng lµ lêi nh¾n göi ngêi n«ng d©n h·y cÇn cï lao ®éng.

Khi cã “®iÓm xÊu” th× “buån l©y c¶ nhµ”.. C©u 21: H×nh ¶nh ngêi mÑ chiÕn sÜ trong kh¸ng chiÕn chèng MÜ ®îc nhµ th¬ B»ng ViÖt qua nh÷ng c©u th¬ trong bµi MÑ nh sau: Con bÞ th¬ng.. B¸c Hå ®· viÕt: Non s«ng ViÖt Nam cã trë nªn t¬i ®Ñp hay kh«ng. TiÕng ch©n ®i rÊt nhÑ Giã tõng håi trªn m¸i l¸ ïa qua.10 Theo em. n»m l¹i mét mïa ma Nhí d¸ng mÑ ©n cÇn mµ lÆng lÏ Nhµ yªn ¾ng. lµ ph¼ng con ®êng r¶i nhùa. mÑ ch¨m sãc anh “©n cÇn mµ lÆng lÏ”. Khi ®îc “®iÓm 10” th× niÒm vui còng ®îc nh©n lªn. H×nh ¶nh ngêi mÑ chiÕn sÜ ®îc gîi t¶ qua hai khæ th¬ cña nhµ th¬ B»ng ViÖt thËt c¶m ®éng. ®em niÒm vui ®Õn cho mäi ngêi ®i trªn con ®êng ®ã. n©ng nui giÊc ngñ cho “con”. t¸c gi¶ muèn ca ngîi ai? Ca ngîi nh÷ng phÈm chÊt g× ®¸ng quý? Gîi ý Qua h×nh ¶nh chiÕc xe lu. khi lín lªn. Con xãt lßng. ng« bung ngät lßng ®Õn thÕ Mçi ban mai to¶ khãi Êm trong nhµ. “tha thÇy”… C¶ nhµ ®i häc. MÑ th¬ng anh chiÕn sÜ th¬ng binh nh th¬ng ®øa con ruét thÞt. (Cao Xu©n S¬n) Em c¶m nhËn ®îc niÒm vui ®i häc cña c¶ nhµ qua khæ th¬ thø hai trong bµi th¬ nh thÕ nµo? Gîi ý NiÒm vui ®i häc cña c¶ nhµ ®îc diÔn t¶ qua khæ th¬ thø hai thËt hån nhiªn vµ ®¸ng yªu. C©u 20 (thi n¨m 2006-2007) : §äc bµi th¬ sau : C¶ nhµ ®i häc §a con ®Õn líp mçi ngµy Nh con. ta míi cã thÓ gãp phÇn tÝch cùc ®Ó x©y dùng ®Êt níc cµng giÇu m¹nh. Khi c¶ nhµ ®Òu ®I häc.. qua h×nh ¶nh chiÕc xe lu (xe l¨n ®êng ). ®Òu lµ häc trß cña c¸c thÇy gi¸o. mÆc cho “Trêi nãng nh löa thiªu” hay “Trêi l¹nh nh íp ®¸” vÉn lµm viÖc miÖt mµi. C¨n nhµ “yªn ¾ng” chØ cã “ tiÕng ch©n ®I rÊt nhÑ” cña mÑ nh gi÷ g×n. Nh÷ng phÈm chÊt tèt ®Ñp cña xe lu còng chÝnh lµ nh÷ng phÈm chÊt ®¸nh kÝnh träng cña ngêi c«ng nh©n lµm ®êng. lµm cho non s«ng ViÖt Nam ®îc s¸nh vai víi c¸c cêng quèc n¨m ch©u trªn thÕ giíi. Hä ®· lao ®éng víi tinh thÇn nhiÖt t×nh vµ tr¸ch nhiÖm cao: san bµng con ®êng míi ®¾p. mÑ còng “tha thÇy”. vui thay! HÌn chi ®iÓm xÊu buån l©y c¶ nhµ Nhµ m×nh nh thÓ ®îc … ba ®iÓm mêi. mÑ h¸i tr¸i bëi ®µo Con nh¹t miÖng cã canh t«m nÊu khÕ Khoai níng. “chµo c«” ChiÒu qua bè ®ãn. con ngoan”.. ChiÕc xe lu hay chÝnh lµ ngêi c«ng nh©n ®· lµm nªn nh÷ng con ®êng.. t¸c gi¶ muèn ca ngîi ngêi c«ng d©n lµm ®êng cho mäi ngêi ®i l¹i. Cã nh vËy. nçi buån trong häc tËp. t×nh cê Con nghe bè còng “chµo c«”. KÕt qu¶ häc tËp tèt ®· thËt sù lµm cho c¶ nhµ sung síng vµ h¹nh phóc. c« gi¸o th× ai còng ®îc chia sÎ niÒm vui. chÝnh lµ nhê mét phÇn lín ë c«ng häc tËp cña c¸c em.. Lêi d¹y cña B¸c Hå kÝnh yªu ®· gióp em hiÓu ®ëc tr¸ch nhiÖm cña ngêi häc sinh ®èi víi viªc häc tËp nh thÕ nµo? Gîi ý Lêi d¹y cña B¸c Hå ®· gióp em hiÓu ®îc tr¸ch nhiÖm cña ngêi häc sinh ®èi víi viÖc häc tËp vµ rÌn luyÖn ®Ó trë thµnh ngêi “trß giái. C©u 19: trong Th göi c¸c häc sinh nh©n ngµy khai trêng ®Çu tiªn cña níc ViÖt Nam ®éc lËp (1945). d©n téc ViÖt Nam cã bíc tíi ®µi vinh quang ®Ó s¸nh vai víi cac cêng quèc n¨m ch©u ®îc hay kh«ng. MÑ -10- .

11 ®em ®Õn cho “ con” tr¸I bëi ®µo. c¸c anh lµ con em cña nh©n d©n. ®Êt níc. mÑ giµ bÞn rÞn ¸o n©u. C©u 24:Trong bµi Khóc h¸t ru nh÷ng em bÐ lín trªn lng mÑ. ng« bung ®Ëm ®µ t×nh quª h¬ng. §o¹n th¬ nãi vÒ ngêi chiÕn sÜ ®i tuÇn trong hoµn c¶nh nh thÕ nµo? Hai dßng th¬ cuèi cho ta thÊy ý nghÜa g× ®Ñp ®Ï vµ s©u s¾c? Gîi ý §o¹n th¬ nãi vÒ ngêi chiÕn sÜ ®i tuÇn trong hoµn c¶nh cã nh÷ng khã kh¨n vµ thö th¸ch: ®ªm khuya v¾ng vÎ (khi mäi ngêi ®· yªn giÊc ngñ say). khiÕn cho mçi sím mai trong nhµ vÊn v¬ng lµn khãi Êm. canh t«m nÊu khÕ ®Ó “con” ®ì “ xãt lßng. s½n sµng chÞu ®ùng khã kh¨n gian khæ cña gi¸ rÐt ®ªm khuya (“RÐt th× mÆc rÐt ch¸u ¬i!”) ®Ó gi÷ m·i cho c¸c ch¸u giÊc ngñ Êm ¸p. C©u 22: Trong bµi Bé ®éi vÒ lµng. (NiÒm vui cña mÑ giµ khi ®ãn bé ®éi vÒ thËt khã nãi nªn lêi. nh¹t miÖng”. h×nh ¶nh ngêi chiÕn sÜ ®i tuÇn trong ®ªm khuya thµnh phè ®îc miªu t¶ nh sau: Trong ®ªm khuya v¾ng vÎ. tiÕng h¸t c©u cêi rén rµng xãm nhá. Hai dßng th¬ cuèi cho ta thÊy ý nghÜa thËt ®Ñp ®Ï vµ s©u s¾c: ngêi chiÕn sÜ rÊt quan t©m vµ yªu th¬ng c¸c ch¸u thiÕu nhi. MÑ giµ bÞn rÞn ¸o n©u Vui ®µn con ë rõng s©u míi vÒ. -C¸c anh bé ®éi ®îc mäi ngêi mõng rì ®ãn chµo nh vËy bëi v×: c¸c anh ®i chiÕn ®Êu b¶o vÖ quª h¬ng. Chó ®i tuÇn ®ªm nay. MÑ lµm cho “con” ngät lßng bëi h¬ng vÞ cña khoai níng. NÐp m×nh díi bãng hµng c©y Giã ®«ng l¹nh buèt ®«i tay chó råi! RÐt th× mÆc rÐt ch¸u ¬i! Chó ®i gi÷ m·i Êm n¬i ch¸u n»m. nhµ th¬ Hoµng Trung Th«ng cã viÕt: C¸c anh vÒ M¸i Êm nhµ vui TiÕng h¸t c©u cêi Rén rµng xãm nhá. C¸c anh vÒ Tng bõng tríc ngâ. C©u 23: Trong bµi th¬ Chó ®i tuÇn cña TrÇn Ngäc. chØ dån nÐn bªn ngoµi mµ kh«ng biÓu lé ra bªn ngoµi). Em h·y cho biÕt: Nh÷ng h×nh ¶nh nµo thÓ hiÖn niÒm vui cña xãm nhë khi bé ®éi vÒ? V× sao c¸c anh bé ®éi ®îc mäi ngêi mõng rì ®ãn chµo nh vËy? Gîi ý -Nh÷ng h×nh ¶nh thÓ hiÖn niÒm vui cña xãm nhá khi bé ®éi vÒ: m¸i Êm nhµ vui. lu«n gÇn gòi gióp ®ì mäi ngêi víi t×nh c¶m yªu th¬ng ®Ñp ®Ï. ngñ ngoan a-kay hìi MÑ th¬ng a-kay. mÑ th¬ng bé ®éi Con m¬ cho mÑ h¹t g¹o tr¾ng ngÇn Mai sau con lín vung chµy lón s©n… Theo em. Líp líp ®µn em hín hë ch¹y theo sau. giã mïa ®«ng ngoµi trêi lµm l¹nh buèt ®«i tay. lêi h¸t ru cña ngêi mÑ ®· béc lé nh÷ng ®iÒu g× ®Ñp ®Ï vµ s©u s¾c? -11- . nhµ th¬ NguyÔn Khoa §iÒm viÕt vÒ lêi h¸t ru cÊt lªn tõ tr¸i tim yªu th¬ng cña ngêi mÑ nh sau: Ngñ ngoan a-kay ¬i. s½n sµng hi sinh th©n m×nh ®Ó ®em l¹i cuéc sèng Êm no h¹nh phóc cho mäi ngêi. líp líp ®µn em hín hë ch¹y theo sau. Cã thÓ nãi: H×nh ¶nh ngêi chiÕn sÜ trong bµi MÑ cña nhµ th¬ B»ng ViÖt chÝnh lµ h×nh ¶nh ®Ñp ®Ï cña quª h¬ng th©n yªu. b×nh yªn (“Chó ®i gi÷ m·i Êm n¬i ch¸u n»m”). §ã còng chÝnh lµ vÎ ®Ñp cña tinh thÇn tr¸ch nhiÖm víi cuéc sèng vµ t×nh yªu th¬ng s©u nÆng cña c¸c anh chiÕn sÜ ®èi víi con ngêi.

+Ngêi: Ngêi ®i rõng trªn n¬ng (“§Ìo cao n¾ng ¸nh dao gµi th¾t lng”). -Nçi nhí Êy béc lé t×nh c¶m yªu th¬ng. Rõng xanh hoa chuèi ®á t¬i §Ìo cao n¾ng ¸nh dao gµi th¾t lng. thuû chung. ch¨m chØ “chuèt tõng sîi giang”. t¸c gi¶ muèn ca ngîi t×nh c¶m (tÊm lßng) lu«n g¾n bã. Gîi ý -Nh÷ng h×nh ¶nh nh©n ho¸: Cöa s«ng dï gi¸p mÆt cïng biÓn réng nhng ch¼ng døt ®îc céi nguån. Ngµy xu©n m¬ në tr¾ng rõng Nhí ngêi ®an nãn chuèt tõng sîi giang… Em h·y cho biÕt: Ngêi c¸n bé vÒ xu«i nhí nh÷ng g× ë chiÕn khu ViÖt B¾c? Nçi nhí Êy béc lé t×nh c¶m g× ë ngêi c¸n bé? Gîi ý -Ngêi c¸n bé vÒ xu«i nhí “nh÷ng hoa cïng ngêi” (c¶nh vµ ngêi) ë chiÕn khu ViÖt B¾c: +C¶nh: Hoa chuèi rõng ®á t¬i næi bËt trªn nÒn l¸ xanh (“Rõng xanh hoa chuèi ®á t¬i”). nhµ th¬ nguyÔn §×nh Thi cã viÕt: Níc chóng ta. -Lêi h¸t ru cßn béc lé niÒm hi väng lín lao vµ ®Ñp ®Ï cña mÑ: “Con m¬ cho mÑ h¹t g¹o tr¾ng ngÇn” ®Ó nu«i anh bé ®éi. mÑ th¬ng bé ®éi”. C©u 27: Trong bµi §Êt níc. giái giang (“Mai sau con lín vung chµy lón s©n…”) §ã lµ nh÷ng ®iÒu ®Ñp ®Ï vµ s©u s¾c béc lé qua lêi h¸t ru tõ tr¸i tim yªu th¬ng cña mÑ. Níc nh÷ng ngêi cha bao giê khuÊt §ªm ®ªm r× rÇm trong tiÕng ®Êt Nh÷ng buæi ngµy xa väng nãi vÒ. hoa m¬ në tr¾ng kh¾p c¸nh rõng khi mïa xu©n vÒ (“Ngµy xu©n m¬ në tr¾ng rõng”). ®Ó nu«i con kh«n lín. g¾n bã s©u nÆng cña ngêi c¸n bé víi m¶nh ®Êt vµ con ngêi ViÖt B¾c-“c¸i n«i” cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. C©u 26: Trong bµi Nhí ViÖt B¾c (TV3-tËp1) nçi nhí cña ngêi c¸n bé vÒ xu«i ®îc nhµ th¬ Tè H÷u gîi t¶ nh sau: Ta vÒ mÝnh cã nhí ta Ta vÒ. Em hiÓu nh÷ng c©u th¬ trªn nh thÕ nµo? Hai dßng th¬ cuèi muèn nh¾c nhë chóng ta ®iÒu g×? Gîi ý -12- . trong bµi Cöa s«ng. l¸ xanh tr«i xuèng ®Õn cöa s«ng bçng nhí mét vïng nói non. nhµ th¬ Quang Huy cã viÕt: Dï gi¸p mÆt cïng biÓn réng Cöa s«ng ch¼ng døt céi nguån L¸ xanh mçi lÇn tr«i xuèng Bçng… nhí mét vïng nói non. Em h·y chØ râ nh÷ng h×nh ¶nh nh©n ho¸ ®îc t¸c gi¶ sö dông trong khæ th¬ trªn vµ nªu ý nghÜa cña nh÷ng h×nh ¶nh ®ã.12 Gîi ý -Lêi h¸t ru cña ngêi mÑ béc lé t×nh c¶m yªu th¬ng s©u nÆng ®èi víi ®øa con cßn nhá. ta nhí nh÷ng hoa cïng ngêi. C©u 25: NghÜ vÒ n¬i dßng s«ng ch¶y ra biÓn. ngêi ®an nãn cÇn cï. kh«ng quªn céi nguån (n¬i ®· sinh ra) cña mçi con ngêi. ®èi víi anh bé ®éi ®ang chiÕn ®Êu b¶o vÖ quª h¬ng: “MÑ th¬ng a-kay. -ý nghÜa: Qua nh÷ng h×nh ¶nh trªn.

¡n qu¶ nhí kÎ trång c©y: ®îc ¨n nh·n ngät nhng lu«n nhí ®Õn c«ng ¬n cña «ng. H×nh ¶nh m¸i tãc mÑ b¹c tr¾ng v× thêi gian lµm cho t¸c gi¶ xóc ®éng ®Õn -13- . biÕt nUèng níc nhí nguån.13 -§Êt níc ViÖt Nam lµ ®Êt níc cña nh÷ng ngêi dòng c¶m. C©u 28: §äc hai khæ th¬ sau trong bµi H¬ng nh·n cña t¸c gi¶ TrÇn Kim Dòng: Ngµy «ng trång nh·n Ch¸u cßn bÐ th¬ V©ng lêi «ng dÆn Ch¸u tíi ch¸u che. trong lêi mÑ h¸t Mét mµu tr¾ng ®Õn n«n nao Cã c¶ cuéc ®êi hiÖn ra Lng mÑ cø cßng dÇn xuèng Lêi ru ch¾p con ®«i c¸nh Cho con ngµy mét thªm cao. “r× rÇm trong tiÕng ®Êt” lµ lêi nãi cña cha «ng tõ ngh×n xa väng vÒ nh¾n nhñ con ch¸u.ngêi ®· vun trång c©y nh·n. ®o¹n th¬ trªn ®· béc lé nh÷ng c¶m xóc vµ suy nghÜ g× cña t¸c gi¶? Gîi ý §o¹n th¬ béc lé nh÷ng c¶m xóc vµ suy nghÜ cña t¸c gi¶ vÒ ngêi mÑ. Em cã nhËn xÐt g× vÒ h×nh ¶nh ngêi ch¸u qua hai khæ th¬ trªn? Gîi ý -“Ch¸u cßn bÐ th¬” nhng biÕt nghe lêi «ng dÆn. -Khi “bót chao” (®a qua ®a l¹i nhÑ nhµng). -Hai dßng th¬ cuèi muèn nh¾c nhë ta h·y ghi nhí vµ ph¸t huy truyÒn thèng bÊt khuÊt cña cha «ng tõ “nh÷ng buæi ngµy xa” (nh÷ng ngµy th¸ng ®Çy vÎ vang vµ ®¸ng tù hµo vÒ lÞch sö dùng níc vµ gi÷ níc cña d©n téc). §ªm ®ªm. … Nay mïa qu¶ chÝn Th¬m h¬ng nh·n lång Ch¸u ¨n nh·n ngät Nhí «ng vun trång. -Ch¸u tuy cßn nhá nhng ®· cã t×nh c¶m ®Ñp ®Ï. ngoan ngo·n. nhµ th¬ Tr¬ng Nam H¬ng cã nh÷ng c©u th¬ sau: Thêi gian ch¹y qua tãc mÑ MÑ ¬i. d¸ng cña nghÖ nh©n B¸t Trµng. §o¹n th¬ gióp em c¶m nhËn ®îc nÐt bót tµi hoa cña ngêi nghÖ nh©n B¸t Trµng nh thÕ nµo? Gîi ý NÐt bót trªn tay ngêi nghÖ nh©n B¸t Trµng thËt tµi hoa: -Khi “bót nghiªng” (phÈy nhanh nhanh tõ trªn xuèng). Lín råi con sÏ bay xa. Ch¸u tíi ch¸u che”). C©u 30: ViÕt vÒ ngêi mÑ. (TrÝch trong Lêi mÑ h¸t) Theo em. chÞu khã ch¨m sãc c©y nh·n do tay «ng trång (“V©ng lêi «ng dÆn. Nh÷ng “®êng nÐt hoa v¨n” rÊt “hµi hoµ” còng ®îc t¹o nªn tõ c©y bót Êyc©y bót lµm cho vÎ ®Ñp cña cuéc sèng hiÖn ra mét c¸ch sinh ®éng trªn ®å gèm B¸t Trµng. nhµ th¬ Hå Minh Hµ t¶ nÐt vÏ cña c« g¸i lµm ®å gèm nh sau: Bót nghiªng lÊt phÊt h¹t ma Bót chao gîn níc T©y Hå l¨n t¨n Hµi hoµ ®êng nÐt hoa v¨n D¸ng em. kiªn cêng cha bao giê chÞu khuÊt phôc tríc kÎ thï x©m lîc. C©u 29: Trong bµi NghÖ nh©n B¸t trµng. nh÷ng gîn níc (lµn sãng nhÑ) T©y Hå nh ®ang chuyÓn ®éng l¨n t¨n tríc m¾t ta. nh÷ng h¹t ma bçng hiÖn ra nh ®ang bay lÊt phÊt ngoµi trêi.

em hiÓu ®îc v× sao chÞ Sø rÊt yªu quý vµ g¾n bã víi quª h¬ng? Gîi ý §äc ®o¹n v¨n.” Nh muèn béc lé suy nghÜ vÒ lßng biÕt ¬n cña t¸c gi¶ ®èi víi mÑ. mÑ chÞ ®· h¸t ru chÞ ngñ. C©u 31: Trong bµi Thî rÌn. MÑ ®em ®Õn cho con c¶ cuéc ®êi trong lêi h¸t. “Hai vai trÇn. níc tu õng ùc Hai vai trÇn bãng nhÉy må h«i Còng cã khi thÊy thë qua tai. trong t¸c phÈm Hßn ®Êt cña nhµ v¨n Anh §øc cã ®o¹n viÕt: ChÞ Sø yªu biÕt bao nhiªu c¸i chèn nµy. chÞ ®îc ngñ ngon vµ lín lªn trong tiÕng ru cña ngêi mÑ th©n yªu. ®îc nu«i dìng ®Ó trëng thµnh vµ cã vÎ ®Ñp quý gi¸ “n¬i qu¶ ngät. Vµ ®Õn lóc lµm mÑ. n¬i qu¶ ngät. khiÕn hä thªm ®Ñp ®Ï. mäc lªn b»ng thÝch”). ®Õn khi lµm mÑ. n¬i chÞ oa oa cÊt tiÕng khãc ®Çu tiªn. Hä vui nh “diÔn kÞch” v× thÊy mÆt mòi ai nom còng ngé (“R©u b»ng than. cã nh÷ng lóc mÖt ®Õn møc “thë qua tai” (ý nãi rÊt mÖt). ý ®èi lËp trong hai c©u th¬ “Lng mÑ cø cßng dÇn xuèng/ Cho con ngµy mét thªm cao. chÞ l¹i h¸t ru con nh÷ng c©u h¸t ngµy xa… §äc ®o¹n v¨n trªn. C©u 33: Trong bµi Sang n¨m con lªn b¶y. tr¸i sai ®· th¾m hång da dÎ chÞ”. §o¹n th¬ trªn gióp em hiÓu vÒ ngêi thî rÌn vµ c«ng viÖc cña hä ra sao? Gîi ý -C«ng viÖc cña ngêi thî rÌn thËt nÆng nhäc vµ vÊt v¶. yªu ®êi v× hä rÊt yªu c«ng viÖc cña m×nh. Lµm thî rÌn vui nh diÔn kÞch R©u b»ng than mäc lªn b»ng thÝch NghÞch ë ®©y giµ trÎ nh nhau Nªn nô cêi nµo cã t¾t ®©u. -MÆc dï c«ng viÖc nÆng nhäc vµ vÊt v¶ nhng nh÷ng ngêi thî rÌn vÉn l¹c quan. níc tu õng ùc” (quai bóa nÆng nhäc). ®¸ng yªu. nhµ th¬ Kh¸nh Nguyªn viÕt: Lµm thî rÌn mïa hÌ cã nùc Quai mét trËn. Còng chÝnh t¹i m¶nh ®Êt cña que h¬ng. C©u 32: Nãi vÒ nh©n vËt chÞ Sø (ngêi phô n÷ anh hïng trong kh¸ng chiÕn chèng MÜ). Qua ®o¹n th¬. ChÝnh t¹i n¬i nµy. thÓ hiÖn qua c¸c chi tiÕt: lµm viÖc trong mïa hÌ th× “Quai mét trËn. Cho nªn “nô cêi” lu«n në trªn m«i nh÷ng ngêi thî rÌn (“Nªn nô cêi nµo cã t¾t ®©u”). l¹i nu«i con lín kh«n b»ng c¶ t×nh yªu th¬ng s©u nÆng cña ngêi mÑ. bãng nhÉy må h«i”. nhµ th¬ Vò §×nh Minh cã viÕt: §i qua thêi Êu th¬ Bao ®iÒu bay ®i mÊt ChØ cßn trong ®êi thËt TiÕng ngêi nãi víi con H¹nh phóc khã kh¨n h¬n Mäi ®iÒu con ®· thÊy Nhng lµ con giµnh lÊy Tõ hai bµn tay con.14 n«n nao. “chÞ l¹i h¸t ru con nh÷ng c©u h¸t ngµy xa”. tr¸i sai ®· th¾m hång da dÎ chÞ. tÝnh t×nh ai còng hån nhiªn. Nh÷ng c¶m xóc vµ suy nghÜ cña t¸c gi¶ vÒ ngêi mÑ thËt ®Ñp ®Ï biÕt bao nhiªu. vui nhén (“NghÞch ë ®©y giµ trÎ nh nhau”). mÑ ch¾p cho con “®«i c¸nh” ®Ó råi lín lªn con sÏ bay xa. ta thÊy chÞ Sø rÊt yªu quý vµ g¾n bã víi quª h¬ng bëi v×: quª h¬ng lµ n¬i chÞ sinh ra “n¬i chÞ oa oa cÊt tiÕng khãc chµo ®êi”. t¸c gi¶ muèn nãi víi con ®iÒu g× khi con lín lªn vµ tõ gi· tuæi Êu th¬: -14- .

con ph¶i rÊt vÊt v¶. H×nh ¶nh ngìng cöa cña ng«i nhµ trong mçi khæ th¬ trªn gîi cho em nghÜ ®Õn nh÷ng ®iÒu g× ®Ñp ®Ï vµ s©u s¾c? Gîi ý H×nh ¶nh ngìng cöa qua mçi khæ th¬ gîi nh÷ng ®iÒu ®Ñp ®Ï vµ s©u s¾c: -Khæ th¬ 1: Ngìng cöa th©n quen víi em ngay tõ thêi Êu th¬. ngìng cöa th©n quen còng lµ n¬i da em ®Õn víi “nh÷ng con ®êng xa t¾p” ®»y íc m¬ vµ hi väng ®ãn chê. b¹n bÌ mÕn th¬ng. lµ n¬i em gÆp gì b¹n bÌ trong niÒm vui gÆp mÆt (“N¬i b¹n bÌ ch¹y tíi/ Thêng lóc nµo còng vui”). Gîi ý -H×nh ¶nh con cß th©n th¬ng lu«n g¾n bã víi tuæi häc trß ng©y th¬. sÏ ®em ®Õn cho con niÒm tù hµo kiªu h·nh. ®i. ngêi cha muèn nãi víi con: khi lín lªnvµ tõ gi· thêi th¬ Êu. Bµ Tiªn…). men. Khæ th¬ 2: Ngìng cöa lµ n¬i chøng kiÕn sù vÊt v¶.15 Gîi ý Qua ®o¹n th¬. C©u 34: Trong bµi Con cß. khã kh¨n v× ph¶i giµnh lÊy h¹nh phóc b»ng lao ®éng. hiÖn ra ngay tríc hiªn nhµ vµ “trong h¬i m¸t c©u v¨n”(ý nãi c©u v¨n cã chÊt th¬ ®Ñp ®Ï. lín lªn. §Ó cã ®îc h¹nh phóc. bay bæng nh c¸nh cß tr¾ng th©n th¬ng). mÑ Thêng lóc nµo còng VÉn ®ang chê t«i Cßn d¾t vßng ®i vui. -Khi con lín lªn trë thµnh thi sÜ. h×nh ¶nh con cß vÉn lu«n gÇn gòi bªn con (“I”). trong s¸ng cña con (“Mai kh«n lín con theo cß ®i häc/ C¸nh tr¾ng cß bay theo gãt ch©n”). C¸nh cß tr¾ng l¹i bay hoµi kh«ng nghØ. H·y nªu nh÷ng suy nghÜ cña em vÒ h×nh ¶nh con cß trong ®o¹n th¬ trªn. nhê sù gióp ®ì cña ¤ng Bôt. lín lªn… Con lµm g×? Con lµm thi sÜ. Nay con ®êng xa Khi tay bµ. -----------------------------------------15- . con sÏ bíc vµo cuéc ®êi thùc cã nhiÒu thö th¸ch nhng còng ®¸ng tù hµo. Nhng h¹nh phóc mµ con t×m ®îc trong ®êi thùc sÏ thËt sù lµ cña con (do chÝnh bµn tay vµ khèi ãc cña con lµm ra). tay mÑ “d¾t ®i vßng men”. b»ng ®«i tay vµ khèi ãc cña chÝnh b¶n th©n m×nh (kh«ng gièng nh h¹nh phóc t×m thÊy dÔ dµng trong c¸c truyÖn ®êi xa. Khi em lín lªn. nhµ th¬ ChÕ Lan Viªn viÕt vÒ lêi ru cña ngêi mÑ nh sau: Mai kh«n lín con theo cß ®i häc. chËp ch÷ng bíc ®i trong tay bµ. C¸nh tr¾ng cß bay theo gãt ®«i ch©n. Lín lªn. tay N¬i b¹n bÌ ch¹y tíi t¾p. lo toan cña bè mÑ nu«i con kh«n lín (“N¬i bè mÑ ngµy ®ªm/ Lóc nµo qua còng véi”). Tríc hiªn nhµ Vµ trong h¬i m¸t c©u v¨n. C©u 35: §äc nh÷ng khæ th¬ sau trong bµi Ngìng cöa cña nhµ th¬ Vò QuÇn Ph¬ng: N¬i nµy ai còng N¬i bè mÑ ngµy N¬i nµy ®· ®a t«i quen ®ªm Buæi ®Çu tiªn Ngay tõ thêi tÊm Lóc nµo qua còng ®Õn líp bÐ véi. -Khæ th¬ 3: Ngìng cöa cßn lµ n¬i ®a em “Buæi ®Çu ®Õn líp” ®Ó häc ®îc bao nhiªu ®iÒu hay. gÇn gòi víi bao thÇy c«.

anh dòng. nhÊn m¹nh sù thay ®æi nhanh chãng cña thêi gian. thuû chung. gióp mÑ lµm viÖc trªn -16- . c©u 2 ®¶o vÞ ng÷ “tr¾ng long lanh” lªn tríc. ®Æt c©u ë ®o¹n v¨n trªn? Nªu t¸c dông cña c¸ch dïng tõ. lª. tr¾ng long lanh mét c¬n ma tuyÕt trªn nh÷ng cµnh ®µo. ®Õn møc g©y bÊt ngê. §Ò 37 T¶ c¶nh ®Ñp ë Sa Pa nhµ v¨n NguyÔn Phan H¸ch ®· viÕt: Tho¾t c¸i. V× vËy cã thÓ nãi ngµy h«m qua sÏ kh«ng bao giê bÞ mÊt ®i. Em h·y cho biÕt: h×nh ¶nh c©y dõa trong ®o¹n th¬ trªn nãi lªn nh÷ng ®IÒu g× ®Ñp ®Ï cña ngêi d©n miÌn Nam trong kh¸ng chiÕn chèng MÜ? Gîi ý -C©u Dõa vÉn ®øng hiªn ngang cao vót cã ý ca ngîi phÈm chÊt kiªn cêng. g¾n bã chÆt che xvíi m¶nh ®Êt quª h¬ng miÒn Nam. Nhµ th¬ muèn nãi víi em ®iÒu g× qua ®o¹n th¬ trªn: Gîi ý Nhµ th¬ muèn nãi: KÕt qu¶ häc tËp ch¨m chØ cña ngµy h«m qua ®îc thÓ hiÖn râ trªn trang vë hång ®Ñp ®Ï cña tuæi th¬.’ nã sÏ ®îc lu gi÷ m·i m·i cïng víi thêi gian. Nh d©n lµng b¸m chÆt quª h¬ng. Tho¾t c¸. nhµ th¬ Lª Anh xu©n cã viÕt: Dõa vÉn ®øng hiªn ngang cao vót.16 TuyÓn tËp ®Ò thi häc sinh giái §Ò 36: Trong bµi Dõa ¬i. nhµ th¬ Bïi KiÕn Quèc cã viÕt: Ngµy h«m qua ë l¹i Trong vë hång cña con Con häc hµnh ch¨m chØ Lµ ngµy qua vÉn cßn. -C©u L¸ vÉn xanh rÊt mùc dÞu dµng ý nãi phÈm chÊt v« cïng trong s¸ng. -T¸c dông: §iÖp ng÷ “Tho¾t c¸i” gîi t¶ c¶m xóc ®ét ngét ngì ngµng. Tho¾t c¸i. c©u 1 ®¶o bæ ng÷ “l¸c ®¸c” lªn tríc. §äc bµi th¬ trªn. mËn. dïng ®¶o ng÷ ®Ó nhÊn m¹nh. §Ò 38: Trong bµi Bãc lÞch. ®Ñp ®Ï trong cuéc sèng. hiªn ngang. -¦íc mong ®îc gãp phÇn lµm cho mÑ ®ì vÊt v¶ trong c«ng viÖc: ho¸ thµnh bãng mÊy ®Ó che cho mÑ suèt ngµy bãng r©m. -C¸c c©u: RÔ dõa b¸m s©u vµo lßng ®Êt/ Nh d©n lµng b¸m chÆt quª h¬ng ýnãi phÈm chÊt kiªn cêng b¸m trô. Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch dïng tõ. l¸c ®¸c l¸ vµng r¬i trong kho¶nh kh¾c mïa thu. tù hµo trong chiÕn ®Êu. ®Æt c©u ®ã? Gîi ý -NhËn xÐt: Dïng 3 lµn tõ ng÷ “tho¾t c¸i” (®iÖp ng÷) ë ®Çu c©u. RÔ dõa b¸m s©u vµo lßng ®Êt. L¸ vÉn xanh rÊt mùc dÞu dµng. giã xu©n h©y hÈy nång nµn víi nh÷ng b«ng hoa lay ¬n mµu ®en nhung hiÕm quý. §Ò 39: Bãng m©y H«m nay trêi n¾ng nh nung MÑ em ®i cÊy ph¬i lng c¶ ngµy ¦íc g× em ho¸ ®¸m m©y Em che cho mÑ suèt ngµy bãng r©m. em thÊy ®îc nh÷ng nÐt g× ®Ñp vÒ t×nh c¶m cña ngêi con ®èi víi ngêi mÑ? Gîi ý Nh÷ng nÐt ®Ñp vÒ t×nh c¶m cña ngêi con ®èi víi mÑ qua bµi th¬ Bãng m©y lµ: -Th¬ng mÑ ph¶i lµm viÖc vÊt v¶: ph¬i lng ®i cÊy c¶ ngµy díi trêi n¾ng nãng (nãng nh nung). dÞu dµng. lµm næi bËt vÎ ®Ñp nªn th¬ cña sù biÕn ®æi vÒ c¶nh s¾c thiªn nhiªn ë Sa Pa.

nhµ th¬ NguyÔn Duy viÕt: Mai sau.17 ®ång m¸t mÎ. em c¶m nhËn ®îc ®iÒu g× vÒ ®Êt níc ViÖt Nam? Gîi ý §äc ®o¹n th¬ trªn em c¶m nhËn ®îc: -§Êt níc ViÖt Nam thËt giµu ®Ñp. Em h·y cho biÕt nh÷ng c©u th¬ trªn nh»m kh¼ng ®Þnh ®iÒu g×? C¸ch diÔn ®¹t cña nhµ th¬ cã nh÷ng g× ®éc ®¸o. Mai sau. §Ò 42: Trong bµi ViÖt Nam th©n yªu. c¸nh cß bay l¶ rËp rên (gîi nÐt gi¶n dÞ ®¸ng yªu). -T¸c dông cña biÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n ho¸ lµ: cho thÊy ®îc tinh thÇn häc tËp rÊt ch¨m chØ cña c¸c b¹n häc sinh (lµm cho n¾ng nh ®øa trÎ nhá ®ang tung t¨ng ch¹y nh¶ còng muèn dõng l¹i ghÐ vµo cöa líp ®Ó xem c¸c b¹n häc bµi). ®¸ng yªu. vên c©y xanh t¬i. §Êt xanh tre m·i xanh mµu tre xanh. §äc ®o¹n th¬ trªn. lu«n s½n sµng chia sÎ (trang tr¶i ®ªm ngµy) cho nh÷ng ®øa con. §Ò 41: Trong bµi C« gi¸o líp em. V× vËy. ®Çy søc sèng. nhµ th¬ NguyÔn §×nh Thi cã viÕt: ViÖt Nam ®Êt níc ta ¬i! Mªnh m«ng biÓn lóa ®©u trêi ®Ñp h¬n C¸nh cß bay l¶ rËp rên M©y mê che ®Ønh Trêng S¬n sím chiÒu. thÓ hiÖn qua h×nh ¶nh: biÓn lóa réng mªnh m«ng (høa hÑn sù no Êm). §Ò 43: KÕt thóc bµi Tre ViÖt Nam. nhµ th¬ Hoµi Vò cã viÕt: §©y con s«ng nh dßng s÷a mÑ Níc vÒ xanh ruéng lóa vên c©y. gãp phÇn kh¼ng ®Þnh ®iÒu ®ã? Gîi ý -17- . -Níc s«ng ¨m ¾p ®Çy nh tÊm lßng ngêi mÑ trµn ®Çy t×nh th¬ng yªu. Vµ ¨m ¾p nh lßng ngêi mÑ Chë t×nh th¬ng trang tr¶i ®ªm ngµy. §Ò 40: Trong bµi Vµm cá ®«ng. em c¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp ®¸ng quý cña dßng s«ng quª h¬ng nh thÕ nµo? Gîi ý -Dßng s«ng quª h¬ng ®a níc vÒ lµm cho nh÷ng ruéng lóa. §äc ®o¹n th¬ trªn. thÎ hiÖn qua h×nh ¶nh ®Ønh Trêng S¬n cao vêi cîi sím chiÒu m©y phñ. Nh÷ng vÎ ®Ñp Êm ¸p t×nh ngêi ®ã lµm cho ta thªm yªu quý vµ g¾n bã víi dßng s«ng quª h¬ng. Mai sau. -§Êt níc ViÖt Nam thËt ®¸ng tù hµo víi c¶nh hïng vÜ mµ nªn th¬. Em h·y cho biÕt: khæ th¬ trªn ®· sö dông biÑn ph¸p nghÖ thuËt g× næi bËt? BiÖn ph¸p nghÖ thuËt ®ã gióp em thÊy ®îc ®iÒu g× ®Ñp ®Ï cña c¸c b¹n häc sinh? Gîi ý -Khæ th¬ trªn ®· sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n ho¸. §ã lµ t×nh th¬ng võa s©u s¾c võa rÊt cô thÓ vµ thiÕt thùc cña ngêi con ®èi víi mÑ. nã ®îc vÝ nh dßng s÷a mÑ nu«i dìng c¸c con kh«n lín. cho c¶ mäi ngêi. khái bÞ n¾ng nãng. nhµ th¬ NguyÔn Xu©n Sanh cã viÕt: C« d¹y em tËp viÕt Giã ®a tho¶ng h¬ng nhµi N¾ng ghÐ vµo cöa líp Xem chóng em häc bµi.

Cã thÓ nãi t×nh th¬ng cña mÑ lµ t×nh th¬ng bÊt tö! §Ò 46: Quª h¬ng lµ c¸nh diÒu biÕc Tuæi h¬ con th¶ trªn ®ång Quª h¬ng lµ con ®ß nhá £m ®Òm khua níc ven s«ng. xanh mµu. gi¶n dÞ nh bao ng«i nhµ cña lµng quª ViÖt Nam: M¸i nhµ tranh nghiªng nghiªng tõng tr¶i bao ma n¾ng. lßng mÑ vÉn theo con. / Mai sau. §Ò 44: Trong bµi VÒ th¨m nhµ B¸c. t×nh th¬ng cña mÑ ®èi víi con nh vÉn cßn sèng m·i. Em h·y cho biÕt: ®o¹n th¬ gióp ta c¶m nhËn ®îc ®IÒu g× ®Ñp ®Ï. chiÕc vâng gai ru m¸t nh÷ng tra n¾ng hÌ.18 -Nh÷ng c©u th¬ kÕt thóc cña bµi Tre ViÖt Nam nh»m kh¼ng ®Þnh mét mµu xanh vÜnh cöu cña tre ViÖt Nam. +Dïng tõ “xanh” ba lÇn trong mét dßng th¬ víi nh÷ng sù kÕt hîp kh¸c nhau (xanh tre. §Ò 47: H·y ghi l¹i vµi dßng c¶m nhËn cña em vÒ vÎ ®Ñp cña rõng m¬ H¬ng S¬n ®îc gîi t¶ qua ®o¹n th¬ sau: -18- . gióp ®ì con. -Sèng trong ng«i nhµ ®ã. -C¸ch diÔn ®¹t ®éc ®¸o cña nhµ th¬ gãp phÇn kh¼ng ®Þnh ®iÒu ®ã: +Thay ®æi c¸ch ng¾t nhÞp vµ ng¾t dßng (Mai sau. gi¶n dÞ trªn quª h¬ng lu«n cã sù g¾n bã víi con ngêi vµ ®· trë thµnh nh÷ng kØ niÖm kh«ng thÓ nµo quªn. Hai dßng th¬ trªn ®· gióp em c¶m nhËn ®îc ý nghÜa g× ®Ñp ®Ï? Gîi ý T×nh c¶m yªu th¬ng cña mÑ dµnh cho con thËt to lín vµ kh«ng bao giê v¬i c¹n. nh÷ng sù vËt ®¬n s¬. Dï con ®· kh«n lín. /Mai sau) víi biÖnph¸p sö dông ®IÖp ng÷ “Mai sau” gãp phÇn gîi c¶m xóc vÒ thêi gian vµ kh«ng gian nh më ra v« tËn. B¸c Hå ®îc lín lªn trong t×nh th¬ng yªu cña gia ®×nh: vâng gai ru m¸t nh÷ng tra n¾ng hÌ. phong phó vµ kh¼ng ®Þnh sù trêng tån cña mµu s¾c. chøng tá t×nh c¶m cña t¸c gi¶ ®èi víi quª h¬ng thËt s©u s¾c vµ ®Ñp ®Ï. tre xanh) t¹o ra nh÷ng nÐt nghÜa ®a d¹ng. dï cã ®i hÕt ®êi (sèng trän ®êi). th©n th¬ng? Gîi ý -H×nh ¶nh ng«i nhµ cña B¸c lóc thiÕu thêi thËt ®¬n s¬. em thÊy ®îc nh÷ng ý nghÜ vµ t×nh c¶m cña nhµ th¬ ®èi víi quª h¬ng nh thÕ nµo? Gîi ý T¸c gi¶ béc lé nh÷ng suy nghÜ vÒ quª h¬ng th«ng qua nh÷ng h×nh ¶nh rÊt cô thÓ: -C¸nh diÒu biÕc th¶ trªn ®ång ®· tõng in ®Ëm dÊu Ên tuæi th¬ ®Ñp dÏ th¬ méng trªn quª h¬ng. Cã thÓ nãi. (Quª h¬ng cña §ç Trung Qu©n) §äc ®o¹n th¬ trªn. vÉn theo con ®Ó quan t©m lo l¾ng. §Ò 45: Trong bµi th¬ Con cß. nhµ th¬ ChÕ Lan Viªn cã viÕt: Con dï lín vÉn lµ con cña mÑ §i hÕt ®êi. t¹o cho ý th¬ ©m vang bay bæng vµ ®em ®Õn cho ngêi ®äc nh÷ng liªn tëng thó vÞ. -Con ®ß nhá khua níc trªn dßng s«ng quª h¬ng víi ©m thanh nhÑ nhµng. nhµ th¬ NguyÔn §øc MËu cã viÕt: Ng«i nhµ thuë B¸c thiÕu thêi Nghiªng nghiªng m¸i lîp bao ®êi n¾ng ma ChiÕc giêng tre qu¸ ®¬n s¬ Vâng gai ru m¸t nh÷ng tra n¾ng hÌ. søc sèng bÊt diÖt cña con ngêi ViÖt Nam. ªm ®Òm mµ l¾ng ®äng. chiÕc giêng tre ®¬n s¬. tiÕp cho con thªm søc m¹nh v¬n lªn trong cuéc sèng. cña søc sèng d©n téc. NghÜ vÒ quª h¬ng nh vËy. truyÒn thèng cao ®Ñp cña d©n téc ViÖt Nam.

…). mÆc cho bao nhiªu n¨m th¸ng ®· qua ®i. Cã thÓ nãi: ®o¹n th¬ ®· vÏ ra bøc tranh mang vÎ ®Ñp cña ®Êt trêi hoµ quyÖn trong rõng m¬ H¬ng S¬n. §Ò 48: Trong bai TiÕng h¸t mïa gÆt. vµng ãng. nh÷ng c©y tre l©u nay vÉn ®øng ®Êy. ý nghÜa g× ®Ñp ®Ï? Gîi ý -BiÖn ph¸p nghÖ thuËt næi bËt ë hai c©u th¬ lµ biÖn ph¸p nh©n hãa (thÓ hiÑn râ nh÷ng tõ gn÷ chØ ®Æc ®iÓm cña ngêi: n©ng. -Néi dung. biÓn c¶ cßn l©u ®êi h¬n. mÆc cho bao nhiªu giã ma ®· thæi tíi. liÕm). -Giã chiÒu ®«ng nhÑ nhµng (gên gîn) ®a h¬ng hoa m¬ lan to¶ ®i kh¾p n¬i. th©n thiÕt vµ th¾m ®îm t×nh c¶m cña c¶nh vËt thiªn nhiªn. ®o¹n v¨n cßn cho ta thÊy vÎ ®Ñp cña con ngêi trªn quª h¬ng. biÓn c¶). -Hoa m¬ në tr¾ng nh m©y trªn trêi ®äng (kÕt) l¹i. Nãi ®Õn c©y tre hay nãi ®Õn biÓn c¶ còng lµ nãi ®Õn con ngêi víi vÎ ®Ñp næi bËt: sù bÒn bØ. nhµ th¬ TrÇn §¨ng Khoa cã viÕt: H¹t g¹o lµng ta Nh÷ng tra th¸ng s¸u Cã b·o th¸ng b¶y Níc nh ai nÊu Cã ma th¸ng ba ChÕt c¶ c¸ cê Giät må h«I sa Cua ngoi lªn bê MÑ em xuèng cÊy… -19- . thanh b×nh n¬i th«n quª khi mïa gÆt ®Õn. Nh÷ng c¶nh ®ã gîi cho ta thÊy kh«ng khÝ ®Çm Êm. T¸c gi¶ ®· sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g× næi bËt ë hai c©u th¬ trªn? Nhê biÖn ph¸p nghÖ thuËt næi bËt ®ã. vÉn ®ang giìn sãng.19 Rõng m¬ «m lÊy nói M©y tr¾ng ®äng thµnh hoa Giã chiÒu ®«ng gên gîn H¬ng bay gÇn bay xa… (Rõng m¬ cña TrÇn Lª V¨n). -BiÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n ho¸ gióp ta nhËn th¾y ®îc ®iÒu ®ã: c©y tre vÉn ®øng ®Êy b×nh yªn vµ thanh th¶n. biÓn c¶ cßn l©u ®êi h¬n. mÆc cho bao nhiªu giã ma ®· thæi tíi. Theo em. ý nghÜa ®Ñp ®Ï: c¶nh mïa gÆt ë n«ng th«n ViÖt Nam thËt vui t¬I. Gîi ý -Rõng m¬ bao quanh nói ®îc nh©n ho¸ («m lÊy nói) cho thÊy sù g¾n bã gÇn gòi. nhµ v¨n NguyÔn Anh §øc mieu t¶ c¶nh Hßn §Êt nh sau: Xa qu¸ khái Hßn mét ®çi lµ b·i Tre. kiªn cêng tríc mäi thö th¸ch cña thêi gian (mÆc cho bao nhiªu n¨m th¸ng ®· ®i qua. mang mét mµu xanh lôc. §Ò 50: Trong bµi H¹t g¹o lµng ta. b×nh yªn vµ thanh th¶n. ®o¹n v¨n cßn cho ta thÊy vÎ ®Ñp g× cña c¶nh vËt quª h¬ng? BiÖn ph¸p nghÖ thuËt nµo gióp cho em nhËn biÕt ®îc ®iÒu ®ã? Gîi ý -Ngoµi vÎ ®Ñp cña c¶nh vËt (tre ®»ng ngµ. n¸o nøc (Giã n©ng tiÕng h¸t chãi chang). nhµ th¬ NguyÔn Duy cã viÕt: Giã n©ng tiÕng h¸t chãi chang Long lanh lìi h¸i liÕm ngang ch©n trêi. §Ò 49: Trong bµi Phong c¶nh Hßn §Êt. Sau rÆng tre Êy. ngoµi vÎ ®Ñp cña c¶nh vËt (tre ®»ng ngµa. biÓn c¶). em c¶m nhËn ®îc néi dung. biÓn c¶ vÉn ®ang giìn sãng (tre vµ biÓn mang nh÷ng ®Æc ®iÓm cña con ngêi). anh dòng. c¸nh ®ång lóa tèt mªnh m«ng høa hÑn mét cuéc sèng Êm no (Long lanh lìi h¸i liÕm ngang ch©n trêi). ThÊp tho¸ng nh÷ng c©y tre ®»ng ngµ cao vót.

§Ò 51: Trong bµi TiÕng h¸t mïa gÆt. -M¶nh s©n tr¨ng/ lóa chÊt ®Çy. ë dßng th¬ thø nhÊt. Dßng th¬ “Con ®i tr¨m nói ngµn khe” muèn nãi: Con ®· ®i qua rÊt nhiÒu nói. Theo em. c¶ lóa. thiÕu tù nhiªn. Nh»m gîi t¶ h×nh ¶nh lao ®éng vÊt v¶ cña ngêi mÑ. nu«i bé ®éi ®¸nh MÜ l¹i chÝnh lµ chiÕc n«i ªm ®Ó em bÐ ngñ ngon lµnh. th©n h×nh cña ngêi mÑ l¹i chao nghiªng. Em chon c¸ch ng¾t nhÞp nµo? V× sao? Gîi ý Mçi c¸ch ng¾t nhÞp cã søc gîi t¶. nhiÒu khe. lung linh huyÒn ¶o. trªn ®ã lóa chÊt ®Çy. nhµ th¬ NguyÔn Duy viÕt: M¶nh s©n tr¨ng lóa chÊt ®Çy Vµng tu«n trong tiÕng m¸y quay xËp x×nh. khi t¶ c¶nh bµ con n«ng d©n tuèt lóa díi ®ªm tr¨ng s¸ng. C¸ch ng¾t nhÞp thø hai (M¶nh s©n tr¨ng / lóa chÊt ®Çy) th× gîi ®îc ë ngêi ®äc vÒ mét m¶nh s©n trµn ngËp ¸nh tr¨ng. nh÷ng trËn ma th¸ng ba ( thêng lµ ma lín). §Ò 53: §o¹n th¬ Khóc h¸t ru cña nhµ th¬ Nguüen Khoa §iÒm nãi vÒ t×nh c¶m cña ngêi mÑ miÒn nói võa nu«i con võa tham gia c«ng t¸c kh¸ng chiÕn cã hai c©u: MÑ gi· g¹o mÑ nu«i bé ®éi NhÞp chµy nghiªng. ®· vît qua rÊt nhiÒu khã kh¨n gian khæ trªn nh÷ng dÆm ®êng kh¸ng chiÕn. sö dông h×nh ¶nh ®èi lËp Cua ngoi lªn bê nhng MÑ em xuèng cÊy. ®ång thêi nhÊn m¹nh gi¸ trÞ to llín cña h¹t g¹o ®îc lµm ra. (Tè H÷u) Theo em. c¶ tr¨ng ®Òu chÊt ®Çy. chØ sè nhiÒu. -§o¹n th¬ sö dông ®iÖp ng÷ cã nh»m nhÊn m¹nh khã kh¨n cña thiªn nhiªn. trong hai c¸ch ng¾t nhÞp díi ®©y: -M¶nh s©n/ tr¨ng lóa chÊt ®Çy. §Ò 54: Trong bµi C©y dõa cña nhµ th¬ TrÇn §¨ng Khoa cã ®o¹n: C©y dõa xanh to¶ nhiÒu tµu -20- . C¶nh tîng nµy võa gîi sù no ®ñ.c©u th¬ ®îc hiÓu: trªn s©n. Em hiÓu c©u th¬ “NhÞp chµy nghiªng. Tuy nhiªn c¸ch ng¾t nhÞp thø hai cã phÇn khiªn cìng. Theo c¸ch ng¾t nhÞp thø nhÊt(M¶nh s©n / tr¨ng lóa chÊt ®Çy). §ã lµ h×nh ¶nh rÊt thËt nhng còng rÊt th¬ qua ngßi bót tinh tÕ cña t¸c gi¶. Do ®ã c¸ch ng¾t nhÞp thø nhÊt vÉn hîp lÝ h¬n. Nhng ®iÒu quan träng h¬n lµ h¹t g¹o cßn cã nh÷ng giät må h«i cña con ngêi lao ®éng cÇn cï trong nh÷ng ngµy n¾ng nãng (Níc nh ai nÊu/ ChÕt c¶ c¸ cê/ Cua ngoi lªn bê MÑ em xuèng cÊy).20 §o¹n th¬ gióp em hiÓu ®îc ý nghÜa g× cña h¹t g¹o? H·y nªu râ t¸c dông cña ®iÖp ng÷ vµ h×nh ¶nh ®èi lËp ®îc sö dông trong ®o¹n th¬ trªn? Gîi ý -ý nghÜa cña h¹t g¹o: H¹t g¹o ph¶i tr¶i qua biÕt bao thö th¸ch khã kh¨n cña thiªn nhiªn víi nh÷ng c¬n b·o th¸ng b¸y (thêng lµ b·o to). Em bÐ ngñ trªn lng mÑ nªn giÊc ngñ cña em còng dêng nh nghiªng theo d¸ng mÑ. §Ò 52: Con ®i tr¨m nói ngµn khe Kh«ng b»ng mu«n nçi t¸i tª lßng bÇm. giÊc ngñ em nghiªng” nh thÕ nµo? Gîi ý C©u th¬ “NhÞp chµy nghiªng. giÊc ngñ em nghiªng. ®Òu trµn ngËp. trong c©u th¬ trªn tr¨m cã b»ng 99+1 vµ ngµn cã b»ng 999+1 hay kh«ng? V× sao? Gîi ý Trong c©u th¬ nµy tr¨m kh«ng ph¶i lµ con sè chÝnh x¸c 99+1 vµ ngµn kh«ng ph¶I lµ 999+1. gîi c¶m riªng. theo mçi nhÞp chµy. Tr¨m vµ ngµn ë ®©y ®îc hiÓu theo nghÜa bãng. TÊm lng gÇy cña ngêi mÑ miÒn nói rÊt vÊt v¶ qua lao ®éng ®Ó nu«i con. giÊc ngñ em nghiªng” gîi ë ngêi ®äc c¶nh tîng: Khi cÇm chµygi· g¹o. võa gîi c¶m gi¸c th¬ méng.

Trong ®äan th¬ trªn. §ªm hÌ hoa në cïng sao Tµu dõa-chiÕc lîc ch¶i vµo m©y xanh… Theo em. Th©n dõa b¹c phÕch th¸ng n¨m. c¶nh vËt trë nªn sèng ®éng. cã hån vµ cã søc gîi t¶. C¸c tõ ng÷ nµy cã t¸c dông lµm cho vËt v« tri lµ c©y dõa còng cã nh÷ng biÓu hiÖn t×nh c¶m nh con ngêi. gîi c¶m cao. Êm cóng bªn nhau… -C¸ch nãi nh©n ho¸ lµm cho c¶nh vËt trë nªn sang ®éng. che chë cho nhau. h×nh khèi. Th¬ng nhau tre ch¼ng ë riªng Luü thµnh tõ ®ã mµ nªn hìi ngêi. cã ®êng nÐt. tµu dõa (gièng nh) chiÕc lîc. tiÕng ru ¹ êi cña ngêi bµ ru ch¸u trong nh÷ng n¨m th¸ng cËu häc trß cßn th¬ bÐ. §Ò 56: Trong bµi Tre ViÖt Nam cña nhµ th¬ NguyÔn Duy cã ®o¹n: B·o bïng th©n bäc lÊy th©n Tay «m tay nói tre gÇn nhau thªm. ®oµn kÕt? C¸ch nãi nµy hay ë chç nµo? Gîi ý -Trong ®o¹n th¬ nµy. phÐp nh©n ho¸ vµ so s¸nh ®îc thÓ hiÖn trong nh÷ng tõ gnõ nµo ë ®o¹n th¬ trªn? Thö ph©n tÝch c¸i hay cña phÐp nh©n ho¸ vµ phÐp so s¸nh trong ®o¹n th¬ trªn? Gîi ý -PhÐp nh©n ho¸ ®îc sö dông trong c¸c tõ ng÷: Dang tay ®ãn giã. tay tre «m nói nhau quÊn quýt. ®oµn kÕt. gîi ra cã sù kÕt nèi gi÷a qu¸ khø vµ hiÖn t¹i. Dõa còng më réng vßng tay ®ãn giã. d©n téc ViÖt Nam. c©y cèi xanh t¬I. t¸c gi¶ ®· sö dông c¸ch nãi g× ®Ó ca ngîi nh÷ng phÈm chÊt tèt ®Ñp cña tre: sù ®ïm bäc. C¸ch so s¸nh nµy còng cã t¸c dông lµm cho c¶nh vËt trë nªn sèng ®éng. cuéc sèng xung quanh ®îc gîi lªn nh thÕ nµo trong t©m trÝ cña cËu häc trß khi nghe thÇy gi¸o ®äc th¬? Gîi ý Cuéc sèng xung quanh ®îc gîi lªn trong tam trÝ cña cËu häc trß khi nghe thÇy ®äc th¬ bao gåm: -C¸c h×nh ¶nh: n¾ng chãi chang. Qua c¸ch nãi nh©n ho¸. tiÕng tµu dõa cùa m×nh díi ¸nh tr¨ng khuya… Cuéc sèng ®îc gîi lªn. gËt ®Çu gäi tr¨ng. -21- . hä hµng nhµ tre sèngqu©y quÇn. Nh÷ng c©y tre nh nh÷ng sinh thÓ mang hån ngêi.21 Dang tay ®ãn giã. võa nãi ®îc nh÷ng phÈm chÊt tèt ®Ñp. gËt ®Çu gäi tr¨ng. §Ò 55: Trong bµi Nghe thÇy ®äc th¬ cña nhµ th¬ TrÇn §¨ng Khoa. tëng tîng phong phó cña t¸c gi¶. cã h×nh khèi. C¸ch nãi nµy gióp t¸c gi¶ thÓ hiÖn ®îc hai tÇng nghÜa: võa nãi ®îc nh÷ng phÈm chÊt tèt ®Ñp cña c©y tre ViÖt Nam. -C¸cam thanh: tiÕng m¸i chÌo quÉy níc. Qu¶ dõa-®µn lîn con n»m trªn cao. nh÷ng truyÒn thèng cao ®Ñp cña con ngêi ViÖt Nam. khua níc väng l¹i tõ mét dßng s«ng hiÖn vÒ trong kÝ øc. còng gËt ®Çu mêi gäi tr¨ng lªn. C¸ch so s¸nh ë ®©y kh¸ bÊt ngê. cã ®o¹n: Em nghe thÇy ®äc bao ngµy TiÕng th¬ ®á n¾ng xanh c©y quanh nhµ M¸i chÌo nghe väng s«ng xa £m ªm nghe tiÕng cña bµ n¨m xa Nghe tr¨ng thë ®éng tµu dõa… Theo em. cã søc gîi t¶. -PhÐp so s¸nh ®îc thÓ hiÖn trong c¸c tõ ng÷: qu¶ dõa (gièng nh) ®µn lîn con. t¸c gi¶ sö dông c¸ch nãi nh©n ho¸ ®Ó nãi vÒ nh÷ng phÈm chÊt tèt ®Ñp cña tre: sù ®ïm bäc. cã ®êng nÐt. gîi c¶m cao. thó vÞ. thÓ hiÖn sù liªn tëng. Nh©n ho¸ ë ®©y nghÜa lµ g¸n cho tre nh÷ng ®Æc tÝnh cña ngêi: nh÷ng th©n tre bao bäc.

®µn bß gÆm cá trong c¶nh hoµng h«n. h¹. gÆm c¶ nh÷ng tia n¾ng cuèi cïng cßn sãt l¹i trªn ®ång cá. Nãi c¸ch kh¸c. t¸c gi¶ dïng tõ ®Ém theo nghÜa bãng. ®ång thêi lµ c¸i hay cña hai dßng th¬ chñ yÕu ®îc biÓu hÞªn ë c¸ch nãi gÆm c¶ hoµng h«n. ®«ng). mäi vËt ®îc t¶ cã nÐt chung g×? T×nh c¶m cña ngêi ch¸u th¬ng bµ ®îc thÓ hiÖn nh thÕ nµo? -22- . C¶nh vËt nh hoµ quyÖn vµo nhau thËt th¬ méng. lµm c¸i cÇu nèi gi÷a c¸c mïa hoa. dêng nh thêi gian ®i nhanh h¬n. §Ò 59: §äc ®o¹n th¬ sau: H«m qua cßn lÊm tÊm Chen lÉn mµu l¸ xanh S¸ng nay bõng löa thÉm Rõng rùc ch¸y trªn cµnh. hßang h«n bu«ng xuèng. t¸c gi¶ dïng tõ ®Ém ë trªn cã hay kh«ng? V× sao? b) Em hiÓu nghÜa c©u th¬ Rï r× ®«i c¸nh nèi liÒn mïa hoa lµ thÕ nµo? Gîi ý a) Trong dßng th¬ ®Çu. …BÇy ong giong ruæi tr¨m miÒn Rï r× ®«i c¸nh nèi liÒn mïa hoa. cho nªn hoa phîng dêng nh në nhanh h¬n. khiÕn cho ®«i c¸nh cña bÇy ong lai l¸ng n¾ng trêi.22 §Ò 57: Trong bµi Hµnh tr×nh cña bÇy ong cña rnhµ th¬ NguyÔn §øc MËu. gi÷a mäi miÒn ®Êt níc. chØ c¶nh tîng ¸nh n¾ng chiÕu vµo ®«i c¸nh bÇy ong. cã nh÷ng c©u th¬: Víi ®«i c¸nh ®·m n¾ng trêi BÇy ong bay ®Õn trän ®êi t×m hoa. cã ®o¹n: Bµn tay bÐ nhá VÉy qu¹t thËt ®Òu NgÊn n¾ng thiu thiu §Ëu trªn têng tr¾ng. Theo em. ë kh¾p rõng s©u vµ biÓn xa. C¸ch dïng tõ nµy gîi ®îc ë ngêi ®äc mét h×nh tîng ®Ñp. Trong hai khæ th¬ trªn. thu. §Ò 60: Trong bµi th¬ Qu¹t cho bµ ngñ cña nhµ th¬ Th¹ch Quú. ë dßng th¬ trªn. Ên tîng vÒ sù bÊt ngê. C¶nh thùc ®ã ®îc t¸i hiÖn l¹i qua sù tëng tîng cña nhµ th¬: ë ®©y. C¶nh thùc mµ nhµ th¬ miªu t¶ ë ®©y lµ: ChiÒu muén. c¶nh chiÒu muén. §Ò 58: Trong bµi th¬ §µn bß trªn ®ång cá hoµng h«n. mµ gÆm c¶ hoµng h«n ®ang bao trïm lªn ®ång cá. Díi c¸i nh×n cña nhµ th¬. b) C©u th¬ Rï r× ®«i c¸nh nèi liÒn mïa hoa muèn diÔn t¶ ý: BÇy ong lµm viÖc ch¨m chØ tõ mïa hoa nµy sang mïa hoa kh¸c (xu©n. NghÜa ®en cña tõ nµy chØ tr¹ng th¸i ít sòng (vÝ dô: ¸o ®Ém må h«i. sù ph¸t triÓn ®ét biÕn cña hoa phîng còng tõ ®ã mµ sinh ra. kh¨n ®Ém níc…). nhµ th¬ NguyÔn §øc MËu viÕt: Gîi ý C¸i míi l¹. dêng nh ®µn bß kh«ng chØ gÆm cá.rõng rùc ch¸y trªn cµnh. a) Theo em. nhng ®µn bß vÉn m¶i miÕt gÆm cá.cßn lÊm tÊm > < h«m nay. gÆm buæi chiÒu xãt l¹i. C¨n nhµ ®· v¾ng Cèc chÐn n»m im §«i m¾t lim dim Ngñ ngon bµ nhÐ. tõ ®Ém ®îc t¸c gØa dïng hay vµ s¸ng t¹o. ®iÒu g× g©y Ên tîng m¹nh nhÊt cho ngêi ®äc qua ®o¹n th¬ nµy? Gîi ý §iÒu g©y Ên tîng m¹nh nhÊt cho ngêi ®äc khi ®äc ®o¹n th¬ nµy lµ t¸c gi¶ t¹o yÕu tè bÊt ngê b»ng c¸ch thÓ hiÖn sù ph¸t triÓn ®ét biÕn cña hoa phîng: h«m qua.

th×nh võa lµ nh÷ng tiÕng tîng thanh gîi t¶ tiÕng chµy gi· g¹o väng l¹i tõ thêi vua Hïng. C¶nh vËt nh hoµ quyÖn vµo nhau. ®ang cÇn yªn tÜnh. c¨n nhµ v¾ng. em thÝch nhÊt h×nh ¶nh th¬ nµo? Nãi râ v× sao em thÝch? Gîi ý H×nh ¶nh gay Ên tîng m¹nh cho ngêi ®äc vµ thÓ hiÖn sù liªn tëng. l¹i võa lµ hai tiÕng trong ®Þa danh ThËm Th×nh thuéc huyÖn Phong Ch©u. ®ªm ®ªm gi· g¹o vµ h×nh ¶nh cèi g¹o ®Çy c¶ nghÜa t×nh níc non lµ tîng trng cho tÊm lßng. (TruyÖn cæ níc m×nh .L©m ThÞ Mü D¹) Em hiÓu thÕ nµo vÌ néi dung cña hai dßng th¬: ChØ cßn truyÖn cæ thiÕt tha-Cho t«I nhËn mÆt cha «ng cña m×nh? Gîi ý Qua hai dßng th¬ ChØ cßn truyÖn cæ thiÕt tha – Cho t«i nhËn mÆt cha «ng cña m×nh t¸c gi¶ muèn diÔn t¶ ý: Tõ xa ®Õn nay. §Ò 63: §êi cha «ng víi ®êi t«i Nh con s«ng víi ch©n trêi ®· xa ChØ cßn truyÖn cæ thiÕt tha Cho t«i nhËn mÆt cha «ng cña m×nh. -C©u th¬ Cèi g¹o ®Çy c¶ nghÜa t×nh níc non gîi t¶ ý: lßng d©n ta thiÕt tha yªu níc. cô thÓ hiÓu ®îc ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn. T×nh c¶m cña ngêi ch¸u th¬ng bµ ®ù¬c thÓ hiÖn rÊt râ nÐt qua mét sè chi tiÕt: C« bÐ ngåi qu¹t rÊt l©u ®Ó cho bµ ngñ v× bµ ®ang bÞ mÖt. Theo lêi ph¸n b¶o cña vua Hïng. tëng tîng déc ®¸o cña t¸c gi¶ lµ h×nh ¶nh: Ngän tre cong gäng vã KÐo mÆt trêi lªn cao. §Ò 62: Trong bµi th¬ Luü tre cña nhµ th¬ NguyÔn C«ng D¬ng cã ®o¹n: Mçi sím mai thøc dËy Luü tre xanh r× rµo Ngän tre cong väng vã KÐo mÆt trêi lªn cao. tõ qu¸ khø ®Õn hiÖn t¹i lµ mét kkho¶ng c¸ch thêi gian d»ng dÆc. tØnh Phó Thä (tôc truyÒn ®©y lµ n¬i vua Hïng dùng lÇu vµ kho chøa g¹o). cèc chÐn n»m im…). t¸c gi¶ sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt ch¬i ch÷. víi vua Hïng. mäi vËt xung quanh dêng nh còng buån ngñ l©y (n¾ng thiu thiu. c¸c sù vËt nµy dêng nh cã sù liªn hÖ víi nhau: ngän tre cong cong nh c¸i gäng vã. C¸c sù vËt: ngän tre-gäng vã-mÆt trêi vèn dÜ kh«ng liªn quan tíi nhau. §Ò 61: §ªm ®ªm tiÕng thËm tiÕng th×nh Cèi g¹o ®Çy c¶ nghÜa t×nh níc non. c¸i gäng vã l¹i ®ang kÐo mÆt trêi lªn cao.23 Mäi vËt ®îc nãi tíi trong hai khæ th¬ cã nÐt chung lµ: Díi h¬i m¸t nhÌ nhÑ tõ bµn tay vÉy qu¹t cña c« bÐ. ngêi ®äc thêi nay hiÓu ®îc cha «ng ngµy xa. Cô thÓ thËm. t¹o nªn sù sèng ®éng cho h×nh ¶nh th¬. Nhng qua liªn tëng. C« bÐ dêng nh dån t×nh th¬ng yªu ®èi víi bµ vµo ®«i bµn tay vÉy qu¹t ®Òu ®Æn. Qua truyÖn cæ. t©m hån -23- . rÊt kiªn tr× cña m×nh. C¸c truyÖn cæ d©n gian thùc sù lµ c¸i cÇu nèi qu¸ khø víi hiÖn t¹i. Trong ®o¹n th¬ trªn. nh©n d©n ®· dùng lÇu gi· g¹o. tëng tîng cña t¸c gi¶ thÓ hiÖn trong hai dßng th¬ trªn. t×nh c¶m cña ngêi d©n ®èi víi ®Êt níc. (Qua ThËm Th×nh cña NguyÔn Bïi Vîi) -T¸c gi¶ sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g× trong c©u th¬ §ªm ®ªm tiÕng thËm tiÕng th×nh? Nãi râ c¸i hay cña biÖn ph¸p nghÖ thuËt Êy? -C©u Cèi g¹o ®Çy c¶ nghÜa t×nh níc non ý nãi g×? Gîi ý -Trong c©u th¬ §ªm ®ªm tiÕng them tiÕng th×nh.

V× vËy. §Ò 67: §ång chiªm ph¶ n¾ng lªn kh«ng C¸nh cß dÉn giã qua thung lóa vµng. C¶nh s¾c vµng cña c©y cèi chÝnh lµ s¾c vµng cña bÇu trêi. con bím tr¾ng lîn vßng. H×nh ¶nh cña cha «ng ngµy xa in dÊu kh¸ râ trong c¸c truyÖn cæ d©n gian. c¶nh vËt. §Ò 65: VÒ th¨m nhµ B¸c. Tõ th¾p vèn dïng ®Ó chØ ho¹t ®éng: ch©m löa cho ch¸y lªn. Tõ vµng ong còng gîi ®îc sù lien tëng thó vÞ ë ngêi ®äc. phong tôc tËp qu¸n vµ c¸c quan niÖm ®¹o ®øc… cña cha «ng ngµy xa.24 vµ tÝnh c¸ch. lµng Sen Cã hµng r©m bôt th¾p lªn löa hång Cã con bím tr¾ng lîn vßng Cã chïm æi chÝn vµng ong s¾c trêi.h¹t g¹o quª h¬ng th¬m ngon lµ do cã sù kÕt tô cña sù mµu mì cña ®Êt ®ai. t¸c gi¶ thÓ hiÖn t×nh yªu tha thiÕt ®èi víi quª h¬ng t¬i ®Ñp. lµng m¹c däc hai bê s«ng Ngµn Phè nh s¸ng lªn víi mµu hoa bëi në tr¾ng phau. Tõ cã ®îc lÆp l¹i nhiÒu lÇn ®· gãp phÇn nãi lªn ®iÒu ®ã. +Qua ®ã. Nã võa gîi t¶ ®îc mµu vµng cña chïm æi chÝn. th¾p ®Ìn… ë ®©y tõ th¾p ®îc dïng theo nghÜa bãng chØ s¾c ®á cña hoa r©m bôt nh ngän löa ®îc th¾p lªn. C¸ch dïng tõ nµy lµm cho c¶nh vËt miªu t¶ trë nªn sèng ®éng vµ gîi ®îc ë ngêi ®äc sù liªn tëng thó vÞ. cã thÓ nãi truyÖn cæ ®· gióp chóng ta nhËn biÕt ®îc g¬ng mÆt cña c¸c cha «ng ngµy xa. (VÒ th¨m nhµ B¸c-NguyÔn §øc MËu) §o¹n th¬ trªn cã nh÷ng h×nh ¶nh ®Ñp nµo? Theo em. võa nªu ®îc mèi quan hÖ gi÷a ®Êt trêi vµ c©y cèi. t¸c gi¶ sö dông tõ th¾p vµ vµng ong cã haykh«ng? V× sao? Gîi ý -Nh÷ng h×nh ¶nh ®Ñp trong ®o¹n th¬ lµ: hµng r©m bôt th¾p löa hång. vµng ong ®îc sö dông s¸ng t¹o vµ hay. ©m thanh. §Ò 66: XÐt vÒ môc ®Ých nãi th× c¸c c©u sau thuéc kiÓu c©u g×? Em cã c¶m nhËn nh thÕ nµo khi ®äc cc¸c c©u th¬ ®ã? …§Ñp l¾m anh ¬i! Con s«ng Ngµn Phè! S¸ng c¶ ®«i bê hoa bëi tr¾ng phau! … (Mïa hoa bëi – T« Hïng) Gîi ý -XÐt vÒ môc ®Ých th× c¶ ba c©u trong dßng th¬ lµ c©u c¶m. -Hai tõ th¾p. Giã n©ng tiÕng h¸t chãi chang. (TiÕng h¸t mïa gÆt-NguyÔn Duy) Trong ®o¹n th¬ trªn. -C¶m nhËn cña em khi ®äc c¸c c©u th¬ ®ã lµ: +VÒ c¶nh vËt: MÊy dßng trªn gîi ra c¶nh tîng: gi÷a mïa hoa bëi. §Ò 64: ViÕt l¹i mét khæ th¬ trong bµi H¹t g¹o lµng ta cña nhµ th¬ TrÇn §¨ng Khoa mµ em thÝch nhÊt. h×nh ¶nh g× ®Ñp? T¸c gi¶ t¶ lìi h¸i ®Ñp vµ s¾c b»ng nh÷ng tõ ng÷ nµo? -24- . mÆt ®Êt. h¬ng th¬m cña hoa vµ c«ng søc cña con ngêi. c¸nh ®ång lóa chÝn ®îc t¶ cã mµu s¾c. -Tõ vµng ong còng ®îc dïng rÊt hay. Lung linh lìi h¸i liÕm ngang ch©n trêi. chïm æi chÝn vµng. Bëi v× ë khæ th¬ nµy t¸c gi¶ ®· lÝ gi¶i -theo c¸ch nãi cña nhµ th¬. nãi râ v× sao em thÝch khæ th¬ nµy? Gîi ý: Em thÝch nhÊt khæ th¬: H¹t g¹o lµng ta Cã vÞ phï sa Cña s«ng Kinh ThÇy Cã h¬ng sen th¬m Trong hå níc ®Çy.

long lanh lìi h¸i liÕm ngang ch©n trêi. +H×nh ¶nh: c¸nh cß dÉn giã qua thung lóa vµng. ngÇm ®¬m hoa. -25- . n¬i m×nh tõng cã nhiÒu kØ niÖm. nhµ th¬ ®· gióp em c¶m nhËn ®îc h×nh ¶nh c©y æi ®Ñp nh thÕ nµo? Gîi ý -NghÖ thuËt miªu t¶: H×nh ¶nh. ©m thanh. Nh÷ng sù vËt (c©y æi) vÉn Èn chøa mét søc sèng. §Ò 70: Nßi tre ®©u chÞu mäc cong Cha lªn ®· nhän nh ch«ng l¹ thêng. nh©n d©n coi t«i nh ngêi lµng vµ còng cã ngêi yªu t«i tha thiÕt.25 Gîi ý -Trong ®o¹n th¬ trªn. -Qua sù miªu t¶ mang tÝnh nghÖ thuËt cña nhµ th¬. bÊt khuÊt cña loµi tre (hay còng chÝnh lµ cña d©n téc ViÖt Nam!). cña n¾ng). ®îc phãng ®¹i thµnh h×nh ¶nh lìi h¸i liÕm ngang ch©n trêi). §Ò 68: Hiªn t©y xanh m¸t bãng r©m §¬n s¬ c©y æi cø ngÇm ®¬m hoa Qu¶ t¬ nÊp díi l¸ giµ §Ó sang thu bçng oµ ra ngät ngµo… Nªu nhËn xÐt cña em vÒ nghÖ thuËt miªu t¶ trong ®o¹n th¬ trªn. T«i ®· ®i nhiÒu n¬i. qu¶ t¬ nóp díi l¸giµ…). vÉn ph¸t triÓn sinh s«i m¹nh mÏ (ngÇm ®¬m hoa. c¸nh ®ång lóa chÝn ®îc t¶ víi mµu s¾c. +¢m thanh: tiÕng h¸t. h×nh ¶nh c©y æi hiÖn lªn rÊt ®Ñp trong t©m tëng ngêi ®äc. lµ phêng x·. -Lìi h¸i ®Ñp vµ s¾c ®îc t¸c gi¶ t¶ trong dßng th¬ cuèi. khiªm nhêng (xanh m¸t bãng r©m. nhí th¬ng vÉn kh«ng m·nh liÖt. Víi c¸ch miªu t¶ Êy. N¬i ®ã lµ xãm lµng. lµng xãm? Gîi ý T×nh c¶m cña anh bé ®éi trong ®o¹n v¨n nµy võa tha thiÕt võa m·nh liÖt nh kh«ng muèn rêi xa n¬i ch«n rau c¾t rèn cña m×nh. liÕm ngang ch©n trêi (h×nh ¶nh diÔn t¶ viÖc gÆt lóa b»ng h¸i cña ngêi n«ng d©n: lìi h¸i s¾c ®a ngang c¾t rêi th©n lóa. hiªn ngang. C©y æi cã søc sèng ©m thÇm nhng m¹nh mÏ. vÞ ngät. Mçi ngêi ®Òu g¾n bã víi n¬i m×nh ®· sinh ra vµ lín lªn. mang l¹i hoa th¬m. h×nh ¶nh ®Ñp lµ: +Mµu s¾c: vµng (cña ®ång lóa. qu¶ ngät cho ®êi. ®¬n s¬ c©y æi. (T×nh quª h¬ng-NguyÔn Kh¶i) §äc ®o¹n v¨n. mµu s¾c rÊt dÞu nhÑ. nhng t«i vÉn ®¨m ®¾m nh×n theo. day døt b»ng m¶nh ®Êt cäc c»n nµy.. qu¶ t¬ nóp díi l¸ chøa ®ùng h¬ng th¬m. víi c¸c tõ ng÷: long lanh lìi h¸i (lìi h¸i ph¶n chiÕu ¸nh mÆt trêi s¸ng long lanh). em hiÓu vµ cã nh÷ng c¶m xóc g× víi quª h¬ng.). nhng sao søc quyÕn rò. §Ò 69: Lµng quª t«i ®· khuÊt h¼n. Gîi ý §o¹n th¬ trªn cña nhµ th¬ NguyÔn Duy cã nh÷ng h×nh ¶nh ®Ñp sau ®©y: -H×nh ¶nh (m¨ng tre) nhän nh ch«ng gîi cho ta thÊy sù kiªu h·nh. Lng trÇn ph¬i n¾ng ph¬i s¬ng Cã manh ¸o céc tre nhêng cho con… (Tre ViÖt Nam-NguyÔn Duy) Em thÊy ®o¹n th¬ trªn cã nh÷ng h×nh ¶nh nµo ®Ñp? H·y nªu ý nghÜa ®Ñp ®Ï vµ s©u s¾c cña nh÷ng h×nh ¶nh ®ã. n¬i ®ã còng lµ quª h¬ng cña mçi ngêi. ®ãng qu©n nhiÒu chç phong c¶nh ®Ñp h¬n ®©y nhiÒu.

lµm cho con yªn t©m v÷ng bíckhi lín lªn. chÞu ®ùng mäi khã kh¨n. h×nh ¶nh gãp phÇn lµm nªn c¸i hay cña khæ th¬ lµ h×nh ¶nh kho¶ng trèng trªn bµn trong hai c©u th¬: Mçi kho¶ng trèng trªn bµn . b»ng c¸ch nµo nhµ th¬ ®· t¹o nªn h×nh ¶nh sinh ®éng Êy? Gîi ý H×nh ¶nh sinh ®éng trong hai c©u th¬ cuèi: vÉy giã. nhµ th¬ TÕ Hanh viÕt: Quª h¬ng t«i cã con s«ng xanh biÕc Níc g¬ng trong soi tãc nh÷ng hµng tre T©m hån t«i lµ mét buæi tra hÌ To¶ n¾ng xuèng lßng s«ng lÊp lo¸ng… §o¹n th¬ trªn cã nh÷ng h×nh ¶nh th¬ nµo ®Ñp? Nh÷ng h×nh ¶nh Êy gióp em c¶m nhËn ®îc ®iÒu g×? -26- . §ªm nay con ngñ giÊc trßn MÑ lµ ngän giã cña con suèt ®êi. lu«n ë bªn con ®Ó con c¶m thÊy sung síng vµ h¹nh phóc suèt c¶ cuéc ®êi. §Ò 72: …Lêi ru cã giã mïa thu Bµn tay mÑ qu¹t mÑ ®a giã vÒ Nh÷ng ng«i sao thøc ngoµi kia Còng ch¼ng b»ng mÑ ®· thøc v× chóng con. cã nh÷ng h×nh ¶nh sinh ®éng. Theo em. §Ò 74:Më ®Çu bµi th¬ Nhí con s«ng quª h¬ng. thö th¸ch trong cuéc sèng… -H×nh ¶nh cã manh ¸o céc tre nhêng cho con gîi cho ta nghÜ ®Õn sù che chë.26 -H×nh ¶nh (c©y tre) lng trÇn ph¬i n¾ng ph¬i s¬ng cã ý nãi lªn sù d·i dÇu. c« gi¸o biÕt: l¹i cã mét em häc sinh v¾ng mÆt v× kh«ng cßn thãc g¹o ®Ó ¨n trong nh÷ng ngµy gi¸p h¹t th¸ng ba. h×nh ¶nh nµo gãp phÇn nhiÒu nhÊt lµm nªn c¸i hay cña khæ th¬ trªn? V× sao? H×nh ¶nh gãp phÇn nhiÒu nhÊt lµm nªn c¸i hay cña khæ th¬ lµ h×nh ¶nh ngän giã trong c©u MÑ lµ ngän giã cña con suèt ®êi. gäi chim ®îc nhµ th¬ t¹o nªn b»ng c¸ch nh©n ho¸ vµ so s¸nh (L¸ xanh vÉy giã nh lµ gäi chim). Mçi kho¶ng trèng trªn bµn-cã em v¾ng mÆt Lµ bao nhiªu kho¶ng trèng ë trong t«i… (Th¸ng ba ®Õn líp-Thanh øng) Theo em. Bëi v×: Ngän giã cã t×nh th¬ng yªu cña mÑ lµm cho con ®îc ngñ ngon lµnh víi nh÷ng giÊc m¬ ®Ñp khi cßn nhá. §Ò 73: Dßng th¬ cuèi cña khæ th¬ sau: Vên em cã mét luèng khoai Cã hµng chuèi mËt víi hai luèng cµ Em trång thªm mét c©y na L¸ xanh vÉy giã nh lµ gäi chim… (Vên em-TrÇn §¨ng Khoa). Theo em. hi sinh tÊt c¶ mµ ngêi mÑ dµnh cho con.dÊu hiÖu b¸o cho thÇy gi¸o.t¸c gi¶ liªn tëng ®Õn rÊt nhiÒu kho¶ng trèng cña nçi buån th¬ng t©m trong t©m hån m×nh (Lµ bao nhiªu kho¶ng trèng ë trong t«i). h×nh ¶nh nµo gãp phÇn nhiÒu nhÊt lµm nªn c¸i hay cña khæ th¬ tren? V× sao? Gîi ý Theo em. §iÒu ®ã cho thÊy tÊm lßng yªu th¬ng tha thiÕt cña thÇy c« gi¸o ®èi víi c¸c em häc sinh ë mét vïng quª nghÌo tríc ®©y.cã em v¾ng mÆt Lµ bao nhiªu kho¶ng trèng ë trong t«i… Tõ mét kho¶ng trèng ë trªn bµn. thÓ hiÖn lßng nh©n ¸i vµ t×nh mÉu tö thËt c¶m ®éng… §Ò 71: T«i muèn ngµy nµo líp còng ®«ng vui DÉu th¸ng ba cßn ®i qua n¨m häc.

gi¶n dÞ mµ v« cïng cao quý cña ®Êt níc ViÖt Nam th©n yªu. Nghe phÊp phíi trong lßng. . ®Æt c©u cña t¸c gi¶.Néi dung: + Nãi lªn tÇm quan träng cña dßng s«ng quª h¬ng. §o¹n th¬ gióp em c¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp ®¬n s¬. ®¶o SÕu. mít m¸t. niÒm vui Êy chÝnh lµ h×nh ¶nh "§«i c¸nh cß tr¾ng vÉy mªnh m«ng". thanh xu©n. Êu th¬. thả khói nghi ngút cả một vùng tre trúc. + So s¸nh níc s«ng víi tÊm lßng ngêi mÑ. vÉy gäi. C¶nh quª h¬ng lµm cho t¸c gi¶ ®øng "ngÈn ng¬ mµ ng¾m m·i". §«i c¸nh cß tr¾ng vÉy mªnh m«ng. Ao Vua… næi tiÕng vÉy gäi. mªnh m«ng hå níc” nh»m nhÊn m¹nh nh÷ng ý cÇn diÔn ®¹t vÒ c¶nh ®Ñp cña Ba V×. §ã còng chÝnh lµ vÎ ®Ñp võa gi¶n dÞ võa léng lÉy vµ hÊp dÉn biÕt bao. Dßng s«ng tíi níc cho vên c©y xanh tèt mît mµ còng nh dßng s÷a mÑ ®· nu«i con kh«n lín. xóm Cồn Hến nấu cơm chiều. Đâu đó. ®åi Hßn. mªnh m«ng hå níc víi nh÷ng Suèi Hai. tập một) có đoạn tả cảnh như sau: Phía bên sông. + Nãi lªn t×nh c¶m g¾n bã th©n thiÕt gi÷a dßng s«ng quª h¬ng víi t¸c gi¶. thÊy trong lßng "phÊp phíi" niÒm vui. tiếng lanh canh của -27- . h×nh ¶nh dßng s«ng lÊp lo¸ng ph¶n chiÕu ¸nh n¾ng tra hÌ.NghÖ thuËt: BiÖn ph¸p so s¸nh + So s¸nh dßng s«ng víi dßng s÷a (mÑ). ngÈn ng¬ mµ ng¾m m·i Quª h¬ng ta. -Nh÷ng h×nh ¶nh Êy gióp em c¶m nhËn ®îc: con s«ng quª h¬ng cã vÎ ®Ñp thËt quyÕn rò lßng ngêi vµ t×nh yªu quª h¬ng tha thiÕt cña t¸c gi¶. §Ò 77: Trong bµi Vµm Cá §«ng nhµ th¬ Hoµi Vò cã viÕt. §Ò 75: Nhµ v¨n Vâ V¨n Trùc viÕt: ¤m quanh Ba V× lµ b¸t ng¸t ®ång b»ng. Rõng Êu th¬. Tõ ®ã lµm ta thªm yªu quý vµ g¾n bã víi dßng s«ng quª h¬ng §Ò 78: Trong bài Hoàng hôn trên sông Hương (Tiếng việt 5. -C¸ch ®Æt c©u ®¶o bé phËn vÞ ng÷ lªn tríc ë c©u 2 vµ c©u 3. từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sồng. ®¶o ®Þnh ng÷ lªn tríc danh tõ ë c©u “b¸t ng¸t ®ång b»ng. §ång M«. b¸t ng¸t. lµm cho c¶nh vËt còng m¹ng hån ngêi: «m. rõng thanh xu©n… (Vêi vîi Ba V×) Em h·y ph©n tÝch nh÷ng nÐt ®Æc s¾c trong c¸ch dïng tõ. §Ò 76: Trong bµi Trªn ®êng thiªn lÝ nhµ th¬ Tè H÷u ®· ghi l¹i c¶m xóc cña m×nh tríc c¶nh mïa xu©n vÒ trªn ®Êt níc nh sau: Ta ®øng dËy. thanh b×nh vµ Êm ¸p. Mít m¸t rõng keo nh÷ng ®¶o Hå. “§©y con s«ng nh dßng s÷a mÑ Níc vÒ xanh ruéng lóa vên c©y Vµ ¨m ¾p nh lßng ngêi mÑ Trë t×nh th¬ng trang tr¶i ®ªm ngµy” Em c¶m nhËn ®îc ®iÒu g× qua ®o¹n th¬ vÒ dßng s«ng quª h¬ng ? Gîi ý . Gîi ý -Dïng tõ gîi t¶ sinh ®éng. Níc s«ng ®Çy ¨m ¾p nh lßng mÑ réng lín mªnh m«ng lu«n hy sinh tÊt c¶ cho c¸c con. mªnh m«ng. Xanh ng¸t b¹ch ®µn nh÷ng ®åi M¨ng. xanh ng¸t. §Êt níc hiÖn ra trong vÎ ®Ñp thËt nªn th¬. ¤i Tæ quèc! §¬n s¬ mµ léng lÉy! §o¹n th¬ trªn gióp em c¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp g× cña ®Êt níc ViÖt Nam th©n yªu.27 Gîi ý -H×nh ¶nh ®Ñp: con s«ng xanh biÕc cã níc trong nh mÆt g¬ng ®Ó nh÷ng hµng tre ngµy ngµy soi bãng.

“dù có đi hết đời” thì tình thương của mẹ đối với con như vẫn còn sống mãi. nhµ th¬ §Þnh H¶i viÕt: TiÕng chim lay ®éng l¸ cµnh TiÕng chim ®¸nh thøc chåi xanh dËy cïng. . TiÕng chim vç c¸nh bÇy ong TiÕng chim tha n¾ng r¶i ®ång vµng th¬m…. giúp đỡ con. + Nh÷ng sù vËt (c©y æi) vÉn Èn chøa 1 søc sèng .Tình cảm yêu thương của người mẹ dành cho con thật to lớn và không bao giờ vơi cạn. h×nh ¶nh c©y æi hiÖn lªn rÊt ®Ñp trong t©m tëng ngêi ®äc. vẫn theo con để quan tâm. Dù con đã khôn lớn. bình yên của người dân thôn xóm ven sông. Có thể nói đó chính là tình thương bất tử mà người mẹ dành cho con. tre trúc và rộng nước trên mặt đất). khiªm nhêng: xanh m¸t bãng r©m.28 thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước. ®¬n s¬ c©y æi. giúp người đọc tưởng tượng ra bức tranh thuỷ mặc đơn sơ nhưng có cả một không gian rộng rãi ( khói bay lên bầu trời..C¶m nhËn cña em : (1®) Qua sù miªu t¶ mang tÝnh nghÖ thuËt cña nhµ th¬. C©y æi cã søc sèng ©m thÇm nhng m¹nh mÏ . qu¶ t¬ nÊp díi lµ giµ) chøa ®ùng h¬ng th¬m. khiÕn mặt sông nghe như rộng hơn… (theo Hoàng Ngọc Phủ Tường) Em hãy cho biết: Đoạn văn trên có những hình ảnh và âm thanh nào có sức gợi tả sinh động? Gợi tả được điều gì? -Hình ảnh có sức gợi tả sinh động: Khói nghi ngút cả một vùng tre trúc ( khi xóm Cồn Hến nấu cơm chiều). lo lắng. vÉn ph¸t triÓn sinh s«i m¹nh mÏ: (ngÇm ®¬m hoa. §Ò 79: “Hiªn t©y xanh m¸t bãng r©m §¬n s¬ c©y æi cø ngÇm ®¬m hoa Qu¶ t¬ nÊp díi lµ giµ §Ó sang thu bçng oµ ra ngät ngµo” (Vên nhµ -Tè H÷u) Nªu nhËn xÐt cña em vÒ nghÖ thuËt miªu t¶ trong ®o¹n th¬ trªn . ngÇm ®¬m hoa.víi c¸ch miªu t¶ Êy. §Ò 81: Trong bµi “TiÕng chim buæi s¸ng”. -Âm thanh có sức gợi tả sinh động: Tiếng lanh canh của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước (ở đâu đó sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông) đường như có sức âm vang xa rộng trong khung cảnh tĩnh lặng.gợi tả vẻ ấm áp. nhµ th¬ ®· gióp em c¶m nhËn ®îc h×nh ¶nh c©y æi ®Ñp nh thÕ nµo ? Gợi ý: . khiến tác giả có cảm giác mặt sông nghe như rông hơn. qu¶ t¬ nÊp díi lµ giµ. mang l¹i hoa th¬m qu¶ ngät cho ®êi. -28- . tiếp thêm cho con sức mạnh. §Ò 80: Trong bài Con Cò. mµu s¾c rÊt dÞu nhÑ. gợi cho người đọc cảm nhận được vẻ thanh bình và nên thơ của một buổi chiều trên sông Hương..NghÖ thuËt miªu t¶ (1®) + H×nh ¶nh . vÞ ngät. nhà thơ Chế Lan Viên có viết: (4 đ) Con dù lớn vẫn là con của mẹ Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con Đồng chí cảm nhận được điều đẹp đẽ và sâu sắc ở 2 câu thơ trên? Gîi ý .

gäi chim) ®îc nhµ th¬ t¹o nªn b»ng c¸ch nh©n ho¸.5 ®iÓm) §Ò 82 §äc khæ th¬ sau: " Vên em cã mét luèng khoai Cã hµng chuèi mËt víi hai luèng cµ Em trång thªm mét c©y na L¸ xanh vÉy giã nh lµ gäi chim" ( Vên em .29 Theo ®ång chÝ. §Ò 84: “ … Phîng kh«ng ph¶i lµ mét ®ãa.” Em hãy cho biết.lµm nªn nh÷ng h¹t lóa vµng nu«i sèng con ngêi).”…. … + Chỉ ra và hiểu rõ ý nghĩa của các yếu tố nghệ thuật có trong đoạn thơ: . ch©n thùc.Biện pháp nhân hoá: “Võng gai ru mát những trưa nắng hè. Thấy được ngôi nhà của Bác thật gần gũi. Gîi ý: Häc sinh chØ ra ®îc h×nh ¶nh sinh ®éng trong c©u th¬ cuèi (vÉy giã. chan hoà với cảnh vật quê hương. so s¸nh (L¸ xanh vÉy giã nh lµ gäi chim) b»ng mét ®o¹n viÕt ng¾n cña m×nh víi c¶m xóc ®îc béc lé mét c¸ch hån nhiªn.5 ®iÓm ) §Ò 83 Trong bài Vê` thăm nhà Bác. kh«ng ph¶i vµi cµnh. phîng ®©y lµ c¶ mét lo¹t. ®¸nh thøc chåi xanh) mµ cßn th«i thóc chóng ®em l¹i nh÷ng lîi Ých thiÕt thùc cho mäi ngêi (vç c¸nh bÇy ong ®i t×m mËt cho ®êi. c¶ mét vïng. ( Tuú møc ®é viÕt bµi cña HS mµ gi¸m kh¶o ®¸nh gi¸ cho tõ 0 ®Õn 1. ®¸nh thøc gîi cho ta nghÜ ®Õn nh÷ng ho¹t ®éng cña con ngêi). Sống trong ngôi nhà đó. b»ng c¸ch nµo nhµ th¬ ®· t¹o nªn nh÷ng h×nh ¶nh sinh ®éng Êy? Em h·y ghi l¹i nh÷ng c¶m nghÜ cña m×nh th«ng qua mét ®o¹n viÕt ng¾n ( tõ 7 ®Õn 8 ) c©u v¨n. trªn ®Ëu khÝt nhau mu«n ngµn con bím th¾m” ( TrÝch Hoa häc trß – Xu©n DiÖu) -29- . đơn sơ. tha n¾ng r¶i ®ång vµng th¬m.TrÇn §¨ng Khoa ) Dßng th¬ cuèi cña khæ th¬ trªn cã nh÷ng h×nh ¶nh sinh ®éng nµo? Theo em. Bác Hồ được lớn lên trong tình yêu thương của gia ®×nh: võng gai ru mát những trưa nắng hè. nhµ th¬ ®· sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt g× ®Ó miªu t¶ tiÕng chim buæi s¸ng? BiÖn ph¸p nghÖ thuËt ®ã gióp chóng ta c¶m nhËn ®îc tiÕng chim buæi s¸ng cã ý nghÜa nh thÕ nµo? Gîi ý T¸c gi¶ ®· sö dông biÖn ph¸p nh©n ho¸ ®Ó miªu t¶ tiÕng chim buæi s¸ng ( chó ý: C¸c ®éng tõ lay.( 1 ®iÓm) BiÖn ph¸p nh©n ho¸ gióp ta c¶m nhËn ®îc tiÕng chim buæi s¸ng cã ý nghÜa thËt s©u s¾c: TiÕng chim kh«ng chØ lµm cho sù vËt xung quanh trë nªn ®Çy søc sèng ( lay ®éng l¸ cµnh.Biện pháp đảo ngữ: “nghiêng nghiêng mái lợp” . ®Õn hµng.)( 1. đoạn thơ giúp ta cảm nhận được điều gì đẹp đẽ và thân thương? * Yêu cầu cụ thể: . nhà thơ Nguyễn Đức Mậu có viết: “ Ngôi nhà Bác ở thiếu thời Nghiêng nghiêng mái lợp bao đời nắng mưa Chiếc giường tre quá đơn sơ Võng gai ru mát những trưa nắng hè. chØ nghÜ ®Õn c©y. ®Õn nh÷ng t¸n lín xße ra. bình dị của ngôi nhà của Bác lúc thiếu thời cũng như bao ngôi nhà ở làng quê Việt nam.Rõ ý cơ bản sau: + Tác giả tả về vẻ đẹp mộc mạc. c¶ mét gãc trêi ®á rùc … Ngêi ta quªn ®ãa hoa.

hµng. nhµ th¬ Tr¬ng Nam H¬ng cã nh÷ng c©u th¬ sau: Thêi gian ch¹y qua tãc mÑ Mét mµu tr¾ng ®Õn n«n nao Lng mÑ cø cßng dÇn xuèng -30- . §ång thêi. cã ý chª bai anh chµng Ngçng lêi häc nhng hay khoe khoang kho¸c l¸c. Hoa phîng në lµ kÕt quat tèt ®Ñp cña chóng em sau bao ngµy häc tËp vÊt v¶. Hoa Phîng në chóng em sÏ ®îc nghØ hÌ víi nh÷ng cuéc chia tay ®Çy lu luyÕn …… §Ò 85: §äc ®o¹n th¬: “Ngçng kh«ng chÞu häc Khoe biÕt ch÷ råi VÞt ®a s¸ch ngîc Ngçng cø tëng xu«i Cø gi¶ ®äc nhÈm Lµm vÞt ph× cêi VÞt khuyªn mét håi: . Nhê cã biÖn ph¸p nh©n ho¸ Êy ®· lµm cho nh÷ng con vËt trë nªn sinh ®éng cã hån ngêi. §Ò 87: ViÕt vÒ ngêi mÑ. Nh÷ng ®iÖp tõ ®iÖp ng÷ cã tÝnh chÊt t¨ng tiÕn g©y Ên tîng m¹nh mÏ cho ngêi ®äc: Phîng kh«ng ph¶i mét ®ãa. ch©n thùc.” §o¹n th¬ trªn t¸c gi¶ ®· dïng biÖn ph¸p nghÖ thuËt g× mµ hay ®Õn thÕ? Em h·y viÕt ®o¹n v¨n ng¾n (tõ 6 ®Õn 8 c©u) ghi l¹i c¶m xóc cña em khi ®äc ®o¹n th¬ ®ã. chóng nh nh÷ng ngêi b¹n nhÝ nh¶nh. v« t. Häc sinh nªu ®îc c¶m nhËn cña m×nh khi ®äc ®o¹n th¬ th«ng qua hai tÝn hiÖu néi dung vµ nghÖ thuËt b»ng mét ®o¹n viÕt ng¾n cã cÊu tróc chÆt chÏ. qua ®o¹n th¬ . t¸c gi¶ còng muèn nh¾n nhñ nh÷ng c« cËu häc trß yªu quý cña m×nh kh«ng nªn lêi häc ®Ó trë thµnh nh÷ng häc giái. c¶m xóc hån nhiªn ch©n thùc. tµi t×nh. ngé nghÜnh rÊt ®¸ng yªu vµ rÊt gÇn gòi víi tuæi th¬ em. ®á rùc.30 §Ó diÔn t¶ sè lîng rÊt lín cña hoa phîng trong ®o¹n v¨n trªn. t¸c gi¶ ®· dïng nh÷ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt nµo? H·y nªu c¶m xóc cña em vÒ hoa phîng. VÝ dô: Nãi ®Õn hoa Phîng lµ nãi ®Õn tuæi häc trß. Yªu cÇu häc sinh viÕt ®îc nh÷ng c¶m xóc cña m×nh mét c¸ch tù nhiªn. nh÷ng ngêi con ngoan. ®iÒu g× ®· t¹o nªn sù hÊp dÉn cña ®o¹n th¬? H·y béc lé c¶m nghÜ cña m×nh b»ng mét ®o¹n v¨n ng¾n tõ 7 ®Õn 8 c©u. Hoa Phîng në b¸o hiÖu mïa thi ®· tíi.Ngçng ¬i! Häc! Häc!” (Ph¹m Hæ) Theo em. T¸c gi¶ cßn sö dông c©u kh¼ng ®Þnh nh»m diÔn t¶ phîng nhiÒu v« kÓ ®Õn nçi ngêi ta quªn ®i ®ãa hoa mµ chØ nghÜ ®Õn c©y. nh÷ng t¸n lín…. kh«ng ph¶i vµi cµnh….. ®¶m b¶o c¸c ý c¬ b¶n sau: + Néi dung: §o¹n th¬ giíi thiÖu mét buæi häc ®Çy thó vÞ vµ vui nhén cña hai b¹n Ngçng vµ VÞt ( hai con vËt ®· ®îc nh©n ho¸ ). Gợi ý T¸c gi¶ ®· miªu t¶ hoa phîng víi nh÷ng biÖn ph¸p tu tõ khÐo lÐo. + NghÖ thuËt: T¸c gi¶ ®· rÊt thµnh c«ng trong viÖc sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n ho¸ ®îc thÓ hiÖn ë c¸c ®éng tõ dïng ®Ó chØ ho¹t ®éng cña ngêi. §Ò 86: §äc ®o¹n th¬ sau: “Cá giÊu mÇm trong ®Êt Bóp g¹o nh thËp thß Chê mét ngµy ®«ng qua Ng¹i ngÇn nh×n giã bÊc L¸ bµng nh giÊm löa C¸nh tay xoan kh« khèc Suèt th¸ng ngµy hanh kh« T¹o d¸ng vµo trêi ®«ng.

bëi v× khi trêi s¸ng th× sao còng kh«ng thÓ thøc ®îc n÷a. mÑ cã thÓ thøc th©u ®ªm suèt s¸ng ®Ó canh cho con ngñ ngon giÊc . H·y cho biÕt : Nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh trong ®o¹n th¬ ®· gióp em c¶m nhËn ®îc ®iÒu g× ®Ñp ®Ï ë ngêi mÑ kÝnh yªu. Gîi ý: Nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh: Nh÷ng ng«i sao thøc ngoµi kia Ch¼ng b»ng mÑ ®· thøc v× chóng con. MÑ ®em ®Õn cho con c¶ cuéc ®êi. suy nghÜ vÒ ngêi mÑ. trong lêi h¸t mÑ ch¾p cho con ®«i c¸nh ®Ó lín lªn con sÏ bay xa. ý ®èi lËp víi hai c©u th¬ “Lng mÑ cø cßng dÇn xuèng/ Cho con ngµy mét thªm cao” nh muèn béc lé suy nghÜ vµ lßng biÕt ¬n cña t¸c gi¶ ®èi víi mÑ. Gióp em c¶m nhËn ®îc. ®o¹n th¬ trªn ®· béc lé nh÷ng c¶m xóc vµ suy nghÜ g× cña t¸c gi¶? Gîi ý: §o¹n th¬ béc lé nh÷ng c¶m xóc. §Ò 88: ViÕt vÒ ngêimÑ. Cho ta thÊy mÑ cßn ®em ®Õn ngän giã m¸t trong ®ªm hÌ. gióp cho con ngñ say ( giÊc trßn) . Nh÷ng c¶m xóc vµ suy nghÜ cña t¸c gi¶ vµ ngêi mÑ thËt ®Ñp ®Ï biÕt bao. §ªm nay con ngñ giÊc trßn MÑ lµ ngän giã cña con suèt ®êi. nhµ th¬ TrÇnQuèc Minh ®· cã nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh rÊt hay trong bµi th¬ MÑ: Nh÷ng ng«i sao thøc ngoµi kia Ch¼ng b»ng mÑ ®· thøc v× chóng con. H×nh ¶nh m¸i tãc mÑ b¹c tr¾ng v× thêi gian lµm t¸c gi¶ thÊy xóc ®éng ®Õn “n«n nao”.31 Cho con ngµy mét thªm cao MÑ ¬i trong lêi mÑ h¸t Cã c¶ cuéc ®êi hiÖn ra Lêi ru chÊp con ®«i c¸nh Lín råi con sÏ bay qua” (TrÝch Trong lêi mÑ h¸t) Theo em. ngêi mÑ rÊt th¬ng con. h¬n c¶ nh÷ng ng«i sao " Thøc" soi s¸ng trong ®ªm. §ªm nay con ngñ giÊc trßn MÑ lµ ngän giã cña con suèt ®êi. cã thÓ nãimÑ lµ ngêi lu«n ®em ®Õn cho con nh÷ng ®iÒu tãt ®Ñp trong suèt cuéc ®êi ( ngän giã cña con suèt ®êi) -31- .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful