TiÕn sÜ NguyÔn Träng Hoµng (chñ biªn) Ths Lª Minh Khuª- Ths Lª §¨ng Lé- Ths NguyÔn Hoµi Nam

THIÕT KÕ BµI SO¹N
N÷ ¡ L 1 GV Ní 2 P
TËP II

vî nhÆt Kim L©n A- Môc tiªu bài häc

1

- Hiểu được tình cảm thê thảm của người nông dân nước ta trong nạn đói khủng khiếp năm 1945 do thực dân Pháp và phát xít Nhật gây ra. - Hiểu được niềm khát khao hạnh phúc gia đình, niềm tin bất diệt vào cuộc sống và tình thương yêu đùm bọc lẫn nhau giữa những con người lao động ngèo khổ ngay trên bờ vực thẳm của cái chết. - Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật của thiên truyện: sáng tạo tình huống, gợi không khí, miêu tả tâm lí, dựng đối thoại. B- Ph¬ng ph¸p và ph¬ng tiÖn d¹y häc 1. Phương pháp dạy học: - Phương pháp thuyết trình kết hợp với phát vấn theo tiến trình quy nạp. - Để quá trình nắm bắt thông tin hiệu quả GV cần yêu cầu HS làm việc tích cực: tự đọc ở nhà và tóm tắt trước nội dung bài học theo yêu cầu của hệ thống câu hỏi hướng dẫn trong SGK. - Có thể tổ chức cho HS thảo luận trên lớp, trao đổi và thống nhất những nội dung cần nắm bắt của văn bản. 2. Phương tiện dạy học: SGK, GA, Phiếu học tập ... C- Néi dung, tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung GV yªu cÇu 1 HS ®äc phÇn TiÓu dÉn (SGK) vµ nªu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ: 1) Nhµ v¨n Kim L©n. 2) XuÊt xø truyÖn ng¾n Vî nhÆt 3) Bèi c¶nh x· héi cña truyÖn. HS dùa vµo phÇn TiÓu dÉn vµ nh÷ng hiÓu biÕt cña b¶n th©n ®Ó tr×nh bµy. GV su tÇm thªm mét sè t liÖu, tranh ¶nh ®Ó giíi thiÖu cho HS hiÓu thªm vÒ bèi c¶nh x· héi Néi dung cÇn ®¹t I. T×m hiÓu chung 1. Kim L©n (1920- 2007) Tªn khai sinh: NguyÔn V¨n Tµi. Quª: lµng Phï Lu, x· T©n Hång, huyÖn Tiªn S¬n, tØnh B¾c Ninh. Gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt n¨m 2001. T¸c phÈm chÝnh: Nªn vî nªn chång (1955), Con chã xÊu xÝ (1962). Lim L©n lµ c©y bót truyÖn ng¾n. ThÕ giíi nghÖ thuËt cña «ng thêng lµ khung c¶nh n«ng th«n, h×nh tîng ngêi n«ng d©n. §Æc biÖt «ng cã nh÷ng trang viÕt ®Æc s¾c vÒ phong tôc vµ ®êi sèng th«n quª. Kim L©n lµ nhµ v¨n mét lßng mét d¹ ®i vÒ víi "®Êt", víi "ngêi", víi "thuÇn hËu nguyªn thñy" cña cuéc sèng n«ng th«n.

2

ViÖt Nam n¨m 1945.

Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc ®äc- hiÓu v¨n b¶n 1. HS ®äc vµ tãm t¾t t¸c phÈm 2. Dùa vµo néi dung truyÖn, h·y gi¶i thÝch nhan ®Ò Vî nhÆt. GV gîi ý. HS th¶o luËn vµ tr×nh bµy. GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh mét sè ý c¬ b¶n.

2. XuÊt xø truyÖn. Vî nhÆt lµ truyÖn ng¾n xuÊt s¾c in trong tËp truyÖn Con chã xÊu xÝ (1962). 3. Bèi c¶nh x· héi cña truyÖn. Ph¸t xÝt NhËt b¾t nh©n d©n ta nhæ lóa trång ®ay nªn th¸ng 3 n¨m 1945, n¹n ®ãi khñng khiÕp ®· diÔn ra. ChØ trong vßng vµi th¸ng, tõ Qu¶ng TrÞ ®Õn B¾c K×, h¬n hai triÖu ®ång bµo ta chÕt ®ãi. II. §äc- hiÓu 1. §äc- tãm t¾t. + §äc diÔn c¶m mét sè ®o¹n tiªu biÓu. + Tãm t¾t diÔn biÕn cèt truyÖn víi nh÷ng chi tiÕt chÝnh. 2. T×m hiÓu ý nghÜa nhan ®Ò Vî nhÆt. + Nhan ®Ò Vî nhÆt th©u tãm gi¸ trÞ néi dung t tëng t¸c phÈm. "NhÆt" ®i víi nh÷ng thø kh«ng ra g×. Th©n phËn con ngêi bÞ rÎ róng nh c¸i r¬m, c¸i r¸c, cã thÓ "nhÆt" ë bÊt k× ®©u, bÊt k× lóc nµo. Ngêi ta hái vî, cíi vî, cßn ë ®©y Trµng "nhÆt" vî. §ã tùc chÊt lµ sù khèn cïng cña hoµn c¶nh. + Nhng "vî" l¹i lµ sù tr©n träng. Ngêi vî cã vÞ trÝ trung t©m x©y dùng tæ Êm. Trong t¸c phÈm, gia ®×nh Trµng tõ khi cã ngêi vî nhÆt, mäi ngêi trë nªn g¾n bã, qu©y quÇn, ch¨m lo, thu vÐn cho tæ Êm cña m×nh. + Nh vËy, nhan ®Ò Vî nhÆt võa thÓ hiÖn th¶m c¶nh cña ngêi d©n trong n¹n ®ãi 1945 võa béc lé sù cu mang, ®ïm bäc vµ kh¸t väng, søc m¹nh híng tíi cuéc sèng, tæ Êm, niÒm tin cña con ngêi trong c¶nh khèn cïng. 3

Nguy c¬ "Õ vî" ®· râ. + Bµ cô Tø. nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. cïng nÝn lÆng. §· thÕ cßn dë ngêi. gi¸ trÞ nh©n ®¹o vµ gi¸ trÞ nghÖ thuËt. ThËm chÝ s¸ng h«m sau Trµng vÉn cha hÕt bµng hoµng. mÑ Trµng l¹i cµng ng¹c nhiªn h¬n. GV nªu vÊn ®Ò: Nhµ v¨n ®· x©y dùng t×nh huèng truyÖn nh thÕ nµo? T×nh huèng ®ã cã nh÷ng ý nghÜa g×? HS th¶o luËn vµ tr×nh bµy. råi "cói ®Çu nÝn lÆng" víi nçi lo riªng mµ rÊt chung: "BiÕt chóng nã cã nu«i næi nhau sèng qua ®îc c¬n ®ãi kh¸t nµy kh«ng?" + B¶n th©n Trµng còng bÊt ngê víi chÝnh h¹nh phóc cña m×nh: "Nh×n thÞ ngåi ngay gi÷a nhµ ®Õn b©y giê h¾n vÉn cßn ngê ngî". Trong lóc kh«ng mét ai (kÓ c¶ Trµng) nghÜ ®Õn chuyÖn vî con cña anh ta th× ®ét nhiªn Trµng cã vî. V× vËy. vui buån lÉn lén. Trong hoµn c¶nh ®ã. GV gîi ý. c¸i chÕt lu«n lu«n ®eo b¸m. th« kÖch nh chÝnh ngo¹i h×nh cña anh ta. ®Èy m×nh ®Õn gÇn h¬n víi c¸i chÕt. viÖc Trµng cã vî lµ mét nghÞch c¶nh Ðo le. 3. bæ sung. Trµng "nhÆt" ®îc vî lµ nhÆt thªm mét miÖng ¨n còng ®ång thêi lµ nhÆt thªm tai häa cho m×nh. Gia c¶nh cña Trµng còng rÊt ¸i ng¹i.3. + Trµng lµ mét nh©n vËt cã ngo¹i h×nh xÊu. ph¸n ®o¸n råi cïng nghÜ: "biÕt cã nu«i næi nhau sèng qua ®îc c¸i th× nµy kh«ng?". T×m hiÓu t×nh huèng truyÖn. + D©n xãm ngô c ng¹c nhiªn. + T×nh huèng truyÖn mµ Kim L©n x©y dùng võa bÊt ngê l¹i võa hîp lÝ. 4 . cïng bµn t¸n. Qua ®ã. t¸c phÈm thÓ hiÖn râ gi¸ trÞ hiÖn thùc. Bµ l·o ch¼ng hiÓu g×. §· vËy l¹i gÆp n¨m ®ãi khñng khiÕp. cêi ra níc m¾t. Lêi ¨n tiÕng nãi cña Trµng còng céc c»n.

ChØ v× ®ãi qu¸ mµ ngêi ®µn bµ téi nghiÖp nµy ¨n lu«n vµ "¨n liÒn mét chÆp 4 b¸t b¸nh ®óc". chuyÖn sung síng vÒ sau. . ChØ cÇn vµi lêi nöa ®ïa nöa thËt thÞ ®· chÊp nhËn theo kh«ng Trµng. Gi¸ trÞ con ngêi bÞ phñ nhËn khi chØ v× cïng ®êng ®ãi kh¸t mµ ph¶i trë nªn tr¬ trÏn. ®Ó híng ®Õn t¬ng lai. §Æc biÖt t×nh ngêi. lßng nh©n ¸i. con ngêi vÉn cø muèn ®îc lµ con ngêi.Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: T×nh huèng truyÖn khiÕn diÔn biÕn ph¸t triÓn dÔ 5 . §iÒu mµ Lim L©n muèn nãi lµ: trong bèi c¶nh bi th¶m.Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: T×nh nh©n ¸i. kh¸t väng híng tíi sù sèng vµ h¹nh phóc. cu mang ®ïm bäc nhau. liÒu lÜnh. nhen lªn niÒm hi väng cho d©u con. c¸i chÕt ®Ó híng ®Õn sù sèng. §ã chÝnh lµ søc sèng bÊt diÖt cña Vî nhÆt. Ngêi ®µn bµ ®i theo Trµng còng ®Ó ch¹y trèn c¸i ®ãi. NhÆt vî lµ c¸i khèn cïng cña cuéc sèng. ph¸t xÝt qua bøc tranh x¸m xÞt vÒ th¶m c¶nh chÕt ®ãi. mét bµ l·o nhng l¹i lu«n nãi ®Õn chuyÖn t¬ng lai. sù cu mang ®ïm bäc cña nh÷ng con ngêi nghÌo ®ãi lµ søc m¹nh ®Ó hä vît lªn c¸i chÕt. muèn ®îc nªn ngêi vµ muèn cuéc ®êi thõa nhËn hä nh nh÷ng con ngêi. bÊt chÊp c¶ e thÑn. ®Ó sinh con ®Î c¸i.. gi¸ trÞ nh©n b¶n kh«ng mÊt ®i. . Trµng lÊy vî lµ ®Ó tiÕp tôc sù sèng.Gi¸ trÞ hiÖn thùc: Tè c¸o téi ¸c thùc d©n. Bµ cô Tø. C¸i ®ãi quay qu¾t dån ®uæi ®Õn møc ngêi ®µn bµ chñ ®éng gîi ý ®ßi ¨n. C¸i ®ãi ®· bãp mÐo c¶ nh©n c¸ch con ngêi.

c¸i nãn r¸ch che nghiªng. a) Nh©n vËt Trµng: + Trµng lµ nh©n vËt cã bÒ ngoµi th«. 4. nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. Trµng quªn tÊt c¶ t¨m tèi. ngåi mím 6 . kÖ". HS suy nghÜ vµ ph¸t biÓu tù do. Trµng biÕn ®æi h¼n: "H¾n thÊy b©y giê h¾n míi nªn ngêi". c¸i vÎ "cong cín" biÕn mÊt. Trªn ®êng vÒ xãm ngô c. b) C¶m nhËn cña anh (chÞ) vÒ ngêi vî nhÆt (t thÕ. QuyÕt ®Þnh cã vÎ gi¶n ®¬n nhng chøa ®ùng nhiÒu t×nh th¬ng cña con ngêi trong c¶nh khèn cïng. "vªnh vªnh ra ®iÒu". a) C¶m nhËn cña anh (chÞ) vÒ diÔn biÕn t©m tr¹ng cña nh©n vËt Trµng (lóc quyÕt ®Þnh ®Ó ngêi ®µn bµ theo vÒ. "chØ cßn t×nh nghÜa víi ngêi ®µn bµ ®i bªn" vµ c¶m gi¸c ªm dÞu cña mét anh Trµng lÇn ®Çu tiªn ®i c¹nh c« vî míi.4. m¾c tËt hay võa ®i võa nãi mét m×nh.…). + Buæi s¸ng ®Çu tiªn cã vî. c¸i tÆc lìi cña Trµng kh«ng ph¶i lµ sù liÒu lÜnh mµ lµ mét sù cu mang. + TÊt c¶ biÕn ®æi tõ gi©y phót Êy. chØ cßn ngêi phô n÷ xÊu hæ. th©n phËn l¹i nghÌo hÌn. tranh luËn.… + Trµng "nhÆt" ®îc vî trong hoµn c¶nh ®ãi kh¸t. b) Ngêi vî nhÆt: + ThÞ theo Trµng tríc hÕt lµ v× miÕng ¨n (ch¹y trèn c¸i ®ãi). Trµng kh«ng cói xuèng lÇm lòi nh mäi ngµy mµ "phën ph¬". ngîng ngõng vµ còng ®Çy n÷ tÝnh (®i sau Trµng ba bèn bíc. Sau mçi vÊn ®Ò. Trong phót chèc. trªn ®êng vÒ xãm ngô c. nh÷ng th©n phËn ®ång thêi næi bËt chñ ®Ò t tëng t¸c phÈm. buæi s¸ng ®Çu tiªn cã vî). + Nhng trªn ®êng theo Trµng vÒ. tiÕng nãi. T×m hiÓu vÒ diÔn biÕn t©m tr¹ng c¸c nh©n vËt. Trµng thÊy tr¸ch nhiÖm vµ biÕt g¾n bã víi tæ Êm cña m×nh. xÊu. GV lÇn lît nªu c¸c vÊn ®Ò. dµng vµ lµm næi bËt ®îc nh÷ng c¶nh ®êi. GV ®Þnh híng. "ChËc. t©m tr¹ng. bíc ®i. mét tÊm lßng nh©n hËu kh«ng thÓ chèi tõ.

c) C¶m nhËn cña anh (chÞ) vÒ diÔn biÕn t©m tr¹ng nh©n vËt bµ cô Tø- mÑ Trµng (lóc míi vÒ, buæi sím mai, b÷a c¬m ®Çu tiªn).

ë mÐp giêng,…). T©m tr¹ng lo ©u, b¨n kho¨n, håi hép khi bíc ch©n vÒ "lµm d©u ngµ ngêi". + Buæi sím mai, chÞ ta dËy sím, quÐt tíc, dän dÑp. §ã lµ h×nh ¶nh cña mét ngêi vî biÕt lo toan, thu vÐn cho cuéc sèng gia ®×nh, h×nh ¶nh cña mét ngêi "vî hiÒn d©u th¶o". Ngêi phô n÷ xuÊt hiÖn kh«ng tªn, kh«ng tuæi, kh«ng quª nh "r¬i" vµo gi÷a thiªn truyÖn ®Ó Trµng "nhÆt" lµm vî. Tõ chç nh©n c¸ch bÞ bãp mÐo v× c¸i ®ãi, thiªn chøc, bæn phËn lµm vî, lµm d©u ®îc ®¸nh thøc khi ngêi phô n÷ nµy quyÕt ®Þnh g¾n sinh m¹ng m×nh víi Trµng. ChÝnh chÞ còng ®· lµm cho niÒm hi väng cña mäi ngêi trçi dËy khi kÓ chuyÖn ë B¾c Giang, Th¸i Nguyªn ngêi ta ®i ph¸ kho thãc NhËt. c) Bµ cô Tø: + T©m tr¹ng bµ cô Tø: mõng, vui, xãt, tñi, "võa ai o¸n võa xãt th¬ng cho sè kiÕp ®øa con m×nh". §èi víi ngêi ®µn bµ th× "lßng bµ ®Çy xãt th¬ng". NÐn vµo lßng tÊt c¶, bµ dang tay ®ãn ngêi ®µn bµ xa l¹ lµm con d©u m×nh: "õ, th«i th× c¸c con ph¶i duyªn, ph¶i sè víi nhau, u còng mõng lßng". + B÷a c¬m ®Çu tiªn ®ãn nµng d©u míi, bµ cô Tø ®· nhen nhãm cho c¸c con niÒm tin, niÒm hi väng: "tao tÝnh khi nµo cã tiÒn mua lÊy con gµ vÒ nu«i, ch¶ mÊy mµ cã ®µn gµ cho xem". Bµ cô Tø lµ hiÖn th©n cña nçi khæ con ngêi. Ngêi mÑ Êy ®· nh×n cuéc h«n nh©n Ðo le cña con th«ng qua toµn bé nçi ®au khæ cña cuéc ®êi bµ. 7

5. GV nªu vÊn ®Ò: NhËn xÐt vÒ nghÖ thuËt viÕt truyÖn cña Kim L©n (c¸ch kÓ chuyÖn, c¸ch dùng c¶nh, ®èi tho¹i, nghÖ thuËt miªu t¶ t©m lÝ ng©n vËt, ng«n ng÷, …) HS th¶o luËn vµ tr¶ lêi theo nh÷ng gîi ý, ®Þnh híng cña GV. Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt GV yªu cÇu HS: H·y kh¸i qu¸t l¹i bµi häc vµ tæng kÕt trªn hai mÆt: néi dung vµ h×nh thøc. GV gîi ý. HS suy nghÜ, xem l¹i toµn bµi vµ ph¸t biÓu tæng kÕt.

Bµ lo l¾ng tríc thùc tÕ qu¸ nghiÖt ng·. Bµ mõng mét nçi mõng s©u xa. Tõ ng¹c nhiªn ®Õn xãt th¬ng nhng trªn hÕt vÉn lµ t×nh yªu th¬ng. Còng chÝnh bµ cô lµ ngêi nãi nhiÒu nhÊt vÒ t¬ng lai, mét t¬ng lai rÊt cô thÓ thiÕt thùc víi nh÷ng gµ, lîn, ruéng, vên,… mét t¬ng lai khiÕn c¸c con tin tëng bëi nã kh«ng qu¸ xa vêi. Kim L©n ®· kh¸m ph¸ ra mét nÐt ®éc ®¸o khi ®Ó cho mét bµ cô cËp kÒ miÖng lç nãi nhiÒu víi ®«i trÎ vÒ ngµy mai. 5. T×m hiÓu mét sè nÐt ®Æc s¾c nghÖ thuËt. + C¸ch kÓ chuyÖn tù nhiªn, l«i cuèn, hÊp dÉn. + Dùng c¶nh ch©n thËt, g©y Ên tîng: c¶nh chÕt ®ãi, c¶nh b÷a c¬m ngµy ®ãi,… + Miªu t¶ t©m lÝ nh©n vËt tinh tÕ nhng béc lé tù nhiªn, ch©n thËt. + Ng«n ng÷ n«ng th«n nhuÇn nhÞ, tù nhiªn. III. Tæng kÕt + Vî nhÆt t¹o ®îc mét t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o, c¸ch kÓ chuyÖn hÊp dÉn, miªu t¶ t©m lÝ nh©n vËt tinh tÕ, ®èi tho¹i sinh ®éng. + TruyÖn thÓ hiÖn ®îc th¶m c¶nh cña nh©n d©n ta trong n¹n ®ãi n¨m 1945. §Æc biÖt thÓ hiÖn ®îc tÊm lßng nh©n ¸i, søc sèng k× diÖu cña con ngêi ngay bªn bê vùc th¼m cña c¸i chÕt vÉn híng vÒ sù sèng vµ kh¸t khao tæ Êm gia ®×nh.

8

TiÕng viÖt: Nh©n vËt giao tiÕp A. Môc tiªu bµi häc N¾m ch¾c kh¸i niÖm nh©n vËt giao tiÕp víi nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ vÞ thÕ x· héi, quan hÖ th©n s¬ cña hä ®èi víi nhau, còng nh÷ng ®Æc ®iÓm kh¸c chi phèi néi dung vµ h×nh thøc lêi nãi cña c¸c nh©n vËt trong o¹t ®éng giao tiÕp. - N©ng cao n¨ng lùc giao tiÕp cña b¶n th©n vµ cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc chiÕn lîc giao tiÕp trong nh÷ng ng÷ c¶nh nhÊt ®Þnh. B. Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn - SGK, SGV - ThiÕt kÕ bµi häc c. c¸ch thøc tiÕn hµnh Gîi ý tr¶ lêi c©u hái, th¶o luËn ; híng dÉn lµm bµi tËp thùc hµnh. d.TiÕn tr×nh d¹y häc - KiÓm tra bµi cò - Bµi míi TiÕt 1 Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Ph©n tÝch c¸c ng÷ liÖu 1. GV gäi 1 HS ®äc ng÷ liÖu 1 (SGK) vµ nªu c¸c yªu cÇu sau (víi HS c¶ líp): a) Ho¹t ®éng giao tiÕp trªn cã nh÷ng nh©n vËt giao tiÕp nµo? Nh÷ng nh©n vËt ®ã cã ®Æc ®iÓm nh thÕ nµo vÒ løa tuæi, giíi tÝnh, tÇng líp x· héi? b) C¸c nh©n vËt giao tiÕp chuyÓn ®æi vai ngêi nãi, vai ngêi nghe vµ lu©n phiªn lît lêi ra Néi dung cÇu cÇn ®¹t I. Ph©n tÝch c¸c ng÷ liÖu 1. Ng÷ liÖu 1 a) Ho¹t ®éng giao tiÕp trªn cã nh÷ng nh©n vËt giao tiÕp lµ: Trµng, mÊy c« g¸i vµ "thÞ". Nh÷ng nh©n vËt ®ã cã ®Æc ®iÓm : - VÒ løa tuæi : Hä ®Òu lµ nh÷ng ngêi trÎ tuæi. - VÒ giíi tÝnh : Trµng lµ nam, cßn l¹i lµ n÷. - VÒ tÇng líp x· héi: Hä ®Òu lµ nh÷ng ngêi d©n lao ®éng nghÑ ®ãi. b) C¸c nh©n vËt giao tiÕp chuyÓn ®æi vai ngêi nãi, vai ngêi nghe vµ lu©n phiªn lît lêi nh sau: - Lóc ®Çu: H¾n (Trµng) lµ ngêi nãi, mÊy c« g¸i lµ ngêi nghe. 9

GV híng dÉn. nghÒ nghiÖp.GV híng dÉn. HS ®äc ®o¹n trÝch vµ tr¶ lêi nh÷ng c©u hái (SGK). c) C¸c nh©n vËt giao tiÕp trªn b×nh ®¼ng vÒ vÞ thÕ x· héi (hä ®Òu lµ nh÷ng ngêi d©n lao ®éng cïng c¶nh ngé). gîi ý vµ tæ chøc. mÊy bµ vî B¸ KiÕn. giíi tÝnh. B¸ KiÕn nãi cho nhiÒu ngêi nghe (trong ®ã cã c¶ ChÝ PhÌo).HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. khi ®· quen hä m¹nh d¹n h¬n. . khi nãi víi mÊy bµ vî. . . b) VÞ thÕ x· héi cña B¸ KiÕn víi tõng 10 . Ng÷ liÖu 2 a) C¸c nh©n vËt giao tiÕp trong ®o¹n v¨n: B¸ KiÕn.TiÕp theo: "ThÞ" lµ ngêi nãi. Trµng vµ "thÞ" lµ ngêi nghe. V× cïng løa tuæi. Trµng (lµ chñ yÕu) vµ mÊy c« g¸i lµ ngêi nghe. … chi phèi lêi nãi cña c¸c nh©n vËt nh thÕ nµo? . nghÒ nghiÖp. Lît lêi ®Çu tiªn cña "thÞ" híng tíi Trµng.GV nhËn xÐt.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. 2. Trµng lµ ngêi nghe. víi d©n lµng. Cßn l¹i. gîi ý vµ tæ chøc. e) Nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ vÞ thÕ x· héi. 2. . . DÇn dÇn. kh¼ng ®Þnh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn sai.Cuèi cïng: "ThÞ" lµ ngêi nãi. kh¼ng ®Þnh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn sai. d©n lµng vµ ChÝ PhÌo.GV nhËn xÐt. B¸ KiÕn nãi víi mét ngêi nghe trong trêng hîp quay sang nãi víi ChÝ PhÌo. quan hÖ th©n-s¬. . løa tuæi. víi LÝ Cêng.… chi phèi lêi nãi cña c¸c nh©n vËt khi giao tiÕp. . Ban ®Çu cha quen nªn chØ lµ trªu ®ïa th¨m dß. løa tuæi. . . l¹i cïng c¶nh ngé nªn c¸c nh©n vËt giao tiÕp tá ra rÊt suång s·.TiÕp theo: Trµng lµ ngêi nãi. giíi tÝnh. "thÞ" lµ ngêi nghe. c¸c nh©n vËt giao tiÕp trªn cã quan hÖ hoµn toµn xa l¹. b×nh ®¼ng vÒ vÞ thÕ x· héi.sao? Lît lêi ®Çu tiªn cña "thÞ" híng tíi ai? c) C¸c nh©n vËt giao tiÕp trªn cã b×nh ®¼ng vÒ vÞ thÕ x· héi kh«ng? d) C¸c nh©n vËt giao tiÕp trªn cã quan hÖ xa l¹ hay th©n t×nh khi b¾t ®Çu cuéc giao tiÕp? e) Nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ vÞ thÕ x· héi. d) Khi b¾t ®Çu cuéc giao tiÕp. quan hÖ th©n-s¬.TiÕp theo: MÊy c« g¸i lµ ngêi nãi.

B¸ KiÕn lµ "cô lín". thuéc tÇng líp trªn. anh (chÞ) rót ra nh÷ng nhËn xÐt g× vÒ nh©n vËt giao tiÕp trong ho¹t ®éng ngêi nghe: + Víi mÊy bµ vî. B¸ KiÕn ®· ®¹t ®îc môc ®Ých vµ hiÖu qu¶ giao tiÕp. Trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷. c) §èi víi ChÝ PhÌo. cô qu¸t con nhng thùc chÊt còng lµ ®Ó xoa dÞu ChÝ PhÌo.B¸ KiÕn lµ chång (chñ gia ®×nh) nªn "qu¸t".Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc rót ra nhËn xÐt . lêi nãi cã vÎ t«n träng (c¸c «ng. võa lµ kÎ ®· ®Èy ChÝ PhÌo vµo tï. + N©ng vÞ thÕ ChÝ PhÌo lªn ngang hµng víi m×nh ®Ó xoa dÞu ChÝ. c¸c nh©n vËt giao tiÕp thêng ®æi vai lu©n phiªn lît lêi víi nhau. võa dç dµnh võa cã vÎ ®Ò cao.GV nªu c©u hái vµ gîi ý: Tõ viÖc t×m hiÓu c¸c ng÷ liÖu trªn.B¸ KiÕn lµ cha. + Dïng lêi nãi ngät nh¹t ®Ó vuèt ve. + Víi LÝ Cêng. NhËn xÐt vÒ nh©n vËt giao tiÕp trong ho¹t ®éng giao tiÕp. D¹ng nãi. + Víi d©n lµng. B¸ KiÕn thùc hiÖn nhiÒu chiÕn lîc giao tiÕp: + §uæi mäi ngêi vÒ ®Ó c« lËp ChÝ PhÌo. c¸c nh©n vËt giao tiÕp xuÊt hiÖn trong vai ngêi nãi hoÆc ngêi nghe. §Õn nh ChÝ PhÌo. + Víi ChÝ PhÌo. Nh÷ng ngêi nghe trong cuéc héi tho¹i víi B¸ KiÕn ®Òu r¨m r¾p nghe theo lêi B¸ KiÕn. m¬n trín ChÝ. coi träng. d) Víi chiÕn lîc giao tiÕp nh trªn. hung h·n lµ thÕ mµ cuèi cïng còng bÞ khuÊt phôc. c¸c bµ) nhng thùc chÊt lµ ®uæi (vÒ ®i th«i chø! Cã g× mµ xóm l¹i thÕ nµy?).B¸ KiÕn võa lµ «ng chñ cò. II. Vai ngêi nghe cã thÓ gåm nhiÒu 11 . kÎ mµ lóc nµy ChÝ PhÌo ®Õn "¨n v¹". B¸ KiÕn võa th¨m dß. 1.

Néi dung cÇn ®¹t I. v¨n hãa.GV nhËn xÐt vµ tãm t¾t nh÷ng néi dung c¬ b¶n. H¸ch dÞch. .SGK). qu¸t n¹t (xng h« mµy tao. . Van xin.… ) chi phèi lêi nãi (néi dung vµ h×nh thøc ng«n ng÷). v¨n hãa. 2. nghÒ. 3. híng dÉn ph©n tÝch.HS th¶o luËn vµ tr¶ lêi. m«i trêng x· héi. Trong giao tiÕp. .§¸m ®«ng. nhÊn m¹nh nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n. . c¸c nh©n vËt giao tiÕp tïy ng÷ c¶nh mµ lùa chän chiÕn lîc giao tiÕp phï hîp ®Ó ®¹t môc ®Ých vµ hiÖu qu¶. giíi. giíi tÝnh.HS th¶o luËn.thõa lÖnh quan b¾t ngêi ®i xem ®¸ bãng.GV gîi ý. Quan hÖ gi÷a c¸c nh©n vËt giao tiÕp cïng víi nh÷ng ®Æc ®iÓm kh¸c biÖt (tuæi.HS ®äc ®o¹n trÝch. .… cña c¸c 12 .vèn sèng. . LuyÖn tËp Bµi tËp 1: Anh MÞch VÞ thÕ KÎ díi. c©u lÖnh…) Bµi tËp 2: Ph©n tÝch Bµi tËp 2: mèi quan hÖ gi÷a ®Æc §o¹n trÝch gåm c¸c nh©n vËt giao ®iÓm vÒ vÞ thÕ x· héi. tr×nh bµy. cã trêng hîp ngêi nghe kh«ng håi ®¸p lêi ngêi nãi. . qu¸t.n¹n x· héi nh©n bÞ b¾t ®i xem ®¸ bãng. ngêi.Viªn ®éi sÕp T©y. TiÕt 2 Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: LuyÖn tËp Bµi tËp 1: Ph©n tÝch sù chi phèi cña vÞ thÕ x· héi ë c¸c nh©n vËt ®èi víi lêi nãi cña hä trong ®o¹n trÝch (môc 1.GV nhËn xÐt. l¹y…) ¤ng LÝ BÒ trªn. tiÕp: nghÒ nghiÖp.giao tiÕp? . Lêi nãi nhón nhêng (gäi «ng.

nh©n vËt giao tiÕp ®Æc ®iÓm trong nãi cña tõng ngêi ®o¹n trÝch (môc SGK).

víi - Quan Toµn quyÒn Ph¸p. lêi Mèi quan hÖ gi÷a ®Æc ®iÓm vÒ vÞ ë thÕ x· héi, nghÒ nghiÖp, giíi tÝnh, v¨n 2- hãa,… cña c¸c nh©n vËt giao tiÕp víi ®Æc ®iÓm trong lêi nãi cña tõng ngêi: - Chó bÐ: trÎ con nªn chó ý ®Õn c¸i - HS ®äc ®o¹n trÝch. mò, nãi rÊt ngé nghÜnh. - GV gîi ý, híng dÉn - ChÞ con g¸i: phô n÷ nªn chó ý ®Õn ph©n tÝch. c¸ch ¨n mÆc (c¸i ¸o dµi), khen víi vÎ - HS th¶o luËn, tr×nh thÝch thó. bµy. - Anh sinh viªn: ®ang häc nªn chó ý - GV nhËn xÐt, nhÊn ®Õn viÖc diÔn thuyÕt, nãi nh mét dù m¹nh nh÷ng ®iÓm c¬ ®o¸n ch¾c ch¾n. b¶n. - B¸c cu li xe: chó ý ®«i ñng. - Nhµ nho: d©n lao ®éng nªn chó ý ®Õn tíng m¹o, nãi b»ng mét c©u thµnh ng÷ th©m nho. KÕt hîp víi ng«n ng÷ lµ nh÷ng cö chØ ®iÖu bé, c¸ch nãi. §iÓm chung lµ ch©m biÕm, mØa mai. Bµi tËp 3: §äc ng÷ liÖu (môc 3- SGK), ph©n tÝch theo nh÷ng yªu cÇu: a) Quan hÖ gi÷a bµ l·o hµng xãm vµ chÞ dËu. §iÒu ®ã chi phèi lêi nãi vµ c¸ch nãi cña 2 ngêi ra sao? b) Ph©n tÝch sù t¬ng t¸c vÒ hµnh ®éng nãi gi÷a lît lêi cña 2 nh©n vËt giao tiÕp. c) NhËn xÐt vÒ nÐt v¨n hãa ®¸ng tr©n träng qua lêi nãi, c¸ch nãi cña c¸c nh©n vËt. HS ®äc ®o¹n trÝch. GV Bµi tËp 3: a) Quan hÖ gi÷a bµ l·o hµng xãm vµ chÞ dËu lµ quan hÖ hµng xãm l¸ng giÒng th©n t×nh. §iÒu ®ã chi phèi lêi nãi vµ c¸ch nãi cña 2 ngêi- th©n mËt: + Bµ l·o: b¸c trai, anh Êy,… + ChÞ DËu: c¶m ¬n, nhµ ch¸u, cô,… b) Sù t¬ng t¸c vÒ hµnh ®éng nãi gi÷a lît lêi cña 2 nh©n vËt giao tiÕp: Hai nh©n vËt ®æi vai lu©n phiªn nhau. c) NÐt v¨n hãa ®¸ng tr©n träng qua lêi nãi, c¸ch nãi cña c¸c nh©n vËt: t×nh lµng nghÜa xãm, tèi löa t¾t ®Ìn cã nhau.

13

gîi ý, híng dÉn ph©n tÝch. HS th¶o luËn, tr×nh bµy. GV nhËn xÐt, nhÊn m¹nh nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n. Ho¹t ®éng 2: Cñng cè lÝ thuyÕt

II. Cñng cè lÝ thuyÕt CÇn n¾m v÷ng nh÷ng néi dung sau: 1. Vai trß cña nh©n vËt giao tiÕp. GV cñng cè lÝ thuyÕt 2. Quan hÖ x· héi vµ nh÷ng ®Æc vµ giao viÖc cho HS. ®iÓm cña nh©n vËt giao tiÕp chi phèi lêi nãi. 3. ChiÕn lîc giao tiÕp phï hîp.

Lµm v¨n: ViÕt bµi lµm v¨n sè 5: nghÞ luËn v¨n häc A- Môc tiªu bài häc Giúp HS: - Củng cố và nâng cao trình độ làm văn nghị luận về các mặt: xác định đề, lập dàn ý, diễn đạt. - Viết được bài văn nghị luận văn học thể hiện ý kiến của mình một cách rõ ràng, mạch lạc, có sức thuyết phục. B- Ph¬ng ph¸p và ph¬ng tiÖn d¹y häc 1. Phương pháp dạy học: Bài học tập trung vào nghị luận một vấn đề văn học. => Lưu ý HS ôn lại những tri thức về nghị luận, về thao tác lập luận,...để HS biết cách lập luận một cách chặt chẽ, nêu luận điểm rõ ràng, đưa dẫn chứng thuyết phục,hấp dẫn. 2. Phương tiện dạy học: SGK, GA, ... C- Néi dung, tiÕn tr×nh lªn líp 1. Ổn định, kiểm tra sĩ số lớp. 2. Ra đề làm văn cho HS: GV có thể vận dụng theo đề bài trong SGK hoặc tự ra đề cho phù với đối tượng học sinh. 14

Đề 1 SGK: Trong một bức thư luận về văn chương, Nguyễn Văn Siêu có viết: “Văn chương (...) có loại đáng thờ. Có loại không đáng thờ. Loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương. Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người”. Hãy phát biểu ý kiến về quan niệm trên. 3. Hướng dẫn HS xác định đề: Căn cứ vào SGK và SGV để hướng dẫn HS viết đúng hướng, đúng trọng tâm. Gîi ý mét sè ®Ò tham kh¶o. §Ò 1: Anh (chÞ) hiÓu thÕ nµo vÒ ý kiÕn sau cña nhµ th¬ Xu©n DiÖu: "Th¬ lµ hiÖn thùc, th¬ lµ cuéc ®êi, th¬ cßn lµ th¬ n÷a". Gîi ý: Bµi viÕt cÇn cã nh÷ng luËn ®iÓm sau: + Th¬ lµ hiÖn thùc. + Th¬ lµ cuéc ®êi. + Mèi quan hÖ gi÷a th¬ víi hiÖn thùc, cuéc ®êi. + Th¬ cßn lµ th¬ n÷a. Tøc lµ th¬ cßn cã nh÷ng ®Æc trng riªng: c¶m xóc, h×nh tîng, ng«n ng÷, nh¹c ®iÖu,… §Ò 2: B×nh luËn ý kiÕn cña Nam Cao: "Mét t¸c phÈm thËt cã gi¸ trÞ ph¶i vît lªn trªn tÊt c¶ bê câi, giíi h¹n, ph¶i lµ t¸c phÈm chung cho c¶ loµi ngêi. Nã ph¶i chøa ®ùng mét c¸i g× lín lao, m¹nh mÏ, võa ®au ®ín l¹i võa phÊn khëi. Nã ca tông lßng th¬ng, t×nh b¸c ¸i, sù c«ng b×nh. Nã lµm cho con ngêi ngµy cµng ngêi h¬n" (Nam Cao- §êi thõa) Gîi ý: Bµi viÕt cÇn cã nh÷ng luËn ®iÓm sau: + "Mét t¸c phÈm thËt sù cã gi¸ trÞ ph¶i vît lªn trªn tÊt c¶ bê câi, giíi h¹n, ph¶i lµ t¸c phÈm chung cho c¶ loµi ngêi". §ã lµ søc sèng cña t¸c phÈm v¨n häc. T¸c phÈm v¨n häc vît lªn giíi h¹n kh«ng gian, thêi gian. + "Mét t¸c phÈm thËt cã gi¸ trÞ ph¶i chøa ®ùng mét c¸i g× lín lao m¹nh mÏ, võa ®au ®ín l¹i võa phÊn khëi". §©y chÝnh lµ gi¸ trÞ néi dung vµ t¸c ®éng tinh thÇn, t¸c dông gi¸o dôc cña t¸c phÈm v¨n häc. - Ph¶i ®Æt ®îc nh÷ng vÊn ®Ò lín lao chÝnh lµ néi dung ph¶n ¸nh hiÖn thùc cña t¸c phÈm vµ t×nh c¶m cña nhµ v¨n tríc hiÖn thùc Êy.

15

t×nh b¸c ¸i. + §Æc biÖt mét t¸c phÈm cã gi¸ trÞ ph¶i "ca tông lßng th¬ng. T¸c phÈm v¨n häc thËt sù cã gi¸ trÞ cßn ph¶i mang gi¸ trÞ nh©n ®¹o tÝch cùc. Hµ Néi 1962) Gîi ý: + §o¹n th¬ mang ©m hëng sö thi."M¹nh mÏ. Vui lªn ViÖt B¾c. Nã lµm cho con ngêi gÇn ngêi h¬n". nghÜa lµ ph¶i tham gia ®Êu tranh c¶i t¹o x· héi. Vui tõ §ång Th¸p. + Chó ý khai th¸c c¸c thñ ph¸p nghÖ thuËt: . phÊn khëi" lµ søc m¹nh lay ®éng t©m hån con ngêi cña t¸c phÈm v¨n ch¬ng. D©n c«ng ®á ®uèc tõng ®oµn. §Ìn pha bËt s¸ng nh ngµy mai lªn.V¨n häc cßn ph¶i ch¾p c¸nh. më ®êng cho con ngêi.. 16 . Qu©n ®i ®iÖp ®iÖp trïng trïng. An Khª. mçi con ngêi. lµ h¹t nh©n c¬ b¶n cña mét t¸c phÈm cã gi¸ trÞ. tiªu diÖt c¸i ¸c. Cã nh vËy míi "ca tông lßng thên. ¸nh sao ®Çu sóng b¹n cïng mò nan. §©y lµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o vµ chøc n¨ng nh©n ®¹o hãa con ngêi cña t¸c phÈm v¨n häc. miªu t¶ khÝ thÕ chiÕn th¾ng cña d©n téc ta trong kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p. ®Ìo De. nhng cha ®ñ. nói Hång ( ViÖt B¾c. §Ò 3: Ph©n tÝch ®o¹n th¬ sau trong bµi ViÖt B¾c cña Tè H÷u: Nh÷ng ®êng ViÖt B¾c cña ta. Cã nh vËy t¸c phÈm v¨n häc míi ®¹t gi¸ trÞ nh©n ®¹o tÝch cùc. ph¶i lµ mét thø vò khÝ chèng bÊt c«ng. NXB V¨n häc. t×m ®êng ®i cho mçi sè phËn. søc m¹nh rung chuyÓn nói rõng.HÖ thèng tõ l¸y: "rÇm rËp". . Tin vui chiÕn th¾ng tr¨m miÒn. §iÖn Biªn vui vÒ. ®au ®ín. + B×nh luËn n©ng cao vÊn ®Ò: . Hßa B×nh.… gîi t¶ sù v« tËn cña ®oµn qu©n vµ cña c¸ch m¹ng.ý kiÕn cña Nam Cao hoµn toµn ®óng. Bíc ch©n n¸t ®¸ mu«n tµn löa bay. sù c«ng b×nh. §ã lµ ®iÒu cèt lâi. T©y B¾c. t×nh b¸c ¸i" mét c¸ch tÝch cùc. "®iÖp ®iÖp trïng trïng". §ªm ®ªm rÇm rËp nh lµ ®Êt rung. Ngh×n ®ªm th¨m th¼m s¬ng dµy.

®i theo tiÕng gäi cña §¶ng. chiÕn c«ng nèi tiÕp chiÕn c«ng. Èn dô k× vÜ. KiÓm tra bµi cò 2.. phi thêng: ¸nh sao ®Çu sóng. NghÖ thuËt trÇn thuËt linh ho¹t. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1. Tæ chøc bµi míi 17 .Tµi liÖu tham kh¶o C. qu¸ tr×nh ngêi d©n c¸c d©n téc thiÓu sè thøc tØnh c¸ch m¹ng vµ vïng lªn tù gi¶i phãng ®êi m×nh.HiÓu ®îc cuéc sèng c¬ cùc. B. An Khª. nói Hång.N¾m ®îc nh÷ng ®ãng gãp riªng cña nhµ v¨n trong nghÖ thuËt kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch c¸c nh©n vËt. lêi v¨n tinh tÕ. s¸ch gi¸o viªn . . mu«n tµn löa bay.… . mang mµu s¾c d©n téc vµ giµu chÊt th¬. Ph¬ng ph¸p d¹y häc . ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . niÒm vui nèi tiÕp niÒm vui.Nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh. §iÖn Biªn.NghÖ thuËt liÖt kª ®Þa danh g¾n víi nh÷ng chiÕn c«ng: Hßa B×nh.Gîi t×m. sù tinh tÕ trong diÔn t¶ cuéc sèng néi t©m. Môc tiªu bµi häc . ph©n tÝch. tæng hîp D. Bíc ch©n n¸t ®¸. + Tæng hîp kh¸i qu¸t gi¸ trÞ cña ®o¹n th¬. T©y B¾c. ViÖt B¾c. so s¸nh. §Ìn pha bËt s¸ng nh ngµy mai lªn.S¸ch gi¸o khoa. tËp qu¸n vµ c¸ tÝnh ngêi M«ng.ThiÕt kÕ bµi häc. §ång Th¸p. tèi t¨m cña ®ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè vïng cao díi ¸ch ¸p bøc k×m kÑp cña thùc d©n vµ chóa ®Êt thèng trÞ. . ®äc v¨n: vî chång a phñ T« Hoµi A. D©n c«ng ®á ®uèc. Së trêng cña nhµ v¨n trong quan s¸t nh÷ng nÐt l¹ vÒ phong tôc. diÔn t¶ c¸i n¸o nøc vµ nh÷ng chiÕn th¾ng dån dËp. ®Ìo De.

Nhµ nghÌo (1944). T¸c gi¶ T« Hoµi tªn khai sinh lµ NguyÔn Sen. Hµ §«ng (nay lµ Hµ T©y) nhng «ng sinh ra vµ lín lªn ë quª ngo¹i: lµng NghÜa §«.Cuéc ®êi. . §äc phÈm + §äc. TruyÖn T©y B¾c (1953). huyÖn Tõ Liªm. §äc vµ tãm t¾t v¨n b¶n t¸c phÈm tãm t¾t v¨n b¶n t¸c 1. næi tiÕng víi truyÖn ®ång tho¹i DÕ mÌn phiªu lu kÝ. O chuét (1942).XuÊt xø truyÖn Vî chång A Phñ cña T« Hoµi. TËp truyÖn ®îc tÆng gi¶i nhÊt. + §äc diÔn c¶m mét sè ®o¹n ë líp. ¤ng sinh n¨m 1920. phñ Hoµi §øc. 1. tØnh Hµ §«ng (nay lµ phêng NghÜa §«. dùa vµo nh÷ng hiÓu biÕt cña b¶n th©n ®Ó tr×nh bµy nh÷ng nÐt c¬ b¶n vÒ: . MiÒn T©y (1967). Mét sè t¸c phÈm tiªu biÓu cña T« Hoµi nh: DÕ mÌn phiªu lu kÝ (1941). Lèi trÇn thuËt cña T« Hoµi rÊt hãm hØnh. HS ®äc phÇn TiÓu dÉn. XuÊt xø t¸c phÈm Vî chång A Phñ in trong tËp truyÖn T©y B¾c (1954).… 2. GV ®äc mÉu 1 ®o¹n. ¤ng rÊt cã së trêng vÒ lo¹i truyÖn phong tôc vµ håi kÝ. T×m hiÓu chung 1. Néi dung cÇn ®¹t I. sù nghiÖp v¨n häc vµ phong c¸ch s¸ng t¸c cña T« Hoµi.gi¶i thëng Héi v¨n nghÖ ViÖt Nam 1954.hiÓu tríc ë nhµ. T« Hoµi ®îc nhµ níc tÆng gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt.1955 Ho¹t ®éng 2: §äc vµ II. sinh ®éng. T« Hoµi lµ mét nhµ v¨n lín s¸ng t¸c nhiÒu thÓ lo¹i.Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung 1. quËn CÇu GiÊy Hµ Néi) T« Hoµi viÕt v¨n tõ tríc c¸ch m¹ng. HS cã giäng ®äc tèt ®äc nèi tiÕp mét sè 18 . Quª néi ë Thanh Oai. N¨m 1996. Sè lîng t¸c phÈm cña T« Hoµi ®¹t kØ lôc trong nÒn v¨n häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i.

®o¹n. 2. Trªn c¬ së ®äc vµ chuÈn bÞ bµi ë nhµ, HS tãm t¾t t¸c phÈm.

2. Tãm t¾t CÇn ®¶m b¶o mét sè ý chÝnh: + MÞ, mét c« g¸i xinh ®Ñp, yªu ®êi, cã kh¸t väng ù do, h¹nh phóc bÞ b¾t vÒ lµm con d©u g¹t nî cho nhµ Thèng lÝ P¸ Tra. + Lóc ®Çu MÞ ph¶n kh¸ng nhng dÇn dÇn trë nªn tª liÖt, chØ "lïi lòi nh con rïa nu«i trong xã cöa". + §ªm t×nh mïa xu©n ®Õn, MÞ muèn ®i ch¬i nhng bÞ A Sö (chång MÞ) trãi ®øng vµo cét nhµ. + A Phñ v× bÊt b×nh tríc A Sö nªn ®· ®¸nh nhau vµ bÞ b¾t, bÞ ph¹t v¹ vµ trë thµnh kÎ ë trõ nî cho nhµ Thèng lÝ. + Kh«ng may hæ vå mÊt 1 con bß, A Phñ ®· bÞ ®¸nh, bÞ trãi ®øng vµo cäc ®Õn gÇn chÕt. + MÞ ®· c¾t d©y trãi cho A Phñ, 2 ngêi ch¹y trèn ®Õn PhiÒng Sa. + MÞ vµ A Phñ ®îc gi¸c ngé, trë thµnh du kÝch. Ho¹t ®éng 3: Tæ III. §äc- hiÓu chøc ®äc- hiÓu v¨n b¶n 1. T×m hiÓu nh©n vËt MÞ 1. HS ®äc ®o¹n ®Çu a) MÞ- c¸ch giíi thiÖu cña t¸c gi¶ v¨n b¶n, nhËn xÐt c¸ch "Ai ë xa vÒ …" giíi thiÖu nh©n vËt MÞ, + MÞ xuÊt hiÖn kh«ng ph¶i ë phÝa c¶nh ngé cña MÞ, ch©n dung ngo¹i h×nh mµ ë phÝa nh÷ng ®µy ®äa tñi th©n phËn- mét th©n phËn qu¸ nghiÖt cùc khi MÞ bÞ b¾t lµm ng·- mét con ngêi bÞ xÕp lÉn víi nh÷ng con d©u g¹t nî cho nhµ vËt v« tri gi¸c (t¶ng ®¸, tµu ngùa,…)Thèng lÝ P¸ Tra. mét th©n phËn ®au khæ, Ðo le. + MÞ kh«ng nãi, chØ "lïi lòi nh con rïa - HS th¶o luËn vµ ph¸t nu«i trong xã cöa". Ngêi ®µn bµ Êy bÞ biÓu tù do. GV ®Þnh h- cÇm tï trong ngôc thÊt tinh thÇn, n¬i íng, nhËn xÐt, nhÊn lui vµo lui ra chØ lµ "mét c¨n buång 19

m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn cha chÝnh x¸c.

2. GV tæ chøc cho HS t×m nh÷ng chi tiÕt cho thÊy søc sèng tiÒm Èn trong MÞ vµ nhËn xÐt. - GV gîi ý: H×nh ¶nh mét c« MÞ khi cßn ë nhµ? Ph¶n øng cña MÞ khi vÒ nhµ Thèng lÝ? - HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t biÓu ý kiÕn.

kÝn mÝt chØ cã mét chiÕc cöa sæ, mét lç vu«ng b»ng bµn tay" §· bao n¨m råi, ngêi ®µn bµ Êy ch¼ng biÕt ®Õn mïa xu©n, ch¼ng ®i ch¬i tÕt… + "Sèng l©u trong c¸i khæ MÞ còng ®· quen råi", "MÞ tëng m×nh còng lµ con tr©u, m×nh còng lµ con ngùa", MÞ chØ "cói mÆt, kh«ng nghÜ ngîi", chØ "nhí ®i nhí l¹i nh÷ng viÖc gièng nhau". MÞ kh«ng cßn ý thøc ®îc vÒ thêi gian, tuæi t¸c vµ cuéc sèng. MÞ sèng nh mét cç m¸y, mét thãi quen v« thøc. MÞ v« c¶m, kh«ng t×nh yªu, kh«ng kh¸t väng, thËm chÝ kh«ng cßn biÕt ®Õn khæ ®au. §iÒu ®ã cã søc ¸m ¶nh ®èi víi ®éc gi¶, gieo vµo lßng ngêi nh÷ng xãt th¬ng. b) MÞ- mét søc sèng tiÒm Èn: + Nhng ®©u ®ã trong câi s©u t©m hån ngêi ®µn bµ c©m lÆng v× c¬ cùc, khæ ®au Êy vÉn tiÒm Èn mét c« MÞ ngµy xa, mét c« MÞ trÎ ®Ñp nh ®ãa hoa rõng ®Çy søc sèng, mét ngêi con g¸i trÎ trung giµu ®øc hiÕu th¶o. Ngµy Êy, t©m hån yªu ®êi cña MÞ göi vµo tiÕng s¸o "MÞ thæi s¸o giái, thæi l¸ còng hay nh thæi s¸o". + ë MÞ, kh¸t väng t×nh yªu tù do lu«n lu«n m·nh liÖt. NÕu kh«ng bÞ b¾t lµm con d©u g¹t nî, kh¸t väng cña MÞ sÏ thµnh hiÖn thùc bëi "trai ®Õn ®øng nh½n c¶ ch©n v¸ch ®Çu buång MÞ". MÞ ®· tõng håi hép khi nghe tiÕng gâ cöa cña ngêi yªu. MÞ ®· bíc theo kh¸t väng cña t×nh yªu nhng kh«ng ngê sím r¬i vµo c¹m bÉy. + BÞ b¾t vÒ nhµ Thèng lÝ, MÞ ®Þnh tù tö. MÞ t×m ®Õn c¸i chÕt chÝnh lµ c¸ch ph¶n kh¸ng duy nhÊt cña mét con 20

3. GV tæ chøc cho HS ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ nghÖ thuËt miªu t¶ nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn sù håi sinh cña MÞ, ®Æc biÖt lµ tiÕng s¸o vµ diÔn biÕn t©m tr¹ng MÞ trong ®ªm t×nh mïa xu©n. - HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. - GV ®Þnh híng, nhËn xÐt, nhÊn m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn

ngêi cã søc sèng tiÒm tµng mµ kh«ng thÓ lµm kh¸c trong hoµn c¶nh Êy. "MÊy th¸ng rßng ®ªm nµo MÞ còng khãc", MÞ trèn vÒ nhµ cÇm theo mét n¾m l¸ ngãn. ChÝnh kh¸t väng ®îc sèng mét cuéc sèng ®óng nghÜa cña nã khiÕn MÞ kh«ng muèn chÊp nhËn cuéc sèng bÞ chµ ®¹p, cuéc sèng lÇm than, tñi cùc, bÞ ®èi xö bÊt c«ng nh mét con vËt. + TÊt c¶ nh÷ng phÈm chÊt trªn ®©y sÏ lµ tiÒn ®Ò, lµ c¬ së cho sù trçi dËy cña MÞ sau nµy. Nhµ v¨n miªu t¶ nh÷ng tè chÊt nµy ë MÞ khiÕn cho c©u chuyÖn ph¸t triÓn theo mét l« gÝc tù nhiªn, hîp lÝ. ChÕ ®é phong kiÕn nghiÖt ng· cïng víi t tëng thÇn quyÒn cã thÓ giÕt chÕt mäi íc m¬, kh¸t väng, lµm tª liÖt c¶ ý thøc lÉn c¶m xóc con ngêi nhng tõ trong s©u th¼m, c¸i b¶n chÊt ngêi vÉn lu«n tiÒm Èn vµ ch¾c ch¾n nÕu cã c¬ héi sÏ thøc dËy, bïng lªn. c) MÞ- sù trçi dËy cña lßng ham sèng vµ kh¸t väng h¹nh phóc + Nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn sù håi sinh cña MÞ: - "Nh÷ng chiÕc v¸y hoa ®· ®em ph¬i trªn mám ®¸, xße nh con bím sÆc sì, hoa thuèc phiÖn võa në tr¾ng l¹i ®æi ra mµu ®á hau, ®á thËm råi sang mµu tÝm man m¸c". - "§¸m trÎ ®îi tÕt ch¬i quay cêi Çm trªn s©n ch¬i tríc nhµ" còng cã nh÷ng t¸c ®éng nhÊt ®Þnh ®Õn t©m lÝ cña MÞ. - Rîu lµ chÊt xóc t¸c trùc tiÕp ®Ó t©m hån yªu ®êi, kh¸t sèng cña MÞ trçi dËy. "MÞ ®· lÊy hò rîu uèng õng ùc 21

.DÊu hiÖu ®Çu tiªn cña viÖc sèng l¹i 22 . ngµy ®ªm ®· thæi s¸o ®i theo MÞ hÕt nói nµy sang nói kh¸c".cha chÝnh x¸c."TiÕng s¸o gäi b¹n cø thiÕt tha. TiÕng s¸o lµ biÓu tîng cña kh¸t väng t×nh yªu tù do."MÞ nghe tiÕng s¸o väng l¹i. nh÷ng ®¸m ch¬i". lµ ngän giã thæi bïng lªn ®èn löa tëng ®· nguéi t¾t. tiÕng s¸o cã mét vai trß ®Æc biÖt quan träng. thæi l¸ còng hay nh thæi s¸o. + DiÔn biÕn t©m tr¹ng MÞ trong ®ªm t×nh mïa xu©n: .T« Hoµi ®· miªu t¶ tiÕng s¸o nh mét dông ý nghÖ thuËt ®Ó lay tØnh t©m hån MÞ. Tho¹t tiªn. tiÕng s¸o cßn "lÊp lã". thiÕt tha. MÞ thæi s¸o giái… MÞ uèn chiÕc l¸ trªn m«i. . + Trong ®o¹n diÔn t¶ t©m tr¹ng håi sinh cña MÞ. "löng l¬" ®Çu nói. Cã biÕt bao nhiªu ngêi mª. H¬i men ®· d×u t©m hån MÞ theo tiÕng s¸o. båi håi". tõng b¸t mét". "tai MÞ v¼ng tiÕng s¸o gäi b¹n ®Çu lµng".… . "trong ®Çu MÞ rËp rên tiÕng s¸o". Sau ®ã. båi håi. "MÞ vÉn nghe tiÕng s¸o ®a MÞ ®i theo nh÷ng cuéc ch¬i. "mµ tiÕng s¸o gäi b¹n yªu vÉn löng l¬ bay ngoµi ®êng". ngoµi ®êng. "Ngµy tríc. ®· theo s¸t diÔn biÕn t©m tr¹ng MÞ. MÞ ngåi nhÈm thÇm bµi h¸t cña ngêi ®ang thæi". nuèt hËn. "ngoµi ®Çu nói lÊp lã ®· cã tiÕng ai thæi s¸o". MÞ võa nh uèng cho h¶ giËn võa nh uèng hËn. tiÕng s¸o ®· th©m nhËp vµo thÕ giíi néi t©m cña MÞ vµ cuèi cïng tiÕng s¸o trë thµnh lêi mêi gäi tha thiÕt ®Ó råi t©m hån MÞ bay theo tiÕng s¸o.

Ph¶n øng ®Çu tiªn cña MÞ lµ: "nÕu cã n¾m l¸ ngãn rong tay MÞ sÏ ¨n cho chÕt".MÞ quªn h¼n sù cã mÆt cña A Sö. MÞ ®· ý thøc ®îc t×nh c¶nh ®au xãt cña m×nh. MÞ vÉn cßn trÎ l¾m. tiÕng s¸o vÉn d×u t©m hån MÞ "®i theo nh÷ng cuéc ch¬i.T« Hoµi ®· ®Æt sù håi sinh cña MÞ vµo t×nh huèng bi kÞch: kh¸t väng m·nh liÖt. víi tay lÊy c¸i v¸y hoa v¾t ë phÝa trong v¸ch". . GV tæ chøc cho HS d) MÞ tríc c¶nh A Phñ bÞ trãi ph©n tÝch diÔn biÕn + Tríc c¶nh A Phñ bÞ trãi.®ã lµ MÞ nhí l¹i qu¸ khø. MÞ muèn th¾p lªn ¸nh s¸ng cho cuéc ®êi t¨m tèi cña m×nh. . bÞ trãi chÆt vÉn kh«ng thÓ chÕt mµ lu«n lu«n ©m Ø. 4. lßng ®ét nhiªn vui síng nh nh÷ng ®ªm tÕt ngµy tríc". .Hµnh ®éng nµy ®Èy tíi hµnh ®éng tiÕp: MÞ "quÊn tãc l¹i.Tõ nh÷ng s«i sôc trong t©m t ®· dÉn MÞ tíi hµnh ®éng "lÊy èng mì s¾n mét miÕng bá thªm vµo ®Üa dÇu". MÞ muèn ®i ch¬i". Qua ®©y. Nh÷ng giät níc m¾t tëng ®· c¹n kiÖt v× ®au khæ ®· l¹i cã thÓ l¨n dµi. nhµ v¨n muèn ph¸t biÓu mét t tëng: søc sèng cña con ngêi cho dï bÞ giÉm ®¹p. ban ®Çu t©m tr¹ng MÞ tríc c¶nh MÞ hoµn toµn v« c¶m: "MÞ vÉn th¶n 23 . . MÞ muèn th¾p lªn ¸nh s¸ng cho c¨n phßng bÊy l©u chØ lµ bãng tèi. chØ gÆp dÞp lµ bïng lªn. nhí vÒ h¹nh phóc ng¾n ngñi trong cuéc ®êi tuæi trÎ cña m×nh vµ niÒm ham sèng trë l¹i "MÞ thÊy ph¬i phíi trë l¹i. "MÞ cßn trÎ l¾m. .hiÖn thùc phò phµng khiÕn cho søc sèng ë MÞ cµng thªm phÇn d÷ déi. nh÷ng ®¸m ch¬i". quªn h¼n m×nh ®ang bÞ trãi.

T×m hiÓu nh©n vËt A Phñ a) Sù xuÊt hiÖn cña A Phñ A Phñ xuÊt hiÖn trong cuéc ®èi ®Çu víi A Sö: "Mét ngêi to lín ch¹y vôt ra vung tay nÐm con quay rÊt to vµo 24 . tÊt c¶ ®· khiÕn cho hµnh ®éng cña MÞ mang tÝnh tÊt yÕu. nã ®· tiÕp thªm cho MÞ søc m¹nh vïng tho¸t khái sè phËn m×nh. Søc sèng Êy ®· trçi dËy. nhËn xÐt. th©n phËn. 2. Qua tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®· t×m hiÓu. "ph¶i chÕt trªn c¸i cäc Êy". ®Þnh híng vµo mét sè ý chÝnh 6. §iÒu ®ã cho thÊy MÞ lµ c« g¸i cã ®êi sèng néi t©m ©m thÇm mµ m¹nh mÏ. bÞ ®Èy vµo t×nh c¶nh bi ®¸t. nhÊn m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn cha chÝnh x¸c. c¸i ý nghÜ Êy vÉn cßn ®uæi theo MÞ: "ë ®©y th× chÕt mÊt". Nhng trong MÞ vÉn tiÒm tµng søc sèng. e) Tãm l¹i MÞ lµ c« g¸i trÎ ®Ñp. MÞ còng rÊt lo l¾ng. xãt xa cho m×nh. nhËn ra m×nh.GV ®Þnh híng. triÒn miªn trong kiÕp sèng n« lÖ. 5. t¸o b¹o. HS rót ra nhËn xÐt tæng qu¸t vÒ nh©n vËt MÞ .GV nhËn xÐt. lín lao.HS ph¸t biÓu tù do. MÞ dÇn dÇn bÞ tª liÖt. MÞ sî m×nh bÞ trãi thay vµo c¸i cäc Êy. Nhµ v¨n ®· dông c«ng miªu t¶ diÔn biÕn t©m lÝ nh©n vËt MÞ. . + TÊt nhiªn. . …).HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. Giät níc m¾t tuyÖt väng cña A Phñ ®· gióp MÞ nhí l¹i m×nh. cho MÞ søc m¹nh dÉn tíi hµnh ®éng quyÕt liÖt. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu vÒ nh©n vËt A Phñ (sù xuÊt hiÖn. .A Phñ bÞ trãi. Qua ®ã ®Ó thÓ hiÖn t tëng nh©n ®¹o s©u s¾c. Khi ®· ch¹y theo A Phñ. "MÞ lÐ m¾t tr«ng sang thÊy mét dßng níc m¾t lÊp l¸nh bß xuèng hai hám m¸ ®· x¸m ®en l¹i cña A Phñ". tÝnh c¸ch. Nçi lo l¾ng cña MÞ còng lµ mét khÝa c¹nh cña lßng ham sèng. nhiªn thæi löa h¬ tay". ho¶ng sî. + ThÕ råi.GV gîi ý: lóc ®Çu? Khi nh×n thÊy dßng níc m¾t cña A Phñ? Hµnh ®éng c¾t d©y trãi cña MÞ? . Th¬ng ngêi vµ th¬ng m×nh ®ång thêi nhËn ra tÊt c¶ sù tµn ¸c cña nhµ Thèng lÝ.

m¹nh. kÐo dËp ®Çu xuèng. C¶nh xö kiÖn qu¸i ®¶n. A Phñ ®· xéc tíi n¾m c¸i vßng cæ.GV ®Þnh híng. xÐ vai ¸o ®¸nh tíi tÊp". "Ngêi th× ®¸nh. chÊt ph¸c. . Gi¸ trÞ néi dung t tëng t¸c phÈm 25 . bÞ trãi võa tè c¸o sù tµn b¹o cña bän chóa ®Êt võa nãi lªn t×nh c¶nh khèn khæ cña ngêi d©n. 3. dån dËp thÓ hiÖn mét tÝnh c¸ch m¹nh mÏ. mét søc sèng m¹nh mÏ. kÓ lÓ. HS ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ c¶nh xö kiÖn A Phñ qu¸i ®¶n. + Hñ tôc vµ ph¸p luËt trong tay bän chóa ®Êt nªn kÕt qu¶: A Phñ trë thµnh con ë trõ nî ®êi ®êi kiÕp kiÕp cho nhµ Thèng lÝ P¸ Tra. + A Phñ lµ ®øa con cña nói rõng. l¹i hót. ngêi th× quú l¹y. Nã võa kÞp bng tay lªn. b) Th©n phËn cña A Phñ + Cha mÑ chÕt c¶ trong trËn dÞch ®Ëu mïa. + A Phñ lµ mét thanh niªn nghÌo. Cßn A Phñ gan gãc quú chÞu ®ßn chØ im nh tîng ®¸. GV tæ chøc cho HS rót ra nh÷ng gi¸ trÞ néi mÆt A Sö.GV nhËn xÐt. mét kh¸t väng tù do ®îc béc lé quyÕt liÖt. Cø thÕ tõ tra ®Õn hÕt ®ªm". 7. nhÊn m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn cha chÝnh x¸c. . l¹ lïng trong t¸c phÈm. chöi. gan gãc. kÓ. l¹ lïng + Cuéc xö kiÖn diÔn ra trong khãi thuèc phiÖn mï mÞt tu«n ra c¸c lç cöa sæ nh khãi bÕp. chöi bíi. mét tµi n¨ng lao ®éng ®¸ng quý: "biÕt ®óc lìi cµy. hån nhiªn. l¹ lïng vµ c¶nh A Phñ bÞ ®¸nh. c) C¶nh xö kiÖn qu¸i ®¶n. + Cuéc sèng khæ cùc ®· hun ®óc ë A Phñ tÝnh c¸ch ham chuéng tù do. nhËn xÐt. ®Þnh híng vµo mét sè ý chÝnh 8. Xong mét lît ®¸nh. Con quay gç ng¸t l¨ng vµo gi÷a mÆt. .HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. tù do. Hµng lo¹t c¸c ®éng tõ chØ hµnh ®éng nhanh. ®ôc cuèc.HS ph¸t biÓu tù do.. cµy giái vµ ®i s¨n bß tãt rÊt b¹o".

… víi A Phñ. 9.Bøc tranh ®êi sèng x· héi cña d©n téc miÒn nói T©y B¾c. tµn ¸c víi nh÷ng c¶nh tîng h·i hïng nh ®Þa ngôc gi÷a trÇn gian. c«ng viÖc. + NghÖ thuËt miªu t¶ thiªn nhiªn. ®Æc biÖt t¸c gi¶ miªu t¶ dßng ý nghÜ. phong tôc tËp qu¸n cña ngêi d©n miÒn nói. . .HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do. GV tæ chøc cho HS nhËn xÐt vÒ: + NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt. b) Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: .C¶m th«ng s©u s¾c ®èi víi ngêi d©n. t©m t.Bé mÆt cña chÕ ®é phong kiÕn miÒn nói: kh¾c nghiÖt. T×m hiÓu nh÷ng nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt cña t¸c phÈm a) NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt. t¸c gi¶ Ýt miªu t¶ hµnh ®éng. ®Ò cao nh÷ng kh¸t väng chÝnh ®¸ng cña con ngêi.Ph¬i bµy téi ¸c cña bän thùc d©n Ph¸p.Phª ph¸n gay g¾t bän thèng trÞ . nh÷ng ®èi tho¹i gi¶n ®¬n) b) NghÖ thuËt miªu t¶ phong tôc tËp 26 . miªu t¶ t©m lÝ. . . .dung t tëng cña t¸c phÈm. . cã c¸ tÝnh ®Ëm nÐt (víi MÞ.Ngîi ca nh÷ng g× tèt ®Ñp ë con ngêi. dïng thñ ph¸p lÆp l¹i cã chñ ý mét sè nÐt ch©n dung g©y Ên tîng s©u ®Ëm. t¸c gi¶ chñ yÕu kh¾c häa qua hµnh ®éng. . nhÊn m¹nh nh÷ng ý kiÕn ®óng vµ ®iÒu chØnh nh÷ng ý kiÕn cha chÝnh x¸c. . miªu t¶ t©m lÝ: nh©n vËt sinh ®éng. + NÐt ®éc ®¸o vÒ viÖc quan s¸t vµ miªu t¶ nÕp sinh ho¹t.Tr©n träng. nhiÒu khi lµ tiÒm thøc chËp chên.Nh÷ng trang viÕt ch©n thùc vÒ cuéc sèng bi th¶m cña ngêi d©n miÒn nói. .GV chia nhãm vµ giao a) Gi¸ trÞ hiÖn thùc .ChØ ra con ®êng gi¶i phãng ngêi lao ®éng cã cuéc ®êi t¨m tèi vµ sè phËn thª th¶m.GV ®Þnh híng.mét thµnh c«ng cã ý nghÜa khai ph¸ cña T« Hoµi ë ®Ò tµi miÒn nói. nhËn xÐt. 4.

HS ph¸t biÓu vµ tù viÕt phÇn tæng kÕt. §ã chÝnh lµ gi¸ trÞ hiÖn thùc s©u s¾c. ®Ó lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc. . b×nh luËn. tiÕn bé cña Vî chång A Phñ. . chøng minh. kh¼ng ®Þnh chØ cã sù vïng dËy cña chÝnh hä. sè phËn cña MÞ vµ A Phñ.GV ®Þnh híng. sinh ®éng. tôc cíp vî. ®îc ¸nh s¸ng c¸ch m¹ng soi ®êng sÏ dÉn tíi cuéc ®êi t¬i s¸ng. Lµm v¨n: nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm. nhµ v¨n ®· lµm sèng l¹i qu·ng ®êi t¨m tèi. so s¸nh . ®ång thêi kh¼ng ®Þnh søc sèng tiÒm tµng. GV ®Þnh híng vµ nhÉn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n.… c) NghÖ thuËt miªu t¶ thiªn nhiªn miÒn nói víi nh÷ng chi tiÕt. c¬ cùc cña ngêi d©n miÒn nói díi ¸ch thèng trÞ d· man cña bän chóa ®Êt phong kiÕn. d) NghÖ thuËt kÓ chuyÖn tù nhiªn. c¶nh c¾t m¸u ¨n thÒ. kh«ng khÝ lÔ héi mïa xu©n. 27 . . Tæng kÕt Qua viÖc miªu t¶ cuéc ®êi. m·nh liÖt kh«ng g× hñy diÖt ®îc cña nh÷ng kiÕp n« lÖ... Môc tiªu bµi häc . nh÷ng trß ch¬i d©n gian. e) Ng«n ng÷ tinh tÕ mang ®Ëm mµu s¾c miÒn nói. Nh÷ng gi¸ trÞ nµy ®· gióp cho t¸c phÈm cña T« Hoµi ®øng v÷ng tríc thö th¸ch cña thêi gian vµ ®îc nhiÒu thÕ hÖ b¹n ®äc yªu thÝch. IV.Cã kÜ n¨ng vËn dông c¸c thao t¸c ph©n tÝch . Ho¹t ®éng 4: Tæ chøc tæng kÕt GV tæ chøc cho HS rót ra nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n cña t¸c phÈm. h×nh ¶nh thÊm ®îm chÊt th¬.§¹i diÖn c¸c nhãm tr×nh bµy. qu¸n cña T« Hoµi rÊt ®Æc s¾c víi nh÷ng nÐt riªng (c¶nh xö kiÖn. mét ®o¹n trÝch v¨n xu«i a. bæ sung.viÖc: mçi nhãm th¶o luËn vÒ mét khÝa c¹nh. gi¸ trÞ nh©n ®¹o lín lao. hÊp dÉn.

HS ®äc ®Ò 1.HS th¶o luËn vµ ph¸t 28 . . ®o¹n trÝch v¨n xu«i 1. + §Æc s¾c kÕt cÊu cña truyÖn lµ sù gièng nhau vµ kh¸c nhau cña c¸c sù viÖc trong truyÖn. ®o¹n trÝch v¨n xu«i 1. + M©u thuÉn trµo phóng c¬ b¶n: tinh thÇn thÓ dôc vµ cuéc sèng khèn khæ. ra kÕt lËn vÒ c¸ch lµm nghÖ thuËt cña t¸c phÈm. s¸ch gi¸o viªn C. phÈm v¨n häc. Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu c¸ch viÕt bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm. nghÞ luËn mét t¸c + §¸nh gi¸ ®îc gi¸ trÞ cña t¸c phÈm. C¸ch viÕt bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm. + C¸ch dùng truyÖn ®Æc biÖt: sau tê tr¸t cña quan trªn lµ c¸c c¶nh b¾t bí.S¸ch gi¸o khoa. ph¬ng tiÖn d¹y häc . Ph¬ng ph¸p d¹y häc Gîi t×m . b. Néi dung cÇn ®¹t I..BiÕt c¸ch lµm bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm mét trÝch ®o¹n v¨n xu«i . ®ãi r¸ch cña nh©n d©n. ®Þnh híng bµi viÕt: + Ph©n tÝch truyÖn ng¾n Tinh thÇn thÓ dôc cña NguyÔn C«ng Hoan tøc lµ ph©n tÝch nghÖ thuËt ®Æc s¾c lµm næi bËt néi dung cña truyÖn. Tæ chøc bµi míi . t×m hiÓu. kh¸m ph¸ néi dung. GV tæ chøc cho HS thùc hiÖn c¸c yªu cÇu (SGK) §Ò 1: Ph©n tÝch truyÖn ng¾n Tinh thÇn thÓ dôc cña NguyÔn C«ng Hoan. Qua viÖc nhËn thøc b) C¸ch lµm nghÞ luËn mét t¸c phÈm ®Ò vµ lËp ý cho ®Ò v¨n häc trªn. nªu ®îc dµn ý ®¹i c¬ng.GV nªu yªu cÇu vµ gîi ý. 2. híng dÉn. . . GV yªu cÇu HS rót + §äc. Gîi ý c¸c bíc lµm ®Ò 1 a) T×m hiÓu ®Ò.HS th¶o luËn vÒ néi dung vÊn ®Ò nghÞ luËn. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1. KiÓm tra bµi cò 2. Th¶o luËn D.

HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu.Tµi n¨ng nghÖ thuËt trong viÖc sö dông ng«n ng÷ ®Ó dùng l¹i mét vÎ ®Ñp xa. 5. .mét con ngêi tµi hoa.GV nªu yªu cÇu vµ gîi ý. GV yªu cÇu HS rót ra kÕt lËn vÒ c¸ch lµm nghÞ luËn mét t¸c phÈm v¨n häc. CÇn ph¶i kh¶o s¸t vµ nhËn xÐt 29 . . mét ®o¹n trÝch v¨n xu«i. néi dung vµ ®Æc s¾c nghÖ thuËt. 4. khÝ ph¸ch. 2. thiªn l¬ng nªn ng«n ng÷ trang träng (dÉn chøng ng«n ng÷ NguyÔn Tu©n khi kh¾c häa h×nh tîng HuÊn Cao.biÓu. chñ ®Ò t tëng cña truyÖn.So s¸nh víi ng«n ng÷ trµo phóng cña Vò Träng Phông trong H¹nh phóc cña mét tang gia ®Ó lµm næi bËt ng«n ng÷ NguyÔn Tu©n. ®Þnh híng bµi viÕt: + §Ò yªu cÇu nghÞ luËn vÒ mét kÝa c¹nh cña t¸c phÈm: nghÖ thuËt sö dông ng«n tõ. Tõ hai bµi tËp trªn. Gîi ý c¸c bíc lµm ®Ò 2 T×m hiÓu ®Ò.HS th¶o luËn vµ tr×nh bµy. GV tæ chøc cho HS nhËn xÐt vÒ nghÖ thuËt sö dông ng«n tõ trong Ch÷ ngêi tö tï cña NguyÔn Tu©n (cã so s¸nh víi ch¬ng H¹nh phóc mét tang giaTrÝch Sè ®á cña Vò Träng Phông). 3. bµi lµm cÇn tËp trung ®¸p øng c¸c yªu cÇu ®ã. + T×m vµ ph©n tÝch nh÷ng chi tiÕt phï hîp víi khÝa c¹nh mµ ®Ò y©u cÇu. Qua viÖc nhËn thøc ®Ò vµ lËp ý cho ®Ò trªn. GV tæ chøc cho HS rót ra c¸ch lµm bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm. ®o¹n «ng HuÊn Cao khuyªn qu¶n ngôc). 3. mét ®o¹n trÝch v¨n xu«i + Cã ®Ò nªu yªu cÇu cô thÓ. b) C¸ch lµm nghÞ luËn mét khÝa c¹nh cña t¸c phÈm v¨n häc + CÇn ®äc kÜ vµ nhËn thøc ®îc kÝa c¹nh mµ ®Ò yªu cÇu. . C¸ch lµm bµi v¨n nghÞ luËn vÒ mét t¸c phÈm. + Cã ®Ò ®Ó HS tù chän néi dung GV viÕt. .Giíi thiÖu truyÖn ng¾n Ch÷ ngêi tö tï. . + C¸c ý cÇn cã: . HS ph¸t biÓu.

LuyÖn tËp tËp 1.Thµnh thôc h¬n trong c«ng viÖc vËn dông c¸c kÜ n¨ng ph©n tÝch t¸c phÈm v¨n ch¬ng tù sù . "khai hãa" cña thùc d©n Ph¸p.GV gîi ý. s¾p xÕp theo thø tù hîp lÝ ®Ó tr×nh bµy. C¸c phÇn kh¸c nãi lít qua. 1. vôn vÆt. c¸c chi tiÕt sù viÖc tiªu biÓu vµ h×nh tîng nh©n vËt chÝnh . kh«ng lan man. lín lao cña truyÖn ng¾n ®èi víi thêi ®¹i bÊy giê vµ ®èi víi thêi ®¹i ngµy nay .HS tham kh¶o c¸c bµi 2. kÝch trong truyÖn ng¾n Vi hµnh cña . Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II. NhËn thøc ®Ò ®¶ kÝch trong truyÖn Yªu cÇu nghÞ luËn mét khÝa c¹nh ng¾n Vi hµnh cña cña t¸c phÈm: ®ßn ch©m biÕm. nh©n râ chñ ®Ò cïng ý nghÜa ®Ñp ®Ï .nhËn xÐt. nhÊn m¹nh toµn truyÖn. ®äc v¨n: Rõng xµ nu NguyÔn Trung Thµnh A. cèt truyÖn . ®iÓm næi bËt nhÊt.ThÊy ®îc tµi n¨ng cña NguyÔn Trung Thµnh trong viÖc t¹o dùng cho t¸c phÈm mét kh«ng khÝ ®Ëm ®µ h¬ng s¾c T©y Nguyªn . híng dÉn. . trªn c¬ së ®ã . ®¶ NguyÔn ¸i Quèc. . NguyÔn ¸i Quèc. Môc tiªu bµi häc . tiÕn hµng tuÇn tù theo + T¸c dông cña t×nh huèng: miªu t¶ c¸c bíc. §Ò: §ßn ch©m biÕm. mét chÊt sö thi bi tr¸ng vµ mét ng«n ng÷ nghÖ thuËt ®îc chau chuèt kÜ cµng . 3 nh÷ng ý c¬ b¶n. C¸c ý cÇn cã: tËp trong phÇn trªn vµ + S¸ng t¹o t×nh huèng: nhÇm lÉn. 30 . Nh thÕ bµi lµm sÏ næi bËt träng t©m. Sau ®ã chän ra 2.N¾m v÷ng ®Ò tµi. ch©n dung Kh¶i §Þnh kh«ng cÇn y xuÊt hiÖn. tõ ®ã mµ lµm râ thùc chÊt nh÷ng ngµy trªn ®Êt Ph¸p cña vÞ vua An Nam nµy ®ång thêi tè c¸o c¸i gäi lµ "v¨n minh". .

sau ®ã lµm phãng viªn b¸o qu©n ®éi nh©n d©n liªn khu V. + NguyÔn Trung Thµnh lµ bót danh ®îc nhµ v¨n Nguyªn Ngäc dïng trong thêi gian ho¹t ®éng ë chiÕn trêng miÒn Nam thêi chèng MÜ. quª ë Th¨ng B×nh. trao ®æi.…) vµ cho biÕt xuÊt xø cña truyÖn ng¾n Rõng xµ nu. ®äc hiÓu .S¸ch gi¸o khoa. ph¬ng tiÖn D¹y häc . gi¶i thëng Héi v¨n nghÖ ViÖt Nam n¨m 1954. + T¸c phÈm: §Êt níc ®øng lªn. sù nghiÖp. Trªn quª h¬ng nh÷ng anh hïng §iÖn Ngäc (1969).Tµi liÖu tham kh¶o .1974). Tæ chøc bµi míi Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung 1. nªu vÊn ®Ò . HS ®äc phÇn TiÓu dÉn (SGK) kÕt hîp víi nh÷ng hiÓu biÕt c¸ nh©n ®Ó giíi thiÖu vÒ nhµ v¨n NguyÔn Trung Thµnh (cuéc ®êi. + N¨m 1950. ¤ng sinh n¨m 1932. th¶o luËn . s¸ch gi¸o viªn .B. T×m hiÓu chung 1. ®Æc ®iÓm s¸ng t¸c. «ng ®îc tÆng gi¶i th31 . Qu¶ng Nam. «ng vµo bé ®éi. §Êt Qu¶ng (1971. D.ThiÕt kÕ bµi häc C. Ph¬ng ph¸p d¹y häc . Tr×nh bµy chñ ®Ò t tëng cña t¸c phÈm ? 2. KiÓm tra bµi cò Tãm t¾t truyÖn ng¾n ’’Vî chång A Phñ ” cña T« Hoµi . tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1.gi¶i nhÊt.… + N¨m 2000. T¸c gi¶ + Tªn khai sinh cña NguyÔn Trung Thµnh (Nguyªn Ngäc) lµ NguyÔn Ngäc B¸u.Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch phèi hîp ®äc diÔn c¶m . «ng t×nh nguyÖn trë vÒ chiÕn trêng miÒn Nam.1955. N¨m 1962. Néi dung cÇn ®¹t I.

C¸ch m¹ng r¬i vµo thêi k× ®en tèi. lª m¸y chÐm ®i kh¾p miÒn Nam.ëng Nhµ níc vÒ v¨n häc nghÖ thuËt. T¸c phÈm ®îc hoµn thµnh ë khu c¨n cø cña chiÕn trêng miÒn Trung Trung bé. 2. + MÆc dï Rõng xµ nu viÕt vÒ sù kiÖn næi dËy cña bu«n lµng T©y Nguyªn trong thêi k× ®ång khëi tríc 1960 nhng chñ ®Ò t tëng cña t¸c phÈm vÉn cã 32 . GV ®iÒu chØnh. Rõng xµ nu ®îc viÕt vµo ®óng thêi ®iÓm mµ c¶ níc ta trong kh«ng khÝ sôc s«i ®¸nh MÜ. Rõng xµ nu (1965) ra m¾t lÇn ®Çu tiªn trªn T¹p chÝ v¨n nghÖ qu©n gi¶i phãng miÒn Trung Trung bé (sè 21965). th¶m s¸t. hiÖp ®Þnh Gi¬-ne-v¬ ®îc kÝ kÕt. khñng bè. sau ®ã ®îc in trong tËp Trªn quª h¬ng nh÷ng anh hïng §iÖn Ngäc. cho biÕt hoµn c¶nh ra ®êi cña truyÖn ng¾n Rõng xµ nu. NguyÔn Trung Thµnh vµ c¸c nhµ v¨n miÒn Nam lóc ®ã muèn viÕt "hÞch thêi ®¸nh MÜ". HS b»ng viÖc tham kh¶o tµi liÖu vµ hiÓu biÕt lÞch sö. Hoµn c¶nh ra ®êi t¸c phÈm. + §Çu n¨m 1965. 2. + Sau chiÕn th¾ng §iÖn Biªn Phñ. nhËn xÐt vµ cho nh÷ng HS kh¸c ph¸t biÓu bæ sung. KÎ thï ph¸ ho¹i hiÖp ®Þnh. ®Êt níc chia lµm hai miÒn. MÜ ®æ qu©n å ¹t vµo miÒn Nam vµ tiÕn hµnh ®¸nh ph¸ ¸c liÖt ra miÒn B¾c.

Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc ®äc.DiÖm. II. Xung ®ét Êy ®i theo t×nh thÕ ®¶o ngîc mµ thêi ®iÓm ®¸nh dÊu lµ lóc ngän löa cña 33 . 1. GV ®Þnh híng. ®i tõ hai bµn tay kh«ng ®Õn hai bµn tay cÇm vò khÝ ®øng lªn dïng b¹o lùc c¸ch m¹ng chèng l¹i b¹o lùc ph¶n c¸ch m¹ng. §äc. 2. . Qua viÖc ®äc vµ chuÈn bÞ ë nhµ.hiÓu v¨n b¶n t¸c phÈm. + Cèt truyÖn Rõng xµ nu c¨ng ra trong xung ®ét quyÕt liÖt mét mÊt mét cßn gi÷a mét bªn lµ nh©n d©n. nhËn xÐt vµ ®iÒu chØnh. HS nhËn xÐt vÒ cèt truyÖn vµ c¸ch tæ chøc bè côc t¸c phÈm (HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do).Rõng xµ nu. . mét bªn lµ kÎ thï MÜ. 2. Hai cuéc ®êi Êy ®Òu ®i tõ bãng tèi ®au th¬ng ra ¸nh s¸ng cña chiÕn ®Êu vµ chiÕn th¾ng. §ªm Êy.Cô MÕt kÓ cho d©n lµng nghe vÒ cuéc ®êi Tnó vµ lÞch sö lµng X« Man tõ nh÷ng n¨m ®au th¬ng ®Õn ®ång khëi næi dËy.h×nh tîng më ®Çu vµ kÕt thóc. §äc. + Rõng xµ nu lµ sù lång quyÖn hai cuéc ®êi: cuéc ®êi Tnó vµ cuéc ®êi lµng X« Man. nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. + Tãm t¾t t¸c phÈm cÇn ®¶m b¶o nh÷ng chi tiÕt chÝnh: .hiÓu 1. d©n lµng qu©y quÇn bªn bÕp löa nhµ r«ng nghe cô MÕt kÓ l¹i c©u chuyÖn bi tr¸ng vÒ cuéc ®êi Tnó vµ cuéc ®êi lµng X« Man. Cèt truyÖn vµ c¸ch tæ chøc bè côc t¸c phÈm + Rõng xµ nu ®îc kÓ theo mét lÇn vÒ th¨m lµng cña Tnó sau 3 n¨m ®i bé ®éi. GV ®äc ®o¹n më ®Çu.tãm t¾t + §äc víi giäng hµo s¶ng thÓ hiÖn ©m hëng sö thi vµ c¶m høng l·ng m¹n cña t¸c phÈm. quan hÖ mËt thiÕt víi t×nh h×nh thêi sù cña cuéc kh¸ng chiÕn lóc t¸c phÈm ra ®êi. HS ®äc tiÕp mét sè ®o¹n vµ tãm t¾t toµn bé t¸c phÈm.Tnó nghØ phÐp vÒ th¨m lµng.

H×nh tîng rõng xµ nu + Më ®Çu t¸c phÈm. + §Æt tªn cho t¸c phÈm lµ Rõng xµ nu dêng nh ®· chøa ®ùng ®îc c¶m xóc cña nhµ v¨n vµ linh hån t tëng chñ ®Ò t¸c phÈm. gîi lªn vÎ ®Ñp hïng tr¸ng. Nhan ®Ò t¸c phÈm + Nhµ v¨n cã thÓ ®Æt tªn cho t¸c phÈm cña m×nh lµ "lµng X« Man" hay ®¬n gi¶n h¬n lµ "Tnó". HS ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ nhan ®Ò t¸c phÈm (th¶o luËn vµ ph¸t biÓu tù do). rÊt tù nhiªn h×nh ¶nh xµ nu ®· trë thµnh mét biÓu tîng. mét rõng xµ nu cô thÓ ®îc x¸c ®Þnh râ: "n»m trong tÇm ®¹i b¸c cña ®ån giÆc". + H¬n n÷a. GV ®Þnh híng.DiÖm. 3. Nhng nÕu nh vËy t¸c phÈm sÏ mÊt ®i søc kh¸i qu¸t vµ sù gîi më. . TruyÖn më ra mét cuéc ®ông ®é lÞch sö quyÕt liÖt gi÷a lµng X« Man víi bän MÜ. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu vÒ h×nh tîng rõng xµ nu theo c¸c yªu cÇu sau ®©y: .mét søc sèng bÊt diÖt cña c©y vµ tinh thÇn bÊt khuÊt cña ngêi.Søc sèng man d¹i. nhÊn m¹nh ý c¬ b¶n. nhËn xÐt vµ ®iÒu chØnh. man d¹i. Rõng xµ nu cßn Èn chøa c¸i khÝ vÞ khã quªn cña ®Êt rõng T©y Nguyªn. Hai líp ý nghÜa nµy xuyªn thÊm vµo nhau to¸t lªn h×nh tîng sinh ®éng cña xµ nu. nhµ v¨n tËp trung giíi thiÖu vÒ rõng xµ nu. m·nh liÖt cña rõng xµ nu mang ý nghÜa biÓu lßng c¨m thï ngïn ngôt ch¸y trªn 10 ®Çu ngãn tay Tnó. n»m trong sù hñy diÖt b¹o tµn: "HÇu hÕt ®¹n ®¹i b¸c ®Òu r¬i vµo ®åi xµ nu c¹nh con níc lín".nh©n vËt chÝnh cña truyÖn. 4. . + Bëi vËy. 4. Rõng xµ nu mang nhiÒu tÇng nghÜa bao gåm c¶ ý nghÜa t¶ thùc lÉn ý nghÜa tîng trng. Xµ nu hiÖn ra 34 . Tõ chç t¶ thùc.3. ®a l¹i kh«ng khÝ T©y Nguyªn rÊt ®Ëm ®µ cho t¸c phÈm.H×nh tîng rõng xµ nu díi tÇm ®¹i b¸c.T×m c¸c chi tiÕt miªu t¶ c¸nh rõng xµ nu ®au th¬ng vµ ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ c¸c chi tiÕt Êy. Rõng xµ nu còng n»m trong cuéc ®ông ®é Êy.

Råi "cã nh÷ng c©y con võa lín ngang tÇm ngùc ngêi bÞ ®¹n ®¹i b¸c chÆt ®øt lµm ®«i. C¸c tõ ng÷: vÕt th¬ng.bèn n¨m) ®Ó kh¼ng ®Þnh mét kh¸t väng thËt cña sù sèng. Do vËy. T¸c gi¶ ®· chøng kiÕn nçi ®au cña xµ nu: "cã nh÷ng c©y bÞ chÆt ®øt ngang nöa th©n m×nh ®æ µo µo nh mét trËn b·o". nhËn xÐt vµ ®iÒu chØnh.HS th¶o luËn theo nhãm. Nhµ v¨n ®· mang nçi ®au cña con ngêi ®Ó biÓu ®¹t cho nçi ®au cña c©y. C©y xµ nu ®· tù ®øng lªn b»ng søc sèng m·nh liÖt cña m×nh: "… 35 .GV ®Þnh híng.tîng nh thÕ nµo? . n¨m mêi h«m sau th× c©y chÕt". loÐt m·i ra. nçi ®au cña c©y t¸c ®éng ®Õn da thÞt con ngêi gîi lªn c¶m gi¸c ®au ®ín. c« ®óc mµ vÉn ®Çy uy nghi tÇm vãc. C¸ch më cña c©u chuyÖn thËt gän gµng. . chÕt. nhÊn m¹nh ý c¬ b¶n. T¸c gi¶ sö dông c¸ch nãi ®èi lËp (ng· gôc. chÊt dÇu cßn lo·ng. mét. víi t thÕ cña sù sèng ®ang ®èi diÖn víi c¸i chÕt. Sù sèng tån t¹i ngay trong sù hñy diÖt: "C¹nh mét c©y xµ nu míi ng· gôc ®· cã bèn n¨m c©y con mäc lªn".… lµ nh÷ng tõ ng÷ diÔn t¶ nçi ®au cña con ngêi.H×nh ¶nh c¸nh rõng xµ nu tr¶i ra hót tÇm m¾t ch¹y tÝt ®Õn tËn ch©n trêi xuÊt hiÖn ë ®Çu vµ cuèi t¸c phÈm gîi cho anh (chÞ) Ên tîng g×? . ë nh÷ng c©y ®ã. + Víi kÜ thuËt quay toµn c¶nh. + Nhng t¸c gi¶ ®· ph¸t hiÖn ®îc søc sèng m·nh liÖt cña c©y xµ nu: "trong rõng Ýt cã lo¹i c©y sinh s«i n¶y në kháe nh vËy". côc m¸u lín. §©y lµ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó xµ nu vît qua giíi h¹n cña sù sèng vµ c¸i chÕt. sù sinh tån ®èi diÖn víi sù hñy diÖt. NguyÔn Trung Thµnh ®· ph¸t hiÖn ra: "c¶ rõng xµ nu hµng v¹n c©y kh«ng c©y nµo lµ kh«ng bÞ th¬ng".mäc lªn. vÕt th¬ng kh«ng lµnh ®îc cø loÐt m·i ra. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy vµ tranh luËn víi c¸c nhãm kh¸c. nhùa cßn trong.

man d¹i ®Ém tè chÊt nói rõng. Tnó cêng tr¸ng nh mét c©y xµ nu ®îc t«i luyÖn trong ®au th¬ng ®· trëng thµnh mµ kh«ng ®¹i b¸c nµo giÕt næi. Cô MÕt chÝnh lµ c©y xµ nu cæ thô héi tô tÊt c¶ søc m¹nh cña rõng xµ nu. H×nh tîng xµ nu chøa ®ùng tinh thÇn qu¶ c¶m. CËu bÐ Heng lµ mÇm xµ nu ®ang ®îc c¸c thÕ hÖ xµ nu trao cho nh÷ng tè chÊt cÇn thiÕt ®Ó s½n sµng thay thÕ trong cuéc chiÕn cam go cßn cã thÓ ph¶i kÐo dµi "n¨m n¨m. Xµ nu ®Ñp mét vÎ ®Ñp hïng tr¸ng. mêi n¨m hoÆc l©u h¬n n÷a". C¸c thÕ hÖ con ngêi lµng X« Man còng t¬ng øng víi c¸c thÕ hÖ c©y xµ nu. + Trong qu¸ tr×nh miªu t¶ rõng xµ nu. mét biÓu tîng cña T©y Nguyªn bÊt khuÊt. DÝt trëng thµnh trong thö th¸ch víi b¶n lÜnh vµ nghÞ lùc phi thêng còng gièng nh xµ nu phãng lªn rÊt nhanh tiÕp lÊy ¸nh mÆt trêi.c©y con mäc lªn. tay "sÇn sïi nh vá c©y xµ nu". kiªn cêng. h×nh nhän mòi tªn lao th¼ng lªn bÇu trêi". mét sù kiªu h·nh cña vÞ trÝ ®øng ®Çu trong b·o t¸p chiÕn tranh. ¤ng lu«n lÊy nçi ®au vµ vÎ ®Ñp cña con ngêi lµm chuÈn mùc ®Ó nãi vÒ xµ nu khiÕn xµ nu trë thµnh mét Èn dô cho con ngêi. 36 . nhµ v¨n ®· sö dông nh©n hãa nh mét phÐp tu tõ chñ ®¹o. b¶o vÖ lµng X« Man: "Cø thÕ hai ba n¨m nay. Xµ nu kh«ng nh÷ng tù biÕt b¶o vÖ m×nh mµ cßn b¶o vÖ sù sèng. c©y xµ nu. Cô MÕt cã bé ngùc "c¨ng nh mét c©y xµ nu lín". rõng xµ nu ìn tÊm ngùc lín ra che chë cho lµng".

cô 37 . lng Tnó ngang däc vÕt dao chÐm cña kÎ thï nhng anh vÉn gan gãc. cô MÕt 4 lÇn nh¾c tíi ý: "Tnó kh«ng cøu ®îc vî con" ®Ó råi ghi t¹c vµo t©m trÝ ngêi nghe c©u nãi: "Chóng nã ®· cÇm sóng. . t¸o b¹o. .5. dòng c¶m. tra tÊn. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy vµ tranh luËn víi c¸c nhãm kh¸c. 5.C¶m nhËn vÒ cuéc ®êi Tnó vµ cuéc næi dËy cña d©n lµng X« Man. .HS th¶o luËn theo nhãm.PhÈm chÊt cña ngêi anh hïng Tnó. .QuËt khëi ®øng dËy cÇm vò khÝ tiªu diÖt bän ¸c «n. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu vÒ cuéc ®êi Tnó vµ cuéc næi dËy cña d©n lµng X« Man theo c¸c néi dung sau: .Gan gãc. bÞ tra tÊn (bÞ ®èt 10 ®Çu ngãn tay). Ên tîng ®äng l¹i trong kÝ øc ngêi ®äc m·i m·i chÝnh lµ c¸i b¸t ng¸t cña c¸nh rõng xµ nu kiªu dòng ®ã. . b¶n th©n bÞ b¾t.Lßng trung thµnh víi c¸ch m¹ng ®îc béc lé qua thö th¸ch (bÞ giÆc b¾t. trung thùc (khi cßn nhá cïng Mai vµo rõng tiÕp tÕ cho anh QuyÕt). m×nh ph¶i cÇm gi¸o". kiªu dòng vµ hïng tr¸ng cña con ngêi T©y Nguyªn nãi riªng vµ con ngêi ViÖt Nam nãi chung trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng MÜ cøu níc vÜ ®¹i. trung thµnh).V× sao trong c©u chuyÖn bi tr¸ng vÒ cuéc ®êi Tnó. + C©u v¨n më ®Çu ®îc lÆp l¹i ë cuèi t¸c phÈm (®øng trªn ®åi xµ nu Êy tr«ng ra xa ®Õn hÕt tÇm m¾t còng kh«ng thÊy g× kh¸c ngoµi nh÷ng ®åi xµ nu nèi tiÕp tíi ch©n trêi) gîi ra c¶nh rõng xµ nu hïng tr¸ng. Cuéc ®êi Tnó vµ cuéc næi dËy cña d©n lµng X« Man Cuéc ®êi Tnó g¾n liÒn víi cuéc ®êi lµng X« Man. ¢m hëng sö thi chi phèi t¸c gi¶ trong khi x©y dùng nh©n vËt nµy. tÝnh c¸ch cña ngêi anh hïng: . + "Tnó kh«ng cøu ®îc vî con".Sè phËn ®au th¬ng: kh«ng cøu ®îc vî con. gîi ra sù bÊt diÖt. T¸c gi¶ xuÊt ph¸t tõ vÊn ®Ò céng ®ång ®Ó ph¶n ¸nh ®êi t cña Tnó. . + PhÈm chÊt. kiªu dòng vµ bÊt diÖt. Tnó cã cuéc ®êi t nhng kh«ng ®îc quan s¸t tõ c¸i nh×n ®êi t.

Khi cha cÇm vò khÝ. tay kh«ng th× ngay c¶ nh÷ng ngêi th¬ng yªu nhÊt Tnó còng kh«ng cøu ®îc. tiÕng cêi "s»ng sÆc" cña nh÷ng th»ng ¸c «n.GV ®Þnh híng. C©u chuyÖn vÒ cuéc ®êi mét con ngêi trë thµnh c©u chuyÖn mét thêi. cha cÇm vò khÝ. cña nh÷ng ngêi th¬ng yªu nªn ch©n lÝ Êy ph¶i ghi t¹c vµo x¬ng cèt. Cuéc ®êi Tnó ®i tõ ®au th¬ng ®Õn cÇm vò khÝ th× cuéc ®êi cña lµng X« Man còng vËy. .. míi b¶o vÖ ®îc nh÷ng g× th©n yªu. + Sè phËn cña ngêi anh hïng g¾n liÒn víi sè phËn céng ®ång. "x¸c mêi tªn giÆc ngæn ngang". Ch©n lÝ c¸ch m¹ng ®i ra tõ chÝnh thùc tÕ m¸u x¬ng. §ªn Tnó bÞ ®èt 10 ®Çu ngãn tay. nhËn MÕt nh¾c tíi 4 lÇn ®Ó nhÊn m¹nh: khi xÐt vµ ®iÒu chØnh. Bµ Nhan bÞ chÆt ®Çu. tiÕng gËy s¾t nÖn "hï hù" xuèng th©n ngêi. C©u nãi ®ã cña cô MÕt ®· kh¾c s©u mét ch©n lÝ: chØ cã cÇm vò khÝ ®øng lªn míi lµ con ®êng sèng duy nhÊt. lµng X« Man còng ®Çy ®au th¬ng: Bän giÆc ®i lïng nh hïm beo. Tnó bÞ ®èt 10 ®Çu ngãn tay. Anh Xót bÞ treo cæ. thiªng liªng nhÊt. Nh vËy. MÑ con Mai bÞ chÕt rÊt th¶m. c©u chuyÖn vÒ cuéc ®êi Tnó ®· mang ý 38 .Cuéc sèng ngét ng¹t dßn nÐn ®au th¬ng. mét níc. tÝnh m¹ng cña d©n téc. tiÕng cô MÕt nh mÖnh lÖnh chiÕn ®Êu: "ThÕ lµ b¾t ®Çu råi. . t©m kh¶m vµ truyÒn l¹i cho c¸c thÕ hÖ tiÕp nèi. Tnó chØ cã hai bµn nhÊn m¹nh ý c¬ b¶n. ®èt löa lªn!" §ã lµ sù næi dËy ®ång khëi lµm rung chuyÓn nói rõng. c¨m thï. lµng X« Man ®· næi dËy "µo µo rung ®éng".

VÎ ®Ñp cña DÝt lµ vÎ ®Ñp cña sù kiªn ®Þnh. giäng ®iÖu. DÝt. Heng. Dêng nh cuéc chiÕn khèc liÖt nµy ®ßi hái mçi ngêi ViÖt Nam ph¶i cã søc trçi dËy cña mét Phï §æng Thiªn V¬ng. Mai. bÐ Heng lµ sù tiÕp nèi c¸c thÕ hÖ lµm næi bËt tinh thÇn bÊt khuÊt cña lµng X« Man nãi riªng. cña T©y Nguyªn nãi chung. GV nªu vÊn ®Ò ®Ó HS t×m hiÓu vÎ ®Ñp nghÖ thuËt cña t¸c phÈm nghÜa cuéc ®êi mét d©n téc.6. DÝt lµ thÕ hÖ hiÖn t¹i. Trong DÝt cã Mai cña thêi tríc vµ cã DÝt cña h«m nay. 6. HS ph¸t biÓu chñ ®Ò cña truyÖn. Mai. VÎ ®Ñp nghÖ thuËt cña t¸c phÈm + Khuynh híng sö thi thÓ hiÖn ®Ëm nÐt ë tÊt c¶ c¸c ph¬ng diÖn: ®Ò tµi. DÝt. DÝt. v÷ng vµng trong b·o t¸p chiÕn tranh. Heng (GV gîi ý: C¸c nh©n vËt nµy cã ®ãng gãp g× cho viÖc kh¾c häa nh©n vËt chÝnh vµ lµm næi bËt t tëng c¬ b¶n cña t¸c phÈm?). GV ®iÒu chØnh vµ nhÊn m¹nh. + Cô MÕt. biÓu tîng cho søc m¹nh tËp hîp ®Ó næi dËy ®ång khëi. + Mai. 8. chñ ®Ò. hÖ thèng nh©n vËt. + BÐ Heng lµ thÕ hÖ tiÕp nèi. §ã lµ con ®êng gi¶i phãng d©n téc cña thêi ®¹i c¸ch m¹ng. m×nh ph¶i cÇm gi¸o!".… + C¸ch thøc trÇn thuËt: kÓ theo håi 39 . 7. Chñ ®Ò t¸c phÈm Chñ ®Ò t¸c phÈm ®îc ph¸t biÓu trùc tiÕp qua lêi cô MÕt:Chóng nã ®· cÇm sóng. kÕ tôc cha anh ®Ó ®a cuéc chiÕn tíi th¾ng lîi cuèi cïng. HS nhËn xÐt vÒ c¸c nh©n vËt: cô MÕt. Vai trß cña c¸c nh©n vËt: cô MÕt. Mai. 7. Nh©n vËt sö thi cña NguyÔn Trung Thµnh g¸nh trªn vai sø mÖnh lÞch sö to lín. Qua nh÷ng ph©n tÝch trªn. h×nh tîng. 8. tøc lµ ph¶i dïng b¹o lùc c¸ch m¹ng chèng l¹i b¹o lùc ph¶n c¸ch m¹ng. + Cô MÕt "qu¾c thíc nh mét c©y xµ nu lín" lµ hiÖn th©n cho truyÒn thèng thiªng liªng.

nh©n d©n.Ph©n tÝch tÝnh c¸ch. tëng qua lêi kÓ cña cô MÕt (giµ lµng). ®äc thªm: B¾t sÊu rõng u minh h¹ (TrÝch H¬ng rõng Cµ Mau) S¬n Nam I. Môc tiªu cÇn ®¹t Híng dÉn HS: . sö dông ng«n ng÷ ®Ëm mµu s¾c Nam bé cña S¬n Nam. + C¶m høng l·ng m¹n: tÝnh l·ng m¹n thÓ hiÖn ë c¶m xóc cña t¸c gi¶ béc lé trong lêi trÇn thuËt. thÓ hiÖn ë viÖc ®Ò cao vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn vµ con ngêi trong sù ®èi lËp víi sù tµn b¹o cña kÎ thï. tµi nghÖ cña nh©n vËt N¨m Hªn. 40 . Tæng kÕt + Qua truyÖn g¾n Rõng xµ nu. nh÷ng bµi "khan" ®îc kÓ nh nh÷ng bµi h¸t dµi h¸t suèt ®ªm. IV. T¸c phÈm ®· ®Æt ra vÊn ®Ò cã ý nghÜa lín lao cña d©n téc vµ thêi ®¹i: ph¶i cÇm vò khÝ ®øng lªn tiªu diÖt kÎ thï b¹o tµn ®Ó b¶o vÖ sù sèng cña ®Êt níc. + Rõng xµ nu lµ thiªn sö thi cña thêi ®¹i míi.C¶m nhËn nh÷ng nÐt riªng cña thiªn nhiªn vµ con ngêi vïng U Minh H¹.Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt Qua truyÖn ng¾n Rõng xµ nu. .Chó ý nh÷ng ®Æc ®iÓm kÓ chuyÖn. ta nhËn thÊy ®Æc ®iÓm phong c¸ch sö thi NguyÔn Trung Thµnh: híng vµo nh÷ng vÊn ®Ò träng ®¹i cña ®êi sèng d©n téc víi c¸i nh×n lÞch sö vµ quan ®iÓm céng ®éng. kÓ bªn bÕp löa gîi nhí lèi kÓ " khan" sö thi cña c¸c d©n téc T©y Nguyªn. . HS nhËn xÐt vÒ phong c¸ch NguyÔn Trung Thµnh.

Nhµ v¨n S¬n Nam trong SGK. anh (chÞ) Minh H¹ nhËn thÊy thiªn nhiªn a) Thiªn nhiªn vµ con ngêi vïng U Minh Thiªn nhiªn vïng U Minh H¹ lµ mét 41 .tiÕn tr×nh lªn líp . TËp truyÖn H¬ng rõng Cµ nh÷ng nÐt chÝnh. nÐt chÝnh vÒ nhµ v¨n . tr¶ lêi nh÷ng c©u hái phÇn Híng dÉn häc bµi (ë nhµ). Thiªn nhiªn vµ con ngêi U ®o¹n trÝch. III.KiÓm tra bµi cò: .hiÓu chøc híng dÉn ®ächiÓu v¨n b¶n ®o¹n trÝch. S¬n Nam vµ tËp truyÖn . s©u ®Ëm ©n nghÜa vµ tµi ba can trêng. T×m hiÓu chung chøc t×m hiÓu chung HS ®äc phÇn TiÓu dÉn 1.HS t×m hiÓu thªm vÒ nhµ v¨n S¬n Nam vµ H¬ng rõng Cµ Mau.§Æc ®iÓm s¸ng t¸c. lít qua 2.Qu¸ tr×nh s¸ng t¸c. 1. . Ho¹t ®éng 2: Tæ II. chi tiÕt gîi c¶m.C¸c t¸c phÈm tiªu biÓu. Híng dÉn ®äc.NghÖ thuËt: Dùng truyÖn li k×.HS ®äc vµ tãm t¾t truyÖn.chuÈn bÞ .Bµi míi: Híng dÉn cho HS ®äc hiÓu nh÷ng néi dung sau : Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. GV nªu vÊn ®Ò: Qua 1. GV nhËn xÐt.II. quª qu¸n. Mau. H¬ng rõng Cµ Mau . nªu nh÷ng . nh©n vËt vµ ng«n ng÷ ®Ëm mµu s¾c Nam Bé. . n¨m sinh.Néi dung: viÕt vÒ thiªn nhiªn vµ con ngêi vïng rõng U Minh víi nh÷ng ngêi lao ®éng cã søc sèng m·nh liÖt. .Tªn bót danh.

GV híng dÉn ®äc. qua nh÷ng chi tiÕt + ¤ng lµ thî b¾t sÊu. cëi më nhng ®iÒu ®ã ®îc biÓu hiÖn còng ®Çy bÝ Èn. 2. "con c¶m nghÜ g×?. gan gãc can trêng.HS ®äc ®o¹n trÝch. l× thó: ®iÓm næi bËt nµo? + "U Minh ®á ngßm Rõng trµm xanh biÕc" . + TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã tËp trung ë h×nh ¶nh «ng N¨m Hªn. mét con ngêi sèng phãng kho¸ng gi÷a thiªn nhiªn bao la k× thó. Hån ¬i! Hån hìi!" võa huyÒn bÝ võa mang ®Ëm dÊu Ên con ngêi ®Êt rõng ph¬ng Nam. + Con ngêi vïng U Minh H¹ lµ nh÷ng ngêi lao ®éng cã søc sèng m·nh liÖt. th¶o luËn. Tµi n¨ng ®Æc biÖt cña «ng lµ b¾t sÊu. + Bµi h¸t cña «ng N¨m Hªn: Hån ë ®©u ®©y Hån ¬i! Hån hìi! … 42 . con ngêi. n¬i ghª gím. GV tæ chøc cho HS 2. tõ nh÷ng con l¹ch ng· ba mang tªn §Çu ®ã ®a ra nh÷ng nhËn SÊu. . Lng SÊu. "MiÒn R¹ch Gi¸. tµi nghÖ cña «ng N¨m tµi nghÖ cña nh©n vËt Hªn tiªu biÓu cho tÝnh c¸ch con ngêi «ng N¨m Hªn. Cµ Mau cã thiªn nhiªn. "b¾t sÊu b»ng nµo? Bµi h¸t cña «ng hai tay kh«ng". Sù xuÊt hiÖn cña «ng N¨m cïng mét con xuång. (Gîi ý: vïng U Minh H¹: «ng lµ ngêi thÕ nµo? + Mét con ngêi tµi ba.…) nµy buéc nèi ®u«i con kia ®en ngßm nh mét khóc c©y kh« dµi". TÝnh c¸ch. mu kÕ k× diÖu.H¹ cã nh÷ng ®Æc thÕ giíi bao la. Bµu SÊu". b¾t sèng 45 con sÊu. Nh©n vËt «ng N¨m Hªn ph©n tÝch tÝnh c¸ch. N¨m gîi cho anh (chÞ) + ¤ng cã tµi nghÖ phi phµm. ®Ëm s©u ©n nghÜa vµ còng ®Çy tµi ba trÝ dòng. §ã lµ nh÷ng xÐt. "nh÷ng ao chó ý nh÷ng chi tiÕt vÒ sÊu". län nhang trÇn vµ mét hò rîu. b) Con ngêi t×m hiÓu. võa b¬i xuång mµ h¸t: "Hån ë ®©u ®©y. + "SÊu léi tõng ®µn".

+ Ng«n ng÷ ®Ëm mµu s¾c ®Þa ph¬ng Nam Bé. ¸o r¸ch vai. 43 .3. ®Çy hi sinh gian khæ nhng rÊt ®çi anh dòng. + chñ ®Ò t tëng. Tæng kÕt Néi dung tæng kÕt: + Nh÷ng ®Æc s¾c nghÖ thuËt. Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt GV híng dÉn. TiÕng h¸t Êy cïng h×nh ¶nh: "«ng ®i ra khái mÐ rõng. buÊt khuÊt cña nh©n d©n miÒn Nam trong nh÷ng n¨m chèng MÜ cøu níc. Nh÷ng nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt + NghÖ thuËt kÓ chuyÖn: Dùng chuyÖn li k×. III. + Nh©n vËt giµu chÊt sèng. ®äc v¨n: Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh N guyÔn Thi A. bã nhang ch¸y ®á qu¬ ®i qu¬ l¹i trªn tay" gîi nh÷ng ®au th¬ng mµ con ngêi ph¶i tr¶ gi¸ ®Ó sinh tån trªn m¶nh ®Êt hoang d¹i k× thó. + §¸nh gi¸ chung vÒ gi¸ trÞ t¸c phÈm. sö dông ng«n ng÷ cña nhµ v¨n S¬n Nam cã g× ®¸ng chó ý? GV tæ chøc cho HS th¶o luËn vµ chèt l¹i nh÷ng ý c¬ b¶n. HS ghi nhí ®Ó tù viÕt ë nhµ. TiÕng nh phÉn né. NghÖ thuËt kÓ chuyÖn. §ång thêi h×nh ¶nh Êy còng thÓ hiÖn vÎ ®Ñp bi tr¸ng cña nh÷ng con ngêi gan gãc vît lªn kh¾c nghiÖt cña thiªn nhiªn ®Ó chÕ ngù vµ lµm chñ nã. nhiÒu chi tiÕt gîi c¶m. bi ai".HiÓu ®îc hiÖn thùc ®au th¬ng. 3. kiªn cêng. tãc rèi mï. Ta th¬ng ta tiÕc LËp ®µn gi¶i oan… "TiÕng nh khãc lãc. m¾t ®á ngÇu. nµi nØ. Môc tiªu cÇn ®¹t .

Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn SGK. t×nh c¶m gia ®×nh lµ søc m¹nh tinh thÇn to lín trong cuéc chèng MÜ cøu níc. kÕt hîp víi nh÷ng hiÓu biÕt cña b¶n th©n. C¸ch thøc tiÕn hµnh Gi¸o viªn gîi ý. tiÕn c«ng vµ næi dËy MËu th©n 1968.N¾m ®îc nh÷ng nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt : NghÖ thuËt trÇn thuËt ®Æc s¾c. tham gia c¸ch m¹ng. c¨m thï giÆc. kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch vµ miªu t¶ t©m lÝ s¾c s¶o. ng«n ng÷ phong phó. nh÷ng s¸ng t¸c. bæ sung êng miÒn Nam. D. tñi cùc tõ nhá. Néi dung cÇn ®¹t I. n¨m 1954. B. S¸ng t¸c cña NguyÔn Thi gåm nhiÒu thÓ lo¹i: bót kÝ. + NguyÔn Thi cßn cã bót danh kh¸c lµ NguyÔn Ngäc TÊn. giíi thiÖu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ cuéc ®êi NguyÔn Thi. T¸c gi¶ + NguyÔn Thi (1928. n¨m 1962. ®Æc biÖt lµ thÕ giíi nh©n vËt cña nhµ v¨n. tµi liÖu tham kh¶o vµ thiÕt kÕ bµi d¹y C. nªu c©u hái.C¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp t©m hån cña ngêi d©n Nam Bé : lßng yªu níc. truyÖn ng¾n. NuyÔn Thi hi sinh ë vµ kh¾c s©u mét sè ý mÆt trËn Sµi Gßn trong cuéc tæng c¬ b¶n.1968) tªn khai sinh lµ NguyÔn Hoµng Ca. TiÕn tr×nh d¹y häc 1. HS ®äc phÇn TiÓu dÉn. mÑ ®i bíc n÷a nªn vÊt v¶. giµu gi¸ trÞ t¹o h×nh vµ ®Ëm chÊt Nam Bé. T×m hiÓu chung 1.Nam §Þnh. tiÓu thuyÕt. híng dÉn häc sinh th¶o luËn vµ tr¶ lêi. NguyÔn Thi theo ngêi anh vµo Sµi Gßn. . trë l¹i chiÕn trGV nhËn xÐt. quª ë H¶i HËu. må c«i cha tõ n¨m 10 tuæi. + NguyÔn Thi sinh ra trong mét gia ®inhg nghÌo. gãc c¹nh. n¨m 1945. Bµi míi Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung 1. S¸ch gi¸o viªn. N¨m 1943. tËp kÕt ra B¾c. ®Æc ®iÓm phong c¸ch.. KiÓm tra bµi cò 2. ¤ng ®îc tÆng gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n 44 .

HS giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi. C¸c nh©n vËt trong Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh tõ ba m¸ ViÖt.TÝnh chÊt Nam bé: th¼ng th¾n. NXB V¨n häc Gi¶i phãng. c¨m thï ngïn ngôt bän x©m lîc vµ tay sai cña chóng.hiÓu v¨n b¶n 1. T×nh huèng truyÖn.Yªu níc m·nh liÖt. . §ã lµ: . l¹c quan. béc trùc. II. v« cïng gan gãc vµ tinh thÇn chiÕn ®Êu rÊt cao. §äc. T¸c phÈm Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh: + XuÊt xø: t¸c phÈm ®îc viÕt ngay trong nh÷ng ngµy chiÕn ®Êu ¸c liÖt khi «ng c«ng t¸c víi t c¸ch lµ mét nhµ v¨n. T×nh huèng truyÖn cã §©y lµ c©u chuyÖn cña gia ®×nh ý nghÜa nh thÕ nµo? anh gi¶i phãng qu©n tªn ViÖt. thñy chung ®Õn cïng víi Tæ quèc. + §Æc ®iÓm s¸ng t¸c: NguyÔn Thi g¾n bã víi nh©n d©n miÒn Nam vµ thùc sù xøng ®¸ng víi danh hiÖu: Nhµ v¨n cña ngêi d©n Nam Bé.hiÓu . Nh©n vËt cña NguyÔn Thi cã c¸ tÝnh riªng nhng tÊt c¶ ®Òu cã nh÷ng ®Æc ®iÓm chung "rÊt NguyÔn Thi".nh÷ng con ngêi dêng nh sinh ra ®Ó ®¸nh giÆc. giµu t×nh nghÜa.2. GV nªu vÊn ®Ò: 1. chó N¨m ®Õn chÞ em ViÖt ®Òu tiªu biÓu cho nh÷ng ®Æc ®iÓm trªn. + Tãm t¾t t¸c phÈm theo nh©n vËt chÝnh vµ cèt truyÖn. 2. yªu ®êi. Sau ®îc in trong TruyÖn vµ kÝ.chiÕn sÜ ë T¹p chÝ V¨n nghÖ Qu©n gi¶i phãng (th¸ng 2 n¨m 1966). Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc ®äc. 1978. Nh©n HS th¶o luËn vµ ph©n vËt nµy r¬i vµo mét t×nh huèng ®Æc 45 häc nghÖ thuËt n¨m 2000.

giäng ®iÖu riªng cña nh©n vËt. ng«n ng÷. TruyÖn ®îc kÓ theo dßng néi t©m cña nh©n vËt khi ®øt (ngÊt ®i) khi nèi (tØnh l¹i). 2. tÊm lßng vµ b»ng ng«n ng÷.C¸ch trÇn thuËt nµy nhÊt. cã t¸c dông nh thÕ nµo . GV theo dâi. bÞ th¬ng xÐt gãp ý. biÕt.Cã mÊy ph¬ng thøc ®×nh ®îc trÇn thuËt theo ph¬ng thøc trÇn thuËt trong nghÖ thø 3. Gîi ý: + TruyÖn Nh÷ng ®øa con trong gia . Ph¬ng thøc trÇn thuËt cña t¸c t×m hiÓu vÒ ph¬ng phÈm. tØnh råi l¹i ngÊt. kÓ nªn thuéc chñ yÕu tõ ®iÓm nh×n ng«i thø ba. nhËn biÖt: trong mét trËn ®¸nh.Ph¬ng thøc thø ba: Ngêi trÇn thuËt ®èi víi kÕt cÊu truyÖn thuéc ng«i thø ba nhng lêi kÓ l¹i pháng vµ viÖc kh¾c häa tÝnh theo quan ®iÓm. kÓ cïng mét lóc tÝnh c¸ch nh©n vËt còng ®îc HS th¶o luËn theo kh¾c häa. hÊp dÉn v× chÝnh. nÆng ph¶i n»m l¹i gi÷a chiÕn trêng.tÝch.C©u chuyÖn dï kh«ng cã g× ®Æc nhÊn m¹nh nh÷ng ý s¾c còng trë nªn míi mÎ.TruyÖn ®îc trÇn thuËt truyÖn lµ ®èi tîng thuËt. ®îc kÓ qua con m¾t. cña nh©n vËt nµo? . thøc trÇn thuËt cña t¸c + C¨n cø vµo ng«n ng÷ cña nh©n phÈm b»ng c¸ch nªu vËt trong truyÖn: mét sè c©u hái: . Nhµ v¨n ph¶i thµnh th¹o t©m lÝ vµ 46 .Ph¬ng thøc thø hai: Nh©n vËt tù Theo ph¬ng thøc nµo? kÓ chuyÖn m×nh nªn thuéc ng«i thø . nhãm vµ ph¸t biÓu. + Lèi trÇn thuËt nµy cã hai t¸c dông .C©u chuyÖn võa ®îc thuËt. NghÜa lµ cña ngêi trÇn thuËt tù thuËt viÕt truyÖn? C¨n giÊu m×nh nhng c¸ch nh×n vµ lêi kÓ cø vµo ®©u ®Ó nhËn l¹i theo giäng ®iÖu cña nh©n vËt. GV .TruyÖn ®îc trÇn thuËt vÒ mÆt nghÖ thuËt: theo ph¬ng thøc nµo? . t×nh huèng truyÖn dÉn ®Õn mét c¸ch trÇn thuËt riªng cña thiªn truyÖn theo dßng ý thøc cña nh©n vËt. GV tæ chøc cho HS 2. giäng c¸ch nh©n vËt? ®iÖu cña nh©n vËt.Ph¬ng thøc thø nhÊt: Nh©n vËt . Tãm l¹i. Anh nhiÒu lÇn ngÊt ®i tØnh l¹i.

®Ó 47 . TruyÒn thèng gia ®×nh. + M¸ ViÖt còng lµ hiÖn th©n cña truyÒn thèng. §ã lµ vÎ ®Ñp cña nh÷ng con ngêi sinh ra ®Ó g¸nh v¸c. + Chó N¨m: ®¹i diÖn cho truyÒn thèng vµ lu gi÷ truyÒn thèng (trong c©u hß. §ã lµ mét con ngêi ch¾c. thø mïi cña ®ång ¸ng. Lêi chó N¨m: "ChuyÖn gia ®×nh nã còng dµi nh s«ng.ChiÕn mang vãc d¸ng cña m¸: "hai b¾p tay trßn vo s¹m ®á mµu ch¸y n¾ng… th©n ngêi to vµ ch¾c nÞch". che chë cho ®µn con vµ tranh ®Êu. 4. GV Gîi ý: . + H×nh ¶nh ngêi mÑ lu«n hiÖn vÒ trong ChiÕn: . + TruyÒn thèng yªu níc m·nh liÖt. truyÒn thèng nµo ®· g¾n bã nh÷ng con ngêi trong gia ®×nh víi nhau?) Gîi ý: Muèn lµm râ truyÒn thèng ph¶i nãi ®îc mèi quan hÖ gi÷a chÞ em ViÖt víi ba m¸ vµ chó N¨m. sùc mïi lóa g¹o vµ må h«i. ph¶i hiÓu vÒ truyÒn thèng cña gia ®×nh ®ã. ®Ó chèng chäi.3. 3. kháe. * Ngêi mÑ ng· xuèng nhng dßng s«ng truyÒn thèng vÉn ch¶y. cña cÇn cï s¬ng n¾ng. HS ph©n tÝch vµ so s¸nh tÝnh c¸ch c¸c nh©n vËt ViÖt vµ ChiÕn ®Ó lµm râ sù tiÕp nèi truyÒn thèng gia ®×nh cña nh÷ng ngêi con. GV híng dÉn HS t×m hiÓu vÒ truyÒn thèng nh÷ng con ngêi trong gia ®×nh (T¸c phÈm kÓ chuyÖn mét gia ®×nh n«ng d©n Nam Bé. trong cuèn sæ). con lµ sù tiÕp nèi cha mÑ nhng kh«ng chØ lµ tiÕp nèi huyÕt thèng mµ cßn lµ sù tiÕp nèi truyÒn thèng. 4. HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t biÓu. ®Ó råi chó chia cho mçi ®øa mét khóc mµ ghi vµo ®ã" cho thÊy.NÐt chung cña hai chÞ em? ng«n ng÷ nh©n vËt míi cã thÓ trÇn thuËt theo ph¬ng thøc nµy. Ên tîng s©u ®Ëm ë m¸ ViÖt lµ kh¶ n¨ng c¾n r¨ng gh×m nÐn ®au th¬ng ®Ó sèng vµ duy tr× sù sèng. Hai chÞ em ChiÕn vµ ViÖt. c¨m thï ngïn ngôt bän x©m lîc vµ tinh thÇn chiÕn ®Êu cao ®· g¾n kÕt nh÷ng con ngêi trong gia ®×nh víi nhau. §ång thêi muèn hiÓu vÒ nh÷ng ®øa con ph¶i hiÓu ngän nguån ®· sinh ra nã.

NguyÔn Thi muèn cho ta hiÓu r»ng: trong c¸i thêi kh¾c thiªng liªng Êy.. .T×nh yªu th¬ng lµ vÎ ®Ñp t©m hån cña hai chÞ em. nªn tao còng tÝnh vËy". . chÝ c¨m thï ®· th«i thóc hai chÞ em cïng mét ý nghÜ: ph¶i tr¶ thï cho ba m¸. toan tÝnh viÖc nhµ y hÖt m¸ (nãi nghe in nh m¸ vËy). ViÖt ®· kh«ng díi ba lÇn thÊy chÞ gièng in m¸. ngêi mÑ sèng h¬n bao giê hÕt trong nh÷ng ®øa con. §Õn nçi chØ trong mét kho¶ng thêi gian ng¾n ngñi trong ®ªm. . Tuy cßn nhá tuæi.Hai chÞ en cã chung mèi thï víi bän x©m lîc. + NÐt tÝnh c¸ch chung cña hai chÞ em: .Hai chÞ em cïng sinh ra trong mét gia ®×nh chÞu nhiÒu mÊt m¸t ®au th¬ng (cïng chøng kiÕn c¸i chÕt ®au th¬ng cña ba vµ m¸). vµ cã cïng nguyÖn väng: ®îc cÇm sóng ®¸nh giÆc. cã kh¸c chØ lµ ë chç chÞ "kh«ng bÎ tay råi ®Ëp vµo b¾p vÕ than mái" mµ th«i. ChÝnh ChiÕn còng thÊy m×nh trong ®ªm Êy ®ang hßa vµo trong mÑ: "Tao còng ®· lùa ý nÕu m¸ cßn sèng ch¾c m¸ tÝnh vËy. trong buång nãi víi ra ®Õn lèi hø mét c¸i "cãc" råi trë m×nh. tõ c¸i HS ph©n tÝch theo c¸c lèi n»m víi th»ng ót em trªn giêng ë bíc gîi ý cña GV. H×nh ¶nh ngêi mÑ nh bao bäc lÊy ChiÕn.ChiÕn ®Æc biÖt gièng m¸ ë c¸i ®ªm s¾p xa nhµ ®i bé ®éi: ChiÕn biÕt lo liÖu. T×nh c¶m nµy ®îc thÓ hiÖn s©u s¾c vµ c¶m ®éng nhÊt trong c¸i ®ªm chÞ em giµnh nhau ghi tªn tßng qu©n vµ s¸ng h«m sau tríc 48 .NÐt riªng cña mçi ngêi: + Cña ChiÕn (kh¸c víi ViÖt vµ kh¸c víi m¸)? + Cña ViÖt? chÞu ®ùng vµ ®Ó chiÕn th¾ng.

v« t cña mét cËu con trai ®ang tuæi ¨n tuæi lín. . .khi lªn ®êng nhËp ngò cïng khiªng bµn thê m¸ sang nhµ chó N¨m .Hai chÞ em ViÖt ®Òu cã nh÷ng nÐt rÊt ng©y th¬ thËm chÝ cã phÇn trÎ con (giµnh nhau b¾t Õch nhiÒu hay Ýt. + NÐt riªng ë ChiÕn: .TÝnh c¸ch "ngêi lín" ë ChiÕn cßn thÓ hiÖn ë sù nhêng nhÞn. Tuy cã lóc giµnh nhau víi em tranh c«ng b¾t Õch.NÕu ChiÕn cã d¸ng dÊp mét ngêi lín thùc sù th× ë ViÖt lµ sù léc ngéc. NguyÔn Thi ®· x©y dùng nh©n vËt ChiÕn võa cã c¸ tÝnh võa phï hîp víi løa tuæi. §¸nh giÆc lµ niÒm say mª lín nhÊt cña hai chÞ em ViÖt vµ ChiÕn còng lµ cña tuæi trÎ miÒn Nam trong nh÷ng n¨m th¸ng Êy: "H¹nh phóc cña tuæi trÎ lµ trªn trËn tuyÕn ®¸nh qu©n thï". ChiÕn kh«ng chØ "nãi in nh m¸" mµ cßn häc ®îc c¸ch nãi "träng träng" cña chó N¨m. ®i tßng qu©n nhng cuèi cïng bao giê c« còng nhêng em hÕt trõ viÖc ®i tßng qu©n.H¬n ViÖt chõng mét tuæi nhng ChiÕn ngêi lín h¬n h¼n: ChiÕn cã thÓ bá ¨n ®Ó ®¸nh vÇn cuèn sæ gia ®×nh. + NÐt riªng ë ViÖt: . giíi tÝnh.ChiÕn nhêng nhÞn em bao nhiªu 49 .… . ®¸nh tµu giÆc. ChiÕn lµ nh©n vËt ®îc håi tëng qua ViÖt nhng ®· g©y ®îc Ên tîng s©u s¾c .C¶ hai chÞ em ®Òu lµ nh÷ng chiÕn sÜ gan gãc dòng c¶m. giµnh nhau thµnh tÝch b¾n tµu chiÕn giÆc vµ giµnh nhau ghi tªn tßng qu©n).

GV ®Þnh híng vµ nhËn xÐt. . ViÖt vÉn quyÕt t©m ¨n thua sèng m¸i víi qu©n thï) ViÖt lµ mét thµnh c«ng ®¸ng kÓ trong c¸ch x©y dùng nh©n vËt cña NguyÔn Thi. LÇn ®Çu tiªn ViÖt thÊy râ lßng m×nh (th¬ng chÞ l¹. nã ho¸n c¶i c¶ c¶nh vËt lÉn con ngêi. ch÷ng ch¹c trong t thÕ cña mét ngêi chiÕn sÜ. H×nh ¶nh chÞ em ViÖt khiªng bµn thê ba m¸ sang gëi chó N¨m. bæ sung). lóc l¹i r×nh "chôp mét con ®om ®ãm óp trong lßng tay". . * ChiÕn vµ ViÖt lµ khóc s«ng sau nªn ®i xa h¬n trong c¶ dßng s«ng truyÒn thèng. + Kh«ng khÝ thiªng liªng ®· biÕn ViÖt thµnh ngêi lín. HS ph¸t biÓu c¶m nhËn vÒ h×nh ¶nh chÞ em. + Chç hay nhÊt cña ®o¹n v¨n lµ kh«ng khÝ thiªng liªng.§ªm tríc ngµy ra ®i. . Khi trë thµnh mét chiÕn sÜ. ChiÕn ®em theo tÊm g¬ng soi cßn ViÖt l¹i ®em theo nét chiÕc sóng cao su.Vµo bé ®éi. + H×nh ¶nh cã ý nghÜa tîng trng thÓ hiÖn sù trëng thµnh cña hai chÞ 50 . ViÖt ®· d¸m x«ng vµo ®¸ c¸i th»ng ®· giÕt cha m×nh. ViÖt vµ ChiÕn khiªng bµn thê ba m¸ sang gëi chó N¨m (th¶o luËn vµ ph¸t biÓu. th× ViÖt hay tranh giµnh víi chÞ bÊy nhiªu.5. ChiÕn nãi víi em nh÷ng lêi nghiªm trang th× ViÖt lóc "l¨n kÒnh ra v¸n cêi kh× kh×". mèi thï th»ng MÜ th× cã thÓ rê thÊy v× nã ®ang ®Ì nÆng trªn vai). mÆc dï chØ cã mét m×h. víi hai bµn tay ®au ®ín. Tuy cßn hån nhiªn vµ cßn bÐ nhá tríc chÞ nhng tríc kÎ thï ViÖt l¹i vôt lín. 5.Nhng sù v« t kh«ng ng¨n c¶n ViÖt trë nªn mét anh hïng (ngay tõ bÐ. víi ®«i m¾t kh«ng cßn nh×n thÊy g×.

thÕ hÖ sau cøng c¸p. Tæng kÕt + TruyÖn kÓ vÒ nh÷ng ®øa con 51 . con s«ng cña gia ®×nh ta còng ch¶y vÒ biÓn. ChÊt sö thi cña thiªn truyÖn + ChÊt sö thi cña thiªn truyÖn ®îc thÓ hiÖn qua cuèn sæ cña gia ®×nh víi truyÒn thèng yªu íc. TruyÖn vÒ mät gia ®×nh nhng ta l¹i c¶m nhËn ®îc c¶ mét Tæ quèc ®ang hµo hïng chiÕn ®Êu b»ng søc m¹nh sinh ra tõ nh÷ng ®au th¬ng. + Cuèn sæ lµ lÞch sö gia ®×nh mµ qua ®ã thÊy lÞch sö cña mét ®Êt níc. TruyÖn kÓ vÒ mét dßng s«ng nhng nhµ v¨n muèn ta nghÜ ®Õn biÓn c¶. sauy nghÜ vµ ph¸t biÓu. réng b»ng c¶ níc ta vµ ra ngoµi c¶ níc ta…". + TruyÖn cña mét gia ®×nh dµi nh dßng s«ng cßn nèi tiÕp. GV nªu vÊn ®Ò: ChÊt sö thi cña thiªn truyÖn ®îc thÓ hiÖn nh thÕ nµo? . mét d©n téc trong cuéc chiÕn chèng MÜ. Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt NhËn xÐt tæng qu¸t vÒ em cã thÓ g¸nh v¸c viÖc gia ®×nh vµ viÕt tiÕp khóc s«ng cña m×nh trong dßng s«ng truyÒn thèng gia ®×nh. mµ biÓn th× réng l¾m…. c¨m thï giÆc.HS lµm viÖc víi t¸c phÈm. + Mçi nh©n vËt trong truyÖn ®Òu tiªu biÓu cho truyÒn thèng. ®Òu g¸nh v¸c trªn vai tr¸ch nhiÖm víi gia ®×nh. víi Tæ quèc trong cuéc chiÕn tranh vÖ quèc vÜ ®¹i. 6. III. . "Tr¨m dßng s«ng ®æ vµo mét biÓn.GV cã thÓ gîi ý b»ng c¸ch nh¾c l¹i kh¸i niÖm. H¬n thÕ n÷a. nh÷ng thµnh viªn trong gia ®×nh còng lµ sè phËn cña nh©n d©n miÒn Nam trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng MÜ khèc liÖt. + Sè phËn cña nh÷ng ®øa con. thñy chung son s¾t víi quª h¬ng.6. trëng thµnh vµ cã thÓ ®i xa h¬n. ®Æc ®iÓm cña tÝnh sö thi trong v¨n häc.

HS chuÈn bÞ dµn ý bµi viÕt (ë nhµ).NhËn ra ®îc nh÷ng u ®iÓm vµ thiÕu sãt trong bµi lµm cña m×nh vÒ c¸c mÆt kiÕn thøc vµ kü n¨ng viÕt bµi v¨n nãi chung vµ bµi nghÞ luËn x· héi nãi riªng.HS bao qu¸t toµn bµi gi÷a t×nh c¶m gia ®×nh víi t×nh yªu ®Ó ph¸t biÓu. miªu t¶ t©m lÝ vµ tÝnh c¸ch s¾c s¶o. .GV ®Þnh híng. Sù g¾n bã s©u nÆng . Ph¬ng tiÖn sö dông Bµi lµm cña HS. KiÓm tra bµi cò 2. ng«n ng÷ phong phó. tiÕn tr×nh lªn líp 1. B. gi÷a truyÒn thèng gia ®×nh víi . Nam trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng MÜ cøu níc. Bµi míi Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung cÇn ®¹t 52 . Lµm v¨n: Tr¶ bµi lµm v¨n sè 5 A.Cã ®Þnh híng vµ quyÕt t©m phÊn ®Êu ®Ó ph¸t huy u ®iÓm. nhËn truyÒn thèng d©n téc ®· lµm nªn søc xÐt vµ kh¾c s©u m¹nh tinh thÇn to lín cña con ngêi ViÖt nh÷ng ý c¬ b¶n. níc.GV chÊm ch÷a bµi. D. c¨m thï phÈm. .Cñng cè nh÷ng kiÕn thøc vµ kü n¨ng lµm v¨n cã liªn quan ®Õn bµi lµm. son s¾t víi c¸ch m¹ng.néi dung vµ ®Æc s¾c trong mét gia ®×nh n«ng d©n Nam nghÖ thuËt cña t¸c Bé cã truyÒn thèng yªu níc. Gi¸o ¸n C. C¸ch thøc tiÕn hµnh . chuÈn bÞ nhËn xÐt chung vµ nhËn xÐt cô thÓ. Môc tiªu cÇn ®¹t . + Bót ph¸p nghÖ thuËt giµ dÆn. giÆc vµ khao kh¸t chiÕn ®Êu. trÇn thuËt qua håi tëng cña nh©n vËt. kh¾c phôc c¸c thiÕu sãt trong c¸c bµi lµm v¨n sau. ®iªu luyÖn ®îc thÓ hiÖn qua giäng trÇn thuËt. gãc c¹nh vµ ®Ëm chÊt Nam Bé. .

HS nhí l¹i kiÕn thøc §Ò: Anh (chÞ) hiÓu thÕ nµo vÒ ý ph©n tÝch ®Ò. Khi ph©n tÝch mét ®Ò bµi. lµ th¬ n÷a" .Ph¹m vi t liÖu cÇn sö dông cho bµi dông ®Ó ph©n tÝch viÕt. 2.ThÓ lo¹i: NghÞ luËn vÒ mét vÊn ®Ò yªu cÇu cña ®Ò. Ho¹t ®éng 3: Tæ III. th¬ cßn bµi sè 5. th©n bµi. . .Ph¹m vi t liÖu: th¬ vµ nh÷ng ý kiÕn vÒ th¬.Ho¹t ®éng 1: Tæ I.SGK trang 20) . cÇn 1. PhÇn th©n tiÕt cho ®Ò bµi viÕt sè bµi cÇn x©y dùng hÖ thèng luËn 5 (GV nªu c©u hái ®Ó ®iÓm. ®Ò bµi viÕt sè 5. g¹ch d. luËn chøng.GV cho HS tù nhËn luËn cha? 53 . cÇn ph©n t¸c lËp luËn chÝnh. träng ®Ó chØ ra c¸c . Ph©n tÝch ®Ò chøc ph©n tÝch ®Ò 1. ®¸nh gi¸: gi¸ bµi viÕt . ®Ò (Khi ph©n tÝch . chØnh dµn ý (®¸p ¸n) + Dµn ý cho ®Ò bµi sè 5 (vÝ dô lµ lµm c¬ së ®Ó HS ®èi ®Ò bµi trªn) chiÕu víi bµi viÕt cña Néi dung: xem l¹i phÇn gîi ý ®¸p ¸n m×nh). ¸p kiÕn sau cña nhµ th¬ Xu©n DiÖu "Th¬ dông ph©n tÝch ®Ò lµ hiÖn thùc. X©y dùng ®¸p ¸n (dµn ý) chøc x©y dùng ®¸p ¸n (dµn ý) GV tæ chøc cho HS + Dµn ý ®îc x©y dùng theo 3 phÇn: x©y dùng dµn ý chi më bµi.Thao t¸c chÝnh: gi¶i thÝch. Ph©n tÝch ®Ò bµi viÕt sè 5 (vÝ dô chän ®Ò 1. ®¸nh gi¸ bµi viÕt chøc nhËn xÐt.§· nhËn thøc ®óng vÊn ®Ò nghÞ .Néi dung vÊn ®Ò: ý kiÕn vÒ th¬ íi nh÷ng tõ ng÷ quan cña Xu©n DiÖu (…). cho ®Ò bµi nµy ë tiÕt ViÕt bµi lµm v¨n sè 5. NhËn xÐt. Ho¹t ®éng 2: Tæ II.ThÓ lo¹i nghÞ luËn vµ nh÷ng thao mét ®Ò bµi.GV ®Þnh híng. GV tæ chøc cho HS ph©n tÝch: «n l¹i c¸ch ph©n tÝch . v¨n häc. Mçi luËn ®iÓm cÇn cã c¸c luËn híng dÉn HS hoµn cø.NghÞ luËn v¨n häc. ®¸nh Néi dung nhËn xÐt.Néi dung vÊn ®Ò. kÕt bµi. tÝch nh÷ng g×?) HS ¸p . ch÷ng minh vµ b×nh luËn. th¬ lµ cuéc ®êi.

ph¬ng tiÖn d¹y häc SGK. cha hµi hßa. + KÜ n¨ng ph©n tÝch. thiÕu träng t©m. cÇn rót kinh nghiÖm Lµm v¨n: ViÕt bµi lµm v¨n sè 6. B. lập dàn ý. . trïng lÆp.Cñng cè vµ n©ng cao kiÕn thøc vÒ c¸c thÓ lo¹i v¨n häc . ch÷a bµi mét sè ®iÓm c¬ b¶n cô thÓ.… Ho¹t ®éng 4: Tæ IV. dÉn chøng) cã chÆt chÏ.C¸c luËn cø (lÝ lÏ. thiÕu? S¾p xÕp hîp lÝ hay cha hîp lÝ? . kh¾c phôc. tµi liÖu tham kh¶o C.nghÞ luËn v¨n häc A.GV nhËn xÐt nh÷ng u. ý kh«ng GV híng dÉn HS trao râ. ®æi ®Ó nhËn thøc lçi + Sù kÕt hîp c¸c thao t¸c nghÞ luËn vµ híng söa ch÷a. Ph¬ng ph¸p d¹y häc 54 .HÖ thèng luËn ®iÓm ®ñ hay khuyÕt ®iÓm. luËn cha? . … Ho¹t ®éng 5: Tæ V. + DiÔn ®¹t cha tèt.Môc tiªu bài häc .Củng cố và n©ng cao tr×nh độ làm văn nghị luận về c¸c mặt: x¸c định đề. phï hîp víi vÊn ®Ò hay kh«ng? .§· vËn dông ®óng c¸c thao t¸c lËp ®Ó nhËn xÐt lÉn nhau.Nh÷ng lçi vÒ kÜ n¨ng. diÔn ®¹t tèi nghÜa. Tæng kÕt rót kinh nghiÖm chøc tæng kÕt rót kinh nghiÖm Néi dung tæng kÕt vµ rót kinh GV tæng kÕt vµ nªu nghiÖm dùa trªn c¬ së chÊm. tiªu biÓu. gi¸o ¸n. cßn dïng tõ viÕt c©u sai. . cha phï hîp víi tõng ý. c¶m thô cßn kÐm. Söa ch÷a lçi bµi viÕt chøc söa ch÷a lçi bµi C¸c lçi thêng gÆp: viÕt + ThiÕu ý. s¾p xÕp ý kh«ng hîp lÝ. cã søc thuyÕt phôc.N©ng cao kh¶ n¨ng c¶m thô t¸c phÈm v¨n häc .xÐt vµ trao ®æi bµi . diÔn ®¹t.Viết được bài văn nghị luận văn học thể hiện ý kiến của m×nh một c¸ch râ ràng. m¹ch l¹c. diễn đạt.

mçi thÕ hÖ ph¶i ghi vµo mét khóc. réng b»ng c¶ níc ta vµ ra ngoµi c¶ níc ta". . qu¶ ®· cã mét dßng s«ng truyÒn thèng gia ®×nh liªn tôc ch¶y tõ nh÷ng líp ngêi ®i tríc: tæ tiªn. sèng víi truyÒn thèng. «ng cha. Con kh«ng chØ lµ sù tiÕp nèi huyÕt thèng mµ ph¶i lµ sù tiÕp nèi truyÒn thèng. Trong con ngêi chó N¨m ph¶ng phÊt c¸i tinh thÇn NguyÔn §×nh ChiÓu xa xa. trong thiªn truyÖn cña NguyÔn Thi. Ổn định. kiểm tra sĩ số lớp. .để HS biết c¸ch lập luận một c¸ch chặt chẽ. cho ®Õn ®êi chÞ em ChiÕn. Chøng minh r»ng. Ra đề làm văn cho HS: GV cã thể vận dụng theo đề bài trong SGK hoặc tự ra đề cho phï với đối tượng học sinh.Chó N¨m kh«ng chØ ham s«ng bÕn mµ cßn ham ®¹o nghÜa. nªu luận điểm râ ràng. Cã thÓ hiÓu: + ChØ ®îc coi lµ con cña gia ®×nh nh÷ng ai ®· ghi ®îc.. tiÕn tr×nh lªn líp 1. Gîi ý: Bµi viÕt cÇn cã nh÷ng ý c¬ b¶n sau: 1. 2. ®¹i diÖn cho truyÒn thèng vµ lu 55 . ViÖt) khi hiÓu truyÒn thèng gia ®×nh ®· sinh ra nh÷ng ®øa con Êy. c« chó ®Õn nh÷ng ®øa con.Bài học tập trung vào nghị luận một vấn đề văn học. đưa dẫn chứng thuyết phục. => Lưu ý HS «n lại những tri thức về nghị luận. ChuyÖn gia ®×nh còng dµi nh s«ng. ViÖt.Chó N¨m lµ mét thø gia ph¶ sèng lu«n híng vÒ truyÒn thèng.. hấp dẫn. + Kh«ng thÓ hiÓu khóc sau cña mét dßng s«ng nÕu kh«ng hiÓu ngän nguån ®· sinh ra nã. mµ kÕt tinh ë h×nh tîng chó N¨m: . về thao t¸c lập luận. Råi tr¨m con s«ng cña gia ®×nh l¹i cïng ®æ vÒ mét biÓn. D. Còng nh vËy. Gîi ý mét sè ®Ò tham kh¶o §Ò 1: Trong truyÖn ng¾n Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi cã nªu lªn quan niÖm: ChuyÖn gia ®×nh còng dµi nh s«ng. "mµ biÓn th× réng l¾m […].Thu bµi. Chøng minh: + TruyÒn thèng Êy ch¶y tõ c¸c thÕ hÖ «ng bµ. ta chØ cã thÓ hiÓu nh÷ng ®øa con (ChiÕn. mçi thÕ hÖ ph¶i ghi vµo mét khóc. lµm ®îc "khóc" cña m×nh trong dßng s«ng truyÒn thèng. cha mÑ..

. ViÖt chÝnh lµ hiÖn th©n cña søc trÎ tiÕn c«ng.Mét con ngêi sinh ra ®Ó chèng chäi víi gian nguy. tr÷ t×nh cña s«ng §µ trong tïy bót Ngêi l¸i ®ß s«ng §µ cña NguyÔn Tu©n: 56 .ChiÕn mang d¸ng vãc cña mÑ. . . khã nhäc "c¸i g¸y ®o ®á. sù tiÕp nèi truyÒn thèng: . ghi tªn ®i bé ®éi cÇm sóng tr¶ thï cho ba m¸. Khóc s«ng sau bao giê còng ch¶y xa h¬n khóc s«ng tríc. cßn ChiÕn m¹nh mÏ quyÕt liÖt. c¸ch nãi in hÖt mÑ.ChÊt anh hïng ë ViÖt: kh«ng bao giê biÕt khuÊt phôc.gi÷ truyÒn thèng (trong nh÷ng c©u hß. Ngêi mÑ mang nçi ®au mÊt chång nhng cha cã dÞp cÇm sóng. v« t.Ngêi mÑ kh«ng biÕt sî. léc ngéc. + Nh÷ng ®øa con.Ên tîng s©u ®Ëm nhÊt lµ kh¶ n¨ng gh×m nÐn ®au th¬ng ®Ó sèng. tÊm ¸o bµ ba ®Ém må h«i". tr÷ t×nh cña nh÷ng dßng s«ng ViÖt Nam trong hai ¸ng v¨n tïy bót: Ngêi l¸i ®ß s«ng §µ cña NguyÔn Tu©n vµ Ai ®· ®Æt tªn cho dßng s«ng? cña Hoµng Phñ Ngäc Têng. 2. . + ChuyÖn gia ®×nh còng lµ chuyÖn cña c¶ d©n téc ®ang hµo hïng chiÕn ®Êu b»ng søc m¹nh sinh ra tõ nh÷ng ®au th¬ng. ®Õn ®¹i d¬ng cña nh©n d©n vµ nh©n lo¹i. réng b»ng c¶ níc ta vµ ra ngoµi c¶ níc ta".So víi thÕ hÖ mÑ th× ChiÕn lµ khóc s«ng sau. Gîi ý: Bµi viÕt cÇn cã nh÷ng ý c¬ b¶n sau: 1. Råi tr¨m con s«ng cña gia ®×nh l¹i cïng ®æ vÒ mét biÓn.ViÖt. kh«ng chïn bíc. cña cÇn cï ma n¾ng.ViÖt ®i xa h¬n dßng s«ng truyÒn thèng: kh«ng chØ lËp chiÕn c«ng mµ ngay c¶ khi bÞ th¬ng vÉn lµ ngêi ®i t×m giÆc. chµng trai míi lín. kiªn cêng vµ cao c¶. ®«i vai lùc lìng. §Ò 2: H×nh ¶nh th¬ méng. + §iÒu ®ã cã nghÜa lµ: tõ mét dßng s«ng gia ®×nh nhµ v¨n muèn ta nghÜ ®Õn biÓm c¶. "mµ biÓn th× réng ¾m […]. + H×nh tîng ngêi mÑ còng lµ hiÖn th©n cña truyÒn thèng: . H×nh ¶nh th¬ méng. . "ngêi sùc mïi lóa g¹o" thø mïi cña ®ång ¸ng. . ®Ó che chë cho ®µn con vµ tranh ®Êu. trong cuèn sæ gia ®×nh). bÞ th¬ng chØ cã mét m×nh vÉn quyÕt t©m sèng m¸i víi kÎ thï.

TÝnh t×nh cã phÇn kh«ng b×nh thêng. c¸i chÕt ®eo b¸m. 3. víi "thuÇn hËu nguyªn thñy" cña cuéc sèng n«ng th«n. Trong bèi c¶nh Êy. + ChÊt v¨n NguyÔn Tu©n. Trµng. nhµ th¬ trong ®ã cã Vî nhÆt cña Kim L©n. + ChÊt v¨n Hoµng Phñ Ngäc Têng. Nh÷ng ngêi sèng lu«n bÞ c¸i chÕt ®e däa. th«.Qua t×nh huèng truyÖn.Ngo¹i h×nh xÊu. Th©n bµi: 1. + NhËn xÐt kh¸i qu¸t: . nh©n vËt chÝnh cña t¸c phÈm "nhÆt" ®îc vî. + C¸i chÕt hiÖn h×nh trong t¸c phÈm t¹o nªn mét kh«ng khÝ ¶m ®¹m. . 2.N¹n ®ãi ®e däa.Kim L©n lµ nhµ v¨n mét lßng mét d¹ ®i vÒ víi "®Êt". .¡n nãi céc c»n. víi "ngêi". . 57 . ®i lµm thuª nu«i m×nh vµ mÑ giµ. 2.N¹n ®ãi n¨m 1945 ®· ®i vµo nhiÒu trang viÕt cña c¸c nhµ v¨n. Gîi ý dµn bµi: Më bµi: + Giíi thiÖu t¸c gi¶. H×nh ¶nh th¬ méng. . + Bèi c¶nh n¹n ®ãi khñng khiÕp n¨m 1945 mµ kÕt qu¶ lµ h¬n hai triÖu ngêi chÕt. §Ò 3: Ph©n tÝch t×nh huèng truyÖn Vî nhÆt cña Kim L©n tõ ®ã nªu lªn gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm. . t¸c phÈm thÓ hiÖn gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c. th« lç.Vî nhÆt x©y dùng t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o. Bèi c¶nh x©y dùng t×nh huèng truyÖn. So s¸nh chÊt v¨n cña Hoµng Phñ Ngäc Têng vµ ChÊt v¨n NguyÔn Tu©n trong qu¸ tr×nh lµm næi bËt vÎ ®Ñp th¬ méng. tr÷ t×nh cña dßng s«ng H¬ng trong tïy bót: Ai ®· ®Æt tªn cho dßng s«ng? cña Hoµng Phñ Ngäc Têng: + H×nh ¶nh dßng s«ng H¬ng. §ã lµ mét t×nh huèng ®éc ®¸o + ë Trµng héi tô nhiÒu yÕu tè khiÕn nguy c¬ "Õ" vî rÊt cao: . .+ H×nh ¶nh dßng s«ng §µ.Nhµ nghÌo. thª l¬ng. tr÷ t×nh cña nh÷ng dßng s«ng. t¸c phÈm: .

.Thiªn chøc.Bµ cô Tø còng hÕt søc ng¹c nhiªn . hÊp dÉn.Trµng lÊy vî theo kiÓu "nhÆt" ®îc.+ Trµng lÊy vî lµ lÊy cho m×nh thªm mét tai häa (theo l« gÝc tù nhiªn). + C¸i ®ãi bãp mÐo c¶ nh©n c¸ch. 3. + ViÖc Trµng lÊy vî lµ mét t×nh huèng bÊt ngê . . + C¸i ®ãi khiÕn cho h¹nh phóc thËt máng manh.C¶ xãm ngô c ng¹c nhiªn. Gi¸ trÞ hiÖn thùc: t×nh c¶nh thª th¶m cña con ngêi trong n¹n ®ãi + C¸i ®ãi dån ®uæi con ngêi. Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: + T×nh ngêi cao ®Ñp thÓ hiÖn qua c¸ch ®èi xö víi nhau cña c¸c nh©n vËt.T×nh yªu th¬ng con cña bµ cô Tø. téi nghiÖp. . bæn phËn lµm vî. ph¸t xÝt. + Vî nhÆt cã søc tè c¸o m¹nh mÏ téi ¸c cña bän thùc d©n. tin tëng ë t¬ng lai: . .B¶n th©n Trµng cã vî råi vÉn cßn " ngê ngî". . ®äc v¨n: 58 .§o¹n kÕt t¸c phÈm víi h×nh ¶nh l¸ cê ®á vµ ®oµn ngêi ph¸ kho thãc NhËt. + Kh¼ng ®Þnh gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm. + T×nh huèng truyÖn bÊt ngê nhng rÊt hîp lÝ . mét ngêi giµ l¹i lu«n miÖng nãi vÒ ngµy mai víi nh÷ng dù ®Þnh thiÕt thùc t¹o niÒm tin cho d©u con vµo mét cuéc sèng tèt ®Ñp. KÕt bµi: + Kh¼ng ®Þnh tµi n¨ng nhµ v¨n qua viÖc x©y dùng t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o.Trµng lÊy vî lµ ®Ó duy tr× sù sèng. lµm d©u ®îc ®¸nh thøc n¬i ngêi "vî nhÆt" .Bµ cô Tø. . + Con ngêi hu«n híng ®Õn sù sèng vµ lu«n hi väng.Trµng rÊt tr©n träng ngêi "vî nhÆt" cña m×nh.NÕu kh«ng ph¶i n¨m ®ãi khñng khiÕp th× "ngêi ta" kh«ng thÌm lÊy mét ngêi nh Trµng. 4.

t×m tßi híng ®i míi cho v¨n häc trong t×nh h×nh míi : kh¸m ph¸ ®êi sèng ë ph¬ng diÖn ®êi thêng trªn b×nh diÖn ®¹o ®øc thÕ sù. NhiÒu nhµ v¨n tr¨n trë.SGK.KiÓm tra bµi cò . tõ ®ã thÊu hiÓu mçi ngêi trong câi ®êi.Giíi thiÖu bµi míi : Sau 1945.ChiÕc thuyÒn ngoµi xa Nguy Ôn Minh Ch©u A. T¸c gi¶ vµ tãm t¾t nh÷ng nÐt . th¶o luËn.C¶m nhËn ®îc suy nghÜ cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh khi ph¸t hiÖn ra m©u thuÉn Ðo le trong nghÒ nghiÖp cña m×nh . kh¸m ph¸ lµ NguyÔn Minh Ch©u víi mét sè t¸c phÈm tiªu biÓu nh Ngêi ®µn bµ trªn chuyªn tµu tèc hµnh. kÓ quª ë lµng Th¬i.ThÊy ®îc nghÖ thuËt kÕt cÊu ®éc ®¸o. d. SGV . chÝnh vÒ t¸c gi¶. c¸ch triÓn khai cèt truyÖn rÊt s¸ng t¹o. kh¾c häa nh©n vËt kh¸ s¾c s¶o cña mét c©y bót viÕt truyÖn ng¾n cã b¶n lÜnh vµ tµi hoa.ThiÕt kÕ bµi häc c. . BÕn quª. Môc tiªu bµi häc : Gióp häc sinh : . Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . nhÊt lµ ngêi nghÖ sÜ. ph¸t triÓn trong hßa b×nh ®· më ra cho v¨n häc nh÷ng tiÒn ®Ò míi. HS §äc môc TiÓu dÉn 1. T×m hiÓu chung chøc t×m hiÓu chung 1.NguyÔn Minh Ch©u (1930. Mét trong nh÷ng c©y bót tiªn phong trong sù t×m tßi. gîi ý tr¶ lêi c©u hái. kh«ng thÓ ®¬n gi¶n vµ s¬ lîc khi nh×n nhËn cuéc sèng vµ con ngêi. x· Quúnh H¶i (nay lµ x· 59 . B. c¸ch thøc tiÕn hµnh §äc s¸ng t¹o. Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. ®Êt níc tho¸t khái chiÕn tranh bíc vµo giai ®o¹n x©y dùng.TiÕn tr×nh d¹y häc .1989). ChiÕc thuyÒn ngoµi xa… Chóng ta h·y cïng nhau t×m hiÓu mét t¸c phÈm tiªu biÓu cña «ng thuéc khunh híng nµy : ChiÕc thuyÒn ngoµi xa.

hiÓu chøc §äc. . Ph¸t hiÖn thø nhÊt ®Çy th¬ tæ chøc cho HS th¶o méng cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh 60 . + §o¹n 1: (Tõ ®Çu ®Õn “chiÕc thuyÒn HS trªn c¬ së ®äc ë líi vã ®· biÕt mÊt"). chia ®o¹n.TruyÖn chia lµm 2 ®o¹n lín: vµ chia ®o¹n.T¸c phÈm chÝnh (SGK) 2. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. 2. TruyÖn ng¾n ChiÕc thuyÒn vµ tãm t¾t nh÷ng nÐt ngoµi xa chÝnh vÒ t¸c phÈm TruyÖn in ®Ëm phong c¸ch tù sù ChiÕc thuyÒn ngoµi xa.Sau 1975. NguyÔn Minh Ch©u lµ mét trong sè nh÷ng nhµ v¨n ®Çu tiªn cña thêi k× ®æi míi ®· ®i s©u kh¸m ph¸ sù thËt ®êi sèng ë b×nh diÖn ®¹o ®øc thÕ sù. më ®êng tinh anh vµ tµi n¨ng nhÊt cña v¨n häc ta hiÖn nay" .tªn nh÷g s¸ng t¸c tiªu S¬n H¶i). GV tæ chøc cho HS 1. tr×nh bµy tãm ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh. Bè côc ®äc v¨n b¶n. TruyÖn ng¾n lóc ®Çu ®îc in trong tËp BÕn quª (1985).hiÓu v¨n b¶n 1. ¤ng “thuéc trong sè nh÷ng nhµ v¨n Ch©u. §äc. tãm t¾t . Hai ph¸t hiÖn cña nhµ. sau ®îc nhµ v¨n lÊy lµm tªn chung cho mét tuyÓn tËp truyÖn ng¾n (in n¨m 1987). + §o¹n 2: (Cßn l¹i): C©u chuyÖn cña ngêi ®µn bµ lµng chµi. khi v¨n ch¬ng chuyÓn híng kh¸m ph¸ trë vÒ víi ®êi thêng. huyÖn Quúnh Lu. GV nªu c©u hái vµ 2. trong hµnh tr×nh nhäc nh»n kiÕm tiÒn h¹nh phóc vµ hoµn thiÖn nh©n c¸ch. T©m ®iÓm nh÷ng kh¸m ph¸ nghÖ thô©t cña «ng lµ con ngêi trong cuéc mu sinh. triÕt lÝ cña NguyÔn Minh Ch©u. HS §äc môc TiÓu dÉn 2. tØnh NghÖ biÓu cña NguyÔn Minh An. rÊt tiªu biÓu cho híng tiÕp cËn ®êi sèng tõ gãc ®é thÕ sù cña nhµ v¨n ë giai ®o¹n s¸ng t¸c thø hai. t¾t.

3. trong mÊy phót ®Çu . Nã hiÖn ra bÊt ngê. t«i tëng chÝnh m×nh võa kh¸m ph¸ thÊy c¸i ch©n lÝ cña sù hoµn thiÖn.luËn: Ph¸t hiÖn thø nhÊt cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh lµ ph¸t hiÖn ®Çy th¬ méng.. HS th¶o luËn.. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy tríc líp.. hµi hoµ. Anh (chÞ) c¶m nhËn nh thÕ nµo vÒ vÎ ®Ñp cña chiÕc thuyÒn ngoµi xa trªn biÓn sím mï s¬ng mµ ngêi nghÖ sÜ chôp ®îc? HS th¶o luËn.. ph¸t biÓu. trí trªu nh trß ®ïa qu¸i ¸c cña cuéc sèng. 4. GV nªu c©u hái: C©u chuyÖn cña ngêi ®µn bµ ë toµ ¸n huyÖn . Phïng ®· “kinh ng¹c ®Õn møc. cña sù c¶m nhËn c¸i ®Ñp tuyÖt diÖu . vøt chiÕc m¸y ¶nh xuèng ®Êt. l·ng m¹n cña cuéc ®êi. Ngêi nghÖ sÜ c¶m thÊy h¹nh phóc ®ã lµ niÒm h¹nh phóc cña kh¸m ph¸ vµ s¸ng t¹o. 3. 4. C©u chuyÖn cña cña ngêi ®µn bµ ë toµ ¸n huyÖn Lµ c©u chuyÖn vÒ sù thËt cuéc ®êi. thÊy t©m hån m×nh ®îc thanh läc. khæ ®au.Chøng kiÕn c¶nh ngêi ®µn «ng ®¸nh vî mét c¸ch v« lÝ vµ th« b¹o.. kh¸m ph¸ thÊy c¸i kho¶nh kh¾c trong ngÇn cña t©m hån". "nhµ nghÒ” cña ngêi nghÖ sÜ ®· ph¸t hiÖn vÎ ®Ñp “trêi cho” trªn mÆt biÓn mê s¬ng. .Ngêi nghÖ sÜ ®· tËn m¾t chøng kiÕn: tõ chiÕc thuyÒn ng phñ ®Ñp nh trong m¬ bíc ra mét ngêi ®µn bµ xÊu xÝ. Trong h×nh ¶nh chiÕc thuyÒn ngoµi xa gi÷a biÓn trêi mê s¬ng."Tríc mÆt t«i lµ mét bøc tranh mùc tµu . mÖt mái vµ cam chÞu.§«i m¾t tinh têng. §©y lµ h×nh ¶nh ®»ng sau c¸i ®Ñp “toµn bÝch. Ph¸t hiÖn thø hai ®Çy nghÞch lÝ cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh . . ®éc ¸c. ch¹y nhµo tíi”.. GV nªu c©u hái vµ tæ chøc cho HS th¶o luËn: Ph¸t hiÖn thø hai cña ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh mang ®Çy nghÞch lÝ. anh ®· c¶m nhËn c¸i ®Ñp toµn bÝch.. 61 . Anh ®· chøng kiÕn vµ cã th¸i ®é nh thÕ nµo tríc nh÷ng g× diÔn ra ë gia ®×nh thuyÒn chµi. vÎ ®Ñp mµ c¶ ®êi bÊm m¸y anh chØ gÆp mét lÇn. Hµnh ®éng ®ã nãi lªn nhiÒu ®iÒu. mét l·o ®µn «ng th« kÖch. coi viÖc ®¸nh vî nh mét ph¬ng c¸ch ®Ó gi¶i to¶ nh÷ng uÊt øc. d÷ d»n.. toµn thiÖn” mµ anh võa b¾t gÆp trªn biÓn.

kh«ng chèng tr¶. mµ vÉn nhÊt quyÕt g¾n bã víi l·o chång vò phu. ThÊp tho¸ng trong ngêi ®µn bµ Êy lµ bãng d¸ng bao ngêi phô n÷ ViÖt Nam nh©n hËu. §iÒu t¸c gi¶ g©y Ên tîng chÝnh lµ em th»ng Ph¸c. Gîi ý: VÒ ngêi ®µn «ng . Ngoµi 40. “hai con 62 . “t×nh th¬ng con còng nh nçi ®au. chÞ bµ”. nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh.. VÒ c¸c nh©n vËt trong truyÖn c¸c nh©n vËt: ngêi .. Qua c©u chuyÖn cña ngêi ®µn bµ lµng chµi. HS nªu c¶m nghÜ vÒ 5.. cam chÞu. c¶m th«ng. L·o ®µn «ng “m¸i tãc tæ qu¹”.. Bµ thÇm lÆng chÞu mäi ®au ®ín khi bÞ chång ®¸nh kh«ng kªu mét tiÕng. cö râ nguyªn do cña nh÷ng ®iÒu tëng nh ®¹i diÖn tr×nh bµy.. lam lò. l·o gäi mét c¸ch phiÕm ®Þnh “ngêi ®µn ®µn «ng ®éc ¸c.VÒ ngêi ®µn bµ vïng biÓn: T¸c gi¶ ®µn bµ vïng biÓn. cuéc ®êi nhäc nh»n.. t¸c gi¶ gióp ngêi ®äc hiÓu râ: kh«ng thÓ dÔ d·i. §Èu hiÓu HS th¶o luËn nhãm.. bao dung. ®¬n gi¶n trong viÖc nh×n nhËn mäi sù viÖc. giµu lßng vÞ tha. bÞ ®¸nh ®Ëp. Nh×n bÒ ngoµi. ®ã lµ ngêi ®µn bµn qu¸ nhÉn nhôc. “ch©n ch÷ b¸t”. ngêi sè phËn cña chÞ. ngêi ®µn bµ gîi Ên tîng vÒ mét (HS lµm viÖc c¸ nh©n. th« kÖch. 5.nãi lªn ®iÒu g×? nã gióp nh÷ng ngêi nh Phïng. nhiÒu cay ph¸t biÓu tríc líp) ®¾ng. tÝnh nhng hiÒn lµnh xa kia thµnh mét ngêi chång vò phu. kh«ng trèn ch¹y. Nhng tÊt c¶ ®Òu xuÊt ph¸t tõ t×nh th¬ng v« bê ®èi víi nh÷ng ®øa con. . Trong ®au khæ triÒn miªn. v« lÝ. ngêi ®µn bµ Êy vÉn ch¾t läc nh÷ng niÒm h¹nh phóc nhá nhoi. mÆt rç. xuÊt hiÖn víi “khu«n mÆt mÖt mái”.VÒ ngêi ®µn «ng ®éc ¸c: Cuéc sèng ®éc ¸c? Tõ c¸c chi tiÕt ®ãi nghÌo ®· biÕn “anh con trai” côc ®Ó lµm râ.Mét sù cam chÞu ®¸ng chia sÎ.. sù th©m trÇm trong c¸i viÖc hiÓu thÊu c¸c lÏ ®êi h×nh nh mô ch¼ng ®Ó lé ra bªn ngoµi”. hiÖn tîng cña ®êi sèng.

Anh xóc ®éng ngì ngµng tríc vÎ ®Ñp tinh kh«i cña thuyÒn biÓn lóc b×nh minh. c« ®· hµnh ®éng ®óng khi c¶n ®îc viÖc lµm d¹i dét cña ®øa em. Phïng hiÓu râ: tríc khi lµ mét 63 . ng¨n em lµm viÖc tr¸i lu©n thêng ®¹o lÝ.Ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh: Vèn lµ ngêi nghÖ sÜ nhiÕp ¶nh lÝnh thêng vµo sinh ra tö. . bÊt c«ng. C« bÐ lµ ®iÓm tùa v÷ng ch¾c cña ngêi mÑ ®¸ng th¬ng. Suy nghÜ vÒ ngêi . “nã tuyªn bè víi c¸c b¸c ë xëng ®ãng thuyÒn r»ng nã cßn cã mÆt ë díi biÓn nµy th× mÑ nã kh«ng bÞ ®¸nh”. lÏ c«ng b»ng. võa lµ thñ ph¹m g©y nªn bao ®au khæ cho ngêi th©n cña m×nh.ChÞ em th»ng Ph¸c: BÞ ®Èy vµo VÒ chÞ em th»ng Ph¸c? t×nh thÕ khã xöa khi ë trong hoµn c¶nh chi tiÕt nµo thÓ hiÖn Êy. ®· ph¶i vËt lén ®Ó tíc con dao trªn tay th»ng em trai. Th»ng Ph¸c th¬ng mÑ theo kiÓu mét cËu bÐ con cßn nhá. nh muèn lau ®i nh÷ng giät níc m¾t chøa ®Çy trong nh÷ng nèt rç chÆng chÞt”. theo c¸i c¸ch mét ®øa con trai vïng biÓn. H¬n bao giê hÕt. ChÞ th»ng Ph¸c. H×nh ¶nh th»ng Ph¸c khiÕn ngêi ®äc c¶m ®éng bëi t×nh th¬ng mÑ d¹t dµo. Nã “lÆng lÏ ®a mÊy ngãn tay khÏ sê trªn khu«n mÆt ngêi mÑ. Ph¶i lµm sao ®Ó n©ng cao c¸i phÇn thiÖn. s½n sµng lµm tÊt c¶ v× ®iÒu thiÖn. c¸i ¸c ngay sau c¶nh ®Ñp huyÒn ¶o trªn biÓn. Mét ngêi nh¹y c¶m nh anh tr¸nh sao khái nçi tøc giËn khi ph¸t hiÖn ra sù b¹o hµnh cña c¸i xÊu. c¸i phÇn ngêi trong nh÷ng kÎ th« b¹o Êy. mét c« bÐ yÕu ít râ? mµ can ®¶m. l¹i biÕt ch¨m sãc. lo toan khi mÑ ph¶i ®Õn toµ ¸n huyÖn.m¾t ®Çy vÎ ®éc d÷ võa lµ n¹n ngêi cña cuéc sèng khèn khæ. Phïng c¨m ghÐt mäi sù ¸p bøc.

hiÓu s©u thªm tÝnh chÊt ngêi ®µn bµ. tÝnh c¸ch. Ng«n ng÷ nghÖ thuËt cña t¸c phÈm 64 . Trong gi©y phót t©m hån th¨ng hoa nh÷ng c¶m xóc l·ng m¹n. Tríc ®ã. T×nh huèng truyÖn mang ý nghÜa kh¸m ph¸. T×nh huèng ®ã ®îc lÆp l¹i lÇn n÷a: bªn c¹nh h×nh ¶nh ngêi ®µn bµ nhÉn nhôc chÞu ®ùng “®ßn chång”. trong ngêi nghÖ sÜ ®· cã sù thay ®æi c¸ch nh×n ®êi.6. ý nghÜa: NguyÔn Minh Ch©u ®· x©y dùng ®îc t×nh huèng mµ ë ®ã béc lé mäi mèi quan hÖ. Tõ ®ã. Anh thÊy râ nh÷ng c¸i ngang tr¸i trong gia ®×nh thuyÒn chµi. thö th¸ch phÈm chÊt. C¸ch x©y dùng cèt truyÖn ®éc ®¸o Trong t¸c phÈm. chÞ em th»ng Ph¸c. biÕt hµnh ®éng ®Ó cã mét cuéc sèng xøng ®¸ng víi con ngêi. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu cèt truyÖn: C¸ch x©y dùng cèt truyÖn cña NguyÔn Minh Ch©u trong t¸c phÈm nµy cã g× ®éc ®¸o? HS tiÕn hµnh: a) Tãm t¾t l¹i t×nh huèng. hiÓu thªm ngêi ®ång ®éi (§Çu) vµ hiÓu thªm chÝnh m×nh. h·y lµm ét ngêi biÕt yªu ghÐt vui buån tríc mäi lÏ ®êi thêng t×nh. ®ã lµ sù kiÖn Phïng chøng kiÕn l·o ®µn «ng ®¸nh vî mét c¸ch tµn b¹o. t×nh c¶m vµ c¶ trong cuéc ®êi nh©n vËt. 6. say mª tríc vÎ ®Ñp huyÒn ¶oth¬ méng cña thuyÒn biÓn. ph¸t hiÖn ®êi sèng 7. Phïng cßn ®îc chøng kiÕn ph¶n øng cña chÞ em th»ng Ph¸c tríc sù hung b¹o cña cha ®èi víi mÑ. t¹o ra nh÷ng bíc ngoÆt trong t tëng. b) B×nh luËn vÒ ý nghÜa cña t×nh huèng 7. béc lé kh¶ n¨ng øng xö. HS nhËn xÐt vÒ ng«n ng÷ nghÖ thuËt nghÖ sÜ biÕt rung ®éng tríc c¸i ®Ñp. Phïng ph¸t hiÖn ra hiÖn thùc nghiÖt ng· cña ®«i vî chång bíc ra tõ con thuyÒn “th¬ méng” ®ã. anh nh×n ®êi b»ng con m¾t cña ngêi nghÖ sÜ rung ®éng.

BiÕt lÜnh héi vµ ph©n tÝch ®îc hµm ý (trong v¨n b¶n nghÖ thuËt vµ trong giao tiÕp hµng ngµy). giµu søc thuyÕt phôc. t¨ng cêng kh¶ n¨ng kh¸m ph¸ ®êi sèng. c¸i ¸c.Ng«n ng÷ ngêi kÓ chuyÖn: ThÓ hiÖn qua nh©n vËt Phïng. sù hãa th©n cña t¸c gi¶. ®iÒm ®¹m chiªm nghiÖm lÏ ®êi ®Ó rót ra nh÷ng triÕt lÝ nh©n sinh s©u s¾c. ch©n thËt. vÒ c¸ch thøc t¹o lËp vµ lÜnh héi hµm ý. ChiÕc thuyÒn ngoµi xa lµ mét trong sè rÊt nhiÒu t¸c phÈm cña NguyÔn Minh Ch©u ®· ®Æt ra nh÷ng vÊn ®Ò cã ý nghÜa víi mäi thêi. mäi ngêi. nh÷ng kh¾c kho¶i. . ph¸t hiÖn. TiÕng viÖt: Thùc hµnh vÒ hµm ý I. Tæng kÕt VÎ ®Ñp cña ngßi bót NguyÔn Minh Ch©u lµ vÎ ®Ñp to¸t ra tõ t×nh yªu tha thiÕt ®èi víi con ngêi. . BiÕt dïng c©u cã hµm ý khi cÇn thiÕt. II.tiÕn tr×nh lªn líp . . Chän ngêi kÓ chuyÖn nh thÕ ®· t¹o ra mét ®iÓm nh×n trÇn thuËt s¾c s¶o. Môc tiªu cÇn ®¹t . lêi kÓ trë nªn kh¸ch quan. ®«n hËu. lo ©u tríc c¸i xÊu.Cñng cè vµ n©ng cao nh÷ng kiÕn thøc vÒ hµm ý. III. T×nh yªu Êy bao hµm c¶ kh¸t väng t×m kiÕm. §ã còng lµ vÎ ®Ñp cña mét cèt c¸ch nghÖ sÜ mÉn c¶m. t«n vinh nh÷ng vÎ ®Ñp con ngêi cßn tiÒm Èn.KiÓm tra: 65 .cña t¸c phÈm trªn hai ph¬ng diÖn: a) VÒ ng«n ng÷ ngêi kÓ chuyÖn? b) VÒ ng«n ng÷ nh©n vËt? Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt GV tæ chøc cho HS tù ®¸nh gi¸ mét c¸ch tæng qu¸t gi¸ trÞ cña t¸c phÈm.Ng«n ng÷ nh©n vËt: Phï hîp víi ®Æc ®iÓm tÝnh c¸ch cña tõng ngêi.

lµm gi¶m c¬n giËn d÷ cña P¸ Tra . ch©m vÒ lîng khi giao . Néi dung cÇn ®¹t I. Nãi ra d ®Þnh “lÊy c«ng chuéc téi” (b¾n hæ chuéc téi mÊt bß). A Phñ bÞ mÊt (mÊt mÊy con bß?). ý nghÜ mµ ngêi nãi kh«ng nãi ra trùc tiÕp b»ng tõ ng÷. chñ ý thÓ hiÖn sù tin tëng b¾n ®îc hæ vµ nãi râ “con hæ nµy to l¾m”. Cßn ngêi nghe ph¶i dùa vµo nghÜa têng minh cña c©u vµ t×nh huèng giao tiÕp ®Ó suy ra th× míi hiÓu ®óng. A Phñ ®· lê ®· cè ý vi ph¹m ph¬ng yªu cÇu nµy cña P¸ Tra. tr¶ lêi c©u hái cña GV. C©u tr¶ lêi cña A Phñ chøa nhiÒu hµm ý 66 ..Lêi ®¸p cña A Phñ thiÕu th«ng tin vµ ph©n tÝch theo c¸c cÇn thiÕt nhÊt cña c©u hái: Sè lîng bß c©u hái (SGK).C¸ch tr¶ lêi cña A Phñ cã ®é kh«n khÐo: Kh«ng tr¶ lêi th¼ng.Lêi ®¸p cã chñ ý thõa th«ng tin so tiÕp nh thÕ nµo? víi yªu cÇu cña c©u hái: A Phñ kh«ng nãi vÒ sè bß mÊt mµ l¹i nãi ®Õn c«ng HS th¶o luËn vµ ph¸t viÖc dù ®Þnh vµ niÒm tin cña m×nh biÓu tù do (T«i vÒ lÊy sóng thÕ nµo còng b¾n ®îc con hæ nµy to l¾m) .Bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc «n l¹i kh¸i niÖm vÒ hµm ý GV nªu c©u hái: ThÕ nµo lµ hµm ý? HS nhí l¹i kiÕn thøc ®· häc. tuy vÉn cã ý ®Þnh truyÒn b¸o ®Õn ngêi nghe. hiÓu hÕt ý cña ngêi nãi. ¤n l¹i kh¸i niÖm vÒ hµm ý Hµm ý: Lµ nh÷ng néi dung. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. gi¸n tiÕp c«ng nhËn viÖc ®Ó mÊt bß. Thùc hµnh vÒ hµm ý chøc thùc hµnh vÒ hµm ý Bµi tËp 1: Bµi tËp 1: §äc ®o¹n trÝch (SGK) . C¸ch nãi hßng chuéc téi.

chØ ®êng”. hiÒm say mª ®èi víi cuéc kh¸ng chiÕn. NghÜa lµ anh ta vi ph¹m ph¬ng ch©m quan hÖ trong héi tho¹i ®ång thêi vi ph¹m c¶ ph¬ng ch©m vÒ lîng (nãi thõa lîng th«ng tin). ®óng lîng th«ng tin mµ cuéc tho¹i cÇn ®Õn. tù hµo khi ®îc tham gia vµo mét c«ng cuéc lín lao mµ ë n«ng th«n vµo thêi ®iÓm bÊy giê Ýt cã dÞp vµ Ýt cã ngêi lµm ®îc.Chñ ý tuyªn truyÒn mét c¸ch hån nhiªn cho ®êng lèi kh¸ng chiÕn.Muèn béc lé sù kiªu h·nh. ®Ó hµm ý cã t¸c dông cÇn: nãi ®óng chç. §ã lµ ®iÓm ®¸ng tr©n träng. .Bµi tËp 2: §äc ®o¹n trÝch (SGK) vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái: a) ë phÇn sau cña cuéc héi tho¹i anh thanh niªn ®· cè ý ®i chÖch ra ngoµi ®Ò tµi “hái ®êng. HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t biÓu Bµi tËp 3: §äc vµ Bµi tËp 3: ph©n tÝch ®o¹n trÝch a) C©u nãi cña B¸ KiÕn víi ChÝ PhÌo: (SGK) “T«i kh«ng ph¶i lµ c¸i kho” cã hµm ý: 67 . ®¸ng ca ngîi tuy sù béc lé kh«ng ®îc ®óng chç (kh«ng phï hîp víi cuéc tho¹i) vµ h¬i qu¸ møc ®é (nãi dµi dßng) thõa lîng th«ng tin mµ cuéc tho¹i cÇn ®Õn.chØ ®êng” nh thÕ nµo? Nh÷ng th«ng tin vÒ cuéc trêng k× kh¸ng chiÕn cã quan hÖ vµ cã cÇn thiÕt ®èi víi ®Ò tµi ®ã kh«ng? HS th¶o luËn vµ tr¶ lêi b) Hµm ý cña anh thanh niªn cã ý nãi dµi dßng vÒ nh÷ng ®iÒu kh«ng liªn quan g× ®Õn cuéc héi tho¹i lµ g×? (HS th¶o luËn chän ph¬ng ¸n ®óng vµ lÝ gi¶i) Bµi tËp 2: a) Anh thanh niªn ®i chÖch ra ngoµi ®Ò tµi “hái ®êng. b) Hµm ý cña anh thanh niªn . .C¸c th«ng tin vÒ cuéc kh¸ng chiÕn kh«ng hÒ liªn quan ®Õn ®Ò tµi “hái ®êng .chØ ®êng” b»ng c¸ch ®äc thô«c lßng c¶ mét bµi dµi ®Õn d¨m trang giÊy vÒ “cuéc trêng k× kh¸ng chiÕn”. §ã lµ c¸ch thÓ hiÖn bÇu nhiÖt huyÕt. c) KÕt luËn: Khi ngêi nãi chñ ý vi ph¹m ph¬ng ch©m quan hÖ trong giao tiÕp. phï hîp víi cuéc héi tho¹i vµ diÔn ®¹t ng¾n gän. c) KÕt luËn vÒ hµm ý khi ngêi nãi chñ ý vi ph¹m ph¬ng ch©m quan hÖ trong giao tiÕp.

Thùc hiÖn hµnh vi ng«n ng÷ theo kiÓu giao tiÕp nh vË còng lµ hµm ý. c) ë lît lêi thø nhÊt vµ thø hai cña m×nh. tiÒn nong. Thùc chÊt c©u nµy kh«ng nh»m môc ®Ých hái mµ nh»m môc ®Ých thóc giôc. b) Trong lît lêi thø nhÊt cña B¸ kiÕn cã c©u víi h×nh thøc hái: “ChÝ PhÌo ®Êy hö?” C©u nµy kh«ng nh»m môc ®Ých hái kh«ng yªu cÇu tr¶ lêi. VËy ®Õn ®©y ®Ó lµm g×? §iÒu ®ã lµ hµm ý. phÇn hµm ý cßn l¹i ®îc têng minh ho¸ ë lît lêi nµo? C¸ch nãi ë hai lît lêi ®Çu cña ChÝ PhÌo kh«ng ®¶m b¶o ph¬ng . rµnh m¹ch. chØ b¸c há hµm ý trong c©u nãi cña B¸ KiÕn: “Tao kh«ng ®Õn ®©y xin n¨m hµo”. Thùc chÊt.biÓu tîng cña cña c¶i. ChÝ PhÌo kh«ng nãi hÕt ý. B¸ KiÕn dïng c©u hái ®Ó thùc hiÖn hµnh vi h« gäi. Nãi thÕ lµ cã hµm ý g×?. “Tao ®· b¶o tao kh«ng ®ßi tiÒn”. §ã còng lµ c©u nãi thùc hiÖn hµnh vi ng«n ng÷ theo lèi gi¸n tiÕp.Trong lît lêi thø nhÊt cña B¸ KiÕn. híng lêi nãi cña m×nh vÒ ®èi tîng b¸o hiÖu cho ®èi tîng biÕt lêi nãi ®ang híng vÒ ®èi tîng (ChÝ PhÌo) hay lµ mét hµnh ®éng chµo kiÒu trÞch thîng cña kÎ trªn ®èi víi ngêi díi. Nh÷ng c©u ®ã nh»m môc ®Ých g×. C¸ch nãi nh thÕ cã ®¶m b¶o ph¬ng ch©m c¸ch thøc kh«ng? HS suy nghÜ vµ tr¶ lêi b) ë lît lêi thø nhÊt vµ thø hai cña B¸ KiÕn cã nh÷ng c©u d¹ng c©u hái. ra lÖnh: h·y lµm lÊy mµ ¨n. c©u mang h×nh thøc c©u hái lµ: “Råi lµm mµ ¨n chø cø b¸o ngêi ta m·i µ?" . thùc hiÖn hµnh ®éng nãi g×? Chóng cã hµm ý g×? HS th¶o luËn nhãm vµ cö ®¹i diÖn tr×nh bµy Tõ chèi tríc lêi ®Ò nghÞ xin tiÒn nh mäi khi cña ChÝ PhÌo (c¸i kho . nãi râ ý ë lît lêi cuèi cïng: 68 c) ë lît lêi thø vµ thø hai cña ChÝ PhÌo ®Òu kh«ng nãi hÕt ý. T«i kh«ng cã nhiÒu tiÒn) C¸ch nãi vi ph¹m ph¬ng ch©m c¸ch thøc (kh«ng nãi râ rµng. sù giµu cã. NÕu nãi th¼ng th× nãi: T«i kh«ng cã tiÒn ®Ó cho anh lu«n nh mäi khi. Hµm ý nµy ®îc têng minh ho¸. v× ChÝ PhÌo ®· ®øng ngay tríc mÆt B¸ KiÕn. .a) B¸ KiÕn nãi: “T«i kh«ng ph¶i lµ c¸i kho”. cã hµm ý.

®i chÖch ®Ò tµi nh thÕ nµo? Chän ph. ngêi ta thcã hµm ý êng dïng c¸ch nãi chñ ý vi ph¹m mét GV nªu vÊn ®Ò: Qua (hoÆc mét sè) ph¬ng ch©m héi tho¹i nh÷ng phÇn trªn. vÒ lîng (nãi thõa hoÆc thiÕu th«ng tin ngêi ta thêng dïng mµ ®Ò tµi yªu cÇu.ch©m héi tho¹i nµo? “Tao muèn lµm ngêi l¬ng thiÖn”. truyÖn? «ng dïng giÊy ®Ó viÕt v¨n chØ thªm l·ng phÝ. hay bá phÝ giÊy. thùc hiÖn hµnh ®Ých ®Ó hái mµ nh»m gîi ý mét c¸ch ®éng nãi g×. 69 . tæng hîp vµ tr¶ lêi. cã hµm ý lùa chän cho «ng ®å. cho r»ng «ng ®å viÕt v¨n kÐm. ph¸t nãi võa ®Ó th¨m dß th¸i ®é cña B¸ biÓu ) KiÕn võa t¹o ra kÞch tÝnh cho cuéc tho¹i. C¸ch thøc t¹o c©u cã hµm ý chøc rót ra kÕt luËn vÒ c¸ch thøc t¹o c©u §Ó cã mét c©u cã hµm ý. nãi mËp mê. kh«ng (SGK) râ rµng rµnh m¹ch. vßng vo. C©u nãi cã bµ ®å nh»m môc ®Ých h×nh thøc hái nhng kh«ng nh»m môc g×. Ho¹t ®éng 5: Tæ III. (HS th¶o luËn. anh nµo ®ã. sö dông c¸c hµnh ®éng nãi (chÞ) h·y x¸c ®Þnh: ®Ó gi¸n tiÕp (Chñ ý vi ph¹m ph¬ng ch©m nãi mét c©u cã hµm ý.cuéc giao tiÕp. chñ ý vi ph¹m phnh÷ng c¸ch thøc nãi ¬ng ch©m quan hÖ. vøt giÊy ®i mét c¸ch l·ng phÝ. Bµi tËp 4: §äc vµ Bµi tËp 4: ph©n tÝch truyÖn cêi a) Lît lêi thø nhÊt bµ ®å nãi: “¤ng lÊy (SGK) giÊy khæ a) Lît lêi thø nhÊt cña to mµ viÕt cã h¬n kh«ng?. C¸ch (HS th¶o luËn. chñ ý vi ph¹m ph¶n ¬ng ¸n tr¶ lêi thÝch hîp c¸ch thøc. ph¸t b) Bµ ®å chän c¸ch nãi cã hµm ý v× biÓu) lÝ do tÕ nhÞ. lÞch sù ®èi víi hcång. g×? Qua lît lêi thø hai cña bµ ®å chøng tá b) V× sao bµ ®å kh«ng trong lît lêi thø nhÊt cña bµ cã hµm ý: nãi th¼ng ý m×nh mµ Khuyªn «ng nªn sö dông giÊy cho cã chän c¸ch nãi nh trong Ých lîi. HS suy nghÜ. bµ kh«ng muèn trùc itÕp chª v¨n cña chång mµ th«ng qua lêi khuyªn ®Ó gîi ý cho «ng ®å lùa chän.

tæ chøc xem phim (nÕu cã ®iÒu kiÖn). + KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi míi cña HS. nÐt chÝnh.tiÕn tr×nh lªn líp .GV híng dÉn HS ®i th viÖn t×m hiÓu thªm vÒ nhµ v¨n Ma V¨n Kh¸ng vµ tiÓu thuyÕt Mïa l¸ rông trong vên. tr¶ lêi nh÷ng c©u hái phÇn Híng dÉn häc bµi (ë nhµ).HiÓu ®îc diÔn biÕn t©m lÝ cña c¸c nh©n vËt. . lµ ngêi cã nhiÒu ®ãng gãp tÝch cùc cho sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn nhiÒu mÆt cña v¨n häc nghÖ thuËt. ®æi thay trong t tëng. nhÊt lµ chÞ Hoµi vµ «ng B»ng trong buæi cóng tÊt niªn chiÒu ba m¬i tÕt. . sinh n¨m 1936. T×m hiÓu chung dÉn t×m hiÓu kh¸i 1. Tõ ®ã thÊy ®îc sù quan s¸t tinh tÕ vµ c¶m nhËn tinh nh¹y cña nhµ v¨n vÒ nh÷ng biÕn ®éng. t©m tÝ con ngêi ViÖt Nam giai ®o¹n x· héi chuyÓn m×nh. tªn khai sinh lµ §inh phÈm Träng §oµn. II. quª gèc ë HS ®äc SGK. T¸c gi¶ qu¸t vÒ t¸c gi¶. t¸c Ma V¨n Kh¸ng.æn ®Þnh tæ chøc. 70 . quËn §èng §a. Môc tiªu cÇn ®¹t . .KiÓm tra:+ KiÓm tra bµi ChiÕc thuyÒn ngoµi xa.chuÈn bÞ .Giíi thiÖu bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Híng I. III.HS ®äc vµ tãm t¾t truyÖn. tãm t¾t phêng Kim Liªn. Hµ Néi. ¤ng ®îc tÆng gi¶i thëng v¨n häc ASEAN n¨m 1998 vµ gi¶i thëng Nhµ níc vÒ v¨n häc nghÖ thuËt n¨m 2001.Tr©n träng nh÷ng gi¸ trÞ cña v¨n hãa truyÒn thèng. .®äc thªm: Mïa l¸ rông trong vên (TrÝch) Ma V¨n Kh¸ng I.

chu ®¸o. Tõng lµ d©u trëng trong gia ®×nh «ng B»ng. T¸c phÈm chÝnh (SGK) 2. T×m hiÓu gi¸ trÞ cña ®o¹n trÝch 1. lo toan riªng. hái th¨m tÊt c¶ mäi ngêi lín. lu«n gi÷ gia ph¸p nay trë nªn chao ®¶o tríc nh÷ng c¬n ®Þa chÊn tinh thÇn tõ bªn ngoµi. bÐ. Th«ng qua c©u chuyÖn x¶y ra trong gia ®×nh «ng B»ng. tr×nh bµy suy nghÜ cña m×nh tríc líp. mÆn mµ to¸t lªn tõ t©m hån chÞ. xëi lëi chuÈn bÞ quµ. II. vÉn yªu chÞ. ..ChÞ Hoµi mang vÎ ®Ñp ®»m th¾m cña ngêi phô n÷ n«ng th«n: “ngêi thon gän trong c¸i «ng l«ng trÇn h¹t lùu.Ho¹t ®éng 2: Híng dÉn t×m hiÓu gi¸ trÞ cña ®o¹n trÝch 1. tõ t×nh c¶m ®«n hËu. ChiÕc kh¨n len n©u th¾t «m khu«n mÆt réng cã cÆp m¾t hai mÝ ®»m th¾m vµ c¸i miÖng cêi rÊt t¬i”. sù thµnh t©m cña chÞ tríc bµn thê gia tiªn chiÒu 30 tÕt. tãm t¾t vµ t×m hiÓu nh©n vËt chÞ Hoµi. b©y giê chÞ ®· cã mét gia ®×nh riªng víi nh÷ng quan hÖ riªng. Nh©n vËt chÞ Hoµi . quan hÖ víi mäi ngêi.. Bëi v× “ngêi phô n÷ tëng ®· c¾t hÕt mèi d©y liªn hÖ víi gia ®×nh nµy. nhËn ®îc th bè chång cò..). vÉn quÝ. vÉn chia sÎ buån vui vµ cïng tham dù cuéc sèng cña gia ®×nh nµy” (BiÕt chuyÖn c« Phîng ®· chuyÓn c«ng t¸c. nhµ v¨n bµy tá niÒm lo l¾ng s©u s¾c cho gi¸ trÞ truyÒn thèng tríc nh÷ng ®æi thay cña thêi cuéc . tõ c¸ch øng xö. Cã thÓ nªu c©u hái: Anh (chÞ) cã Ên tîng g× vÒ nh©n vËt chÞ Hoµi? V× sao mäi ngêi trong gia ®×nh ®Òu yªu quÝ chÞ? HS lµm viÖc c¸ nh©n. Trong tiÒm thøc 71 . mäi ngêi vÉn nhí. GV tæ chøc cho HS ®äc. vÉn giao c¶m. Mïa l¸ rông trong vên TiÓu thuyÕt ®îc tÆng gi¶i thëng Héi nhµ v¨n ViÖt Nam n¨m 1986.NÐt ®»m th¾m. sî «ng buån nªn ph¶i lªn ngay”. mét gia ®×nh nÒn nÕp.

Råi m¾t «ng chíp liªn håi. C¶nh sum häp tríc giê cóng tÊt niªn a) DiÔn biÕn t©m lÝ hai nh©n vËt «ng B»ng vµ chÞ Hoµi trong c¶nh gÆp l¹i: . xóc ®éng kh«ng dÊu giÕm cña «ng khi gÆp l¹i ngêi ®· tõng lµ con d©u trëng mµ «ng rÊt mùc quÝ mÕn. lao vÒ phÝa «ng B»ng. cã c¶m gi¸c «ng s¾p khã oµ”. mäi ngêi trong gia ®×nh tÒ tùu.C¶nh gÆp gì vui mõng nhiÔm mét nçi tiÕc th¬ng ®au buån... .¤ng B»ng: “nghe thÊy x«n xao tin chÞ Hoµi lªn”. m©m cç thÞnh so¹n “vµo c¸i thêi buæi ®Êt níc cßn nhiÒu khã kh¨n sau h¬n ba m¬i n¨m chiÕn tranh.Nh©n vËt chÞ Hoµi lµ mÉu ngêi phô n÷ vÉn gi÷ ®îc nÐt ®Ñp truyÒn thèng quÝ gi¸ tríc nh÷ng “c¬n ®Þa chÊn” x· héi. tr×nh bµy suy nghÜ cña m×nh tríc líp mçi ngêi “vÉn sèng ®éng mét chÞ Hoµi ®Ñp ngêi.2. "«ng s÷ng l¹i khi nh×n thÊy Hoµi.. kÞp h·m l¹i khi cßn c¸ch «ng giµ hai hµng g¹ch hoa”. lêi khÊn cña «ng B»ng trong ®o¹n v¨n cuèi) HS lµm viÖc c¸ nh©n. 2..ChÞ Hoµi: “gÇn nh kh«ng chñ ®éng ®îc m×nh.. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu c¶nh sum häp gia ®×nh tríc giê cóng tÊt niªn b»ng c¸c c©u hái: a) Ph©n tÝch diÔn biÕn t©m lÝ hai nh©n vËt «ng B»ng vµ chÞ Hoµi trong c¶nh gÆp l¹i tríc giê cóng tÊt niªn. ®«i ch©n to b¶n. Nçi vui mõng.. TiÕng gäi cña chÞ nghÑn ngµo trong tiÕng nÊc “«ng!” . b) Khung c¶nh tÕt vµ dßng t©m t cïng víi lêi khÊn cña «ng B»ng tríc bµn thê . quªn c¶ ®«i dÐp. ®Ñp nÕt”. m«i «ng bËt bËt kh«ng thµnh tiÕng. . b) Khung c¶nh tÕt vµ dßng t©m t cïng víi lêi khÊn cña «ng B»ng tríc bµn thê gîi cho anh (chÞ) c¶m xóc vµ suy nghÜ g× vÒ truyÒn thèng v¨n ho¸ riªng cña d©n téc ta? (GV gîi dÉn: T×m nh÷ng chi tiÕt miªu t¶ vÒ khung c¶nh ngµy tÕt. khµn rÌ: Hoµi ®Êy . cö chØ. con? “. “giäng «ng bçng khª ®Æc.Khung c¶nh tÕt: khãi h¬ng. ª nhøc c¶ tim gan.. TÊt c¶ 72 . qu©y quÇn. mÆt tho¸ng mét chót ng¬ ngÈn.”.

. “Tho¸ng c¸i.” ..chiÒu 30 tÕt. Dï cuéc sèng hiÖn ®¹i mu«n sù ®æi thay cïng sù thay ®æi cña nh÷ng c¸ch nghÜ. tríc nh÷ng ngêi ®· mÊt trong lÔ cóng tÊt niªn . tr©n träng. ®Ò råi “nhËp vµo dßng xóc ®éng tri ©n tiªn tæ vµ nh÷ng ngêi ®· khuÊt”. dÞch ch©n l¹i tríc mÆt bµn thê”.. “Qu¸ khø kh«ng c¾t rêi víi hiÖn t¹i.¤ng B»ng “so¸t l¹i hµng khuy ¸o. ®äc thªm: Mét ngêi hµ Néi 73 . chØnh l¹i cµ v¹t.. nh÷ng quan niÖm míi. nÐt ®Ñp truyÒn thèng v¨n hãa Êy vÉn ®ang vµ rÊt cÇn ®îc g×n gi÷. Tha thÇy mÑ ®· c¸ch trë ngµn trïng mµ vÉn h»ng sèng cïng con ch¸u.. + Gi¸ trÞ néi dung t tëng. Tæ tiªn kh«ng t¸ch rêi víi con ch¸u. ®iÒu ®ã ®· trë thµnh mét nÐt v¨n ho¸ truyÒn thèng ®¸ng tr©n träng vµ tù hµo cña d©n téc ta.Nh÷ng h×nh ¶nh sèng ®éng gieo vµo lßng ngêi ®äc niÒm xóc ®éng rng rng. «ng B»ng nh quªn hÕt xung quanh vµ b¶n thÓ. Tæng kÕt dÉn tæng kÕt. Tæng kÕt gi¸ trÞ ®o¹n trÝch dùa trªn GV híng dÉn HS tù viÕt 2 mÆt: tæng kÕt. ho khan mét tiÕng.Bµy tá lßng tri ©n tríc tæ tiªn. D©ng lªn trong «ng c¸i c¶m gi¸c thiªng liªng rÊt ®çi quen th©n vµ t©m trÝ «ng bçng mê nhoµ. . Ho¹t ®éng 3: Híng III.chuÈn bÞ chu ®¸o cho kho¶nh kh¾c tri ©n tríc tæ tiªn trong chiÒu 30 tÕt. Con vÉn v¼ng nghe ®©u ®©y lêi gi¸o huÊn. + Gi¸ trÞ nghÖ thuËt. . TÊt c¶ liªn kÕt mét m¹ch bÒn chÆt thuû chung”. c¸ch sèng.

HiÓu ®îc nÐt ®Ñp cña v¨n ho¸ “kinh k×” qua c¸ch sèng cña bµ HiÒn.tiÕn tr×nh lªn líp .NhËn ra mét sè ®Æc ®iÓm næi bËt cña phong c¸ch v¨n xu«i NguyÔn Kh¶i: giäng ®iÖu trÇn thuËt vµ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt. . Tríc c¸ch m¹ng. T×m hiÓu chung dÉn t×m hiÓu chung 1. Chñ tÞch huyÖn (1972). Hoµ vang (1967). c¸c ®Ò tµi chÝnh cña + NguyÔn Kh¶i viÕt v¨n tõ n¨m NguyÔn Kh¶i. mét phô n÷ tiªu biÓu cho “ngêi Hµ Néi”. II. §êng trong mµy (1970). sinh lµ NguyÔn M¹nh Kh¶i. Môc tiªu cÇn ®¹t Gióp HS: . s¸ng GV gîi dÉn: chó ý c¸c t¸c c¶u NguyÔn Kh¶i tËp trung vÒ ®êi giai ®o¹n s¸ng t¸c. sinh t¹i Hµ qu¸ tr×nh s¸ng t¸c cïng Néi nhng tuæi nhá sèng ë nhiÒu n¬i. tr¶ lêi nh÷ng c©u hái phÇn Híng dÉn häc bµi (ë nhµ). III.. vµ h×nh tîng ngêi lÝnh trong kh¸ng chiÕn chèng MÜ: Hä sèng vµ chiÕn ®Êu(1966).æn ®Þnh nÒ nÕp. .NguyÔn Kh¶i I. T¸c gi¶ 1. HS ®äc phÇn TiÓu + NguyÔn Kh¶i (1930-2008) tªn khai dÉn vµ tãm t¾t tiÓu sö. Ra ®¶o (1970).. 74 . b¾t ®Çu ®îc chó ý tõ tiÓu thuyÕt Xung ®ét.KiÓm tra : + KiÓm tra bµi Mïa l¸ rông trong vên (trÝch) + KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi míi cña HS.chuÈn bÞ .. 1950.Giíi thiÖu bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dug cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Híng I.HS t×m hiÓu thªm vÒ nhµ v¨n NguyÔn Kh¶i vµ truyÖn ng¾n Mét ngêi Hµ Néi. dùng cuéc sèng míi: Mïa l¹c(1960).HS ®äc vµ tãm t¾t truyÖn. t¸c sèng n«ng th«n trong qu¸ tr×nh x©y phÈm chÝnh. TÇm nh×n xa (1963). Mét chÆng ®êng (1962). . .

hiÓu 1. . Nh©n vËt c« HiÒn a) TÝnh c¸ch. theo c« “chÝnh phñ can thiÖp vµo nhiÒu viÖc cña d©n qu¸” .. ChiÕn sÜ (1973).Suy nghÜ vµ c¸ch øng xö cña c« trong tõng thêi ®o¹n cña ®Êt níc. nãi còng h¬i nhiÒu”. §äc. TruyÖn ®· thÓ hiÖn nh÷ng kh¸m ph¸. th¸i ®é cña m×nh víi mäi hiÖn tîng xung quanh. bæ sung ®Ó hoµn chØnh c¸c vÊn ®Ò sau: a) TÝnh c¸ch c« HiÒnnh©n vËt trung t©m cña truyÖn. vµ ..chÝnh trÞ cã tÝnh thêi sù vµ ®Æc biÖt quan t©m ®Õn tÝnh c¸ch.. kh«ng giÊu giÕm quan ®iÓm.. ®· lµm lµ kh«ng ®Ó ý ®Õn nh÷ng ®µm 75 . phÈm chÊt . tÝnh c¸ch con ngêi ViÖt Nam qua bao biÕn ®éng th¨ng trÇm cña ®Êt níc. T¸c phÈm Mét ngêi Hµ Néi in trong tËp truyÖn ng¾n cïng tªn cña NguyÔn Kh¶i (1990). c¸ch øng xö cña c« trong tõng thêi ®o¹n cña ®Êt níc. GV tæ chøc cho HS suy nghÜ. cïng ®Êt níc tr¶i qua nhiÒu biÕn ®éng th¨ng trÇm nhng vÉn gi÷ ®îc c¸i cèt c¸ch ngêi Hµ Néi.. (1970). GÆp gì cuèi n¨m (1982). ph¸t hiÖn cña NguyÔn Kh¶i vÒ vÎ ®Ñp trong chiÒu s©u t©m hån. c« ®· cïng Hµ Néi. + Hoµ b×nh lËp l¹i ë miÒn B¾c.. cùc ®oan cña cuéc sèng xung quanh: “vui h¬i nhiÒu. t tëng. s¸ng t¸c cña «ng ®Ò cËp ®Õn nhiÒu vÊn ®Ò x· héi. ®Æc biÖt lµ suy nghÜ. C« sèng th¼ng th¾n..Ho¹t ®éng 2: Híng dÉn ®äc. c« HiÒn nãi vÒ niÒm vui vµ c¶ nh÷ng c¸i cã phÇn m¸y mãc.hiÓu v¨n b¶n 1. th¶o luËn... C« tÝnh to¸n mäi viÖc tríc sau rÊt kh«n khÐo vµ “®· tÝnh lµ lµm. Sau n¨m 1975.Nh©n vËt trung t©m cña truyÖn ng¾n lµ c« HiÒn còng nh nh÷ng ngêi Hµ Néi kh¸c. 2. II... ch©n thµnh. tinh thÇn cña con ngêi hiÖn nay tríc nh÷ng biÕn ®éng phøc t¹p cña ®êi sèng: Cha vµ con. ph¸t biÓu nhËn xÐt.

Cã ®iÒu lµ h¹t bôi vµng th× dï nhá bÐ nhng cã gi¸ trÞ quÝ b¸u. ngêi ta nghÜ ®Õn vËt nhá bÐ. ... gi÷a kh«ng khÝ x« bå cña thêi kinh tÕ thÞ trêng..C« HiÒn lµ mét ngêi Hµ Néi b×nh thêng nhng c« thÊm s©u nh÷ng c¸i tinh hoa trong b¶n chÊt ngêi Hµ Néi. + MiÒn B¾c bíc vµo thêi k× ¬ng ®Çu víi chiÕn tranh ph¸ ho¹i b»ng kh«ng qu©n cña MÜ. Tõ chuyÖn c©y si cæ thô ë ®Òn Ngäc S¬n. biÕt xÊu hæ”.Nãi ®Õn h¹t bôi. thuÇn tuý Hµ Néi. bao nhiªu ngêi nh c« HiÒn sÏ hîp l¹i thµnh nh÷ng “¸ng * GV më réng vµng” chãi s¸ng. b) V× sao t¸c gi¶ cho b) C« HiÒn. Bao nhiªu h¹t bôi vµng.. ¸ng vµng Êy lµ phÈm gi¸ ngêi Hµ Néi. tÝnh tu tõ biÕt bao 76 . v¨n ho¸ Hµ Néi lµ chÊt vµng 10 lµ má vµng trÇm tÝch ®îc båi ®¾p. * Mét so s¸nh ®éc ®¸o n»m trong m¹ch tr÷ t×nh ngo¹i ®Ò cña ngêi kÓ chuyÖn. Nã gi¸m ®i còng lµ biÕt tù träng”. lµ c¸i truyÒn thèng cèt c¸ch ngêi Hµ Néi. v× tao kh«ng muèn nã sèng b¸m vµo sù hi sinh cña b¹n. + Sau chiÕn th¾ng mïa xu©n 1975. B¶n s¾c Hµ Néi. tÇm thêng. biÕt sèng ®óng víi b¶n chÊt ngêi Hµ Néi. ®Êt níc trong thêi k× ®æi míi. kh«ng pha trén”."mét h¹t bôi vµng cña Hµ c« HiÒn lµ “mét h¹t bôi Néi" vµng” cña Hµ Néi? .tiÕu cña thiªn h¹”. c« HiÒn nãi vÒ niÒm tin vµo cuéc sèng ngµy cµng tèt ®Ñp h¬n. c« HiÒn vÉn lµ “mét ngêi Hµ néi cña h«m nay. §ã còng lµ lÝ do v× sao c« s½n sµng cho con trai ra trËn: “Tao ®au ®ín mµ b»ng lßng. C« HiÒn d¹y con c¸ch sèng “biÕt tù träng.

c¶m nhËn nh¹y bÐn. giao viÖc cho mçi nhãm t×m hiÓu vÒ mét nh©n vËt trong t¸c phÈm: . Dòng. Èn s©u trong giäng ®iÖu võa vui ®ïa. tr¶i ®êi lµ h×nh ¶nh mét con ngêi g¾n bã thiÕt tha víi vËn mÖnh ®Êt níc. kh«i hµi. + Bªn c¹nh sù thËt vÒ nh÷ng ngêi Hµ Néi cã phÈm c¸ch cao ®Ñp.®ã lµ mét ngêi ®· chøng kiÕn vµ tham gia vµo nhiÒu chÆng ®êng lÞch sö cña d©n téc. s©u s¾c. Trªn nh÷ng chÆng ®êng Êy. Anh ®· sèng ®óng víi nh÷ng lêi mÑ d¹y vÒ c¸ch sèng cña ngêi anh cïng víi 660 thanh niªn u tó cña Hµ Néi lªn ®êng hiÕn d©ng tuæi xu©n cña m×nh cho ®Êt níc. ®Æc bÞªt lµ vÒ nh©n vËt c« HiÒn.2. Nh©n vËt “t«i” mang h×nh bãng NguyÔn Kh¶i. . tr©n träng nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ cña d©n téc. TuÊt vµ tÊt c¶ nh÷ng chµng trai Hµ Néi Êy ®· gãp phÇn t« th¾m thªm cèt c¸ch tinh thÇn ngêi Hµ Néi. phÈm gi¸ cao ®Ñp cña con ngêi ViÖt Nam. h¹t bôi vµng nh lµ HiÒn 2.con trai c« HiÒn. mét s¸ng t¹o nghÖ thuËt s¾c nÐt ®em ®Õn cho t¸c phÈm mét ®iÓm nh×n trÇn thuËt ch©n thËt kh¸ch quan vµ ®óng ®¾n. vÒ Hµ Néi vµ ngêi Hµ Néi. lµ ngêi kÓ chuyÖn. s¾c s¶o.Nh÷ng thanh niªn Hµ Néi vµ c¶ nh÷ng ngêi ®· t¹o nªn “nhËn xÐt kh«ng mÊy vui vÎ" cña nh©n vËt “t«i” vÒ Hµ Néi. + Nh©n vËt Dòng. C¸c nh©n vËt kh¸c trong truyÖn + Nh©n vËt "t«i" ThÊp tho¸ng sau nh÷ng dßng ch÷ lµ h×nh ¶nh nh©n vËt “t«i” . võa kh«n ngoan. nh©n vËt t«i ®· cã nh÷ng quan s¸t tinh tÕ. .con trai ®Çu rÊt mùc yªu quÝ cña c« HiÒn. GV tæ chøc c¸c nhãm häc tËp. cßn cã nh÷ng ngêi t¹o nªn “nhËn xÐt kh«ng mÊy vui vΔ cña nh©n vËt “t«i” vÒ Hµ 77 .Nh©n vËt Dòng.Nh©n vËt “t«i”.

HS th¶o luËn vÒ chuyÖn c©y si cæ thô ë ®Òn Ngäc S¬n bÞ b·o ®¸nh bËt rÔ råi l¹i håi sinh. Giäng ®iÖu trÇn thuËt vµ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt + Giäng ®iÖu trÇn thuËt: Mét giäng ®iÖu rÊt tr¶i ®êi. võa giµu chÊt kh¸i qu¸t. thanh lÞch cña ngêi Trµng An. triÕt lÝ. tinh hoa. võa tù nhiªn. Quy luËt nµy ®îc kh¼ng ®Þnh b»ng niÒm tin cña con ngêi thµnh phè ®· kiªn tr× cøu sèng ®îc c©y si. tÝnh chÊt ®a thanh thÓ hiÖn trong lêi kÓ: nhiÒu giäng (tù tin xen lÉn hoµi nghi. ý nghÜa cña c©u chuyÖn "c©y si cæ thô" + H×nh ¶nh .. 4.. Giäng ®iÖu trÇn thuËt ®· lµm cho 78 .. §ã lµ nh÷ng “h¹t s¹n cña Hµ Néi”.. mét h×nh ¶nh Èn dô vÒ vÎ ®Ñp cña Hµ Néi: Hµ Néi cã thÓ bÞ tµn ph¸. GV gîi ý ®Ó HS nhËn xÐt vÒ giäng ®iÖu trÇn thuËt vµ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt cña NguyÔn Kh¶i trong t¸c phÈm. Cuéc sèng cña ngêi Hµ Néi nay cÇn ph¶i lµm rÊt nhiÒu ®iÓm ®Ó gi÷ g×n vµ ph¸t huy c¸i ®Ñp trong tÝnh c¸ch ngêi Hµ Néi. võa ®Ëm tÝnh ®a thanh.. + C©y si còng lµ mét biÓu tîng nghÖ thuËt. d©n d· võa trÜu nÆng suy t. tù hµo xen lÉn tù trµo.. lµ nh÷ng ngêi mµ nh©n vËt t«i quªn ®êng ph¶i hái th¨m. d©n d· t¹o nªn phong vÞ hµi híc rÊt cã duyªn trong giäng kÓ cña nh©n vËt “t«i”.. linh hån ®Êt níc.3. 3. nãi lªn qui luËt bÊt diÖt cña sù sèng. lµm mê ®i nÐt ®Ñp tÕ nhÞ... lµ cèt c¸ch. C¸i tù nhiªn. bÞ nhiÔm bÖnh nhng vÉn lµ mét ngêi Hµ Néi víi truyÒn thèng v¨n ho¸ ®· ®îc nu«i dìng suèt trêng k× lÞch sö. 4. Néi. §ã lµ “«ng b¹n trÎ ®¹p xe nh giã” ®· lµm xe ngêi ta suýt ®æ l¹i cßn phãng xe vît qua råi quay mÆt l¹i chöi “Tiªn s c¸i anh giµ”.

truyÖn ng¾n ®Ëm ®Æc chÊt tù sù rÊt ®êi thêng mµ hiÖn ®¹i. døt kho¸t .) Ho¹t ®éng 3: Tæ III. chiªm nghiÖm. nhÊt lµ ®èi víi truyÖn ng¾n Mét ngêi Hµ Néi. ng«n ng÷ cña c« HiÒn ng¾n gän. Tæng kÕt chøc tæng kÕt Trong Ngêi Hµ Néi. “Muèn hiÓu con ngêi thêi ®¹i víi tÊt c¶ nh÷ng c¸i hay. . chuyÓn cña hiÖn thùc lÞch sö: .Lµ mét c«ng d©n. TiÕng viÖt: Thùc hµnh vÒ hµm ý (TiÕp theo) 79 . l¹i pha chót hµi híc. râ rµng.. bµ HiÒn chØ lµm nh÷ng g× cã lîi cho ®Êt níc. nhÊt lµ muèn hiÓu c¸ch nghÜ cña hä. .t«n thªm vÎ ®Ñp thanh lÞch quyÕn rò cña “ngêi Trµng An”. NguyÔn Kh¶i ®· cã nh÷ng kh¸m ph¸ s©u s¾c vÒ b¶n GV híng dÉn HS tù viÕt chÊt cña nh©n vËt trªn dßng lu tæng kÕt.. ChÊt nh©n v¨n s©u s¾c cña ngßi bót NguyÔn Kh¶i chÝnh lµ ë ®ã. tù trµo. ph¶i ®äc NguyÔn Kh¶i”. c¸i truyÒn thèng cña mét Hµ Néi anh hïng vµ hµo hoa.T¹o t×nh huèng gÆp gì gi÷a nh©n vËt “t«i” vµ c¸c nh©n vËt kh¸c.Lµ mét ngêi Hµ Néi. bµ ®· gãp phÇn lµm r¹ng rì thªm c¸i cèt c¸ch. c¸i dë cña hä. + NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt: .Ng«n ng÷ nh©n vËt gãp phÇn kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch (ng«n ng÷ nh©n vËt “t«i” ®Ëm vÎ suy t. NhËn xÐt nµy cña nhµ nghiªn cøu V¬ng TrÝ Nhµn thËt x¸c ®¸ng. .Lµ mét con ngêi. cuéc sèng tinh thÇn cña hä. bµ HiÒn lu«n gi÷ g×n phÈm gi¸ ngêi.

Néi dung cÇn ®¹t I. II. HS th¶o luËn. .tiÕn tr×nh lªn líp a. c¸ch t¹o hµm ý. ®õng b¾t nhµ con ®i xem ®¸ bãng n÷a”. æn ®Þnh líp. phñ ®Þnh sù van xin.chuÈn bÞ . thÓ hiÖn sù tõ chèi 80 .kiÓm tra bµi cò .Cã kÜ n¨ng lÜnh héi ®îc hµm ý. viÖc quan kh«ng ph¶i thø chuyÖn ®µn bµ cña c¸c chÞ).I. t¸c dông cña hµm ý trong giao tiÕp ng«n ng÷. + KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi ë nhµ. III. kÜ n¨ng nãi vµ viÕt theo c¸ch cã hµm ý trong nh÷ng ng÷ c¶nh cÇn thiÕt. ph¸t biÓu §ång thêi mang s¾c th¸i biÓu c¶m: béc lé quyÒn uy. NÕu lµ c¸ch ®¸p têng minh phï hîp th× ph¶i lµ lêi chÊp nhËn sù van xin hoÆc tõ chèi. . Tæ chøc thùc hµnh Bµi tËp 1: a) Trong lît lêi më ®Çu cuéc tho¹i.GV chuÈn bÞ c¸c ng÷ liÖu ®Ó tr×nh chiÕu trªn m¸y cho HS quan s¸t (nÕu cã) hoÆc b¶ng phô. Lêi ®¸p cña «ng lÝ mang s¾c th¸i mØa mai.KiÓm tra: + LÝ thuyÕt vÒ Hµm ý. .HS nghiªn cøu tríc nh÷ng bµi tËp thùc hµnh.æn ®Þnh nÒ nÕp. ph¸t biÓu ý kiÕn. b¸c Ph« g¸i van xin: “ThÇy tha cho nhµ con. b) Lêi ®¸p cña «ng LÝ b) Lêi cña «ng LÝ kh«ng ®¸p øng cã hµm ý g×? trùc tiÕp hµnh ®éng van xin cña b¸c Ph« mµ tõ chèi mét c¸ch gi¸n tiÕp. giÔu cît (å.Giíi thiÖu bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc thùc hµnh Bµi tËp 1: §äc ®o¹n trÝch vµ ph©n tÝch theo c¸c c©u hái (SGK) a) Lêi b¸c Ph« g¸i thùc hiÖn hµnh ®éng van xin. . HS cñng cè vµ n©ng cao nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ hµm ý. Môc tiªu cÇn ®¹t Gióp HS: .Qua luyÖn tËp thùc hµnh. cÇu khÈn «ng lÝ vµ ®¸p l¹i b»ng hµnh ®éng nãi nh thÕ nµo? HS lµm viÖc c¸ nh©n.

Anh ta 81 ... s¸ng nay ®· ®Õn.lêi van xin. HS th¶o luËn ph¶i gióp cho con ngêi ®äc ®îc ch÷.”. C¸ch nãi nhÑ nhµng. (Hµng th¸ng chÊt cã hµm ý nãi víi cø vµo k× ®Çu th¸ng th× chång Tõ Hé ®iÒu g×? ®Òu ®i nhËn tiÒn nhuËn bót ).. xa x«i nh÷ng vÉn ®¹t ®îc môc ®Ých.Tõ thÓ hiÖn ý muèn cña m×nh th«ng qua c©u hái bãng giã vÒ ngµy th¸ng. ®¹i nµo mµ em thÊy ngêi thu tiÒn nhµ diÖn ph¸t biÓu. Tõ muèn nh¾c Hé ®i nhËn tiÒn vÒ ®Ó tr¶ c¸c kho¶n nî (Chñ ý vi ph¹m ph¬ng ch©m c¸ch thøc) c) T¸c dông c¸ch nãi cña Tõ . mång ba gian hay cßn cã hµm ý ®©y råi m×nh nhØ?”. Bµi tËp 3: Ph©n tÝch Bµi tËp 3: hµm ý trong truyÖn cêi a) C©u tr¶ lêi thø nhÊt cña anh Mua kÝnh chµng mua kÝnh: “KÝnh tèt th× ®äc ®îc ch÷ råi” GV tæ chøc híng dÉn chøng tá anh ta qua niÖm kÝnh tèt th× th¶o luËn. b) C©u “nh¾c khÐo” thø hai: “HÌn HS th¶o luËn nhãm. giÔu cît c¸ch suy nghÜ kiÓu ®µn bµ.. nh¾c khÐo ®Õn mét sù viÖc kh¸c cã liªn quan (ngêi thu tiÒn nhµ). vµ ph¸t biÓu Tõ ®ã suy ra. biÓu lé th¸i ®é mØa mai. kÝnh kh«ng gióp con ngêi ®äc ®îc ch÷ lµ kÝnh xÊu. th«ng b) C©u nh¾c khÐo ë lît qua ®ã Tõ muèn nh¾c khÐo chång nhí lêi thø hai cña Tõ thùc ®Õn ngµy ®i nhËn tiÒn. → TÝnh hµm sóc cña c©u cã hµm ý Bµi tËp 2: §äc vµ Bµi tËp 2: ph©n tÝch ®o¹n trÝch (SGK): a) C©u hái ®Çu tiªn a) C©u hái ®Çu tiªn cña Tõ: “Cã lÏ cña Tõ lµ hái vÒ thêi h«m nay ®· lµ mång hai. Tõ kh«ng nãi trùc tiÕp ®Õn viÖc tr¶ tiÒn nhµ. lµm dÞu ®i kh«ng khÝ c¨ng th¼ng trong quan hÖ vî chång khi l©m vµo hoµn c¶nh khã kh¨n. Nã tr¸nh ®îc Ên tîng nÆng nÒ. Kh«ng ph¶i chØ g× kh¸c? hái vÒ thêi gian mµ thùc chÊt.

C©u tr¶ lêi gióp ngêi ®äc x¸c ®Þnh ®îc anh ta lµ ngêi kh«ng biÕt ch÷ (v× kh«ng biÕt ch÷ nªn míi cÇn mua kÝnh). Tæng kÕt T¸c dông vµ hiÖu qu¶ cña c¸ch nãi cã hµm ý: Tuú thuéc vµo hoµn c¶nh giao tiÕp.Líp nghÜa têng minh: C¶m nhËn vµ miªu t¶ hiÖn tîng sãng biÓn víi nh÷ng ®Æc ®iÓm. ph¸t biÓu Bµi tËp 5: Chän c¸ch tr¶ lêi cã hµm ý trong c©u hái: “CËu cã thÝch truyÖn ChÝ PhÌo cña Nam Cao kh«ng?” HS th¶o luËn vµ ®a ra ph¬ng ¸n ®óng. C¸ch tr¶ lêi võa ®¸p øng ®îc c©u hái.Líp nghÜa hµm ý: VÎ ®Ñp t©m hån cña ngêi thiÕu n÷ ®ang yªu: ®¾m say. t tëng cña t¸c gi¶ mét c¸ch tinh tÕ. tr¹ng th¸i cña nã. Bµi tËp 4: Líp nghÜa têng minh vµ hµm ý cña bµi th¬ Sãng . hµm ý cã thÓ mang l¹i: + TÝnh hµm sóc cho lêi nãi: lêi nãi ng¾n gän mµ chÊt chøa nhiÒu néi dung. suy nghÜ. ý nghÜa 82 . Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc tæng kÕt Bµi tËp: Trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ dïng c¸ch nãi cã hµm ý trong ng÷ c¶nh cÇn thiÕt mang l¹i nh÷ng t¸c dông vµ chª mäi cÆp kÝnh cña nhµ hµng lµ kÝnh xÊu. s©u s¾c. võa gióp anh ta gi÷ ®îc thÓ hiÖn. ®a nghÜa. b) C©u tr¶ lêi thø hai: “BiÕt ch÷ th× ®· kh«ng cÇn mua kÝnh”.T¸c phÈm v¨n häc dïng c¸ch thÓ hiÖn cã hµm ý sÏ t¹o nªn tÝnh hµm sóc. biÓu ®¹t c¶m xóc. tin yªu . . Anh ta chª mäi cÆp kÝnh cña nhµ hµng v× kh«ng cã cÆp kÝnh nµo gióp anh ta ®äc ®îc ch÷. Bµi tËp 5: C¸ch tr¶ lêi cã hµm ý cho c©u hái: "CËu cã thÝch truyÖn ChÝ PhÌo cña Nam Cao kh«ng?” + Ai mµ ch¼ng thÝch? + Hµng chÊt lîng cao ®Êy! + Xa cò nh tr¸i ®Êt råi! VÝ ®em vµo tËp ®o¹n trêng Th× treo gi¶i nhÊt chi nhêng cho ai? II.T¸c phÈm v¨n häc dïng c¸ch thÓ hiÖn cã hµm ý th× cã t¸c dông vµ hiÖu qu¶ nghÖ thuËt nh thÕ nµo? HS ®äc l¹i bµi th¬.Bµi tËp 4: ChØ ra líp nghÜa têng minh vµ hµm ý cña bµi th¬ Sãng . nång nµn.

B. SGV. “Tríc Lç tÊn cha hÒ cã Lç TÊn. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung 1.HiÓu ®îc Thuèc lµ håi chu«ng c¶nh b¸o vÒ sù mª muéi.Môc tiªu bµi häc . GV gîi ý: . sau Lç TÊn cã v« vµn Lç TÊn” (Qu¸ch M¹t Nhîc) + Tuæi trÎ cña Lç TÊn ®· nhiÒu lÇn 83 . tØnh ChiÕt Giang.N¾m ®îc c¸ch viÕt c« ®äng.hiÖu qu¶ nh thÕ nµo? + HiÖu qu¶ m¹nh mÏ. . chän ph+ Sù v« can. .Ph¬ng tiÖn chÝnh: SGK. giµu h×nh ¶nh mang tÝnh biÓu tîng cña Lç TÊn trong t¸c phÈm nµy. kh«ng ph¶i chÞu tr¸ch ¬ng ¸n tr¶ lêi ®óng nhiÖm cña ngêi nãi vÒ hµm ý (v× hµm ý lµ do ngêi nghe suy ra) + TÝnh lÞch sù vµ thÓ diÖn tèt ®Ñp trong giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ ®äc v¨n: Thuèc Lç TÊn A.TiÓu sö.Ph¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi ph¸t vÊn theo tiÕn tr×nh quy n¹p.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc . HS ®äc môc TiÓu dÉn. s©u s¾c víi ngêi nghe HS th¶o luËn. miÒn §«ng Nam Trung Quèc. quª ë phñ ThiÖu Hng. C. T×m hiÓu chung 1. kÕt hîp víi nh÷ng hiÓu biÕt c¸ nh©n ®Ó giíi thiÖu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ Lç TÊn. Gi¸o ¸n.Néi dung. sóc tÝch. T¸c gi¶ + Lç TÊn (1881-1936) tªn thËt lµ Chu Thô Nh©n. ®ín hÌn cña ngêi Trung Hoa vµo cuèi thÕ kØ XIX vµ sù cÊp thiÕt ph¶i cã ph¬ng thuèc ch÷a bÖnh cho quèc d©n : lµm cho ngêi d©n gi¸c ngé c¸ch m¹ng vµ c¸ch m¹ng g¾n bã víi nh©n d©n. ¤ng lµ nhµ v¨n c¸ch m¹ng lçi l¹c cña Trung Quèc thÕ kØ XX. con ngêi? . cã thÓ su tÇm mét sè tranh ¶nh vÒ Lç TÊn vµ x· héi Trung Quèc cuèi thÕ kØ XIX.VÞ trÝ cña Lç TÊn trong v¨n häc Trung Néi dung cÇn ®¹t I.

®óng vµo lóc cuéc vËn ®éng Ngò tø bïng næ. tù tho¶ m·n. võa nãi lªn t©m huyÕt cña mét ngêi con u tó cña d©n téc.HS ®äc TiÓu dÉn.Con ®êng gian nan ®Ó chän ngµnh nghÒ cña Lç TÊn? . tÝnh chiÕn ®Êu cao 2. c¸c tËp Gµo thÐt. h¬n chôc tËp t¹p v¨n cã gi¸ trÞ phª ph¸n. X· héi Trung Hoa biÕn thµnh nöa phong kiÕn. Nga. tù tho¶ m·n “ngñ say trong mét c¸i nhµ hép b»ng s¾t kh«ng cã cöa sæ”. Ph¸p. GV nªu c©u hái: T¸c phÈm Thuèc ®îc s¸ng t¸c trong hoµn c¶nh nµo? . §©y lµ thêi k× ®Êt níc Trung Hoa bÞ c¸c ®Õ quèc Anh. Bµng hoµng. §ã lµ c¨n bÖnh ®ín hÌn. NhËt x©u xÐ. nhng nh©n d©n l¹i an phËn chÞu nhôc. kÕt hîp nh÷ng hiÓu biÕt c¸ nh©n ®Ó tr×nh bµy. c¶n trë nghiªm träng con ®êng gi¶i phãng d©n téc. TruyÖn cò viÕt theo lèi míi. + T¸c phÈm chÝnh: AQ chÝnh truyÖn (KiÖt t¸c cña v¨n häc hiÖn ®¹i Trung Quèc vµ thÕ giíi). Con ®êng gian nan ®Ó chän ngµnh nghÒ cña Lç TÊn võa mang ®Ëm dÊu Ên lÞch sö Trung Hoa thêi cËn hiÖn ®¹i. “Ngêi Trung Quèc ngñ mª trong mét c¸i nhµ hép b»ng s¾t kh«ng cã cöa sæ” (Lç TÊn).Quan ®iÓm s¸ng t¸c v¨n nghÖ cña Lç TÊn? 2. + Quan ®iÓm s¸ng t¸c v¨n nghÖ cña Lç TÊn ®îc thÓ hiÖn nhÊt qu¸n trong toµn bé s¸ng t¸c cña «ng: phª ph¸n nh÷ng c¨n bÖnh tinh thÇn khiÕn cho quèc d©n mª muéi. ®æi nghÒ ®Ó t×m mét con ®êng cèng hiÕn cho d©n téc: tõ nghÒ khia má ®Õn hµng h¶i råi nghÒ y. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c truyÖn Thuèc Thuèc ®îc viÕt n¨m 1919. cuèi cïng lµm v¨n nghÖ ®Ó thøc tØnh quèc d©n ®ång bµo.Quèc? . §øc. ChÝnh nhµ c¸ch m¹ng lçi l¹c thêi nµy lµ T«n Trung S¬n còng nãi: “Trung Quèc Êy víi mét 84 . nöa thuéc ®Þa.

Thuèc ®· ra ®êi trong bèi c¶nh Êy víi mét th«ng ®iÖp: cÇn suy nghÜ nghiªm kh¾c vÒ mét ph¬ng thuèc ®Ó cøu d©n téc. ®Ém m¸u nhng vÉn ho.hiÓu v¨n b¶n 1. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. ý nghÜa nhan ®Ò truyÖn vµ nghÜa nhan ®Ò truyÖn h×nh tîng chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u vµ h×nh tîng chiÕc Nhan ®Ò "Thuèc" b¸nh bao tÈm m¸u ng+ Thuèc. ®a tay vuèt ngùc. nguyªn v¨n lµ "Dîc" (trong êi? tõ ghÐp Dîc phÈm). MÑ phÈm (h·y ®Æt tiªu ®Ò Thuyªn ®a tiÒn cho chång ra chç hµnh cho 4 phÇn cña truyÖn h×nh ngêi céng s¶n mua b¸nh bao tÈm ng¾n). Thuyªn nghe tim m×nh ®Ëp m¹nh kh«ng sao cÇm næi.thøc cña ngêi d©n Trung Quèc thêi ëng gi÷a nhan ®Ò bÊy giê “ngu muéi vµ hÌn nh¸t”. GV gîi ý cho häc sinh 1. vÒ tªn “giÆc” H¹ Du (Bµn vÒ thuèc) + PhÇn IV: NghÜa ®Þa vµo dÞp tiÕt Thanh minh. NhËn thøc râ thùc tr¹ng nhËn cña nhan ®Ò? Liªn t. §äc. nghÜa hµm Èn Lç TÊn). Bè côc t×m hiÓu bè côc t¸c + PhÇn I: Thuyªn m¾c bÖnh lao. Hai ngêi mÑ tríc hai nÊm må: mét cña ngêi chÕt bÖnh. m¸u vÒ ch÷a bÖnh cho con (Mua HS ®äc vµ tãm t¾t t¸c thuèc) phÈm. ng¨n c¸ch bëi mét con ®êng mßn (HËu qu¶ cña thuèc) 2.th«ng ®iÖp: Ngêi Trung Quèc lµ mét con bÖnh trÇm träng”. th¶o luËn vµ + PhÇn II: Thuyªn ¨n c¸i b¸nh bao tr×nh bµy tríc líp.hiÓu chøc ®äc. HS th¶o luËn vÒ ý 2. nhµ (Thuèc) víi chiÕc b¸nh v¨n kh«ng cã ý ®Þnh vµ còng kh«ng 85 . ph¶n ¸nh mét qu¸ tr×nh suy t nÆng nÒ cña Lç TÊn GV gîi dÉn: NghÜa (®éng c¬ vµ môc ®Ých ®æi nghÒ cña ®en. mét chÕt v× nghÜa ë hai khu vùc. l¹i mét c¬n ho (Uèng thuèc) + PhÇn III: Cuéc bµn luËn trong qu¸n trµ vÒ thuèc ch÷a bÖnh lao.

bao tÈm m¸u? C©u hái gîi ý: T¹i sao kh«ng ph¶i lµ chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u ngêi kh¸c mµ l¹i ph¶i tÈm m¸u ngêi c¸ch m¹ng H¹ Du? ®Æt ra vÊn ®Ò bèc thuèc cho x· héi mµ chØ muèn “l«i hÕt bÖnh tËt cña quèc d©n. lµm cho mäi ngêi chó ý vµ t×m c¸ch ch¹y ch÷a”. + Trong truyÖn. con c¸i dÉn ®Õn c¸i chÕt oan uæng cña «ng cô. + H×nh tîng chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u “B¸nh bao tÈm m¸u ngêi”. Thø mµ «ng bµ Hoa Thuyªn xem lµ “tiªn dîc” ®Ó cøu m¹ng th»ng con “mêi ®êi ®éc ®inh” ®· kh«ng cøu ®îc nã mµ ngîc l¹i ®· giÕt chÕt nã . TÇng nghÜa thø nhÊt . bè mÑ th»ng Thuyªn ®· ¸p ®Æt cho nã mét ph¬ng thuèc qu¸i gë. 86 . Mét ph¬ng thuèc u mª ngu muéi gièng hÖt ph¬ng thuèc mµ «ng thÇy lang bèc cho bè Lç TÊn bÞ bÖnh phï thòng víi hai vÞ “kh«ng thÓ thiÕu” lµ rÔ c©y nøa kinh s¬ng ba n¨m vµ mét ®«i dÕ ®ñ con ®ùc. Tªn truyÖn chØ cã thÓ dÞch lµ Thuèc (Tr¬ng ChÝnh). nghe nh chuyÖn thêi trung cæ nhng vÉn x¶y ra ë níc Trung Hoa tr× trÖ. VÞ thuèc (NguyÔn Tu©n) chø kh«ng thÓ dÞch lµ §¬n thuèc (Phan Kh¶i). tªn truyÖn cßn hµm nghÜa s©u xa h¬n.nghÜa ®en cña tªn truyÖn lµ: thuèc ch÷a bÖnh lao. Nh vËy.®ã lµ thø thuèc mª tÝn. + TÇng nghÜa ngoµi cïng lµ ph¬ng thuèc truyÒn thèng ch÷a bÖnh lao. Vµ c¶ ®¸m ngêi trong qu¸n trµ còng cho r»ng ®ã lµ thø thuèc tiªn. Nhan ®Ò truyÖn cã nhiÒu nghÜa. mang tÝnh khai s¸ng: ®©y lµ thø thuèc ®éc. mäi ngêi cÇn ph¶i gi¸c ngé ra r»ng c¸i gäi lµ thuèc ch÷a bÖnh lao ®îc sïng b¸i lµ mét thø thuèc ®éc.

“anh chµng hai m¬i tuæi”). + Tõ viÖc bµn vÒ c«ng hiÖu cña chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u H¹ Du chuyÓn sang bµn vÒ b¶n th©n nh©n vËt H¹ Du lµ diÔn biÕn tù nhiªn. + Nh÷ng lêi bµn luËn Êy.) l¹i döng dng. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy Ngêi Trung Quèc cÇn ph¶i tØnh giÊc.Bé mÆt tµn b¹o.... «ng Ba.mét ngêi x¶ th©n v× nghÜa. hîp lÝ. Víi hiÖn tîng chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u H¹ Du. th« lç cña C¶ Khang 87 .. Tªn truyÖn v× thÕ mang tÇng nghÜa thø ba: Ph¶i t×m mét ph¬ng thuèc lµm cho quÇn chóng gi¸c ngé c¸ch m¹ng vµ lµm cho c¸ch m¹ng g¾n bã víi quÇn chóng. Gv dÉn d¾t vµo c©u chuyÖn bµn luËn trong qu¸n trµ vÒ H¹ Du vµ yªu cÇu HS ph©n tÝch ý nghÜa cuéc bµn luËn ®ã.liÒu thuèc ®éc l¹i ®îc pha chÕ b»ng m¸u cña ngêi c¸ch m¹ng . 3. + Ngêi tham gia bµn luËn t¸n thëng rÊt ®«ng song ph¸t ng«n chñ yÕu vÉn lµ tªn ®ao phñ C¶ Khang. mua m¸u ngêi c¸ch m¹ng ®Ó ch÷a bÖnh. ý nghÜa cuéc bµn luËn trong qu¸n trµ vÒ H¹ Du + Chñ ®Ò bµn luËn cña nh÷ng ngêi trong qu¸n trµ cña l·o Hoa tríc hÕt lµ c«ng hiÖu cña “thø thuèc ®Æc biÖt” chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u ngêi.3. kh«ng ®îc ngñ mª trong c¸i nhµ hép b»ng s¾t kh«ng cã söa sæ.. c¶ Khang. Nh÷ng ngêi d©n Êy (bè mÑ th»ng Thuyªn. + ChiÕc b¸nh bao ... ngoµi ra cßn mét ngêi cã tªn kÌm theo ®Æc ®iÓm (cËu N¨m gï) vµ hai ngêi chØ cã ®Æc ®iÓm (“Ngêi tr©u hoa r©m”. HS th¶o luËn nhãm. Lç TÊn ®· cho ta thÊy: . ®æ m¸u cho sù nghiÖp gi¶i phãng n«ng d©n. Lç TÊn ®· ®Æt ra mét vÊn ®Ò hÕt søc hÖ träng lµ ý nghÜa cña hi sinh.

thêi gian nghÖ thuËt vµ ý nghÜa cña chi tiÕt vßng hoa trªn mé H¹ Du + C©u chuyÖn x¶y ra trong 2 buæi sím vµo hai mïa thu. Buæi s¸ng cuèi cïng lµ vµo dÞp tÕt Thanh minh. + Vßng hoa trªn mé H¹ Du: Cã thÓ xem vßng hoa lµ cùc ®èi lËp cña “chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u”. diÔn ra trong mïa thu l¹nh lÏo.. Bèi c¶nh qu¸n trµ vµ ®êng phè lµ n¬i tô tËp cña nhiÒu lo¹i ngêi do ®ã h×nh dung ®îc d luËn vµ ý thøc x· héi..4. mua xu©n cã ý nghÜa kh«ng tîng trng. gieo mÇm. Èm mèc. Buæi s¸ng ®Çu tiªn cã 3 c¶nh: c¶nh s¸ng tinh m¬ ®i mua b¸nh bao chÊm m¸u ngêi.Bé mÆt l¹c hËu c¶u d©n chóng Trung Quèc ®¬ng thêi . t¸c gi¶ m¬ íc t×m kiÕm mét vÞ thuèc míi. nhê ®ã mµ kh«ng khÝ cña truyÖn vèn rÊt u buån t¨m tèi song ®iÒu mµ t¸c gi¶ ®a ®Õn cho ngêi ®äc kh«ng ph¶i lµ t tëng bi quan. Tõ mïa thu “tr¶m quyÕt” ®Õn mïa xu©n thanh minh ®· thÓ hiÖn m¹ch suy t l¹c quan cña t¸c gi¶.mïa xu©n t¶o mé.. ph¶i hiÓu râ “ý nghÜa cña sù hi sinh” cña nh÷ng ngêi c¸ch m¹ng. 88 . Phñ ®Þnh vÞ thuèc lµ b»ng chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u.ch÷a ®îc c¶ nh÷ng bÖnh tËt vÒ tinh thÇn cho toµn x· héi víi ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt lµ mäi ngêi ph¶i gi¸c ngé c¸ch m¹ng. GV dÉn d¾t: Kh«ng gian nghÖ thuËt cña truyÖn lµ tï h·m.Lßng yªu níc cña ngêi chiÕn sÜ c¸ch m¹ng H¹ Du 4. c¶nh ph¸p trêng vµ c¶nh cho con ¨n b¸nh. mïa xu©n ®©m chåi n¶y léc. Ba c¶nh gÇn nh liªn tôc. Mïa thu l¸ rông. nhng thêi gian th× cã tiÕn triÓn. bÕ t¾c. Kh«ng gian. HS t×m hiÓu ý nghÜa cña h×nh ¶nh vßng hoa trªn mé H¹ Du? HS lµm viÖc c¸ nh©n. c¶nh qu¸n trµ. + 3hê chi tiÕt vßng hoa trªn mé H¹ Du chñ ®Ò t tëng t¸c phÈm míi ®îc thÓ hiÖn trän vÑn. ph¸t biÓu ý kiÕn .

. c¸ch viÕt c« nhËn xÐt. ®¸nh gi¸ ®äng. ViÕt phÇn më bµi chøc rÌn luyÖn kÜ n¨ng viÕt phÇn më bµi 1.§Ò tµi ®îc tr×nh bµy: gi¸ trÞ nghÖ t×m hiÓu c¸c c¸ch më thuËt cña t×nh huèng truyÖn trong Vî 89 .Cã ý thøc vËn dông mét c¸ch linh ho¹t c¸c kiÓu më bµi vµ kÕt bµi trong khi viÕt v¨n nghÞ luËn. . gi¸o ¸n.N¾m v÷ng h¬n c¸c kiÓu më bµi vµ kÕt bµi th«ng dông trong v¨n nghÞ luËn. 2. C.Ho¹t ®éng 3: Tæ III. phiÕu häc tËp. d©n téc ®ã vÉn ch×m ®¾m trong mª muéi. T×m hiÓu c¸ch më bµi 1. kÕt bµi trong bµi v¨n nghÞ luËn A. giµu h×nh ¶nh mang tÝnh biÓu chung vÒ gi¸ trÞ cña tîng. kÕt bµi vµ cã ý thøc tr¸nh nh÷ng lçi nµy. CÇn híng dÉn HS chuÈn bÞ tèt bµi ë nhµ. rót ra c¸c kÕt luËn cÇn thiÕt cho bµi häc.BiÕt nhËn diÖn nh÷ng lçi thêng m¾c trong khi viÕt më bµi. B. GV tæ chøc cho HS . . lµm v¨n: RÌn luyÖn kÜ n¨ng më bµi. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I.Néi dung. Ph¬ng ph¸p: KÕt hîp lµm viÖc c¸ nh©n vµ tæ chøc th¶o luËn theo nhãm ®Ó ph©n tÝch ng÷ liÖu.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc 1. Ph¬ng tiÖn: S¸ch gi¸o khoa. Thuèc cña Lç TÊn thÓ hiÖn mét t¸c phÈm néi dung s©u s¾c: mét d©n téc cha ý thøc ®îc “bÖnh tËt” cña chÝnh m×nh vµ cha cã ®îc ¸nh s¸ng t tëng c¸ch m¹ng. Tæng kÕt chøc tæng kÕt HS Víi cèt truyÖn ®¬n gi¶n.Môc tiªu bµi häc .HiÓu mét c¸ch ®Çy ®ñ vÒ chøc n¨ng cña më bµi vµ kÕt bµi trong bµi v¨n nghÞ luËn.

HS th¶o luËn nhãm. Yªu cÇu phÇn më bµi . GV lÇn lît cho HS ph©n tÝch c¸c c¸ch më bµi (SGK): a) §o¸n ®Þnh ®Ò tµi ®îc triÓn khai trong v¨n b¶n. t¹o ra sù hÊp dÉn.C¶ 3 më bµi ®Òu theo c¸ch gi¸n tiÕp. s©u s¾c cña Nam Cao vÒ ®Ò tµi ngêi n«ng d©n trong t¸c phÈm ChÝ PhÌo. 3. T×m hiÓu c¸c kÕt bµi . Ph©n tÝch c¸ch më bµi . ViÕt phÇn kÕt bµi 1.Th«ng b¸o chÝnh x¸c.§Ò tµi: Suy nghÜ cña anh (chÞ) vÒ nh©n vËt «ng l¸i ®ß trong tuú bót Ngêi l¸i ®ß s«ng §µ (NguyÔn Tu©n) . ph¸t biÓu tríc líp Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc rÌn luyÖn kÜ n¨ng viÕt phÇn kÕt bµi 1. gîi sù høng thó víi vÊn ®Ò ®îc tr×nh bµy trong v¨n b¶n.C¸ch kÕt bµi 2 phïh îp h¬n víi yªu cÇu tr×nh bµy ®Ò tµi: §¸nh gi¸ kh¸i qu¸t vÒ ý nghÜa cña h×nh tîng nh©n 90 . ng¾n gän vÒ ®Ò tµi .C¸ch më bµi thø 3: më bµi gi¸n tiÕp. II. t¹o ®îc Ên tîng. + MB3: Nh÷ng kh¸m ph¸ ®éc ®¸o. HS cho biÕt phÇn më bµi cÇn ®¸p øng yªu cÇu g× trong qu¸ tr×nh t¹o lËp v¨n b¶n? HS lµm viÖc c¸ nh©n. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu c¸c kÕt bµi (SGK) cho ®Ò bµi: Suy nghÜ cña anh (chÞ) vÒ nh©n vËt «ng l¸i ®ß trong tuú bót Ngêi l¸i nhÆt cña Kim L©n. chó ý vµ phï hîp h¬n c¶ víi yªu cÇu tr×nh bµy ®Ò tµi 2. dÉn ®¾t tù nhiªn. tr×nh bµy tríc líp 3. dÉn d¾t tù nhiªn. ®éc lËp cña d©n téc ViÖt Nam + MB2: NÐt ®Æc s¾c cña t tëng. Tõ hai bµi tËp trªn. hÊp dÉn cña c¸c më bµi. . nghÖ thuËt bµi th¬ Tèng biÖt hµnh cña Th©m T©m.§o¸n ®Þnh ®Ò tµi: + MB1: quyÒn tù do.Híng ngêi ®äc (ngêi nghe) vµo ®Ò tµi mét c¸ch tù nhiªn.bµi cho ®Ò bµi: Ph©n tÝch gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña t×nh huèng truyÖn trong t¸c phÈm Vî nhÆt (Kim L©n) HS ®äc kÜ c¸c më bµi (SGK) ph¸t biÓu ý kiÕn 2. b) Ph©n tÝch tÝnh tù nhiªn. . hÊp dÉn sù chó ý cña ngêi ®äc híng tíi ®Ò tµi.

.®ß s«ng §µ (NguyÔn Tu©n) HS ®äc kÜ c¸c kÕt bµi (SGK) ph¸t biÓu ý kiÕn 2.Cïng suy ngÉm vÒ sè phËn con ngêi: Sè phËn mçi ngêi thêng kh«ng ph¼ng phiu mµ ®Çy Ðo le. th¶o luËn nhãm.KÕt bµi 2: Ên tîng ®Ñp ®Ï.HiÓu râ tÝnh c¸ch Nga kiªn cêng. nªu ®¸nh gi¸ kh¸i qu¸t cña ngêi viÕt vÒ nh÷ng khÝa c¹nh næi bËt nhÊt cña vÊn ®Ò. tÝnh m¹ng vµ cña c¶i ®Ó gi÷ v÷ng ®éc lËp. Ph©n tÝch c¸c kÕt bµi . 91 .Th«ng b¸o vÒ sù kÕt thóc cña viÖc tr×nh bµy ®Ò tµi.Môc tiªu bµi häc Gióp HS: . cö ®¹i diÖn tr×nh bµy.C¶ hai kÕt bµi ®Òu t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn nhËn thøc vµ t×nh c¶m cña ngêi ®äc. 3. Con ngêi ph¶i cã ®ñ b¶n lÜnh vµ lßng nh©n hËu ®Ó lµm chñ sè phËn cña m×nh. lùc lîng. mÊt m¸t. GV lÇn lît cho HS ph©n tÝch c¸c kÕt bµi (SGK) HS ®äc kÜ. .Gîi liªn tëng réng h¬n. ®au th¬ng. s©u s¾c h¬n.KÕt bµi 1: Tuyªn bè ®éc lËp vµ kh¼ng ®Þnh quyÕt t©m cña toµn d©n téc ViÖt Nam ®em tinh thÇn. . liªn tëng s©u s¾c cho ngêi ®äc. kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch vµ sö dông chi tiÕt cña S«-l«-khèp. vËt «ng l¸i ®ß.N¾m ®îc nghÖ thuËt kÓ chuyÖn. . vît lªn sù c« ®¬n. kh«ng bao giê phai nhµo vÒ h×nh ¶nh mét phè huyÖn nghÌo trong c©u chuyÖn Hai ®øc trÎ cña Th¹ch Lam. Tõ hai bµi tËp trªn anh (chÞ) h·y cho biÕt phÇn kÕt bµi cÇn ®¸p øng yªu cÇu g× trong qu¸ tr×nh t¹o lËp v¨n b¶n? HS lµm viÖc c¸ nh©n. ph¸t biÓu tríc líp ®äc v¨n: Sè phËn con ngêi (TrÝch) S«-l« -khèp A. 3. tr¾c trë. 2. . nh©n hËu. ®ång thêi gîi suy nghÜ. Yªu cÇu cña phÇn kÕt bµi .

Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc . Lµ nhµ v¨n xuÊt th©n tõ n«ng d©n lao ®éng. . S«-l«-khèp am hiÓu vµ ®ång c¶m s©u s¾c víi nh÷ng con ngêi trªn m¶nh ®Êt quª h¬ng. HS lµm viÖc c¸ nh©n.B.chÕ ®é x· héi chñ nghÜa t¹i vïng ®Êt S«ng §«ng trï phó. C.Cuéc ®êi vµ sù nghiÖp cña S«-l«ph¸t biÓu khèp g¾n bã mËt thiÕt víi sù ra ®êi cña mét chÕ ®é. . nh÷ng ch©n dung sè 92 . ®îc vinh dù nhËn nÐt chÝnh vÒ t¸c gi¶ gi¶i thêng Nobel vÒ v¨n häc n¨m 1965 S«-l«-khèp.Ph¬ng tiÖn chÝnh: SGK. («ng cßn ®îc nhËn gi¶i thëng v¨n häc Lª-nin. ®Ëm b¶n s¾c v¨n ho¸ ngêi d©n C«d¾c. .Phong c¸ch nghÖ thuËt cña S«-l«khèp: nÐt næi bËt lµ viÕt ®óng sù thËt. nh©n d©n còng nh vÒ sè phËn c¸ nh©n con ngêi. SGV. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. HS ®äc TiÓu dÉn . Gi¸o ¸n.S«-l«-khèp (1905-1984) lµ nhµ (SGK) tãm t¾t nh÷ng v¨n X«-viÕt lçi l¹c. T×m hiÓu chung chøc t×m hiÓu chung 1.Ph¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi ph¸t vÊn theo tiÕn tr×nh quy n¹p. nh÷ng c¶nh ®êi. T¸c gi¶ 1. ¤ng kh«ng nÐ tr¸nh nh÷ng sù thËt dï kh¾c nghiÖt trong khi ph¶n ¸nh nh÷ng bøc tranh thêi ®¹i réng lín.Néi dung.A. §Æc ®iÓm næi bËt trong chñ nghÜa nh©n ®¹o cña S«-l«-khèp lµ viÖc quan t©m. cã thÓ su tÇm mét sè tranh ¶nh vÒ S«-l«-khèp vµ vÒ ®Êt níc vµ con ngêi Nga (thêi X«-viÕt) cã thÓ sö dông mét sè ®Üa h¸t quen thuéc thêi chiÕn tranh chèng Ph¸t xÝt. tr¨n trë vÒ sè phËn cña ®Êt níc. cña d©n téc. gi¶i thëng v¨n häc quèc gia).

chÊt sö thi vµ chÊt t©m lÝ lu«n ®îc kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn. NiÒm hi väng cuèi cïng gióp anh b¸m vÝu vµo cuéc ®êi nµy lµ Ana-t«-li. GV ®Þnh híng ®Ó HS ph©n tÝch nh©n vËt An-®r©y S«-c«-lèp. Nh©n vËt An-®r©y X«-c«-lèp a) Hoµn c¶nh vµ t©m tr¹ng An-®r©y X«-c«-lèp sau chiÕn tranh: . X«-c«-lèp r¬i vµo nçi ®au cïng cùc. ®¹i uý ph¸o binh.Lêi t©m sù Êy hÐ më sù bÕ t¾c cña anh. ngµy chiÕn th¾ng. T¸c phÈm TruyÖn ng¾n Sè phËn con ngêi cña S«-l«-khèp lµ cét mèc quan träng më ra ch©n trêi míi cho v¨n häc X« ViÕt. II.hiÓu v¨n b¶n 1. TruyÖn cã mét dung lîng t tëng lín khiÕn cho cã ngêi liÖt nã vµo lo¹i tiÓu thuyÕt anh hïng ca. ph¸t biÓu tríc líp). X«-c«-lèp ®îc biÕt mét tin ®au ®ín: th¸ng 6 n¨m 1942 vî vµ hai con g¸i anh ®· bÞ bän ph¸t xÝt giÕt h¹i. Trong s¸ng t¸c cña «ng.2. sau khi tho¸t khái c¶nh n« lÖ cña tï binh. Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc ®äc.Lêi t©m sù cña anh khi t×m ®Õn chÐn rîu ®Ó dÞu bít nçi ®au: “ph¶i nãi r»ng t«i ®· thËt sù say mª c¸i mãn nguy h¹i Êy”. ®Êt §øc”. §äc.N¨m 1944. . X«-c«-lèp biÕt râ sù nguy h¹i cña rîu nhng anh vÉn cø uèng. 93 . Nhng ®ung s¸ng ngµy mång 9 th¸ng n¨m. chó häc sinh giái to¸n.hiÓu v¨n b¶n 1. HS dùa vµo TiÓu dÉn ph¸t biÓu vÞ trÝ cña truyÖn ng¾n Sè phËn con ngêi trong nÒn v¨n häc X«-viÕt. a) Ph©n tÝch hoµn c¶nh vµ t©m tr¹ng An®r©y Sau khi chiÕn tranh kÕt thóc vµ tríc khi gÆp bÐ Va-ni-a. phËn ®au th¬ng. chÊt bi vµ chÊt hïng. (HS lµm viÖc c¸ nh©n. 1 th»ng thiÖn x¹ §øc ®· giÕt chÕt mÊt An-n«-t«-li. Anh ®· “ch«n niÒm vui síng vµ niÒm hi väng cuèi cïng trªn ®Êt ngêi. “Trong ngêi cã c¸i g× ®ã vì tung ra” trë thµnh “ngêi mÊt h«n”. ®øa con trai yªu quÝ ®ang cïng anh tiÕn ®¸nh BÐclin. 2. Sau khi lÇn lît mÊt tÊt c¶ ngêi th©n.

®em l¹i niÒm vui sèng. 94 . . Cßn X«-c«-lèp “m¾t mê ®i”. . Vµ khi hiÓu râ t×nh tr¹ng cña Va-ri-a hiÖn t¹i. Lßng th¬ng xãt d©ng lªn thµnh nh÷ng giät níc m¾t nãng hæi.søc m¹nh c¶u t×nh yªu th¬ng sëi Èm tr¸i tim c« ®¬n. b) An-®r©y gÆp bÐ Va-ri-a Gi÷a lóc ®ang l©m vµo t©m tr¹ng buån ®au. ë toµn bé ®o¹n nµy. Nçi ®au kh«ng thÓ diÔn t¶ thµnh lêi. X«-c«-lèp t×m mäi c¸ch bï ®¾p t×nh c¶m cho Va-ria. bÕ t¾c. còng lµ mét n¹n ®¸ng th¬ng cña chiÕn tranh.søc tè c¸o chiÕn tranh ph¸t xÝt m¹nh mÏ cña t¸c phÈm.X«-c«-lèp tuyªn bè anh lµ bè th× lËp tøc Va-ni-a chåm lªn «m h«n anh.Víi lßng nh©n hËu. cÆp m¾t th× cø nh nhiÒu ng«i sao s¸ng sau trËn ma ®ªm” råi “thÝch ®Õn nçi b¾t ®Çu thÊy nhí nã”... ngîi ca khÝ ph¸ch anh hïng cña nh©n d©n. rÝu rÝt lÝu lo vang c¶ buång l¸i. S«-l«-khèp còng kh«ng ngÇn ng¹i nãi lªn c¸i gi¸ rÊt ®¾t cña chiÕn th¾ng.. ch¨m sãc nã. BiÓu d¬ng. t×nh phô tö thiªng liªng vµ tinh thÇn tr¸ch nhiÖm ®· thøc tØnh tr«ng X«-c«-lèp. nh÷ng ®au khæ tét cïng cña con ngêi do chiÕn tranh g©y nªn. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy). T¸c gi¶ t¶ viÖc X«-c«-lèp nhËn Va-ri-a lµm con nu«i rÊt s©u s¾c vµ c¶m ®éng. . ..Khi nh×n thÊy Va-ri-a tõ xa: “Th»ng bÐ r¸ch b¬n x¬ míp.X«-c«-lèp kh«ng cÇm ®îc níc m¾t tríc h×nh ¶nh cËu bÐ Va-ni-a. Anh quyÕt ®Þnh nhËn Va-ria lµm con. chØ cã thÓ diÔn t¶ b»ng nh÷ng giät níc m¾t.b) An-®r©y ®· nhËn bÐ Va-ri-a lµm con nh thÕ nµo? §iÒu g× ®· khiÕn anh cã quyÕt ®Þnh nhanh chãng nh vËy? (HS th¶o luËn nhãm.. “hai bµn tay lÈy bÈy”. An-®r©y ®· gÆp bÐ Va-ri-a.

GV ®Þnh híng cho 3. §ã còng lµ tÝnh ch©n thËt cña sè phËn con ngêi sau chiÕn tranh. d»n vÆt cña anh vÒ nh÷ng kÝ øc. tr¸ch nhiÖm cña truyÖn. ChÊt tr÷ t×nh cña t¸c phÈm tr÷ t×nh vµ giäng Sè phËn con ngêi cã søc rung c¶m v« ®iÖu cña ®o¹n trÝch. 2..®iÓm nh×n cña t¸c gi¶ hoµn toµn phï hîp víi ®iÓm nh×n cña nh©n vËt vµ v× vËy g©y ®îc niÒm xóc ®éng trùc tiÕp. HS nhËn xÐt vÒ chÊt 2. §ã chÝnh lµ bi kÞch s©u s¾c trong sè phËn cña X«-c«-lèp. h¹n cña chÊt tr÷ t×nh s©u l¾ng. . toµn x· héi ®èi víi mçi sè phËn c¸ 95 . t¨ng cêng ®Õn tèi ®a c¶m xóc nghÜ suy vµ nh÷ng liªn tëng phong phó cho ngêi ®äc.Khã kh¨n cña X«-c«-lèp khi nhËn bÐ Va-ri-a lµm con trong cuéc sèng thêng (HS lµm viÖc c¸ nh©n. ch¨m sãc. ®Æc biÖt lµ viÖc kh«ng thÓ lµm “tæn th¬ng tr¸i tim bÐ báng cña Va-ri-a”. HS lµm viÖc c¸ ®éc ®¸o.. Th¸i ®é cña ngêi kÓ chuyÖn HS t×m hiÓu vÒ: Th¸i . c) An-®r©y X«-c«-lèp c) Tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao c¶ vµ ®· vît lªn nçi ®au vµ sù nghÞ lùc phi thêng cña X«-c«-lèp c« ®¬n nh thÕ nµo? . nhËt: viÖc nu«i dìng.X«-c«-lèp kh«ng ngõng v¬n lªn trong ý thøc nhng nçi ®au. sù xen kÏ nhÞp nhµng giäng nh©n.. vÕt th¬ng lßng kh«ng thÓ nµo hµn g¾n. vÕt th¬ng t©m hån vÉn ®au ®ín. ph¸t biÓu ý ®iÖu cña ngêi kÓ chuyÖn (t¸c gi¶ vµ kiÕn. Nhµ v¨n ®· s¸ng t¹o ra h×nh thøc tù sù GV gîi ý. nh©n vËt chÝnh). t×nh ngo¹i ®Ò ë cuèi kªu gäi sù quan t©m. ý nghÜa lêi tr÷ . Bªn c¹nh ®ã lµ nçi khæ t©m..Th¸i ®é cña ngêi trÇn thuËt lµ ®é cña ngêi kÓ ®ång c¶nh vµ tin tëng chuyÖn.§o¹n kÕt t¸c phÈm lµ lêi nh¾c nhë.. ph¸t biÓu tríc líp) nh÷ng rñi ro bÊt cø lóc nµo còng cã thÓ x¶y ra. Sù hoµ quyÖn chÆt chÏ chÊt tr÷ t×nh cña t¸c gi¶ vµ chÊt tr÷ t×nh cña nh©n vËt ®· më réng. 3.

tin tëng vµo nghÞ lùc phi thêng cña con ngêi c¸ch m¹ng 2.NhËn ra nh÷ng u ®iÓm.Néi dung. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thµy vµ trß Néi dung cÇn ®¹t Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt 1. t¹o ra mét ph¬ng thøc miªu t¶ lÞch sö míi: lÞch sö trong mèi quan hÖ mËt thiÕt víi sè phËn c¸ nh©n.S«-l«-khèp suy nghÜ s©u s¾c vÒ sè phËn con ngêi.S¸ng t¹o nhiÒu t×nh huèng nghÖ thuËt. biÓu tîng cña con ngêi thÕ kû XX: kiªn cêng. hai ngêi HS tæng hîp kiÕn thøc kÓ chuyÖn (t¸c gi¶ vµ nh©n vËt). HS tæng hîp kiÕn thøc vµ ph¸t biÓu 96 . m¾t “trong chiªm bao”) III. NghÖ thuËt tù sù: . ®µn «ng hiÕm hoi nãng báng”. thiÕu sãt trong bµi lµm cña m×nh. nh©n vËt mang tÇm sö thi.Cã ®Þnh híng vµ quyÕt t©m phÊn ®Êu ®Ó ph¸t huy u ®iÓm vµ kh¾c phôc thiÕu sãt trong c¸c bµi lµm s¾p tíi.Môc tiªu bµi häc . nghÖ thuËt cña truyÖn. 2. Nhê vµ ph¸t biÓu ®ã. nguyªn nh©n sinh ra nh÷ng u ®iÓm. giät níc ph¸t biÓu ý kiÕn. . . HS nhËn xÐt vÒ nh÷ng suy nghÜ mµ nhµ v¨n göi g¾m qua t¸c phÈm.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc C. nhiÒu chi tiÕt t×nh tiÕt ®Ó kh¸m ph¸ chiÒu s©u tÝnh c¸ch nh©n vËt. Lµm v¨n: Tr¶ bµi lµm v¨n sè 6 A. B. t©m hån Nga.Cñng cè nh÷ng kiÕn thøc v¨n häc vµ kÜ n¨ng lµm v¨n cã liªn quan ®Õn bµi häc.nh©n (H×nh ¶nh “nh÷ng giät níc m¾t HS lµm viÖc c¸ nh©n.KiÓu truyÖn lång truyÖn. Tæng kÕt 1. dòng c¶m. . . ®¶m b¶o tÝnh ch©n thùc. thiÕu sãt. giµu lßng nh©n ¸i. X«-c«-lèp lµ biÓu tîng cña tÝnh c¸ch Nga. HS nhËn xÐt vÒ cã thÓ vît qua sè phËn.

s«ng cña gia ®×nh l¹i cïng ®æ vÒ mét biÓn. «ng cha.GV ®Þnh híng. cÇn ph©n tÝch nh÷ng . mçi thÕ hÖ träng ®Ó chØ ra c¸c ph¶i ghi vµo mét khóc. réng b»ng c¶ níc ta vµ ra ngoµi c¶ níc ta". Dµn ý ®îc x©y dùng theo 3 phÇn: dµn ý chi tiÕt cho ®Ò më bµi.ThÓ lo¹i: NghÞ luËn v¨n häc. viÕt. kÕt bµi.Ph¹m vi t liÖu cÇn sö dông cho bµi sè 6.Néi dung vÊn ®Ò.SGK trang 20) ph©n tÝch ®Ò. "mµ biÓn th× réng ¾m […]. Ho¹t ®éng 2: Tæ II.Thao t¸c chÝnh: chøng minh. . X©y dùng ®¸p ¸n (dµn ý) chøc x©y dùng ®¸p ¸n (dµn ý) GV cïng HS x©y dùng 1. 2. Ph©n tÝch: . PhÇn th©n bµi viÕt sè 6 bµi cÇn x©y dùng hÖ thèng luËn ®iÓm. Mçi luËn ®iÓm cÇn cã c¸c luËn 97 . . . Khi ph©n tÝch mét ®Ò bµi. qu¶ ®· cã mét dßng s«ng truyÒn thèng gia ®×nh liªn tôc ch¶y tõ nh÷ng líp ngêi ®i tríc: tæ tiªn. Råi tr¨m con yªu cÇu cña ®Ò.HS nhí l¹i kiÕn thøc chän ®Ò 1. Ph©n tÝch ®Ò chøc ph©n tÝch ®Ò 1. th©n bµi.Néi dung vÊn ®Ò: Quan niÖm cña NguyÔn Thi (…) . g¹ch d. ViÖt. trong thiªn truyÖn cña NguyÔn Thi. Ph©n tÝch ®Ò bµi viÕt sè 6 (vÝ dô . cho ®Õn ®êi chÞ em ChiÕn. GV nªu yªu cÇu: Khi ph©n tÝch: ph©n tÝch mét ®Ò bµi.Ho¹t ®éng 1: Tæ I.Ph¹m vi t liÖu: T¸c phÈm Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi. ¸p §Ò: Trong truyÖn ng¾n Nh÷ng ®øa dông ph©n tÝch. cÇn 1.ThÓ lo¹i nghÞ luËn vµ nh÷ng thao g×? H·y ¸p dông ®Ó t¸c lËp luËn chÝnh. ph©n tÝch ®Ò bµi viÕt . con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi .cã nªu lªn quan niÖm: ChuyÖn gia íi nh÷ng tõ ng÷ quan ®×nh còng dµi nh s«ng. Chøng minh r»ng.

Söa ch÷a lçi bµi viÕt chøc Söa ch÷a lçi bµi C¸c lçi thêng gÆp: viÕt + ThiÕu ý.GV nªu c©u hái ®Ó h. luËn chøng. íng dÉn HS hoµn chØnh 2. Ho¹t ®éng 3: Tæ III. + KÜ n¨ng ph©n tÝch. ý kh«ng GV híng dÉn HS trao râ.GV cho HS tù nhËn luËn cha? xÐt vµ trao ®æi bµi . ch÷a bµi mét sè ®iÓm c¬ b¶n cô thÓ.cø.… Ho¹t ®éng 4: Tæ IV. luËn cha? . . phï hîp víi vÊn ®Ò hay kh«ng? . thiÕu? S¾p xÕp hîp lÝ hay cha hîp lÝ? . tiªu biÓu. ®æi ®Ó nhËn thøc lçi + Sù kÕt hîp c¸c thao t¸c nghÞ luËn vµ híng söa ch÷a. ®¸nh gi¸: gi¸ bµi viÕt .C¸c luËn cø (lÝ lÏ.Nh÷ng lçi vÒ kÜ n¨ng. Híng dÉn häc ë nhµ dÉn häc ë nhµ + Mét sè ®Ò tham kh¶o: §Ò 1: Nh÷ng nghÞch lÝ vµ triÕt lÝ vÒ GV cho HS mét sè ®Ò cuéc ®êi vµ nghÖ thuËt trong truyÖn 98 . kh¾c phôc. ®¸nh gi¸ bµi viÕt chøc nhËn xÐt. cÇn rót kinh nghiÖm Ho¹t ®éng 7: Híng E.§· vËn dông ®óng c¸c thao t¸c lËp ®Ó nhËn xÐt lÉn nhau. cho ®Ò bµi nµy ë tiÕt ViÕt bµi lµm v¨n sè 6. … Ho¹t ®éng 5: Tæ V. cha phï hîp víi tõng ý. + DiÔn ®¹t cha tèt. diÔn ®¹t tèi nghÜa. diÔn ®¹t. s¾p xÕp ý kh«ng hîp lÝ. thiÕu träng t©m. Dµn ý cho ®Ò bµi sè 6 (vÝ dô lµ dµn ý (®¸p ¸n) lµm c¬ ®Ò bµi trªn) së ®Ó HS ®èi chiÕu víi Néi dung: xem l¹i phÇn gîi ý ®¸p ¸n bµi viÕt cña m×nh. cßn dïng tõ viÕt c©u sai.§· nhËn thøc ®óng vÊn ®Ò nghÞ . dÉn chøng) cã chÆt chÏ. cha hµi hßa. NhËn xÐt. ®¸nh Néi dung nhËn xÐt. Tæng kÕt rót kinh nghiÖm chøc tæng kÕt rót kinh nghiÖm Néi dung tæng kÕt vµ rót kinh GV tæng kÕt vµ nªu nghiÖm dùa trªn c¬ së chÊm.GV nhËn xÐt nh÷ng u. trïng lÆp. c¶m thô cßn kÐm.HÖ thèng luËn ®iÓm ®ñ hay khuyÕt ®iÓm.NghÞ luËn v¨n häc.

vèn thêng ®îc mét sè HS hiÖn nay a thÝch. B. nªu NguyÔn Minh Ch©u. . mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm §äc v¨n: «ng giµ vµ biÓn c¶ (TrÝch) Hª-minguª A.tham kh¶o ®Ó tù ng¾n ChiÕc thuyÒn ngoµi xa cña luyÖn tËp ë nhµ. phim truyÒn h×nh vµ Ên phÈm vÒ Hª-minh-uª cã ®Ó tr×nh chiÕu tuú theo ®iÒu kiÖn cô thÓ. cã thÓ su tÇm mét sè tranh ¶nh. cã thÓ rót ra mét bµi häc vÒ lèi viÕt: chèng lèi viÕt hoa mÜ mµ rçng tuÕch.Môc tiªu bµi häc . tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Ho¹t ®éng 1: Tæ Yªu cÇu cÇn ®¹t I. yªu cÇu luyÖn tËp.C¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp kh«ng nh÷ng cña l·o ng phñ ®¬n ®éc vµ dòng c¶m mµ c¶ vÎ ®Ñp cña “nh©n vËt” c¸ kiÕm – k× phïng ®Þch thñ cña «ng. . Tõ ®ã. §Ò 2: Ph©n tÝch nh÷ng nÐt ®Ñp cña ngêi Hµ Néi ë nh©n vËt c« HiÒn.LËp dµn ý ®¹i c¬ng cho ®Ò 1 vµ dµn ý chi tiÕt cho ®Ò 2. ch©n thùc cña mét cuéc s¨n b¾t c¸.Lµm quen víi víi mét nÐt ®éc ®¸o trong nghÖ thuËt v¨n xu«i cña Hª-minh-uª: tõ nh÷ng chi tiÕt gi¶n dÞ.ViÕt thµnh lêi v¨n mét vµi ý trong hai dµn ý ®· lËp ®îc. SGV. khiÕn cho hai “nh©n vËt” chÝnh mang mét ý nghÜa biÓu tîng. . V× sao t¸c gi¶ cho c« HiÒn lµ “mét h¹t bôi vµng” cña Hµ Néi? + Yªu cÇu: .Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc .Néi dung. gîi më nh÷ng tÇng ý nghÜa réng lín.Ph¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi ph¸t vÊn theo tiÕn tr×nh quy n¹p. Gi¸o ¸n. C. T×m hiÓu chung 99 .Ph¬ng tiÖn chÝnh: SGK.

O-nit Hª-ming-uª (18991961): + Nhµ v¨n MÜ ®Ó l¹i dÊu Ên s©u s¾c trong v¨n xu«i hiÖn ®¹i ph¬ng T©y vµ gãp phÇn ®æi míi lèi viÕt truyÖn. + T¸c phÈm g©y tiÕng vang lín vµ hai n¨m sau Hª-ming-uª ®îc trao gi¶i N«-ben. 2. + Nh÷ng tiÓu thuyÕt næi tiÔng cña Hª-ming-uª: MÆt trêi vÉn mäc (1926).GV yªu cÇu 1 HS ®äc phÇn TiÓu dÉn (SGK) vµ Nªu nh÷ng ý chÝnh vÒ Hª-ming-uª. Gi· tõ vò khÝ (1929). . 3. tiÓu thuyÕt ¤ng giµ vµ biÎn c¶. ¤ng giµ vµ biÓn c¶ (The old man and the sea) + §îc xuÊt b¶n lÇn ®Çu trªn t¹p chÝ §êi sèng.GV nhËn xÐt vµ tãm t¾t nh÷ng néi dung c¬ b¶n. . §o¹n trÝch + §o¹n trÝch n»m ë cuèi truyÖn. + TruyÖn ng¾n cña Hª-ming-uª ®îc ®¸nh gi¸ lµ nh÷ng t¸c phÈm mang phong vÞ ®éc ®¸o hiÕm thÊy. + T¸c phÈm tiªu biÓu cho lèi viÕt "T¶ng b¨ng tr«i": dung lîng c©u ch÷ Ýt nhng "kho¶ng trèng" ®îc t¸c gi¶ t¹o ra nhiÒu. + §o¹n trÝch kÓ vÒ viÖc chinh phôc con c¸ kiÕm cña «ng l·o Xan-ti-ag«.HS lµm viÖc c¸ nh©n. Qua ®ã ngêi ®äc c¶m nhËn ®îc nhiÒu tÇng ý nghÜa ®Æc biÖt lµ vÎ 100 . + Tãm t¾t t¸c phÈm (SGK). 1. Chu«ng nguyÖn hån ai (1940). chóng cã vai trß lín trong viÖc t¨ng c¸c líp nghÜa cho v¨n b¶n (T¸c gi¶ nãi r»ng t¸c phÈm lÏ ra dµi c¶ 1000 trang nhng «ng ®· rót xuèng chØ cßn bÊy nhiªu th«i). tiÓu thuyÕt cña nhiÒu thÕ hÖ nhµ v¨n trªn thÕ giíi. Môc ®Ých cña nhµ v¨n lµ "ViÕt mét ¸ng v¨n xu«i ®¬n gi¶ vµ trung thùc vÒ con ngêi".chøc t×m hiÓu chung . vÞ trÝ cña ®o¹n trÝch häc.

tõ bé phËn . nh¾c l¹i trong ®o¹n v¨n + §o¹n trÝch cã hai h×nh tîng: «ng gîi lªn nh÷ng ®Æc ®iÓm g× vÒ cuéc ®Êu l·o vµ con c¸ kiÕm. phong ®é. HS ®äc ë nhµ.. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. Khi trß chuyÖn víi m©y níc. Hai h×nh tîng gi÷a «ng l·o vµ co c¸ mang mét vÎ ®Ñp song song t¬ng (thêi ®iÓm. hµnh tr×nh nhäc nh»n næi bËt trong ®o¹n dòng c¶m cña ngêi lao ®éng trong trÝch: «ng l·o vµ con c¸ mét x· héi v« h×nh.…)? C©u hái 3: C¶m nhËn . ®Õn gÇn. khi trÝch. thÓ nghiÖm vÒ kiÕm. Nh÷ng vßng lChøng minh r»ng în ®îc nh¾c l¹i rÊt nhiÒu lÇn gîi ra ®îc nh÷ng chi tiÕt nµy gîi vÎ ®Ñp hïng dòng. C©u lµ mét con ngêi nh thÕ chuyÖn ®· më ra nhiÒu tÇng ý nghÜa nµo? NhËn xÐt kh¸i . §· ba ngµy hai ®ªm cÇu cña GV. Cuèi cïng kiÖt søc vµo ®Õn bê con C©u hái 1: Xan-ti-a-g« c¸ kiÕm chØ cßn tr¬ l¹i bé x¬ng. trung vµo nh÷ng gi¸c “con c¸ ®· quay trßn”.Con c¸ kiÕm m¾c c©u b¾t ®Çu vÒ con c¸ kiÕm tËp nh÷ng vßng lîn “vßng trßn rÊt lín”. sau ®ã nªu mét ®uæi theo con c¸ lín. c¸. H×nh ¶nh «ng l·o vµ con c¸ b¶n ®o¹n trÝch kiÕm 1. ®Õn + Xan-ti-a-g« lµ mét «ng giµ ®¸nh líp tãm t¾t theo yªu c¸ ë vïng nhiÖt lu. Mét cuéc t×m kiÕm con c¸ lín nhÊt.®Ñp cña con ngêi trong viÖc theo ®uæi íc m¬ gi¶n dÞ nhng rÊt to lín cña ®êi m×nhvµ ý nghÜa biÓu tîng cña h×nh tîng con c¸ kiÕm.¤ng l·o ë trong hoµn c¶nh hoµn 101 . ®ång trong mét t×nh huèng c¨ng th¼ng ®èi lËp: t thÕ. thµnh c«ng vµ thÊt b¹i cña ngêi nghÖ C©u hái 2: H×nh ¶nh sÜ ®¬n ®éc khi theo ®uæi íc m¬ nh÷ng vßng lîn cña con s¸ng t¹o råi tr×nh bµy nã tríc m¾t ngc¸ kiÕm ®îc nh¾c ®i êi ®êi. khi ®¬ng ®Çu sè c©u hái vµ híng dÉn víi ®µn c¸ mËp x«ng vµo x©u xÐ con th¶o luËn. «ng ra kh¬i ®¸nh c¸. qu¸t vÒ hai h×nh tîng ®Ñp nhÊt ®êi. §äc. Khung c¶nh trêi .. ngoan cêng cña lªn sù tiÕp nhËn tõ xa con c¸ trong cuéc chiÕn ®Êu Êy. Nhng con c¸ quan nµo cña «ng l·o? vÉn chËm r·i lîn vßng”.hiÓu v¨n b¶n ®o¹n trÝch chøc ®äc.GV yªu cÇu HS ®äc lít biÓn mªnh m«ng chØ mét m×nh «ng nhanh vµ tãm t¾t ®o¹n l·o.hiÓu v¨n 1.

“§Õn vßng thø ba. ¤ng l·o n¬ng vµo gií chß “lît tíi nã lîn ra. nhng l·o còng hiÓu “nh÷ng có nh¶y ®Ó nã hÝt thë kh«ng khÝ”.®Õn toµn thÓ. “Nã kh«ng thÓ lín nh thÕ ®îc”. . C©u hái 5: So s¸nh h×nh ¶nh con c¸ kiÕm tríc vµ sau khi «ng l·o chiÕm ®îc nã. L·o kh«ng thÓ tin nçi ®é dµi cña nã “ “kh«ng” l·o nãi. Nhng «ng l·o lu«n nhñ “m×nh sÏ cè thªm lÇn n÷a”. “®õng nh¶y”. l·o mang ra ®Ó ®¬ng ®Çu víi c¬n hÊp hèi cña con c¸. L·o hiÓu con c¸ còng ®ang ngoan cêng chèng tr¶. b×nh tÜnh. ¤ng l·o 102 . ¤ng l·o c¶m thÊy “mét có quËt ®ét ngét vµ có n¶y m¹nh ë sîi d©y mµ l·o ®ang nÝu b»ng c¶ hai tay”. Dån hÕt mäi ®au ®ín vµ nh÷ng g× cßn l¹i cña søc lùc vµ lßng kiªu h·nh. C¶m thÊy chãng mÆt vµ cho¸ng v¸ng nhng «ng l·o vÉn ngoan cêng “Ta kh«ng thÓ tù ch¬i xá m×nh vµ chÕt tríc mét con c¸ nh thÕ nµy ®îc” l·o nãi.Cuéc chiÕn ®Êu ®· tíi chÆng cuèi. C©u hái 4: H·y ph¸t hiÖn thªm mét líp nghÜa míi: ph¶i ch¨ng «ng l·o chØ c¶m nhËn ®èi tîng b»ng gi¸c quan cña mét ngêi ®i s¨n. “mÖt thÊu x¬ng” “hoa m¾t” vÉn kiªn nhÉn võa th«ng c¶m víi con c¸ võa ph¶i khuÊt phôc nã. L·o biÕt con c¸ sÏ nh¶y lªn. mét kÎ chØ nh»m tiªu diÖt ®èi thñ cña m×nh? H·y t×m nh÷ng chi tiÕt chøng tá mét c¶m nhËn kh¸c l¹ ë ®©y. c¸” l·o nãi. §iÒu nµy gîi cho anh (chÞ) suy nghÜ g×? V× sao cã thÓ coi con c¸ kiÕm nh mét biÓu tîng? toµn ®¬n ®éc. liªn hÖ gi÷a «ng l·o vµ con c¸ kiÕm. cao thîng h¬n mµy”. Hai ®èi thñ ®Òu dèc søc tÊn c«ng vµ dèc søc chèng tr¶. l·o mong cho ®iÒu ®ã ®õng x¶y ra “®õng nh¶y. l·o lÇn ®Çu tiªn thÊy con c¸”. duyªn d¸ng. ta sÏ nghØ”. hÕt søc c¨ng th¼ng nhng còng hÕt søc ®Ñp ®Ï. Nã ®· yÕu ®i nhng nã vÉn kh«ng khuÊt phôc. tõ ®oa nhËn xÐt vÒ mèi. ¤ng l·o còng ®· rÊt mÖt cã thÓ ®æ sôp xuèng bÊt k× lóc nµo. “l·o nghÜ: “Tao cha bao giê thÊy bÊt k× ai hïng dòng. Nh÷ng vßng lîn cña con c¸ hÑp dÇn.

Nã lµ ®¹i diÖn cho h×nh ¶nh thiªn nhiªn tiªu biÓu cho vÎ 103 . Cuéc chiÕn ®Êu gian nan víi biÕt bao thö th¸ch ®au ®ín ®· t«n vinh vÎ ®Ñp cña ngêi lao ®éng: gi¶n dÞ vµ ngoan cêng thùc hiÖn b»ng ®îc íc m¬ cña m×nh. Néi dung t tëng cña ®o¹n th¶o luËn rót ra ý trÝch nghÜa t tëng cña ®o¹n H×nh tîng con c¸ kiÕm ®îc ph¸t trÝch. ngang hµng víi «ng. sùc tØnh phãng vót lªn khái mÆt níc ph« hÕt tÇm vãc khæng lå. GV tæ chøc cho HS 2. ChÝnh th¸i ®é ®Æc biÖt. Hä xøng ®¸ng lµ ®èi thñ cña nhau. §©y lµ ®ßn ®¸nh quyÕt ®Þnh cuèi cïng ®Ó tiªu diÖt con c¸. §èi tîng chinh phôc cµng cao c¶. ®Ñp ®Ï th× vÎ ®Ñp cña con ngêi ®i chinh phôc cµng ®îc t«n lªn. . L·o rÊt tiÕc khi ph¶i giÕt nã. vÎ ®Ñp vµ søc lùc cña nã”. ®Æc biÖt lµ qua nh÷ng lêi trß chuyÖn cña «ng l·o víi con c¸ ta thÊy «ng l·o coi nã nh mét con ngêi. C¸i chÕt cña con c¸ còng béc lé vÎ ®Ñp kiªu dòng hiÕm thÊy c¶ «ng l·o vµ con c¸ ®Òu lµ k× phïng ®Þch thñ.“Khi Êy con c¸. mang c¸i chÕt trong m×nh. l·o t× ngêi lªn Ên s©u råi dån hÕt träng lùc lªn c¸n dao”.nhÊc con ngän lao phãng xuèng sên con c¸ “c¶m thÊy mòi s¾t c¾m phËp vµo. Con c¸ kiÕm mang ý nghÜa biÓu tîng. biÓu trùc tiÕp qua ng«n tõ cña ngêi kÓ chuyÖn. . nhng vÉn ph¶i giÕt nã. kh¸c thêng nµy ®· biÕn con c¸ thµnh “nh©n vËt” chÝnh thø hai bªn c¹nh «ng l·o. 2.Nhµ v¨n miªu t¶ vÎ ®Ñp cña con c¸ còng lµ ®Ó ®Ò cao vÎ ®Ñp cña con ngêi.

«ng l·o nghÜ “ mµy cã quyÒn lµm thÕ”. + Lêi ph¸t biÓu trùc tiÕp cña «ng l·o.” + Ng«n ng÷ cña ngêi kÓ chuyÖn têng thuËt kh¸ch quan sù viÖc. Trong mèi quan hÖ phøc t¹p cña thiªn nhiªn víi con ngêi kh«ng ph¶i lóc nµo thiªn nhiªn còng lµ kÎ thï. cao c¶ mµ con ngêi Ýt nhÊt tõng theo ®uæi mét lÇn trong ®êi.3.. cao thîng h¬n mµy. Con c¸ kiÕm lµ biÓu tîng cña íc m¬ võa b×nh thêng gi¶n dÞ nhng ®ång thêi còng rÊt kh¸c thêng.. c¸ µ. Lêi ®èi tho¹i híng tíi con c¸ kiÕm: “§õng nh¶y. + ý nghÜa cña lêi ph¸t biÓu trùc tiÕp: .. ngêi anh em ¹”. Nhng trong ®o¹n v¨n trÝch nã lµ ®èi tho¹i.. GV yªu cÇu HS ®äc l¹i ®o¹n trÝch vµ th¶o luËn: C©u hái 1: Ngoµi viÖc miªu t¶ b»ng lêi cña ngêi kÓ chuyÖn. c¸”.”. “§õng nh¶y”. cßn cã lo¹i ng«n ng÷ nµo trùc tiÕp nãi lªn hµnh ®éng vµ th¸i ®é cña «ng l·o tríc con c¸ kiÕm n÷a kh«ng? Sö dông lo¹i ng«n ng÷ nµy cã t¸c dông g× ki nãi lªn mèi quan hÖ gi÷a «ng l·o vµ con c¸ kiÕm? C©u hái 2: Ngoµi viÖc miªu t¶ b»ng lêi cña ngêi kÓ chuyÖn. Mµy muèn tao cïng chÕt n÷a µ?” “Mµy ®õng giÕt tao. 104 . Cã lóc nã lµ ®éc tho¹i néi t©m.HS lµm viÖc c¸ nh©n víi v¨n b¶n råi th¶o ®Ñp . NghÖ thuËt ®o¹n trÝch §Æc ®iÓm ng«n ng÷ kÓ chuyÖn trong t¸c phÈm ¤ng giµ vµ biÓn c¶ cña Hª-minh-uª cã ng«n ng÷ cña ngêi kÓ chuyÖn vµ ng«n ng÷ trùc tiÕp cña «ng giµ ®îc thÓ hiÖn b»ng: “l·o nghÜ.. 3. “Tao cha tõng thÊy bÊt kú ai hïng dòng. Con ngêi vµ thiªn nhiªn cã thÓ võa lµ b¹n võa lµ ®èi thñ. §©y lµ ng«n tõ trùc tiÕp cña nh©n vËt. tÝnh chÊt kiªn hïng vÜ ®¹i cña tù nhiªn.. “C¸ ¬i”. l·o nãi. cßn cã lo¹i ng«n ng÷ nµo trùc tiÕp nãi lªn hµnh ®éng vµ th¸i ®é cña «ng l·o tríc con c¸ kiÕm n÷a kh«ng? Sö dông lo¹i ng«n ng÷ nµy cã t¸c dông g× ki nãi lªn mèi quan hÖ gi÷a «ng l·o vµ con c¸ kiÕm? .§a ngêi ®äc nh ®ang trùc tiÕp chøng kiÕn sù viÖc. “l·o nãi . dÉu sao th× mµy còng sÏ chÕt. «ng l·o nãi “c¸ nµy.. duyªn d¸ng. b×nh tÜnh.

N©ng cao kÜ n¨ng vËn dông nh÷ng c¸ch diÔn ®¹t kh¸c nhau ®Ó tr×nh bµy vÊn ®Ò mét c¸ch linh ho¹t. B. viÕt c©u. vµ con c¸ kiÕm ®Òu mang ý nghÜa biÓu tîng gîi ra nhiÒu tÇng nghÜa cña t¸c phÈm.ý nghÜa biÓu tîng cña con c¸ kiÕm . s¸ng t¹o. lu«n v¬n tíi ®¹t ®îc míc m¬ kh¸t . .luËn nhãm. Con ngêi ph¶i vît qua thö th¸ch gi¸ chung vÒ ®o¹n vît qua giíi h¹n cña chÝnh m×nh ®Ó trÝch.Mèi quan hÖ gi÷a con ngêi vµ thiªn nhiªn .GV tãm t¾t l¹i bµi häc.Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc 1.HS tù viÕt phÇn tæng väng cña m×nh. Lµm v¨n: DIÔN §¹T TRONG V¡N NGHÞ LUËN (hai tiÕt so¹n chung) A. Ph¬ng ph¸p d¹y häc: 105 . . Tæng kÕt chøc tæng kÕt §o¹n v¨n tiªu biÓu cho phong c¸ch .VÎ ®Ñp cña con ngêi trong hµnh tr×nh theo ®uæi vµ ®¹t ®îc íc m¬ cña m×nh.Néi dung ®èi tho¹i cho thÊy «ng l·o chiªm ngìng nã th«ng c¶m víi nã vµ c¶m thÊy nuèi tiÕc khi tiªu diÖt nã.H×nh thøc ®èi tho¹i nµy chøng tá hái.Môc tiªu bµi häc . Ho¹t ®éng 3: Tæ III. Hai h×nh tîng «ng l·o kÕt.Cã ý thøc mét c¸ch ®Çy ®ñ vÒ chuÈn mùc ng«n tõ cña bµi v¨n nghÞ luËn. tr¶ lêi c©u . §o¹n v¨n tiªu biÓu cho nguyªn lý “T¶ng b¨ng tr«i “ cña Hªminh-uª. . sö dông giäng ®iÖu kh«ng phï hîp víi chuÈn mùc ng«n tõ cña bµi v¨n nghÞ luËn.BiÕt c¸ch tr¸nh lçi vÒ dïng tõ. . Xan-ti-a-g« coi con c¸ kiÕm nh mét con ngêi. ®¸nh th¸ch. viÕt ®éc ®¸o cña Hª-minh-uª: lu«n yªu cÇu HS rót ra ®Æt con ngêi ®¬n ®éc tríc thö nh÷ng nhËn xÐt.

ngËm ngïi dµi.Cho HS chØ ra nh÷ng tõ ng÷ dïng kh«ng phï hîp. trao ®æi theo nhãm ®Ó hoµn thµnh c¸c bµi tËp. c¸c nhµ th¬ kh¸c lµm cho v¨n cã h×nh ¶nh sinh ®éng. than van.Néi dung . c¶m th106 Bíc 2: GV tiÕp tôc cho HS ph©n tÝch vÝ dô ë bµi tËp 2 vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK. giµu tÝnh thuyÕt phôc.C¸c tõ ng÷ giµu tÝnh gîi c¶m (®×u hiu. . ®iÖu ¸i t×nh.. h¬i giã nhí th¬ng. . C. . lÆng lÏ rÊt phï hîp víi t©m tr¹ng Huy CËn trong tËp Löa thiªng. Ph¬ng tiÖn d¹y häc: SGK. mét tiÕng ®Þch buån. ë ®o¹n v¨n nµy ®· biÕt c¸ch trÝch l¹i c¸c tõ ng÷ ®îc dïng ®Ó nã chÝnh x¸c c¸i thÇn trong con ngêi B¸c vµ th¬ B¸c cña c¸c nhµ nghiªn cøu. §ã lµ nh÷ng tõ ng÷: nhµn rçi.TiÕn tr×nh lªn líp TiÕt 1 Ho¹t ®éng cña GV & HS Bíc 1: GV cho HS t×m hiÓu vÝ dô (1) (2) trong SGK vµ lµm râ c¸c néi dung: . . C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn . GA.. lêi li tao. mang nÐt nghÜ chung: u sÇu.ë ®o¹n v¨n (2) còng cßn m¾c mét sè lçi vÒ dïng tõ. Tuy nhiªn mçi ®o¹n l¹i cã c¸ch dïng tõ ng÷ kh¸c nhau. Tuy nhiªn.Bµi häc nµy lµ bµi thùc hµnh nªn ph¬ng ph¸p d¹y chñ yÕu lµ kÕt hîp lµm viÖc c¸ nh©n. . nçi h¾t hiu trong câi trêi.®îc sö dông ®Òu thuéc lÜnh vùc tinh thÇn. Néi dung cÇn ®¹t I. . cïng viÕt vÒ mét néi dung.§©y lµ hai ®o¹n v¨n nghÞ luËn cïng viÕt vÒ mét chñ ®Ò. ch¼ng thÝch lµm th¬. vÎ ®Ñp lung linh. 2.Cïng tr×nh bµy mét néi dung c¬ b¶n gièng nhau nhng c¸ch dïng tõ ng÷ cña hai ®o¹n kh¸c nhau nh thÕ nµo? H·y chØ râ u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm trong c¸ch dïng tõ cña mçi ®o¹n. kh«ng phï hîp vãi ®èi tîng ®îc nãi tíi. Yªu cÇu HS söa l¹i nh÷ng tõ ng÷ nµy. phiÕu häc tËp cña häc sinh.Nhîc ®iÓm lín nhÊt cña ®o¹n v¨n (1) lµ dïng tõ thiÕu chÝnh x¸c.C¸c tõ ng÷: linh hån Huy CËn. s¸o Thiªn Thai.

X¸c ®Þnh giäng ®iÖu phï hîp trong v¨n nghÞ luËn.§èi tîng b×nh luËn vµ néi dung cô thÓ cña hai ®o¹n v¨n kh¸c nhau... sö dông c¸c c©u ng¾n.Bµi tËp yªu cÇu söa ch÷a lçi dïng tõ trong ®o¹n v¨n: + C¸c tõ ng÷ s¸o rçng. ph¸t bÖnh. kh«ng phï hîp víi ®èi tîng: KÞch t¸c gia vÜ ®¹i. + Dïng tõ kh«ng phï hîp víi phong c¸ch v¨n b¶n chÝnh luËn: viÕt nh nãi. cã kÕt cÊu có ph¸p t¬ng tù nh nhau. qu¸ nhiÒu tõ ng÷ thuéc phong c¸ch ng«n ng÷ sinh ho¹t: ngêi ta ai mµ ch¼ng. kiÖt t¸c. TiÕt 2 III.Bíc 3: GV tiÕp tôc cho HS ph©n tÝch vÝ dô ë bµi tËp 3 vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK. + §o¹n v¨n cña chñ tÞch Hå ChÝ Minh thÓ hiÖn th¸i ®é c¨m thï tríc téi ¸c cña thùc d©n Ph¸p. Do ®ã c¸ch tiÕn hµnh còng t¬ng tù nh ë phÇn trªn. C¸ch sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn . ch¼ng lµ g× c¶. Bíc 4: GV híng dÉn HS tæng hîp l¹i vÊn ®Ò ®i ®Õn kÕt luËn yªu cÇu sö dông tõ ng÷ trong v¨n nghÞ luËn. 1. II/ C¸ch sö dông vµ kÕt hîp c¸c kiÓu c©u trong v¨n nghÞ luËn KÕt cÊu phÇn nµy còng t¬ng tù nh phÇn mét: ba bµi tËp tù luËn vµ mét c©u hái tæng hîp. . C¸ch hµnh v¨n 107 Bíc 1: GV cho HS t×m hiÓu vÝ dô (1) (2) trong SGK vµ lµm râ c¸c néi dung theo yªu cÇu trong SGK. + §o¹n v¨n cña NguyÔn Minh VÜ ®îc diÔn ®¹t theo kiÓu nªu ph¶n ®Ò: nªu ý kiÕn ®èi lËp råi ngay lËp tøc b¸c bá vµ nªu ý kiÕn cña m×nh. ¬ng) cïng víi lèi xng h« ®Æc biÖt (chµng) vµ hµng lo¹t c¸c thµnh phÇn chøc n¨ng nªu bËt sù ®ång ®iÖu gi÷a ngêi viÕt (Xu©n DiÖu) víi nhµ th¬ Huy CËn. .. Th¸i ®é nµy ®îc thÓ hiÖn qua c¸ch xng h«.

c©u h« hµo. . c©u dµi mét c¸ch hîp lÝ.C¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp t©m hån cña nh÷ng ngêi lao ®éng trong cuéc ®Êu tranh chèng l¹i sù dung tôc. trao ®æi ®ång thêi còng kh¼ng ®Þnh sù tr¶ lêi døt kho¸t cña t¸c gi¶.§o¹n trÝch (1) sö dông c©u kh¼ng ®Þnh døt kho¸t. sèng vay mîn. Sau ®ã. . sèng t¹m bî vµ tr¸i víi tù nhiªn khiªn t©m hån nh©n hËu. Bíc 3: GV híng dÉn HS tr¶ lêi c©u hái tæng hîp. . sö dông kÕt hîp c©u ng¾n. Giäng v¨n thÓ hiÖn sù h« hµo. kÕt hîp nhiÒu kiÓu c©u.Sù kh¸c biÖt giäng ®iÖu ®Çu tiªn lµ do ®èi tîng b×nh luËn. Môc tiªu bµi häc : . quan hÖ gi÷a ngêi viÕt víi néi dung b×nh luËn kh¸c nhau. phµm tôc. §ã lµ c¸ch xng h« th©n mËt (anh).§o¹n trÝch (2) sö dông nhiÒu tõ ng÷ gîi c¶m xóc. . thóc giôc. thµnh phÇn biÖt lËp. (Nh÷ng ®iÓm cÇn chó ý vÒ giäng ®iÖu) nh vËy t¹o kh«ng khÝ ®èi tho¹i. còng t¹o nªn sù kh¸c nhau ®ã. ®äc v¨n: Hån tr¬ng ba da hµng thÞt (TrÝch) Lu Quang Vò A. thanh cao bÞ nhiÔm ®éc vµ tha hãa bëi sù lÊn ¸t cña thÓ x¸c th« lç. c¸ch dïng tõ ng÷. C¸ch xng h« ë ®©y còng kh¸c. nhiÒu thµnh phÇn ®ång chøc n¨ng. c¸ch sö dông kÕt hîp c¸c kiÓu c©u. vÒ ph¬ng diÖn ng«n ng÷. b¶o vÖ quyÒn ®îc 108 . nghiªm tóc nhng ë c¸c phÇn trong bµi v¨ncã thÓ thay ®æi sao cho phï hîp víi néi dung cô thÓ. thóc giôc ®Çy nhiÖt huyÕt.Bíc 2: GV tiÕp tôc cho HS ph©n tÝch vÝ dô ë bµi tËp 2 vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK..HiÓu ®îc bi kÞch cña con ngêi khi bÞ ¸p ®Æt vµo nghÞch c¶nh : ph¶i sèng nhê.. t¹o giäng v¨n giµu c¶m xóc. Giäng ®iÖu c¬ b¶n cña lêi v¨n nghÞ luËn lµ trang träng.

vÏ tranh. viÕt tiÓu luËn.TiÕn tr×nh d¹y häc . T«i vµ chóng ta. SGV . T×m hiÓu chung chøc t×m hiÓu chung 1.ThiÕt kÕ bµi häc c. HÑn ngµy trë l¹i. Lêi thÒ thø 9. b¾t ®Çu s¸ng t¸c kÞch vµ trë thµnh mét hiÖn tîng ®Æc biÖt cña s©n khÊu kÞch trêng nh÷ng n¨m 80 víi nh÷ng vë ®Æc s¾c nh: Sèng m·i tuæi 17. lµm nhiÒu nghÒ ®Ó mu sinh.sèng trän vÑn. T¸c gi¶ 1. Hai ngµn ngµy oan tr¸i. quyÕt liÖt vµ chÊt tr÷ t×nh ®¨mg th¾m. gîi ý tr¶ lêi c©u hái. vËt chÊt vµ tinh thÇn cïng kh¸t väng hoµn thiÖn nh©n c¸ch. Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn .… Lu Quang Vò lµ mét nghÖ sÜ ®a tµi: lµm th¬.1988) quª gèc ë phÇn TiÓu dÉn (SGK) §µ N½ng.… nhng thµnh c«ng nhÊt lµ 109 . Hån Tr¬ng Ba. B. BÖnh sÜ. d. GV yªu cÇu 1 HS ®äc Lu Quang Vò (1948. .KiÓm tra bµi cò Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. hµi hßa gi÷a thÓ x¸c vµ t©m hån. viÕt truyÖn. kho¶nh kh¾c vµ v« tËn.SGK. sinh t¹i Phó Thä trong mét vµ nªu nh÷ng ý chÝnh gia ®×ng trÝ thøc. ngò. c¸ch thøc tiÕn hµnh §äc s¸ng t¹o. th¶o luËn. + Tõ 1978 ®Õn 1988: biªn tËp viªn T¹p chÝ S©n khÊu. më réng mét sè vÊn + Tõ 1970 ®Õn 1978: «nng xuÊt ®Ò.sù phª ph¸n m¹nh mÏ. bay bæng. da hµng thÞt.ThÊy ®îc kÞch Lu Quang Vò ®Æc s¾c trªn c¶ hai ph¬ng diÖn : kÞch b¶m v¨n häc vµ nghÖ thuËt s©n khÊu víi tÝnh hiÖn ®¹i kÕt h¬pp c¸c gi¸ trÞ truyÒn thèng . vÒ t¸c gi¶ Lu Quang Vò + Tõ 1965 ®Õn 1970: Lu Quang Vò vµo bé ®éi vµ ®îc biÕt ®Õn víi t c¸ch GV nhËn xÐt ®ång thêi mét nhµ th¬ tµi n¨ng ®Çy høa hÑn.

kÞch. HS nªu nh÷ng ý chÝnh vÒ vë kÞch Hån Tr¬ng Ba da hµng thÞt vµ vÞ trÝ cña ®o¹n trÝch häc. 3. bµ Tr¬ng Ba th¾ng kiÖn ®îc ®a chång vÒ. ®óng vµo lóc xung ®ét trung t©m cña vë kÞch lªn ®Õn ®Ønh ®iÓm. Lu Quang Vò khai th¸c t×nh huèng kÞch b¾t ®Çu ë chç kÕt thóc cña tÝch truyÖn d©n gian. ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò míi mÎ cã ý nghÜa t tëng. + TruyÖn d©n gian g©y kÞch tÝnh sau khi Hån Tr¬ng Ba nhËp vµo x¸c anh hµng thÞt dÉn tíi "vô tranh chÊp" chång cña hai bµ vî ph¶i ®a ra xö. 2. §o¹n trÝch lµ phÇn lín c¶nh VII. da hµng thÞt + Vë kÞch ®îc Lu Quang Vò viÕt vµo n¨m 1981.2. Sau mÊy th¸ng sèng trong t×nh tr¹ng "bªn trong mét ®»ng. mäi sù cµng trë nªn r¾c rèi. Ðo le ®Ó råi cuèi cïng ®au khæ. ®îc c«ng diÔn vµo n¨m 1984. 110 . Vë kÞch Hån Tr¬ng Ba. ngêi th©n trong gia ®×nh vµ tù ch¸n ghÐt chÝnh m×nh. Khi hån Tr¬ng Ba ®îc sèng "hîp ph¸p" trong x¸c anh hµng thÞt. §©y còng lµ ®o¹n kÕt cña vë kÞch. ¤ng lµ mét trong nh÷ng nhµ so¹n kÞch tµi n¨ng nhÊt cña nÒn v¨n häc nghÖ thuËt ViÖt Nam hiÖn ®¹i Lu Quang Vò ®îc tÆng gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt n¨m 2000. nh©n vËt Hån Tr¬ng Ba ngµy cµng trë nªn xa l¹ víi b¹n bÌ. triÕt lÝ vµ nh©n v¨n s©u s¾c. bªn ngoµi mét nÎo". tuyÖt väng khiÕn Hån Tr¬ng Ba kh«ng chÞu næi ph¶i cÇu xin §Õ ThÝch cho m×nh ®îc chÕt h¼n. t¸c gi¶ ®· x©y dùng thµnh mét vë kÞch nãi hiÖn ®¹i. + Tõ mét cèt truyÖn d©n gian.

ta C©u hái 2: Qua líp kÞch b¾t ®Çu sî mi. nhµ viÕt kÞch ®· ®Ó hái: cho Hån Tr¬ng Ba "ngåi «m ®Çu mét C©u hái 1: Qua ®o¹n håi l©u råi vôt ®øng dËy" víi mét lêi ®èi tho¹i gi÷a hån Tr.hiÓu v¨n * §äc thÓ hiÖn tÝnh c¸ch. GV tæ chøc cho HS 1. PhÇn ®Çu: tríc khi §Õ ThÝch t×m hiÓu. Kh«ng! T«i kh«ng muèn thÞt.muèn tho¸t ra khái nghÞch c¶nh trí trªu. + Trong cuéc ®èi tho¹i víi x¸c anh hµng thÞt. Ho¹t ®éng 2: Tæ II.GV ph©n vai vµ híng dÉn ®äc. t©m tr¹ng b¶n cña mçi nh©n vËt vµ xung ®ét kÞch. tuyÖt väng. ta chØ muèn rêi xa mi hån Tr¬ng Ba vµ gia tøc kh¾c!NÕu c¸i hån cña ta cã h×nh ®×nh (vî.®éc tho¹i ®Çy khÈn thiÕt: ¬ng Ba vµ x¸c hµng ". HS ®äc theo vai.Hån bøc bèi bëi kh«ng thÓ nµo chÞu ®au khæ? Tr¬ng tho¸t ra khái c¸i th©n x¸c mµ hån ghª Ba cã th¸i ®é nh thÕ tëm. thÊy cÇn thiÕt. dån dËp chÝnh Tr¬ng Ba r¬i cïng víi íc nguyÖn kh¾c kho¶i) vµo bÊt æn vµ ph¶i .Hån ®au khæ bëi m×nh kh«ng cßn ®ã? lµ m×nh n÷a. t×m hµm ý mµ sèng nh thÕ nµy m·i! T«i ch¸n c¸i chç ë nhµ viÕt kÞch muèn göi kh«ng ph¶i lµ cña t«i nµy l¾m råi! C¸i g¾m. . lêi tho¹i vµ ph¸t biÓu ý phò phµng l¾m. th« lç. Hån Tr¬ng Ba ë vµo thÕ 111 . ®Ó nã t¸ch ra khái c¸i anh (chÞ) nhËn thÊy x¸c nµy.hiÓu v¨n b¶n chøc ®äc. th¶o luËn xuÊt hiÖn phÇn ®Çu cña ®o¹n + Tríc khi diÔn ra cuéc ®èi tho¹i trÝch theo mét sè c©u gi÷a hån vµ x¸c. §äc. ®au khæ cña Tr¬ng Ba vµ c¶ (Nh÷ng c©u c¶m th¸n ng¾n. nµo tríc nh÷ng r¾c rèi . con.HS nghiªn cøu kÜ c¸c + Tr¬ng Ba b©y giê vông vÒ. . nguyªn nh©n nµo ®· + Hån Tr¬ng Ba ®ang ë trong t©m khiÕn cho ngêi th©n tr¹ng v« cïng bøc bèi. thï riªng nhØ. 1. Hån Tr¬ng Ba còng kiÕn c¸ nh©n ®ång cµng lóc cµng r¬i vµo tr¹ng th¸i ®au thêi tranh luËn nÕu khæ. th« lç nµy. dï chØ mét l¸t". ch¸u). th©n thÓ kÒnh cµng.Kh«ng.

yÕu, ®uèi lÝ bëi x¸c nãi nh÷ng ®iÒu mµ dï muèn hay kh«ng muèn Hån vÉn ph¶i thõa nhËn (c¸i ®ªm khi «ng ®øng c¹nh vî anh hµng thÞt víi "tay ch©n run rÈy", "h¬i thë nãng rùc", "cæ nghÑn l¹i" vµ "suýt n÷a th×…". §ã lµ c¶m gi¸c "xao xuyÕn" tríc nh÷ng mãn ¨n mµ tríc ®©y Hån cho lµ "phµm". §ã lµ c¸i lÇn «ng t¸t th»ng con «ng "tãe m¸u måm m¸u mòi",…). + X¸c anh hµng thÞt gîi l¹i tÊt c¶ nh÷ng sù thËt Êy khiÕn Hån cµng c¶m thÊy xÊu hæ, c¶m thÊy m×nh ti tiÖn. + X¸c anh hµng thÞt cßn cêi nh¹o vµo c¸i lÝ lÏ mµ «ng ®a ra ®Ó ngôy biÖn: "Ta vÉn cã mét ®êi sèng riªng: nguyªn vÑn, trong s¹ch, th¼ng th¾n,…". + Trong cuéc ®èi tho¹i nµy, x¸c th¾ng thÕ nªn rÊt hÓ h¶ tu«n ra nh÷ng lêi tho¹i dµi víi chÊt giäng khi th× mØa mai cêi nh¹o khi th× lªn mÆt d¹y ®êi, chØ trÝch, ch©m chäc. Hån chØ bu«ng nh÷ng lêi tho¹i ng¾n víi giäng nh¸t gõng kÌm theo nh÷ng tiÕng than, tiÕng kªu. + Nçi ®au khæ, tuyÖt väng cña Hån Tr¬ng Ba cµng ®îc ®Èy lªn khi ®èi tho¹i víi nh÷ng ngêi th©n. - Ngêi vî mµ «ng rÊt mùc yªu th¬ng giê ®©y buån b· vµ cø nhÊt quyÕt ®ßi bá ®i. Víi bµ "®i ®©u còng ®îc… cßn h¬n lµ thÕ nµy". Bµ ®· nãi ra c¸i ®iÒu mµ chÝnh «ng còng ®· c¶m nhËn ®îc: "«ng ®©u cßn lµ «ng, ®©u cßn lµ «ng Tr¬ng Ba lµm vên ngµy xa". - C¸i G¸i, ch¸u «ng giê ®©y ®· kh«ng cÇn ph¶i gi÷ ý. Nã mét mùc khíc tõ t×nh th©n (t«i kh«ng ph¶i lµ ch¸u «ng… ¤ng néi t«i chÕt råi). C¸i G¸i yªu 112

quý «ng nã bao nhiªu th× giê ®©y nã kh«ng thÓ chÊp nhËn c¸i con ngêi cã "bµn tay giÕt lîn", bµn ch©n "to bÌ nh c¸i xÎng" ®· lµm "g·y tiÖt c¸i chåi non", "giÉm lªn n¸t c¶ c©y s©m quý míi ¬m" trong m¶nh vên cña «ng néi nã. Nã hËn «ng v× «ng ch÷a c¸i diÒu cho cu TÞ mµ lµm g·y n¸t khiÕn cu TÞ trong c¬n sèt mª man cø khãc, cø tiÕc, cø b¾t ®Òn. Víi nã, "¤ng néi ®êi nµo th« lç, phò phµng nh vËy". Nçi giËn d÷ cña c¸i G¸i ®· biÕn thµnh sù xua ®uæi quyÕt liÖt: "¤ng xÊu l¾m, ¸c l¾m! Cót ®i! L·o ®å tÓ, cót ®i!". - ChÞ con d©u lµ ngêi s©u s¾c, chÝn ch¾n, hiÓu ®iÒu h¬n lÏ thiÖt. ChÞ c¶m thÊy th¬ng bè chång trong t×nh c¶nh trí trªu. ChÞ biÕt «ng khæ l¾m, "khæ h¬n xa nhiÒu l¾m". Nhng nçi buån ®au tríc t×nh c¶nh gia ®×nh "nh s¾p tan hoang ra c¶" khiÕn chÞ kh«ng thÓ bÊm bông mµ ®au, chÞ ®· thèt thµnh lêi c¸i nçi ®au ®ã: "ThÇy b¶o con: C¸i bªn ngoµi lµ kh«ng ®¸ng kÓ, chØ cã c¸i bªn trong, nhng thÇy ¬i, con sî l¾m, bëi con c¶m thÊy, ®au ®ín thÊy… mçi ngµy thÇy mét ®æi kh¸c dÇn, mÊt m¸t dÇn, tÊt c¶ cø nh lÖch l¹c, nhßa mê dÇn ®i, ®Õn nèi cã lóc chÝnh con còng kh«ng nhËn ra thÇy n÷a…" TÊt c¶ nh÷ng ngêi th©n yªu cña Hån Tr¬ng Ba ®Òu nhËn ra c¸i nghÞch c¶nh trí trªu. Hä ®· nãi ra thµnh lêi bëi víi hä c¸i ngµy ch«n x¸c Tr¬ng Ba xuèng ®Êt hä ®au, hä khæ nhng "còng kh«ng khæ b»ng b©y giê". + Sau tÊt c¶ nh÷ng ®èi tho¹i Êy, mçi nh©n vËt b»ng c¸ch nãi riªng, giäng 113

2. GV tæ chøc cho HS t×m hiÓu, th¶o luËn phÇn sau cña ®o¹n trÝch theo mét sè c©u hái: C©u hái 1: H·y chØ ra sù kh¸c nhau trong quan niÖm cña Tr¬ng Ba vµ §Õ ThÝch vÒ ý nghÜa sù sèng. Theo anh (chÞ), Tr¬ng Ba tr¸ch §Õ ThÝch, ngêi ®em l¹i cho m×nh sù sèng (¤ng chØ nghÜ ®¬n gi¶n lµ cho t«i sèng, nhng sèng nh thÕ

nãi riªng cña m×nh ®· khiÕn Hån Tr¬ng Ba c¶m thÊy kh«ng thÓ chÞu næi. Nçi cay ®¾ng víi chÝnh b¶n th©n m×nh cø lín dÇn… lín dÇn, muèn ®øt tung, muèn vät trµo. + Nhµ viÕt kÞch ®· ®Ó cho Hån Tr¬ng Ba cßn l¹i tr¬ träi mét m×nh víi nçi ®au khæ, tuyÖt väng lªn ®Õn ®Ønh ®iÓm, mét m×nh víi nh÷ng lêi ®éc tho¹i ®Çy chua ch¸t nhng còng ®Çy quyÕt liÖt: "Mµy ®· th¾ng thÕ råi ®Êy, c¸i th©n x¸c kh«ng ph¶i cña ta ¹… Nhng lÏ nµo ta l¹i chÞu thua mµy, khuÊt phôc mµy vµ tù ®¸nh mÊt m×nh? "Ch¼ng cßn c¸ch nµo kh¸c"! Mµy nãi nh thÕ h¶? Nhng cã thËt lµ kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c? Cã thËt kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c? Kh«ng cÇn ®Õn c¸i ®êi sèng do mµy mang l¹i! Kh«ng cÇn!". §©y lµ lêi ®éc tho¹i cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh dÉn tíi hµnh ®éng ch©m h¬ng gäi §Õ ThÝch mét c¸ch døt kho¸t. 2. PhÇn sau: tõ khi §Õ ThÝch xuÊt hiÖn + Cuéc trß chuyÖn gi÷a Hån Tr¬ng Ba víi §Õ ThÝch trë thµnh n¬i t¸c gi¶ göi g¾m nh÷ng quan niÖm vÒ h¹nh phóc, vÒ lÏ sèng vµ c¸i chÕt. Hai lêi tho¹i cña Hån trong c¶nh nµy cã mét ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng: - Kh«ng thÓ bªn trong mét ®»ng, bªn ngoµi mét nÎo ®îc. T«i muèn ®îc lµ t«i toµn vÑn… - Sèng nhê vµo ®å ®¹c, cña c¶i ngêi kh¸c ®· lµ chuyÖn kh«ng nªn, ®»ng nµy ®Õn c¸i th©n t«i còng ph¶i sèng nhê anh hµng thÞt. ¤ng chØ nghÜ ®¬n gi¶n lµ cho t«i sèng, nhng sèng 114

kh«ng thÓ tù an ñi. §Õ ThÝch ®Þnh cho hån Tr¬ng Ba nhËp vµo cu TÞ. téi lçi. ®Çy tÝnh chÊt bi hµi cña m×nh. Kh«ng thÓ cã mét t©m hån thanh cao trong mét th©n x¸c phµm tôc. hån vµ x¸c ph¶i hµi hßa. Ngêi ®äc. sèng göi. Thø hai.HS nghiªn cøu kÜ c¸c lêi tho¹i vµ ph¸t biÓu ý kiÕn c¸ nh©n ®ång thêi tranh luËn nÕu thÊy cÇn thiÕt. Nh÷ng lêi tho¹i cña Hån Tr¬ng Ba víi §Õ ThÝch chøng tá nh©n vËt ®· ý thøc râ vÒ t×nh c¶nh trí trªu. V× sao? . cho m×nh ®îc chÕt h¼n chø kh«ng nhËp hån vµo th©n thÓ ai n÷a cña nh©n vËt Hån Tr¬ng Ba lµ kÕt qu¶ cña mét qu¸ tr×nh diÔn biÕn hîp lÝ. Thø nhÊt.nµo th× «ng ch¼ng cÇn biÕt!) cã ®óng kh«ng? V× sao? Mµn ®èi tho¹i gi÷a Tr¬ng Ba vµ §Õ ThÝch to¸t lªn ý nghÜ g×? C©u hái 2: Khi Tr¬ng Ba kiªn quyÕt ®ßi tr¶ x¸c cho hµng thÞt. vç vÒ m×nh b»ng vÎ ®Ñp siªu h×nh cña t©m hån. con ngêi lµ mét thÓ thèng nhÊt. ngêi xem cã thÓ nhËn ra nh÷ng ý nghÜa triÕt lÝ s©u s¾c vµ thÊm thÝa qua hai lêi tho¹i nµy. sèng thùc sù cho ra con ngêi qu¶ kh«ng hÒ dÔ dµng. khi kh«ng ®îc lµ m×nh th× cuéc sèng Êy thËt v« nghÜa. Hån Tr¬ng Ba thö h×nh dung c¶nh hån cña m×nh l¹i nhËp vµo x¸c cu TÞ ®Ó sèng vµ thÊy râ "bao nhiªu sù r¾c rèi" v« lÝ l¹i tiÕp tôc x¶y ra. quyÕt ®Þnh nµy cÇn ph¶i ®a ra kÞp thêi v× cu TÞ võa míi chÕt. ®ång thêi cµng chøng tá quyÕt t©m gi¶i tho¸t nung nÊu cña nh©n vËt tríc lóc §Õ ThÝch xuÊt hiÖn. H¬n n÷a. Khi con ngêi bÞ chi phèi bëi nh÷ng nhu cÇu b¶n n¨ng cña th©n x¸c th× ®õng chØ ®æ téi cho th©n x¸c. + QuyÕt ®Þnh døt kho¸t xin tiªn §Õ ThÝch cho cu TÞ ®îc sèng l¹i. Khi sèng nhê. sèng ch¾p v¸. thÊm thÝa nçi ®au khæ vÒ t×nh tr¹ng ngµy cµng vªnh lÖch gi÷a hån vµ x¸c. ®¬n gi¶n. NhËn thøc tØnh t¸o Êy cïng t×nh th¬ng mÑ con cu TÞ cµng 115 . nh thÕ nµo th× «ng ch¼ng cÇn biÕt!. Tr¬ng Ba ®· tõ chèi.

lÊy cí t©m hån lµ quý. c¸ch sèng trªn ®Òu cùc ®oan.Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt . Qua quyÕt ®Þnh nµy. Víi tÊt c¶ nh÷ng ý nghÜa ®ã. III. th« thiÓn. kh«ng d¸m vµ còng kh«ng ®îc sèng lµ b¶n th©n m×nh. C©u hái: C¶m nhËn kh¸i qu¸t cña anh chÞ sau khi ®äc. chóng ta cµng thÊy Tr¬ng Ba lµ con ngêi nh©n hËu. Lu Quang Vò ®· ®¶m b¶o ®îc tÝnh tù nhiªn. Ngoµi ra. §Æc biÖt.GV ®Þnh híng cho HS tù tæng kÕt. rong vë kÞch nãi chung vµ ®o¹n kÕt nãi riªng. vÒ h¹nh phóc con ngêi. vë kÞch cßn ®Ò cËp ®Õn mét vÊn ®Ò còng kh«ng kÐm phÇn bøc xóc. ®êi sèng tinh thÇn lµ ®¸ng träng mµ ch¼ng ch¨m lo thÝch ®¸ng ®Õn sinh ho¹t vËt chÊt. chØ thÝch hëng thô ®Õn nçi trë nªn phµm phu. ®ã lµ con ngêi ý thøc ®îc ý nghÜa cña cuéc sèng. ®ã lµ t×nh tr¹ng con ngêi ph¶i sèng gi¶. s¸ng suèt. Tæng kÕt Kh«ng chÝ cã ý nghÜa triÕt lÝ vÒ nh©n sinh. con ngêi ®ang cã nguy c¬ ch¹y theo nh÷ng ham muèn tÇm thêng vÒ vËt chÊt. C¶ hai quan niÖm. C¸i chÕt cña cu TÞ cã ý nghÜa ®Èy nhanh diÔn biÕn kÞch ®i ®Õn chç "më nót". hîp lÝ cña t¸c phÈm.hiÓu ®o¹n trÝch khiÕn Hån Tr¬ng Ba ®i ®Õn quyÕt ®Þnh døt kho¸t. Lu Quang Vò muèn gãp phÇn phª ph¸n mét sè biÓu hiÖn tiªu cùc trong lèi sèng lóc bÊy giê: Thø nhÊt. ®o¹n 116 . Dùng t¶ qu¸ tr×nh ®i ®Õn quyÕt ®Þnh døt kho¸t cña nh©n vËt Hån Tr¬ng Ba. Thø hai. giµu lßng tù träng. ®¸ng phª ph¸n. §Êy lµ nguy c¬ ®Èy con ngêi ®Õn chç bÞ tha hãa do danh vµ lîi. kh«ng phÊn ®Êu v× h¹nh phóc toµn vÑn.

®äc v¨n: vÒ mét sè mÆt cña vèn v¨n hãa truyÒn thèng (TrÝch §Õn hiÖn ®¹i tõ truyÒn thèng) TrÇn §×nh Hîu A. T¸c gi¶ TrÇn §×nh Hîu (1927. c¸ch thøc tiÕn hµnh §äc s¸ng t¹o.N¾m ®îc nh÷ng luËn ®iÓm chñ yÕu cña bµi viÕt vµ liªn hÖ víi thùc tª ®Ó hiÓu râ nh÷ng ®Æc ®iÓm cña vèn v¨n hãa truyÒn thèng ViÖt Nam. T×m hiÓu chung 1. ¤ng ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ v¨n hãa. t tëng ViÖt Nam.1995) lµ mét chuyªn gia vÒ c¸c vÊn ®Ò v¨n hãa. C¸c bµi gi¶ng vÒ t tëng ph¬ng §«ng (2001). d. . th¶o luËn. B.… 2.SGK. T¸c phÈm §Õn hiÖn ®¹i tõ truyÒn thèng cña PGS TrÇn §×nh Hùu lµ mét c«ng tr×nh 117 .Giíi thiÖu bµi míi Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ chøc t×m hiÓu chung . Néi dung cÇn ®¹t I. SGV . Nho gi¸o vµ v¨n häc ViÖt Nam trung cËn ®¹i (1995). Ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . chÝnh luËn. n¨m b¾t vµ xö lÝ th«ng tin trong nh÷ng v¨n b¶n khoa häc. Môc tiªu bµi häc . gîi ý tr¶ lêi c©u hái.N©ng cao kÜ n¨ng ®äc.GV nhËn xÐt vµ dïng ph¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh ®Ó giíi thiÖu thªm vÒ c«ng tr×nh §Õn hiÖn ®¹i tõ truyÒn thèng cña t¸c gi¶ TrÇn §×nh Hùu.KiÓm tra bµi cò .trÝch rÊt tiªu biÓu cho phong c¸ch viÕt kÞch cña Lu Quang Vò.TiÕn tr×nh d¹y häc . t tëng cã gi¸ trÞ: §Õn hiÖn ®¹i tõ truyÒn thèng (1994).ThiÕt kÕ bµi häc c.GV yªu cÇu 1 HS ®äc TiÓu dÉn vµ tãm t¾t nh÷ng ý chÝnh. .

Theo TrÇn §×nh Hùu. phÇn II vµ toµn bé phÇn III) thuéc c«ng tr×nh VÒ mét sè mÆt cña vèn v¨n hãa truyÒn thèng. v¨n hãa lµ "tæng thÓ nãi chung nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn do con ngêi s¸ng t¹o ra trong qu¸ tr×nh lÞch sö". nhÊt lµ ë ý thøc hÖ.hiÓu v¨n b¶n. v¨n hãa mÆc. V¨n hãa kh«ng cã s½n trong tù nhiªn mµ bao gåm tÊt c¶ nh÷ng g× con ngêi s¸ng t¹o (v¨n hãa lóa níc. sù a thÝch. v¨n hãa øng xö.… Ngµy nay. ®¸nh gi¸ cña v¨n hãa ViÖt khoa häc ®èi víi nh÷ng ®Æc ®iÓm Nam?). vïng ®Ëm ®Æc cña nÒn v¨n hãa l¹i n»m ë ®êi sèng tinh thÇn. tËp qu¸n. næi bËt cña v¨n hãa ViÖt Nam. HS ®äc vµ nªu c¶m 1. chª th¸i ®é hoÆc ngîi ca. ta thêng nãi: v¨n hãa ¨n (Èm thùc). biÓu hiÖn ë lèi sèng. Tinh thÇn chung cña bµi viÕt lµ ®Æc ®iÓm næi bËt tiÕn hµnh mét sù ph©n tÝch. ë phong tôc. ë v¨n häc nghÖ thuËt. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. v¨n hãa ®äc. trÝch (GV gîi ý: t¸c gi¶ Trong bµi. T¸c gi¶ 118 . §äc.hiÓu v¨n b¶n 1. v¨n hãa cång chiªng. c¸ch suy nghÜ. Kh¸i qu¸t chung vÒ ®o¹n nhËn chung vÒ ®o¹n trÝch. ngêi viÕt ®· tho¸t khái tá th¸i ®é ca ngîi. chøc ®äc. hoÆc chª bai bai hay ph©n tÝch ®¬n gi¶n thêng thÊy khi tiÕp cËn vÊn khoa häc ®èi víi nh÷ng ®Ò.nghiªn cøu v¨n hãa cã ý nghÜa. KiÕn thøc bæ sung KiÕn thøc bæ sung Theo Tõ ®iÓn tiÕng ViÖt. ë b¶ng gi¸ trÞ". "h×nh thøc ®Æc trng hay biÓu hiÖn tËp trung. VÒ mét sè mÆt cña vèn v¨n hãa truyÒn thèng ®îc trÝch ë phÇn VÒ vÊn ®Ò t×m ®Æc s¾c v¨n hãa d©n téc (môc 5.… th× dã ®Òu lµ nh÷ng gi¸ trÞ mµ con ngêi ®· s¸ng t¹o ra qua trêng k× lÞch sö.

kh¸ch quan ®Ó tr×nh bµy c¸c luËn ®iÓm cña m×nh. .GV tæng hîp c¸c ý kiÕn."Kh«ng ca tông trÝ tuÖ mµ ca tông sù kh«n khÐo"."Con ngêi ®îc a chuéng lµ con ngêi hiÒn lµnh. kh«ng say mª c¸i huyÒn ¶o. k× 119 . quan niÖm vÒ lÝ tëng: ."Mong íc th¸i b×nh. Quan niÖm sèng. . quan niÖm vÒ lÝ tëng vµ c¸i ®Ñp trong v¨n hãa ViÖt Nam. + Quan niÖm vÒ c¸i ®Ñp: . . "nhng còng kh«ng b¸m lÊy hiÖn thÕ."Yªn phËn thñ thêng.HS ®äc kÜ phÇn ®Çu bµi viÕt vµ t×m hiÓu theo gîi ý cña GV. lµ khÐo"."ý thøc vÒ c¸ nh©n vµ së h÷u kh«ng ph¸t triÓn cao". . GV nªu vÊn ®Ò cho HS t×m hiÓu: vÒ quan niÖm sèng. l¹c hËu."Trong t©m trÝ nh©n d©n thêng cã ThÇn vµ Bôt mµ kh«ng cã Tiªn". quan niÖm vÒ lÝ tëng. t×nh nghÜa". kÐm ph¸t triÓn hiÖn thêi. sèng thanh nhµn. thong th¶. h¬n ngêi".2."C¸i ®Ñp võa ý lµ xinh. kh¸c thêng. kh«ng qu¸ sî h·i c¸i chÕt". nhËn xÐt vµ chèt l¹i nh÷ng ý c¬ b¶n. vÒ c¸i ®Ñp. Ngêi ®äc chØ cã thÓ nhËn ra ®îc nguån c¶m høng thËt sù cña t¸c gi¶ nÕu hiÓu c¸i ®Ých xa mµ «ng híng ®Õn: gãp phÇn x©y dùng mét chiÕn lîc ph¸t triÓn míi cho ®Êt níc tho¸t khái t×nh tr¹ng nghÌo nµn. + Quan niÖm sèng. ."Coi träng hiÖn thÕ trÇn tôc h¬n thÕ giíi bªn kia". . kh«ng mong g× cao xa. 2. ®· sö dông giäng v¨n ®iÒm tÜnh. . an c l¹c nghiÖp ®Ó lµm ¨n cho no ®ñ."Kh«ng h¸o høc c¸i tr¸ng lÖ huy hoµng. "d©n téc chèng ngo¹i x©m liªn tôc nhng kh«ng thîng vâ". . . "kh«ng chuéng trÝ mµ còng kh«ng chuéng dòng". cã ®«ng con nhiÒu ch¸u".

HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn.thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ. kh«ng cã nhu cÇu lu chuyÓn. b×nh æn. Vµ sau hÕt. cßn cã "sù dung hîp cña c¸i vèn cã. . 3. nh÷ng con ngêi hiÒn lµnh. linh ho¹t. Mµu s¾c chuéng c¸i dÞu dµng. §ã cßn lµ "kÕt qu¶ cña ý thøc l©u ®êi vÒ sù nhá yÕu. lµnh m¹nh víi nh÷ng vÎ ®Ñp dÞu dµng. kh¸c thêng. trao ®æi. vÜ. Sau khi nªu nh÷ng ®iÓm "kh«ng ®Æc s¾c" cña v¨n hãa ViÖt Nam 120 . vÒ thùc tÕ nhiÒu khã kh¨n."TÊt c¶ ®Òu híng vµo c¸i ®Ñp dÞu dµng. dung hßa". thanh nh·. trÝ tuÖ kh«ng ®îc ®Ò cao. thanh lÞch. h¬n ngêi. tÕ bµo cña x· héi n«ng nghiÖp lµ hé tiÓu n«ng. duyªn d¸ng vµ cã quy m« võa ph¶i". ghÐt c¸i sÆc sì". thanh lÞch. §Æc ®iÓm næi bËt cña nÒn v¨n hãa ViÖt Nam. cña v¨n hãa PhËt gi¸o.3. kh«ng cã sù kÝch thÝch cña ®« thÞ. t¸c gi¶ TrÇn §×nh Hùu ®· xem ®Æc ®iÓm næi bËt nhÊt cña s¸ng t¹o v¨n hãa ViÖt Nam lµ g×? + Theo anh (chÞ) v¨n hãa truyÒn thèng cã thÕ m¹nh vµ h¹n chÕ g×? .GV nhËn xÐt vµ kh¾c s©u mét sè ý. sèng cã v¨n hãa trªn mét c¸i nÒn nh©n b¶n. GV nªu vÊn ®Ò cho HS th¶o luËn: + Trong bµi viÕt. . + ThÕ m¹nh cña v¨n hãa truyÒn thèng lµ t¹o ra mét cuéc sèng thiÕt thùc. nhiÒu bÊt tr¾c" cña hä trong cuéc sèng. kh«ng mong g× cao xa. v¨n hãa Nho gi¸o" "tõ ngoµi du nhËp vµo nhng ®Òu ®Ó l¹i dÊu Ên s©u s¾c trong b¶n s¾c d©n téc". Tãm l¹i: quan niªm trªn ®©y thÓ hiÖn "v¨n hãa cña d©n n«ng nghiÖp ®Þnh c. + §Æc ®iÓm næi bËt cña s¸ng t¹o v¨n hãa ViÖt Nam lµ: "thiÕt thùc. ®¬n vÞ cña tæ chøc x· héi lµ lµng". t×nh nghÜa. + H¹n chÕ cña nÒn v¨n hãa truyÒn thèng lµ kh«ng cã kh¸t väng vµ s¸ng t¹o lín trong cuéc sèng.

T¸c gi¶ ®· cã mét quan niÖm toµn diÖn vÒ v¨n hãa vµ triÓn khai c«ng viÖc nghiªn cøu cña m×nh dùa vµo viÖc kh¶o s¸t thùc tÕ kh¸ch quan chø kh«ng ph¶i vµo c¸c "tri thøc tiªn nghiÖm". t¸c gi¶ hoµn toµn cã c¬ së ®Ó kh¼ng ®Þnh: ngêi ViÖt Nam cã nÒn v¨n hãa riªng. viÖc ®i t×m c¸i riªng cña v¨n hãa ViÖt Nam kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i g¾n liÒn víi viÖc cè chøng minh d©n téc ViÖt Nam kh«ng thua kÐm c¸c d©n téc kh¸c ë nh÷ng ®iÓm mµ thÕ giíi ®· thõa nhËn lµ rÊt næi bËt ë c¸c d©n téc Êy. C¸ch lËp luËn cña t¸c gi¶ kh«ng hÒ m©u thuÉn. Nç lùc chøng minh nh vËy lµ mét nç lùc v« väng. T«n gi¸o vµ v¨n hãa truyÒn HS th¶o luËn: thèng ViÖt Nam. Khi quan s¸t thÊy ngêi ViÖt Nam cã lèi sèng riªng. H¬n n÷a. quan niÖm sèng lµ yÕu tè then chèt. 4. Hãa ra. + Nh÷ng t«n gi¸o nµo + Nh÷ng t«n gi¸o cã ¶nh hëng m¹nh 121 . GV nªu vÊn ®Ò cho 4. T¸c gi¶ chØ ra nh÷ng ®iÓm "kh«ng ®Æc s¾c" cña v¨n hãa ViÖt Nam lµ trªn tinh thÇn Êy. ViÖc lµm cña t¸c gi¶ hµm chøa mét gîi ý vÒ ph¬ng ph¸p luËn nghiªn cøu vÊn ®Ò b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc. trong ®ã lèi sèng. "kh«ng ®Æc s¾c" ë mét vµi ®iÓm thêng hay ®îc ngêi ta nh¾c tíi kh«ng cã nghÜa lµ kh«ng cã g×.(kh«ng ®ång nghÜa víi viÖc "chª"). B¬ëi theo t¸c gi¶ quan niÖm. t¸c gi¶ quan niÖm v¨n hãa lµ sù tæng hßa cña nhiÒu yÕu tè. quan niÖm sèng riªng. t¸c gi¶ l¹i kh¼ng ®Þnh: "ngêi ViÖt Nam cã nÒn v¨n hãa cña m×nh" (kh«ng ®ång nghÜa víi viÖc "khen").

lµnh m¹nh víi nh÷ng vÎ ®Ñp dÞu dµng. Kh¸i niÖm "®ång hãa" võa chØ vÞ 122 . thanh lÞch. VÒ mÆt ®ã. 5. nh÷ng s¸ng t¹o mµ kh«ng d©n téc nµo cã hoÆc cã mµ kh«ng ®¹t ®îc ®Õn tÇm vãc k× vÜ. ngêi ViÖt Nam ®· tiÕp nhËn t tëng cña c¸c t«n gi¸o nµy theo híng: " PhËt gi¸o kh«ng ®îc tiÕp nhËn ë khÝa c¹nh trÝ tuÖ. + §Ó t¹o nªn b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc. Con ®êng h×nh thµnh b¶n s¾c d©n téc cña v¨n hãa ViÖt Nam. t¹o thµnh nh÷ng mÉu mùc ®¸ng häc tËp. chØ nh÷ng s¸ng t¹o lín. cÇu gi¶i tho¸t. mµ Nho gi¸o còng kh«ng ®îc tiÕp nhËn ë khÝa c¹nh nghi lÔ tñn mñn. g©y ¶nh hëng m¹nh mÏ ®Õn xung quanh. GV nªu vÊn ®Ò cho HS th¶o luËn: + Con ®êng h×nh thµnh b¶n s¾c d©n téc cña v¨n hãa ViÖt Nam.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn.GV nhËn xÐt vµ kh¾c s©u mét sè ý. 5. theo anh (chÞ). Ngêi ViÖt tiÕp nhËn t«n gi¸o ®Ó t¹o ra mét cuéc sèng thiÕt thùc. Kh¸i niÖm "t¹o t¸c" ë ®©y lµ kh¸i niÖm cã tÝnh chÊt quy íc. .GV nhËn xÐt vµ kh¾c s©u mét sè ý.cã ¶nh hëng m¹nh ®Õn v¨n hãa truyÒn thèng ViÖt Nam? + Ngêi ViÖt Nam ®· tiÕp nhËn t tëng cña c¸c t«n gi¸o nµy theo híng nµo ®Ó t¹o nªn b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc? . gi¸o ®iÒu kh¾c nghiÖt". sèng cã v¨n hãa trªn mét c¸i nÒn nh©n b¶n. lÞch sö chøng minh lµ d©n téc ViÖt Nam cã b¶n lÜnh". Trong lêi kÕt cña ®o¹n trÝch. theo t¸c gi¶ lµ g×? + Tõ nh÷ng gîi ý cña t¸c gi¶ trong bµi viÕt. nh÷ng con ngêi hiÒn lµnh. t×nh nghÜa. "NÒn v¨n hãa t¬ng lai" cña ViÖt Nam lµ g×? . b×nh æn. . PGS TrÇn §×nh Hùu kh¼ng ®Þnh: "Con ®êng h×nh thµnh b¶n s¾c d©n téc cña v¨n hãa kh«ng chØ tr«ng cËy vµo sù t¹o t¸c cña chÝnh d©n téc ®ã mµ cßn tr«ng cËy vµo kh¶ n¨ng chiÕm lÜnh. kh¶ n¨ng ®ång hãa nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa bªn ngoµi. ®Õn v¨n hãa truyÒn thèng ViÖt Nam lµ: PhËt gi¸o vµ Nho gi¸o (PhËt gi¸o vµ Nho gi¸o tuy tõ ngoµi du nhËp vµo nhng ®Òu ®Ó l¹i dÊu Ên s©u s¾c trong b¶n s¾c d©n téc).HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn.

nh÷ng ¶nh hëng lan ®Õn tõ c¸c nguån v¨n minh. cã thÓ hµi hßa ®îc víi nhau trong mét hÖ thèng. Gi÷a hai vÊn ®Ò hiÓu m×nh vµ hiÓu ngêi cã mèi quan hÖ t¬ng hç. Vµ "NÒn v¨n hãa t¬ng lai" cña ViÖt Nam sÏ lµ mét nÒn v¨n hãa tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc. . viÖc t×m hiÓu b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc trë thµnh mét nhu cÇu tù nhiªn. Kh¸i niÖm "dung hîp" võa cã nh÷ng mÆt gÇn gòi víi kh¸i niÖm "®ång hãa" võa cã ®iÓm kh¸c. khi kh¸i qu¸t b¶n s¾c v¨n hãa ViÖt Nam. Nh vËy. v¨n hãa lín. 6. + T×m hiÓu b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc rÊt cã ý nghÜa ®èi víi viÖc x©y 123 .6. GV nªu vÊn ®Ò cho HS th¶o luËn: + Qua bµi viÕt nµy. mét tæng thÓ míi. Víi kh¸i niÖm nµy.GV nhËn xÐt vµ kh¾c thÕ tån t¹i nghiªng vÒ phÝa tiÕp nhËn nh÷ng ¶nh hëng tõ bªn ngoµi. tiÕp thu tinh hoa v¨n hãa nh©n lo¹i ®Ó lµm giµu cho v¨n hãa d©n téc.mét kh¶ n¨ng cho phÐp ta biÕn nh÷ng c¸i ngo¹i lai thµnh c¸i cña m×nh. t¸c gi¶ kh«ng hÒ r¬i vµo th¸i ®é tù ti hay miÖt thÞ d©n téc.HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn. cã hßa nhËp mµ kh«ng hßa tan. võa chØ kh¶ n¨ng tiÕp thu chñ ®éng cña chñ thÓ tiÕp nhËn. ngêi ta muèn nhÊn m¹nh ®Õn kh¶ n¨ng "chung sèng hßa b×nh" cña nhiÒu yÕu tè tiÕp thu tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau. trªn c¬ së g¹n läc vµ thu gi÷. theo anh (chÞ) viÖc t×m hiÓu truyÒn thèng v¨n hãa d©n téc cã ý nghÜa g× trong ®êi sèng hiÖn nay cña céng ®ång nãi chung vµ mçi c¸ nh©n nãi riªng? . ®èi chiÕu víi "khu«n mÆt" v¨n hãa cña c¸c d©n téc kh¸c. ý nghÜa cña viÖc t×m hiÓu truyÒn thèng v¨n hãa d©n téc + Trong bèi c¶nh thêi ®¹i ngµy nay. Cha bao giê d©n täc ta cã c¬ héi thuËn lîi nh thÕ ®Ó x¸c ®Þnh "ch©n diÖn môc" cña m×nh qua hµnh ®éng so s¸nh.

khoa häc vµ tÝnh trÝ tuÖ. B. dùng mét chiÕn lîc ph¸t triÓn míi cho ®Êt níc. khi cÇn thiÕt. ph¬ng tiÖn d¹y häc .. 124 . s¸ch gi¸o viªn .ThiÕt kÕ bµi häc. æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn. hoÆc cã thÓ tù so¹n th¶o nh÷ng v¨n b¶n th«ng dông nh : ®¬n tõ. linh ho¹t.Môc tiªu bµi häc . kh«ng thÓ ¸p dông nh÷ng m« h×nh cøng nh¾c hay lao vµo chøng minh cho ®îc c¸i k«ng thua kÐm cña d©n téc m×nh so víi d©n téc kh¸c trªn mét sè ®iÓm cô thÓ.GV tæ chøc cho HS tæng hîp l¹i nh÷ng vÊn ®Ò ®· t×m hiÓu. TiÕp cËn vÊn ®Ò b¶n s¾c v¨n hãa ViÖt Nam ph¶i cã mét con ®êng riªng. ph©n tÝch. biªn b¶n. + T×m hiÓu b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc g¾n liÒn víi viÖc qu¶ng b¸ c¸i hay.. Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc tæng kÕt . Tæng kÕt Bµi viÕt cña PGS TrÇn §×nh Hùu cho thÊy: nÒn v¨n hãa ViÖt Nam tuy kh«ng ®å sé nhng vÉn cã nÐt riªng mµ tinh thÇn c¬ b¶n lµ: "thiÕt thùc.Cã kü n¨ng hoµn chØnh v¨n b¶n theo mÉu in s½n cña nhµ níc. . trªn tinh thÇn lµm sao ph¸t huy ®îc tèi ®a mÆt m¹nh vèn cã. c¸i ®Ñ cña d©n téc ®Ó "gãp mÆt" cïng n¨m ch©u. cã lîi chung cho viÖc x©y dùng mét thÕ giíi hßa b×nh. Bµi viÕt thÓ hiÖn rã tÝnh kh¸ch quan. TiÕng viÖt: Phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh A. thóc ®Èy mét sù giao lu lµnh m¹nh. dung hßa". .S¸ch gi¸o khoa. tõ ®ã viÕt phÇn tæng kÕt ng¾n gän. kh¾c phôc ®îc nh÷ng nhîc ®iÓm dÇn thµnh cè h÷u ®Ó tù tin ®i lªn.s©u mét sè ý. III.N¾m v÷ng ®Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ dùng trong c¸c v¨n b¶n hµnh chÝnh ®Ó ph©n biÖt víi c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ kh¸c : chÝnh luËn khoa häc vµ nghÖ thuËt..

b) §iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a c¸c v¨n b¶n trªn lµ g×? Néi dung cÇn ®¹t I. sau ®ã nªu c©u hái t×m hiÓu: a) KÓ thªm c¸c v¨n b¶n cïng lo¹i víi c¸c v¨n b¶n trªn. T×m hiÓu v¨n b¶n a) C¸c v¨n b¶n cïng lo¹i víi 3 v¨n b¶n trªn: + V¨n b¶n 1 lµ nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ (Ban hµnh ®iÒu lÖ b¶o hiÓm y tÕ). lµ c¬ së ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò mang tÝnh hµnh chÝnh. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1. trao ®æi th¶o luËn.… + V¨n b¶n 3 lµ ®¬n cña mét c«ng d©n göi mét c¬ quan Nhµ níc hay do Nhµ níc qu¶n lÝ (§¬n xin häc nghÒ). Bµi míi. c«ng vô. Ph¬ng ph¸p d¹y häc Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp gîi t×m . x· héi) nh: th«ng t. ph¸p lÖnh. chøng chØ. vÊn ®¸p . KiÓm tra bµi cò 2. nghÞ quyÕt. Ng«n ng÷ hµnh chÝnh lµ g×? 1. quyÕt ®Þnh. 125 . GÇn víi ®¬n lµ c¸c lo¹i v¨n b¶n kh¸c nh: b¶n khai. giÊy khai sinh. GÇn víi giÊy chøng nhËn lµ c¸c lo¹i b¨n b¶n nh: v¨n b»ng. chØ thÞ.… b) §iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a c¸c v¨n b¶n: + Gièng nhau: C¸c v¨n b¶n ®Òu cã tÝnh ph¸p lÝ. GÇn víi nghÞ ®Þnh lµ c¸c v¨n b¶n kh¸c cña c¸c c¬ quan Nhµ níc (hoÆc tæ chøc chÝnh trÞ. th«ng c¸o. D. b¸o c¸o.C. + Mçi lo¹i v¨n b¶n thuéc ph¹m vi.t¹m thêi).… + V¨n b¶n 2 lµ giÊy chøng nhËn cña thñ trëng mét c¬ quan Nhµ níc (GiÊy chøng nhËn tèt nghiÖp THPT. Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu mét sè v¨n b¶n GV lÇn lît chØ ®Þnh tõng HS ®äc to c¸c v¨n b¶n trong SGK. biªn b¶n.

viÕt hoa ®Çu dßng. 2. Ng«n ng÷ hµnh chÝnh kh«ng ph¶i lµ ng«n ng÷ biÓu c¶m nªn c¸c tõ ng÷ 126 . ch÷.…). 2. quyÒn h¹n kh¸c nhau. ®Þa ®iÓm. QuyÕt ®Þnh: ®iÒu 1. ch÷ kÝ. Mçi c©u. b) §Æc ®iÓm tõ ng÷. C¸c HS kh¸c cã thÓ nhËn xÐt. VD: T«i tªn lµ:… Sinh ngµy:… N¬i sinh:… Nh×n chung.Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc t×m hiÓu ng«n ng÷ hµnh chÝnh trong v¨n b¶n hµnh chÝnh GV yªu cÇu HS t×m hiÓu ng«n ng÷ ®îc sö dông trong c¸c v¨n b¶n: a) §Æc ®iÓm kÕt cÊu.…). tr×nh bµy. ®èi tîng thùc hiÖn kh¸c nhau. . cã hiÖu lùc tõ ngµy…. bæ sung (nÕu cÇn). Mçi ý quan träng thêng ®îc t¸ch ra vµ xuèng dßng. v¨n b¶n hµnh chÝnh cÇn chÝnh x¸c bëi v× ®a sè ®Òu cã gi¸ trÞ ph¸p lÝ.PhÇn chÝnh: néi dung v¨n b¶n. kÕt cÊu: C¸c v¨n b¶n ®Òu ®îc tr×nh bµy thèng nhÊt. + VÒ tõ ng÷: V¨n b¶n hµnh chÝnh sö dông nh÷ng tõ ng÷ toµn d©n mét c¸ch chÝnh x¸c. Ngoµi ra. Mçi v¨n b¶n thêng gåm 3 phÇn theo mét khu«n mÉu nhÊt ®Þnh: . t¹i c«ng v¨n sè…. nay quyÕt ®Þnh.HS lµm viÖc c¸ nh©n (kh¶o s¸t c¸c v¨n b¶n) vµ tr×nh bµy tríc líp. chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh quyÕt ®Þnh. Ng«n ng÷ hµnh chÝnh trong v¨n b¶n hµnh chÝnh + VÒ tr×nh bµy. ®îc sù ñy nhiÖm cña…. con sè dÊu chÊm dÊu ph¶y ®Òu ph¶i chÝnh x¸c ®Ó khái g©y phiÒn phøc vÒ sau. c©u v¨n. xin cam ®oan… + VÒ c©u v¨n: cã nh÷ng v¨n b¶n tuy dµi nhng chØ lµ kÕt cÊu cña mét c©u (ChÝnh phñ c¨n cø…. cã mét líp tõ ng÷ hµnh chÝnh ®îc sö dông víi tÇn sè cao (c¨n cø….PhÇn ®Çu: c¸c tiªu môc cña v¨n b¶n. chÞu quyÕt ®Þnh.PhÇn cuèi: c¸c thñ tôc cÇn thiÕt (thêi gian. 3. . .

ngµy… th¸ng… n¨m…. ®iÒu 2…. tªn quyÕt ®Þnh.PhÇn chÝnh: Bé trëng… c¨n cø… theo ®Ò nghÞ… quyÕt ®Þnh: ®iÒu 1….PhÇn ®Çu gåm: tªn hiÖu níc. Ng«n ng÷ hµnh chÝnh lµ g×? Ng«n ng÷ hµnh chÝnh lµ ng«n ng÷ dïng trong c¸c v¨n b¶n hµnh chÝnh ®Ó giao tiÕp trong ph¹m vi c¸c c¬ quan Nhµ níc hay c¸c tæ chøc chÝnh trÞ. n¬i nhËn.SGK). Trªn c¬ së néi dung bµi häc.Ho¹t ®éng 3: Tæ chøc t×m hiÓu kh¸i niÖm phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh Tõ viÖc t×m hiÓu c¸c v¨n b¶n trªn. 127 . GV gîi ý ®Ó HS ph©n tÝch. biÓu c¶m h¹n chÕ sö dông. GV híng dÉn HS rót ra kh¸i niÖm phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh. tæ chøc cho HS c¸c nhãm thi xem nhãm nµo kÓ ®îc nhiÒu vµ ®óng. B¶n cam kÕt…. . v¨n b¶n hµnh chÝnh cÇn sù trang träng nªn thêng sö dông nh÷ng tõ H¸nViÖt. Ho¹t ®éng 4: Tæ chøc luyÖn tËp Bµi tËp 1: H·y kÓ tªn mét sè lo¹i v¨n b¶n hµnh chÝnh thêng liªn quan ®Õn c«ng viÖc häc tËp trong nhµ trêng cña anh (chÞ) GV gîi ý. Bµi tËp 2: H·y nªu nh÷ng ®Æc ®iÓm tiªu biÓu vÒ tr×nh bµy v¨n b¶n. B»ng tèt nghiÖp THCS. LuyÖn tËp Bµi tËp 1: Mét sè lo¹i v¨n b¶n hµnh chÝnh thêng liªn quan ®Õn c«ng viÖc häc tËp trong nhµ trêng: §¬n xin nghØ häc. vÒ tõ ng÷. ®iÒu 3… . x· héi (gäi chung lµ c¬ quan). GiÊy chøng nhËn.PhÇn cuèi: ngêi kÝ (kÝ tªn ®ãng dÊu). Biªn b¶n sinh ho¹t líp. GiÊy khai sinh. hay gi÷a nh÷ng ngêi d©n víi nhau trªn c¬ së ph¸p lÝ. GiÊp mêi häp. II. Tuy nhiªn. hoÆc gi÷a c¬ quan víi ngêi d©n vµ gi÷a ngêi d©n víi c¬ quan. S¬ yÕu lÝ lÞch. c©u v¨n cña v¨n b¶n hµnh chÝnh (lîc trÝch. Häc b¹. tªn c¬ quan ra quyÕt ®Þnh.… Bµi tËp 2: Nh÷ng ®Æc ®iÓm tiªu biÓu: + Tr×nh bµy v¨n b¶n: 3 phÇn . §¬n xin vµo §oµn TNCS Hå ChÝ Minh. sè quyÕt ®Þnh. 3. GiÊy chøng nhËn tróng tuyÓn vµo líp 10.

chuÈn bÞ .Giíi thiÖu bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ II. §Æc trng cña phong c¸ch ng«n chøc t×m hiÓu ®Æc ng÷ hµnh chÝnh trng cña phong c¸ch 1. c¨n cø nghÞ ®Þnh…. TÝnh khu«n mÉu ng«n ng÷ hµnh TÝnh khu«n mÉu thÓ hiÖn ë kÕt cÊu chÝnh 3 phÇn thèng nhÊt: 128 . TiÕng viÖt: Phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh (TiÕp theo) I.GV su tÇm thªm mét sè v¨n b¶n hµnh chÝnh. .kiÓm tra bµi cò .+ Tõ ng÷: dïng nh÷ng tõ ng÷ hµnh chÝnh (quyÕt ®Þnh vÒ viÖc…. III. chuÈn bÞ c¸c ng÷ liÖu ®Ó tr×nh chiÕu trªn m¸y cho HS quan s¸t (nÕu cã).KiÓm tra: + KiÓm tra bµi Phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh (tiÕt häc tríc) hoÆc kiÓm tra tæng hîp kiÕn thøc vÒ ®Æc trng c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ ®· häc.HS nghiªn cøu tríc nh÷ng vÝ dô ë phÇn bµi häc vµ c¸c bµi tËp ë phÇn luyÖn tËp trong SGK. theo ®Ò nghÞ cña.æn ®Þnh nÒ nÕp. chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh quyÕt ®Þnh. æn ®Þnh líp. II. ban hµnh kÌm theo quyÕt ®Þnh. . . quy ®Þnh trong chØ thÞ.… + C©u: sö dông c©u v¨n hµnh chÝnh (toµn bé phÇn néi dung chØ cã mét c©u). Môc tiªu cÇn ®¹t Xem tiÕt häc tríc.… quyÕt ®Þnh. quyÕt ®Þnh cã hiÖu lùc. + KiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi ë nhµ.tiÕn tr×nh lªn líp a.

l¹i mét sè néi dung. hä tªn ®Çy ®ñ cña ngêi lµm ®¬n hoÆc k khai. Ng«n tõ chÝnh lµ "chøng tÝch ph¸p lÝ". tõ khÈu ng÷. GV yªu cÇu HS ®äc a) PhÇn më ®Çu gåm: l¹i c¸c v¨n b¶n ë tiÕt + Quèc hiÖu vµ tiªu ng÷. + §Þa ®iÓm. söa ch÷a. thay biÓu ý kiÕn. + Tªn v¨n b¶n. ch÷ kÝ. kh«ng xãa bá. mçi c©u x¸c cña v¨n b¶n hµnh chØ cã mét ý. . tæ chøc ban hµnh tÝnh khu«n mÉu cña v¨n b¶n. ngµy th¸ng. 129 . + Ch÷ kÝ vµ dÊu (nÕu cã thÈm quyÒn). vµ tr×nh bµy tríc líp.HS th¶o luËn vµ ph¸t lèi biÓu ®¹t hµm ý. con sè.môc tiªu v¨n b¶n. c¸c v¨n b¶n ®ã. TÝnh chÝnh x¸c vÒ ng«n chÝnh thÓ hiÖn ë tõ ®ßi hái ®Õn tõng dÊu chÊm. lu ý c) PhÇn cuèi: HS mét sè vÊn ®Ò.… kh«ng ®¶m b¶o tÝnh + V¨n b¶n hµnh chÝnh kh«ng ®îc minh x¸c th× ®iÒu g× dïng tõ ®Þa ph¬ng.GV nhËn xÐt vµ chèt b) PhÇn chÝnh: néi dung v¨n b¶n. + §Þa ®iÓm. TÝnh minh x¸c HS th¶o luËn: TÝnh minh x¸c thÓ hiÖn ë: C©u hái: TÝnh minh + Mçi tõ chØ cã mét nghÜa. thêi gian ban hµnh v¨n . 2. ®æi. song nh×n chung ®Òu mang tÝnh khu«n mÉu thèng nhÊt.HS lµm viÖc c¸ nh©n b¶n. GV ®Æt c©u hái ®Ó 2. . dÊu nh÷ng ®iÓm nµo? NÕu phÈy. kª khai th× phÇn cuèi nhÊt thiÕt ph¶i cã ch÷ kÝ. thêi gian (nÕu cha ®Æt ë phÇn ®Çu).1. + KÕt cÊu 3 phÇn cã thÓ "xª dÞch" mét vµi ®iÓm nhá tïy thuéc vµo nh÷ng lo¹i v¨n b¶n kh¸c nhau. häc tríc vµ ph©n tÝch + Tªn c¬ quan.GV nhËn xÐt vµ kh¾c Chó ý: s©u mét sè ý c¬ b¶n. V¨n b¶n hµnh chÝnh cÇn ®¶m b¶o tÝnh minh x¸c bëi v× v¨n b¶n ®îc viÕt ra chñ yÕu ®Ó thùc thi. Chó ý: + NÕu lµ ®¬n tõ. sÏ x¶y ra? kh«ng dïng c¸c biÖn ph¸p tu tõ hoÆc .

HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn. xem l¹i bµi. TÝnh c«ng vô TÝnh c«ng vô thÓ hiÖn ë: + H¹n chÕ tèi ®a nh÷ng biÓu ®¹t t×nh c¶m c¸ nh©n. khu«n mÉu. bæ sung (nÕu cÇn).3. Trong x· héi vÉn cã hiÖn tîng m¹o ch÷ kÝ. ®Öm.… th× bÞ coi nh kh«ng hîp lÖ (kh«ng ph¶i cña m×nh). chøng minh th gi¶. VD: kÝnh chuyÓn.c¶m xóc cña ngêi viÕt hay x¸c nhËn cña cha mÑ. kÝnh mong.phÇn III. ®iÒu g× lµ quan träng.GV yªu cÇu HS xem l¹i Xem l¹i môc 1. LuyÖn tËp . III. tªn. x¸c nhËn cña cha mÑ.HS lµm viÖc c¸ nh©n. C¸c HS kh¸c nhËn xÐt. + C¸c tõ ng÷ biÓu c¶m nÕu dïng còng chØ mang tÝnh íc lÖ. ph¸t biÓu ý kiÕn. tr©n träng kÝnh mêi. chÝnh x¸c.GV nhËn xÐt vµ kh¾c s©u mét sè ý c¬ b¶n. hîp ®ång gi¶. bÖnh viÖn? . ®ñ. ngêi ta chó träng ®Õn nh÷ng tõ ng÷ biÓu ý h¬n lµ c¸c tõ ng÷ biÓu c¶m. quª. GV ®Æt c©u hái ®Ó HS th¶o luËn: C©u hái: TÝnh c«ng vô thÓ hiÖn nh thÕ nµo trong v¨n b¶n hµnh chÝnh? Trong ®¬n xin nghØ häc.Néi dung bµi bµi häc ®Ó tr¶ lêi ®Çy häc. lµm dÊu gi¶ ®Ó lµm c¸c giÊy tê gi¶: b»ng gi¶. hä. . .… + Trong ®¬n tõ cña c¸ nh©n. Ho¹t ®éng 2: Tæ chøc luyÖn tËp Bµi tËp 1 vµ bµi tËp Bµi tËp 1 vµ bµi tËp 2: 2: Néi dung cÇn ®¹t: . VD: trong ®¬n xin nghØ häc. bÖnh viÖn cã gi¸ trÞ h¬n nh÷ng lêi tr×nh bµy cã c¶m xóc ®Ó ®îc th«ng c¶m. Bµi tËp 3 vµ bµi tËp Bµi tËp 3 vµ bµi tËp 4: 4: Bµi tËp thùc hµnh nªn Bµi tËp 3: HS cã thÓ chuÈn bÞ tríc Yªu cÇu cña biªn b¶n mét cuéc häp: 130 VD: NÕu v¨n b»ng mµ kh«ng chÝnh x¸c vÒ gµy sinh.… 3.

Cã thÓ cho häc sinh th¶o luËn. tiÕn tr×nh lªn líp Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu nh÷ng t×nh Néi dung cÇn ®¹t I.Môc tiªu bµi häc . + Nh÷ng cam kÕt. CÇn khai th¸c tÝnh tÝch cùc. Ph¬ng tiÖn d¹y häc SGK. HS cã thÓ ®iÒu chØnh. + §Þa ®iÓm.. söa ch÷a (nÕu cÇn) chÝnh x¸c vÒ thêi gian. Ph¬ng ph¸p d¹y häc: Bµi häc kÕt hîp lÝ thuyÕt vµ thùc hµnh. chñ ®éng cña häc sinh. Nh÷ng trêng hîp ®îc coi lµ 131 . gîi cho häc sinh tëng tîng vµ luyÖn tËp c¸ch ph¸t biÓu tù do. thµnh phÇn. trªn c¬ së néi dung bµi häc ë líp. Bµi tËp 4: Yªu cÇu cña ®¬n xin gia nhËp §oµn TNCS Hå ChÝ Minh: + Tiªu ®Ò. + KÝnh göi (§oµn cÊp trªn). Ph¸t biÓu tù do Lµm v¨n: A. T×m hiÓu vÒ ph¸t biÓu tù do 1. + LÝ do xin gia nhËp §oµn TNCS Hå ChÝ Minh.Bíc ®Çu vËn dông nh÷ng kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng ®ã vµo c«ng viÖc ph¸t biÓu tù do vÒ mét chñ ®Ò mµ c¸c em thÊy høng thó vµ cã mong muèn ®îc trao ®æi ý kiÕn víi ngêi nghe. Näi dung cuéc häp cÇn ghi v¾n t¾t nhng râ rµng. 2. GA.Cã nh÷ng hiÓu biÕt ®Çu tiªn vÒ ph¸t biÓu tù do (kh¸i niÖm. Cuèi biªn b¶n cÇn cã ch÷ kÝ cña chñ täa vµ th kÝ cuéc häp. . B.ë nhµ. ngµy… th¸ng… n¨m… + Ngêi viÕt kÝ vµ ghi râ hä tªn. phiÕu häc tËp ..N¾m ®îc mét sè nguyªn t¾c vµ yªu cÇu cña ph¸t biÓu tù do. nh÷ng ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau so víi ph¸t biÓu theo chñ ®Ò).Ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc 1. .Néi dung. C. ®Þa ®iÓm.

Vµ cø thÕ. kh«ng ph¶i lóc nµo con ngêi còng chØ ph¸t biÓu nh÷ng ý kiÕn mµ m×nh ®· chuÈn bÞ kÜ cµng.huèng n¶y sinh ph¸t biÓu tù do. em chØ xin ph¸t biÓu vÒ m¶ng th¬ t×nh th«i ®îc kh«ng ¹".HS dùa vµo phÇn gîi ý trong SGK ®Ó t×m vÝ dô.… + Trong buæi §¹i héi chi ®oµn.45" ®· gi¬ tay xin ý kiÕn: "Tha c«. nh÷ng ngêi níc ngoµi cã mÆt h«m Êy ®· ph¸t biÓu nh÷ng g×. bµ con c¶m ®éng thÕ nµo. theo nh÷ng chñ ®Ò ®Þnh s¾n. ph¸t biÓu tù do.GV nhËn xÐt vµ nªu thªm mét sè vÝ dô kh¸c.… Nhng cã lÏ kØ niÖm ®¸ng nhí nhÊt trong chuyÕn ®i Êy. 1. vÞ kh¸ch mêi ®· ph¸t biÓu rÊt say sa nh÷ng c¶m nhËn cña m×nh vÒ ®ªm biÓu diÔn Êy: nh¹c sÜ biÓu diÔn ra sao. §îc sù ®ång ý cña c« gi¸o. khi ®îc ngêi dÉn ch¬ng tr×nh gîi ý: "trong chuyÕn ®i ch©u ¢u. t«i nhí ra råi. . hµo høng (tuy cã phÇn h¬i lan man) vÒ m¶ng th¬ t×nh trong phong trµo th¬ míi: nh÷ng nhµ th¬ cã nhiÒu th¬ t×nh. gÆp gì bµ con ViÖt KiÒu. b¹n häc sinh Êy ®· ph¸t biÓu mét c¸ch say sa. nh÷ng c¶m nhËn vÒ th¬ t×nh. mét kh¸ch mêi (nh¹c sÜ) ®· ph¸t biÓu: "Cã rÊt nhiÒu kØ niÖm ®¸ng nhí trong chuyÕn ®i Êy: chôp ¶nh lu niÖm víi b¹n bÌ.GV nªu yªu cÇu: H·y t×m mét vµi vÝ dô ë ®êi sèng quanh m×nh ®Ó chøng tá r»ng: trong thùc tÕ. nh÷ng bµi th¬ t×nh tiªu biÓu. b¹n B ®· xin ph¸t biÓu vµ b¹n ®ãng gãp 132 . kØ niÖm nµo anh nhí nhÊt?". ®ã lµ ®ªm biÓu diÔn cho bµ con ViÖt kiÒu ta ë Pa-ri… ". nh÷ng buæi biÓu diÔn. mÆc dï kh«ng ®îc ph©n c«ng tham luËn nhng ngay sau khi nghe b¹n A ph¸t biÓu vÒ phong trµo "häc tËp vµ lµm theo tÊm g¬ng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh". . v©ng.… + Mét b¹n häc sinh khi ®îc c« gi¸o nªu vÊn ®Ò: "H·y ph¸t biÓu nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ th¬ míi ViÖt Nam giai ®o¹n 30. + Trong buæi giao lu: "ch¸t víi 8X" cña ®µi truyÒn h×nh kÜ thuËt sè.

ngoµi dù tÝnh nªn ngêi ph¸t biÓu kh«ng thÓ tøc thêi x©y dùng lêi ph¸t biÓu thµnh mét bµi hoµn chØnh cã sù chuÈn bÞ c«ng phu. anh (chÞ) h·y tr¶ lêi c©u hái: V× sao con ngêi lu«n cã nhu cÇu ®îc (hay ph¶i) ph¸t biÓu tù do? . rÊt bæ Ých. con ngêi cã rÊt nhiÒu ®iÒu say mª (hay buéc ph¶i t×m hiÓu). 3. b) Ph¶i b¸m ch¾c chñ ®Ò. V× cã hiÓu biÕt míi nãi ®óng. Tri thøc th× v« cïng mµ hiÓu biÕt cña mçi ngêi cã h¹n nªn chia sÎ vµ ®îc chia sÎ lµ ®iÒu vÉn thêng gÆp. e) ChØ nªn tËp trung nhiÒu ý kiÕn rÊt hay. + "Con ngêi lµ tæng hßa c¸c mèi quan hÖ x· héi". häc tËp vµ lµm viÖc. con ngêi sÏ hiÓu ngêi. ph¸t biÓu tù do lµ mét nhu cÇu (muèn ngêi kh¸c nghe m×nh nãi) ®ång thêi lµ mét yªu cÇu (ngêi kh¸c muèn ®îc nghe m×nh nãi). C¸ch ph¸t biÓu tù do + Ph¸t biÓu tù do lµ d¹ng ph¸t biÓu trong ®ã ngêi ph¸t biÓu tr×nh bµy víi mäi ngêi vÒ mét ®iÒu bÊt chît n¶y sinh do m×nh thÝch thó.GV nªu c©u hái tr¾c nghiÖm: Lµm thÕ nµo ®Ó ph¸t biÓu tù do thµnh c«ng? a) Kh«ng ®îc ph¸t biÓu vÒ nh÷ng g× m×nh kh«ng hiÓu biÕt vµ thÝch thó. V× vËy. thËm chÝ cßn h¬n c¶ bµi ph¸t biÓu chuÈn bÞ s½n cña b¹n A. hiÓu biÕt th× cã h¹n. + V× bÊt ngê. Qua ph¸t biÓu tù do. 3. hiÓu m×nh vµ hiÓu ®êi h¬n.HS dùa vµo vÝ dô vµ t×nh huèng nªu ra trong SGK ®Ó ph¸t biÓu. Trªn ®©y lµ nh÷ng vÝ dô vÒ ph¸t biÓu tù do. 2. + Trong qu¸ tr×nh sèng. Nhng høng thó kh«ng dÔ ®Õn. d) Nªn x©y dùng lêi ph¸t biÓu thµnh mét bµi hoµn chØnh. cµng kh«ng thÓ ®Õn mét c¸ch bÊt 133 . say mª hoÆc do mäi ngêi yªu cÇu. kh«ng ®Ó bÞ xa ®Ò hoÆc l¹c ®Ò. cã thÝch thó míi nãi hay. c) Ph¶i tù rÌn luyÖn ®Ó cã thÓ nhanh chãnh t×m ý vµ s¾p xÕp ý. ngÉu nhiªn.2.GV nªu vÊn ®Ò: Tõ nh÷ng vÝ dô nªu trªn. + Ngêi ph¸t biÓu sÏ kh«ng thµnh c«ng nÕu ph¸t biÓu vÒ mét ®Ò tµi mµ m×nh kh«ng hiÓu biÕt vµ thÝch thó. Nhu cÇu ®îc (hay ph¶i) ph¸t biÓu tù do.

. + Ph¸t biÓu dï lµ tù do còng ph¶i cã ngêi nghe. cö chØ cña ngêi nghe ®Ó cã sù ®iÒu chØnh kÞp thêi. DÜ nhiªn. Muèn t¹o høng thó vµ cã vèn hiÓu biÕt. m×nh chän chñ ®Ò Êy (t©m ®¾c? ®. îc nhiÒu ngêi t¸n thµnh? chñ ®Ò míi HS cô thÓ hãa nh÷ng mÎ?. cö chØ. chØ cã ph¬ng ¸n (d) lµ kh«ng lùa chän cßn l¹i ®Òu lµ nh÷ng c¸ch khiÕn ph¸t biÓu tù do thµnh c«ng. . ngê. ®iÒu ®Æt ra ë môc Bíc 3: Ph¸c nhanh trong ãc nh÷ng ý (4).. s©u nh÷ng ®iÒu cÇn Bíc 2: KiÓm tra nhanh xem v× sao ghi nhí ë môc (3). LuyÖn tËp tËp 1. kh«ng ngêi nghe nµo høng thó víi nh÷ng g× ®· lµm hä nhµm ch¸n trõ khi ®iÒu kh«ng míi ®îc ph¸t biÓu b»ng c¸ch nãi míi. Ph¸t biÓu chØ thùc sù thµnh c«ng khi thùc sù híng tíi ngêi nghe. g) Lu«n lu«n quan s¸t nÐt mÆt.HS dùa vµo kinh nghiÖm b¶n th©n vµ nh÷ng ®iÒu t×m hiÓu trªn ®©y ®Ó cã nh÷ng lùa chän thÝch hîp. trong tÊt c¶ c¸c ph¬ng ¸n trªn. Thµnh c«ng cña ph¸t biÓu tù do chØ thùc sù cã ®îc khi høng thó cña ngêi nãi b¾t gÆp vµ céng hëng víi høng thó cña ngêi nghe.Trªn c¬ së môc (3). Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II. kh«ng cã c¸ch g× h¬n lµ say mª häc tËp. t×m hiÓu. sèng nhiÖt t×nh vµ say mª víi cuéc ®êi. LuyÖn tËp t×nh huèng ph¸t (4) trong SGK vµo phÇn biÓu tù do (môc 4. Trong qu¸ tr×nh ph¸t biÓu cÇn quan s¸t nÐt mÆt. Lu ý: ®äc kÜ phÇn ghi nhí. ®a ra nh÷ng 134 . Nh vËy. Bíc 4: NghÜ c¸ch thu hót sù chó ý cña ngêi nghe (nhÊn m¹nh nh÷ng chç cã ý nghÜa quan träng.vµo nh÷ng néi dung cã kh¶ n¨ng lµm cho ngêi nghe c¶m thÊy míi mÎ vµ thó vÞ. chÝnh cña lêi ph¸t biÓu vµ s¾p xÕp chóng theo thø tù hîp lÝ.… cña ngêi nghe ®Ó cã sù ®iÒu chØnh kÞp thêi.SGK) luyÖn tËp ®Ó kh¾c Bíc 1: Chän chñ ®Ò cô thÓ. cã c¸ch nãi phï hîp víi ngêi nghe. Ngêi ph¸t biÓu ph¶i chän ®Ò tµi phï hîp.GV cã thÓ ®a môc 1. hay lµ tÊt c¶ nh÷ng lÝ do ®ã?).

3. t¹o c¶m gi¸c gÇn gòi. GV híng dÉn HS thùc hiÖn c¸c bµi luyÖn tËp trong SGK. nh÷ng yªu cÇu vµ c¸ch ph¸t biÓu tù do ®Ó ph©n tÝch. ®iÖu bé. th«ng tin míi.§ã ®· thËt sù lµ ph¸t biÓu tù do hay vÉn lµ ph¸t biÓu theo chñ ®Ò ®Þnh s½n? . 3.So víi nh÷ng yªu cÇu ®Æt ra cho nh÷ng ý kiÕn ph¸t biÓu tù do th× lêi ph¸t biÓu cña b¶n th©n cã nh÷ng u ®iÓm vµ h¹n chÕ g×? Lu ý: cÇn b¸n s¸t kh¸i niÖm. + Ghi l¹i lêi ph¸t biÓu tù do vÒ mét cuèn s¸ch ®ang ®îc giíi trÎ quan t©m. giäng nãi. t×m c¸ch diÔn ®¹t dÔ tiÕp nhËn vµ trong hoµn c¶nh thÝch hîp cã thªm sù gîi c¶m hay hµi híc. lång néi dung ph¸t biÓu vµo nh÷ng c©u chuyÖn kÓ lÝ thó. PhÇn luyÖn tËp trong SGK + TiÕp tôc su tÇm nh÷ng lêi ph¸t biÓu tù do ®Æc s¾c (Bµi tËp 1). GV cã thÓ chän mét chñ ®Ò bÊt ngê vµ khuyÕn khÝch nh÷ng häc sinh cã høng thó vµ hiÓu biÕt thùc hµnh.2. Thùc hµnh ph¸t biÓu tù do Cã thÓ chän mét trong c¸c ®Ò tµi sau: + Dßng nh¹c nµo ®ang ®îc giíi trÎ a thÝch? + Quan niÖm thÕ nµo vÒ "v¨n hãa game"? + T×nh yªu tuæi häc ®êng. cã søc g©y Ên tîng. hÊp dÉn.nªn hay kh«ng nªn? + Ch¬ng tr×nh truyÒn h×nh mµ b¹n yªu thÝch? v. v… 135 .c¶ líp nghe vµ nhËn xÐt. 2. yªu thÝch vµ ph©n tÝch: . bÊt ngê. gãp ý. cã sù giao lu gi÷a ngêi nãi vµ ngêi nghe). thÓ iÖn sù hµo høng cña b¶n th©n qua ¸nh m¾t.

KiÓm tra bµi cò Tr×nh bµy kh¸i niÖm ng«n ng÷ hµnh chÝnh vµ phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh.BiÕt c¸ch lËp dµn ý. phï hîp víi tr×nh ®é HS THPT. ph¬ng tiÖn d¹y häc . 2.ThiÕt kÕ bµi häc. . tõ ®ã viÕt ®îc mét v¨n b¶n tæng kÕt cã néi dung ®¬n gi¶n. . th¶o luËn rót ra kiÕn thøc vµ kü n¨ng thùc hµnh.HiÓu ®îc môc ®Ých yªu cÇu. C¸ch viÕt v¨n b¶n tæng kÕt hiÓu c¸ch viÕt v¨n b¶n tæng kÕt 1. .Tµi liÖu tham kh¶o. C. T×m hiÓu vÝ dô v¨n b¶n tæng kÕt trong a) Bè côc cña v¨n b¶n tæng kÕt trªn SGK vµ tr¶ lêi c¸c c©u ®©y cã 3 phÇn: hái: + PhÇn më ®Çu: a) §äc c¸c ®Ò môc vµ . ngµy 15 th¸ng 9 n¨m 2007).Trêng §HSPHN.Tiªu ®Ò (B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t kÕt? ®éng t×nh nguyÖn t¹i c¸c trung t©m b) VÒ diÔn ®¹t. bÖnh binh b¶n tæng kÕt cã c¸ch nÆng vµ ngêi cã c«ng víi níc). 136 . B. xÐt g× vÒ bè côc vµ .§Þa ®iÓm. Ph¬ng ph¸p d¹y häc Híng dÉn t×m hiÓu vÝ dô. ngµy… th¸ng… n¨m (Hµ nh÷ng néi dung chÝnh Néi.§éi trªn. s¸ch gi¸o viªn. néi dung vµ ph¬ng ph¸p thÓ hiÖn cña v¨n b¶n tæng kÕt th«ng thêng.Quèc hiÖu hoÆc tªn tæ chøc (§oµn néi dung cña v¨n b¶n TNCS Hå ChÝ Minh.Lµm v¨n: V¨n b¶n tæng kÕt A. v¨n ®iÒu dìng th¬ng binh. Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: T×m I. anh (chÞ) cã nhËn thanh niªn t×nh nguyÖn sè 2). D. Bµi míi.Môc tiªu bµi häc Gióp HS : .S¸ch gi¸o khoa.GV yªu cÇu HS ®äc 1. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 1. cña mét v¨n b¶n tæng .

néi dung b¸o c¸o (t×nh h×nh vµ kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng viÖc. sè liÖu ®Çy ®ñ. râ rµng. . Yªu cÇu ®èi víi v¨n b¶n tæng kÕt . Ho¹t ®éng giao lu v¨n hãa. + PhÇn kÕt thóc: ngêi viÕt b¸o c¸o kÝ tªn (NguyÔn V¨n HiÕu).GV nhËn xÐt vµ cho 1 HS ®äc phÇn Ghi nhí ®Ó kh¾c s©u. sè lîng tham gia (…). cÇn: + TËp hîp t liÖu. t«n t¹o c¶nh quan. . chÝnh x¸c.T×nh h×nh tæ chøc: ®Þa ®iÓm ho¹t ®éng (…). + PhÇn néi dung b¸o c¸o gåm: . chÝnh x¸c. thÓ thao. ®Æt c©u ng¾n gän. C¸c HS kh¸c nghe. nhËn xÐt vµ bæ sung. v¨n b¶n tæng kÕt cã c¸ch dïng tõ.HS lµm viÖc c¸ nh©n víi v¨n b¶n råi ph¸t biÓu ý kiÕn. . bÖnh binh. . mçi viÖc mét ®Ò môc. g¹ch ®Çu dßng. + DiÔn ®¹t ng¾n gän. c¸c c©u sö dông thêng lîc chñ ng÷.dïng tõ. chÝnh x¸c vµ 137 . b) VÒ diÔn ®¹t. bµi häc kinh nghiÖm vµ kiÕn nghÞ). . thêi gian (…).HS tù rót ra kÕt luËn. kÕt thóc.KÕt qu¶ ho¹t ®éng (Ho¹t ®éng ch¨m sãc th¬ng bÖnh binh vµ ngêi cã c«ng víi níc. Ho¹t ®éng x©y dùng c«ng tr×nh thanh niªn vµ tÆng quµ th¬ng binh.Muèn viÕt ®îc v¨n b¶n tæng kÕt.V¨n b¶n tæng kÕt nh»m nh×n nhËn. mçi ý mét lÇn xuèng dßng. + LÇn lît viÕt c¸c phÇn: më ®Çu. Ho¹t ®éng tæ chøc «n tËp v¨n hãa vµ sinh ho¹t hÌ cho con em th¬ng binh. v¨n nghÖ. VÖ sinh m«i trêng. ®Æt c©u nh thÕ nµo? . ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ vµ rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm khi kÕt thóc mét c«ng viÖc hay mét giai ®o¹n c«ng t¸c. 2. bÖnh binh).§¸nh gi¸ chung.GV yªu cÇu HS tõ viÖc t×m hiÓu VD trªn h·y cho biÕt yªu cÇu ®èi víi v¨n b¶n tæng kÕt. 2.

§ã a) V¨n b¶n trªn ®· ®¹t lµ: ®îc nh÷ng yªu cÇu nµo .Sè ®¨ng kÝ phÊn ®Êu trong häc t¸c gi¶ dÉn ra nh÷ng sù viÖc.râ rµng. sè liÖu: .Tªn hiÖu cña §oµn.GV cho HS quan s¸t môc chung lµ: KÕt qu¶ c«ng t¸c ®oµn.Sè t×nh nguyÖn tham gia phong c) §èi chiÕu víi yªu cÇu cña mét v¨n b¶n tæng trµo chèng tÖ n¹n x· héi vµ kÕt qu¶ kÕt nãi chung.Sè t×nh nguyÖn chung søc cïng trªn thiÕu néi dung nµo céng ®ång tham gia c«ng t¸c x· héi vµ cÇn bæ sung? . tªn ®oµn trêng c¸ch so¹n th¶o kiÓu ch÷ kh¸c) vµo nh÷ng vµ tªn chi ®oµn. . t¸c gi¶ trong v¨n b¶n (…). kÕt? . . sè liÖu g×? tËp vµ kÕt qu¶ ®¹t ®îc. . . LuyÖn tËp tËp Bµi tËp 1: §äc v¨n b¶n Bµi tËp 1: (SGK) vµ tr¶ lêi c©u a) V¨n b¶n trªn ®· ®¹t ®îc mét sè hái: yªu cÇu cña mét v¨n b¶n tæng kÕt.C«ng t¸c ph¸t triÓn ®oµn viªn. tù ®¸nh gi¸. b¶n tæng kÕt nãi chung.DiÔn ®¹t ng¾n gän. quan s¸t trªn mµn c) §èi chiÕu víi yªu cÇu cña mét v¨n h×nh m¸y chiÕu. v¨n b¶n trªn cã thÓ bæ sung (b»ng thiÕu mét sè néi dung cÇn bæ sung: . Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II.HS ®äc vµ th¶o luËn. Bµi tËp 2: NÕu ®îc Bµi tËp 2: giao nhiÖm vô viÕt mét a) ChuÈn bÞ t liÖu: t liÖu vÒ kÕt qu¶ b¶n tæng kÕt phong xÕp lo¹i häc tËp vµ kÕt qu¶ xÕp lo¹i trµo häc tËp vµ rÌn h¹nh kiÓm. t liÖu.GV cã thÓ cho HS kÕt qu¶ ®¹t ®îc. vµi ®o¹n. tiÕp v¨n b¶n hoµn chØnh ®Ó HS ®èi chiÕu. v¨n b¶n ®¹t ®îc. . . chÝnh trÞ t tëng. .§¸nh gi¸ chung. .Môc II vµ môc IV nªn cho vµo mét chç bÞ lîc (…).… luyÖn cña líp trong n¨m b) Dµn ý: 138 . mét vµi ý b) T rong nh÷ng ®o¹n bÞ lîc. t liÖu. Anh dÉn ra nh÷ng sù viÖc.kÕt qu¶ cña c«ng t¸c gi¸o dôc (chÞ) ®o¸n xem trong c¸c ®o¹n bÞ lîc ®i Êy.§¶m b¶o bè côc 3 phÇn: më ®Çu. cña mét v¨n b¶n tæng néi dung b¸o c¸o vµ kÕt thóc. chÝnh x¸c vµ b) Ngêi trÝch lîc ®i mét râ rµng.

cÇn diÔn ®¹t ®óng ®Æc trng v¨n b¶n hµnh chÝnh vµ cÇn tu©n thñ theo 3 phÇn. tªn trêng. TiÕng viÖt: Tæng kÕt phÇn tiÕng viÖt: 139 . anh (chÞ) PhÇn ®Çu: sÏ thùc hiÖn nh÷ng .GV híng dÉn.Bµi häc kinh nghiÖm.KÕt qu¶ rÌn luyÖn. PhÇn kÕt: kÝ tªn. nhËn. Cñng cè. b¶n Êy. Chó ý: ngêi viÕt nªn chän néi dung c¬ b¶n (kÕt qu¶ häc tËp vµ kÕt qu¶ rÌn luyÖn) ®Ó viÕt thµnh nh÷ng ®o¹n v¨n b¶n. Ho¹t ®éng 5: Cñng D. líp. h·y .Tiªu ®Ò b¸o c¸o: B¸o c¸o tæng kÕt sao? phong trµo häc tËp vµ rÌn luyÖn. gîi ý.Quèc hiÖu. híng dÉn häc ë nhµ .§Þa ®iÓm. . thÕ nµo? PhÇn néi dung: Sau khi lËp dµn ý. . c«ng viÖc g×? .n¨m häc (…).häc võa qua. .§Æc ®iÓm t×nh h×nh líp.KÕt qu¶ häc tËp.HS ghi chÐp ®Ó thùc mét c«ng viÖc nµo ®ã. phÇn th©n bµi cña v¨n . líp ®Ó viÕt b¸o c¸o.T×m hiÓu mét sè ho¹t ®éng ®· qua cña trêng. ngµy… th¸ng… n¨m… a) ChuÈn bÞ t liÖu ra . 2) Híng dÉn häc ë nhµ . v¨n b¶n tæng kÕt cÇn cã t liÖu. viÕt vµi ®o¹n thuéc . Muèn viÕt ®îc hiÖn.líp b) LËp dµn ý v¨n b¶n (…).TiÕp tôc hoµn thµnh bµi tËp (2).HS suy nghÜ vµ viÕt.GV nhËn xÐt. . . .§¸nh gi¸ chung.GV cñng cè l¹i toµn 1) Cñng cè: bµi vµ híng dÉn c«ng V¨n b¶n tæng kÕt ®îc viÕt ®Ó nh×n viÖc ë nhµ. ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ khi kÕt thóc . híng dÉn häc ë nhµ cè.

Hai qu¸ tr×nh nµy cã thÓ diÔn ra ®ång thêi t¹i cïng mét ®Þa ®iÓm (héi tho¹i). tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: HÖ thèng hãa kiÕn thøc GV hÖ thèng hãa kiÕn thøc b»ng c¸ch nªu mét sè c©u hái ®Ó HS tr¶ lêi: 1) Giao tiÕp lµ g×? ThÕ nµo lµ ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷? 2) Ph©n biÖt sù kh¸c biÖt gi÷a ng«n ng÷ nãi vµ ng«n ng÷ viÕt? 3) ThÕ nµo lµ ng÷ c¶nh? Ng÷ c¶nh bao gåm nh÷ng nh©n tè nµo? 4) Nh©n vËt giao tiÕp cã vai trß vµ ®Æc ®iÓm g×? 5) T¹i sao nãi ng«n ng÷ lµ tµi s¶n chung cña x· héi vµ lêi nãi lµ s¶n phÈm cña c¸ nh©n? Néi dung cÇn ®¹t I. . . s¸ch gi¸o viªn. b. vµ ë 2 qu¸ tr×nh t¹o lËp vµ lÜnh héi v¨n b¶n. ®îc tiÕn hµnh chñ yÕu b»ng ph¬ng tiÖn ng«n ng÷. Ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ + Giao tiÕp lµ ho¹t ®éng trao ®æi th«ng tin cña con ngêi. vÊn ®¸p. . ph¬ng tiÖn d¹y häc . qu¸ tr×nh lÜnh héi v¨n b¶n do ngêi nghe hay ngêi ®äc thùc hiÖn. C. 140 . còng cã thÓ ë c¸c thêi ®iÓm vµ kho¶ng kh«ng gian c¸ch biÖt (qua v¨n b¶n viÕt). hµnh ®éng.Tµi liÖu tham kh¶o. D.Ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ a. t×nh c¶m.S¸ch gi¸o khoa. nh»m thùc hiÖn nh÷ng môc ®Ých vÒ nhËn thøc. HÖ thèng hãa kiÕn thøc 1. th¶o luËn . Nãi vµ viÕt Hai d¹ng nãi vµ viÕt cã sù kh¸c biÖt: + VÒ ®iÒu kiÖn ®Ó t¹o lËp vµ lÜnh héi v¨n b¶n.HÖ thèng ho¸ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ (tiÕng ViÖt) ®· ®îc häc trong tr¬ng tr×nh Ng÷ v¨n tõ líp 10 ®Õn líp 12. + Ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ lµ ho¹t ®éng bao gåm hai qu¸ tr×nh: qu¸ tr×nh t¹o lËp v¨n b¶n do ngêi nãi hay ngêi viÕt thùc hiÖn. Ph¬ng ph¸p d¹y häc HÖ thèng ho¸ kiÕn thøc.ThiÕt kÕ bµi häc. 2. Môc tiªu bµi häc .N©ng cao thªm n¨ng lùc giao tiÕp b»ng tiÕng ViÖt ë 2 d¹ng nãi vµ viÕt.

+ Ng÷ c¶nh bao gåm c¸c nh©n tè: nh©n vËt giao tiÕp.HS «n tËp l¹i nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷ trªn c¬ së c©u hái vµ nh÷ng gîi ý cña GV. bèi c¶nh réng (bèi c¶nh v¨n hãa). m« h×nh b¶ng biÓu ®èi víi ng«n ng÷ viÕt). Nh©n vËt giao tiÕp Nh©n vËt giao tiÕp lµ nh©n tè quan träng nhÊt trong ng÷ c¶nh.… Nh÷ng ®Æc ®iÓm ®ã lu«n chi phèi néi dung vµ c¸ch thøc giao tiÕp b»ng ng«n ng÷. c¸c kÝ hiÖu v¨n tù. + VÒ dïng tõ. + VÒ c¸c ph¬ng tiÖn phô trî (ng÷ ®iÖu. tÇng líp x· héi. hiÖn thùc ®îc ®Ò cËp ®Õn vµ v¨n c¶nh. nÐt mÆt. bèi c¶nh hÑp (bèi c¶nh t×nh huèng). Ng«n ng÷ lµ tµi s¶n chung cña x· héi vµ lêi nãi lµ s¶n phÈm cña c¸ nh©n Khi giao tiÕp.6) ThÕ nµo lµ nghÜa cña c©u? C©u cã mÊy thµnh phÇn nghÜa? Lµ nh÷ng thµnh phÇn nµo? §Æc ®iÓm cña mçi thµnh phÇn? 7) Lµm thÕ nµo ®Ó gi÷ g×n sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt? . 5. 4. hä thêng ®æi vai cho nhau hay lu©n phiªn lît lêi. quan hÖ th©n s¬. c¸c nh©n vËt giao 141 . giíi tÝnh. Ng÷ c¶nh + Ng÷ c¶nh lµ bèi c¶nh ng«n ng÷ lµm c¬ së cho viÖc sö dông ng«n ng÷ vµ t¹o lËp v¨n b¶n ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó lÜnh héi thÊu ®¸o v¨n b¶n. v¨n hãa. C¸c nh©n vËt giao tiÕp ®Òu ph¶i cã c¶ n¨ng lùc t¹o lËp vµ n¨ng lùc lÜnh héi v¨n b¶n. løa tuæi. Trong giao tiÕp ë d¹ng nãi. vèn sèng. nghÒ nghiÖp. + VÒ lo¹i tÝn hiÖu (©m thanh hay ch÷ viÕt).… 3. C¸c nh©n vËt giao tiÕp cã nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ c¸c ph¬ng diÖn: vÞ thÕ x· héi. cö chØ ®iÖu bé ®èi víi ng«n ng÷ nãi vµ dÊu c©u. + VÒ ®êng kªnh giao tiÕp. ®Æt c©u vµ tæ chøc v¨n b¶n.

®ång thêi biÓu lé nh÷ng nÐt riªng trong n¨ng lùc ng«n ng÷ cña c¸ nh©n. LuyÖn tËp 142 . Gi÷ g×n sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt Trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷. 6. s¸ng t¹o ng«n ng÷ theo c¸c ph¬ng thøc chung. + Khi cÇn thiÕt cã thÓ tiÕp nhËn nh÷ng yÕu tè tÝch cùc cña c¸c ng«n ng÷ kh¸c. mçi c©u ®Òu cã nghÜa. c¸c nh©n vËt giao tiÕp cÇn cã ý thøc. sù nh×n nh¹n. Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II. sö dông ng«n ng÷ ®óng chuÈn mùc. ®¸nh gi¸ cña ngêi nãi ®èi víi sù viÖc hoÆc ®èi víi ngêi nghe. thãi quen vµ kÜ n¨ng gi÷ g×n sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt: + Mçi c¸ nh©n cÇn n¾m v÷ng c¸c chuÈn mùc ng«n ng÷. chuÈn mùc chung. tuy cÇn chèng l¹m dông tiÕng níc ngoµi. Trong ho¹t ®éng ®ã. NghÜa cña c©u Trong ho¹t ®éng giao tiÕp. C¸ nh©n sö dông tµi s¶n chung ®ång thêi còng lµm giµu thªm cho tµi s¶n Êy. NghÜa sù viÖc øng víi sù viÖc mµ c©u ®Ò cËp ®Õn.tiÕp sö dông ng«n ng÷ chung cña x· héi ®Ó t¹o ra lêi nãi. c¸c nh©n vËt giao tiÕp võa sö dông nh÷ng yÕu tè cña hÖ thèng ng«n ng÷ chung vµ tu©n thñ nh÷ng quy t¾c. t×nh c¶m.nh÷ng s¶n phÈm cô thÓ cña c¸ nh©n. 7. + VËn dông linh ho¹t. NghÜa t×nh th¸i thÓ hiÖn th¸i ®é. + Mçi c©u thêng cã hai thµnh phÇn nghÜa: nghÜa sù viÖc vµ nghÜa t×nh th¸i. + NghÜa cña c©u lµ néi dung mµ c©u biÓu ®¹t.

cã mét ho¹t ®éng giao + Trong ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng 143 .ThÕ nã cho b¾t ®iÓm cña ho¹t ®éng b¾t xong.tËp . Lóc d¹ng nãi gi÷a hai nh©n ®Çu. Nh÷ng ®Æc . «ng gi¸o trong ho¹t ®éng giao ¹! tiÕp trªn. «ng gi¸o hái víi giäng ng¹c nhiªn vËt.Cô b¸n råi?). «ng gi¸o ¹!). nh kiÕp thÕ th«i… h¬n t«i ch¼ng h¹n! ch¨ng? 2) C¸c nh©n vËt giao . ®ång thêi khi ngêi (. cã lóc nghÑn lêi (…).¤ng gi¸o nãi .ThÕ th×… kiÕp tiÕp cã vÞ thÕ x· héi. th«ng b¸o (CËu vµng ®i ®êi råi. a? giao tiÕp ë d¹ng ng«n . cuèi ho¹t ®éng giao tiÕp ë cïng th× giäng ®Çy chua ch¸t (…).Khèn n¹n… nã . Sù ®æi vai vµ lu©n phiªn lît lêi ®o¹n trÝch (SGK) vµ trong ho¹t ®éng giao tiÕp gi÷a l·o H¹c ph©n tÝch theo c¸c yªu vµ «ng gi¸o: cÇu: L·o H¹c (nãi) ¤ng gi¸o (nãi) 1) Ph©n tÝch sù ®æi .KiÕp ai còng gi¶).Gv yªu cÇu Hs ®äc 1.Cô cø tëng thÕ ng÷ nãi thÓ hiÖn qua kh«ng ngê t«i nì …®Ó cho nã lµm nh÷ng chi tiÕt nµo? (lêi t©m lõa nã! kiÕp kh¸c. chØ "hái cho cã viÖc vµ nghÜa t×nh chuyÖn" (ThÕ nã cho b¾t µ?) th¸i trong c©u: "BÊy + §o¹n trÝch rÊt ®a d¹ng vÒ ng÷ giê cu c¹u míi biÕt lµ cu ®iÖu: ban ®Çu l·o H¹c nãi víi giäng cËu chÕt!".Cô b¸n råi? vai vµ lu©n phiªn lît lêi ®êi råi.B¸n råi! Hä võa .CËu vµng ®i . g× cho thËt sung quan hÖ th©n s¬ vµ síng? nh÷ng ®Æc ®iÓm g× Nh÷ng ®Æc ®iÓm cña ho¹t ®éng riªng biÖt? Ph©n tÝch giao tiÕp ë d¹ng ng«n ng÷ nãi thÓ sù chi phèi cña nh÷ng hiÖn qua nh÷ng chi tiÕt: ®iÒu ®ã ®Õn néi dung + Hai nh©n vËt: l·o H¹c vµ «ng gi¸o vµ c¸ch thøc nãi trong lu©n phiªn ®æi vai lît lêi. nãi cña l·o lµ 5 cßn sè lît nãi cña «ng gi¸o lµ 4. ph¶i!.. V× tøc thêi nªn cã lóc «ng 3) Ph©n tÝch nghÜa sù gi¸o cha biÕt nãi g×. L·o H¹c lµ lît lêi nãi ®Çu tiªn cña ngêi nãi tríc vµ kÕt thóc sau nªn sè lît l·o H¹c. nh©n vËt vµ lêi t¸c . tiÕp ®Õn lµ giäng than thë. tiÕp theo lµ giäng vç vÒ ®äc ®äc ®o¹n trÝch l¹i an ñi vµ cuèi cïng lµ giäng bïi ngïi.. 4) Trong ®o¹n trÝch cã ®au khæ.

Hoµn c¶nh cña «ng gi¸o còng hÕt søc bi ®¸t. 2. ph¸t biÓu ý kiÕn vµ tranh luËn tríc líp.Néi dung cña lêi tho¹i: L·o H¹c th«ng b¸o víi «ng gi¸o vÒ viÖc b¸n "cËu 144 . L·o H¹c cã viÖc g× còng t©m sù.. L·o H¹c chØ cã "cËu vµng" lµ "ngêi th©n" duy nhÊt. . trïng lÆp (Nµy! ¤ng gi¸o ¹! C¸i gièng nã còng kh«n! Th× ra t«i b»ng nµy tuæi ®Çu råi cßn ®¸nh lõa mét con chã. ë lêi tho¹i thø nhÊt cña l·o H¹c ta thÊy rÊt râ: . Quan hÖ gi÷a «ng gi¸o vµ l·o H¹c lµ quan hÖ hµng xãm l¸ng giÒng.tiÕp n÷a gi÷a hä vµ nhµ v¨n Nam Cao. nh©n vËt giao tiÕp cßn sö dông c¸c ph¬ng tiÖn hç trî.Sau mçi c©u hái. Anh con trai bá ®i lµm ¨n xa. "mÆt l·o ®ét nhiªn co dóm l¹i. c« ®¬n. …). C¸c nh©n vËt giao tiÕp cã vÞ thÕ x· héi. quan hÖ th©n s¬ vµ nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng biÖt chi phèi ®Õn néi dung vµ c¸ch thøc giao tiÕp: + L·o H¹c lµ mét l·o n«ng nghÌo khæ. ch¶ hiÓu g× ®©u. Ðp cho níc m¾t ch¶y ra… ). GV nhËn xÐt vµ nªu c©u hái tiÕp theo. H·y chØ ra sù kh¸c biÖt gi÷a hai ho¹t ®éng giao tiÕp ®ã. nhÊt lµ nh©n vËt l·o H¹c: l·o "cêi nh mÕu". th¶o luËn vÒ c¸c yªu cÇu ®Æt ra. + VÒ c©u.…). + Tõ ng÷ dïng trong ®o¹n trÝch kh¸ ®a d¹ng nhÊt lµ nh÷ng tõ mang tÝnh khÈu ng÷. Vî chÕt. Trong ®o¹n trÝch. .HS ®äc kÜ ®o¹n trÝch. µ. mÆt kh¸c nhiÒu c©u l¹i cã yÕu tè d thõa. . mét mÆt ®o¹n trÝch dïng nh÷ng c©u tØnh lîc (B¸n råi! Khèn n¹n…¤ng gi¸o ¬i!). ng«n ng÷ nãi ë ®o¹n trÝch trªn. khèn n¹n. chªm xen (®i ®êi råi. råi. Nh÷ng nÕp nh¨n x« l¹i víi nhau. nh÷ng tõ ®a ®Èy. + Nh÷ng ®iÒu nãi trªn chi phèi ®Õn néi dung vµ c¸ch thøc nãi cña c¸c nh©n vËt. th× ra. hái ý kiÕn «ng gi¸o. ¤ng gi¸o lµ mét trÝ thøc nghÌo sèng ë n«ng th«n.

th«ng b¸o tríc råi míi h« gäi («ng gi¸o ¹!) sau. ¸nh m¾t. cö chØ. l·o H¹c tá ra rÊt kÝnh träng v× mÆc dï «ng gi¸o Ýt tuæi h¬n nhng cã vÞ thÕ h¬n. . coi viÖc b¸n nã lµ giÕt nã: "®i ®êi råi"). 3. Trong ®o¹n trÝch cã ho¹t ®éng giao tiÕp ë d¹ng nãi gi÷a hai nh©n vËt. . .NghÜa t×nh th¸i: + Ngêi nãi rÊt yªu quý con chã (gäi nã lµ "cu cËu".S¾c th¸i lêi nãi: §èi víi sù viÖc (b¸n con chã). V× vËy. l·o H¹c võa buån võa ®au (gäi con chã lµ "cËu vµng". hai nh©n vËt cã thÓ trao ®æi qua l¹i. Nhµ v¨n t¹o lËp v¨n b¶n ë thêi ®iÓm vµ kh«ng gian c¸ch biÖt víi ngêi ®äc. 4.NghÜa sù viÖc: th«ng b¸o viÖc con chã biÕt nã chÕt (c8u cËu biÕt lµ cu cËu chÕt). cã sù hç trî bëi ng÷ ®iÖu.C¸ch thøc nãi cña l·o H¹c: "nãi ngay". ®ång thêi khi ngêi ®äc ®äc ®o¹n trÝch l¹i cã mét ho¹t ®éng giao tiÕp n÷a gi÷a hä nhµ v¨n Nam Cao: + Ho¹t ®éng giao tiÕp ë d¹ng nãi gi÷a hai nh©n vËt lµ ho¹t ®éng giao tiÕp trùc tiÕp cã sù lu©n phiªn ®æi vai lît lêi. + ViÖc con chã biÕt nã chÕt lµ mét bÊt ngê (bÊy giê… míi biÕt lµ…). §èi víi «ng gi¸o. cã 145 . hiÓu biÕt h¬n (gäi lµ "«ng" vµ ®Öm tõ "¹" ë cuèi).vµng".… Cã g× cha hiÓu. NghÜa sù viÖc vµ nghÜa t×nh th¸i trong c©u: "BÊy giê cu c¹u míi biÕt lµ cu cËu chÕt!": . nãi ng¾n gän. + Ho¹t ®éng giao tiÕp gi÷a nhµ v¨n Nam Cao vµ b¹n ®äc lµ ho¹t ®éng giao tiÕp gi¸n tiÕp (d¹ng viÕt).

Tæ 2 : C¸c bíc cña qu¸ tr×nh viÕt mét v¨n b¶n nãi chung.GV yªu cÇu HS nhí l¹i vµ thèng kª c¸c kiÓu Néi dung cÇn ®¹t I. s¸ch gi¸o viªn. Lµm v¨n: «n tËp phÇn lµm v¨n a. 2. .nh÷ng ®iÒu nhµ v¨n muèn th«ng b¸o. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Híng dÉn «n tËp c¸c tri thøc chung 1.S¸ch gi¸o khoa. Híng dÉn HS chuÈn bÞ ë nhµ : Giao cho 4 tæ chuÈn bÞ 4 néi dung Tæ 1 : C¸c kiÓu v¨n b¶n ®îc häc ë THPT. C¸c kiÓu lo¹i v¨n b¶n a) Tù sù: Tr×nh bµy c¸c sù viÖc (sù 146 . Tæ 4 : ViÕt nghÞ luËn x· héi vµ nghÞ luËn v¨n häc. ®Æc biÖt lµ v¨n b¶n nghÞ luËn. Tæ 3 : ViÕt v¨n b¶n nghÞ luËn. C.HÖ thèng ho¸ tri thøc vÒ c¸ch viÕt c¸c kiÓu v¨n b¶n ®îc häc ë THPT.Tµi liÖu tham kh¶o. Ngîc l¹i. . Môc tiªu bµi häc . göi g¾m kh«ng ®îc ngêi ®äc lÜnh héi hÕt.ThiÕt kÕ bµi häc. b. Tæ chøc «n tËp trªn líp theo c¸ch tr×nh bµy vµ th¶o luËn D. cã nh÷ng ®iÒu ngêi ®äc lÜnh héi n»m ngoµi ý ®Þnh t¹o lËp cña nhµ v¨n. ¤n tËp c¸c tri thøc chung 1. Ph¬ng ph¸p d¹y häc 1. ph¬ng tiÖn d¹y häc . .ViÕt ®îc c¸c kiÓu v¨n b¶n ®· häc.

c) NghÞ luËn: Tr×nh bµy t tëng. quan ®iÓm.GV nªu c©u hái: §Ó viÕt ®îc mét v¨n b¶n cÇn thùc hiÖn nh÷ng c«ng viÖc g×? .… 2. luËn cø. + ViÕt v¨n b¶n: Mçi c©u trong v¨n b¶n tËp trung thÓ hiÖn mét chñ ®Ò vµ triÓn khai chñ ®Ò ®ã mét c¸ch trän vÑn. v¨n b¶n tæng kÕt. . §Ò tµi c¬ b¶n cña v¨n nghÞ 147 . ®¸nh gi¸. lËp luËn cã tÝnh thuyÕt phôc. + H×nh thµnh ý vµ s¾p xÕp thµnh dµn ý cho v¨n b¶n. Mçi v¨n b¶n cã dÊu hiÖu biÓu hiÖn tÝnh hoµn chØnh vÒ néi dung vµ t¬ng øng víi néi dung lµ h×nh thøc thÝch hîp. b¶n tin.lo¹i v¨n b¶n ®· häc trong ch¬ng tr×nh Ng÷ v¨n THPT vµ cho biÕt nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n cña c¸c kiÓu lo¹i ®ã. kÕt qu¶. C¸c c©u trong v¨n b¶n cã sù liªn kÕt chÆt chÏ.… cña sù vËt.qu¶ dÉn ®Õn kÕt côc nh»m biÓu hiÖn con ngêi. Ngoµi ra.… ®èi víi c¸c vÊn ®Ò x· héi hoÆc v¨n häc qua c¸c luËn ®iÓm. t tëng.HS nhí l¹i nh÷ng kiÕn thøc ®· häc ®Ó tr¶ lêi. hiÖn tîng. ¤n tËp c¸c tri thøc v¨n nghÞ luËn 1. vÊn ®Ò. yªu cÇu cô thÓ cña v¨n b¶n. nhËn xÐt. ®êi sèng. II.… gióp gêi ®äc cã tri thøc vµ th¸i ®é ®óng ®¾n ®èi víi ®èi tîng ®îc thuyÕt minh. nguyªn nh©n.HS lµm viÖc theo nhãm (mçi nhãm thèng kª mét khèi líp) vµ c¸c nhãm lÇn lît tr×nh bÇy.GV nªu c©u hái ®Ó kiÖn) cã quan hÖ nh©n. cÊu t¹o. Ho¹t ®éng 2: Híng dÉn «n tËp c¸c tri thøc vÒ v¨n nghÞ luËn 1. qu¶ng c¸o.… b) ThuyÕt minh: Tr×nh bµy thuéc tÝnh. C¸ch viÕt v¨n b¶n §Ó viÕt ®îc mét v¨n b¶n cÇn thùc hiÖn nh÷ng c«ng viÖc: + N¾m v÷ng ®Æc ®iÓm kiÓu lo¹i v¨n b¶n vµ môc ®Ých. th¸i ®é. cßn cã c¸c lo¹i v¨n b¶n: KÕ ho¹ch c¸ nh©n. .GV ®¸nh gi¸ qu¸ tr×nh lµm viÖc cña HS vµ nhÊn m¹nh mét sè kiÕn thøc c¬ b¶n. 2. ®ång thêi c¶ v¨n b¶n ®îc x©y dùng theo mét kÕt cÊu m¹ch l¹c.

®¸nh gi¸.HS «n l¹i ®Ò tµi c¬ b¶n cña v¨n nghÞ luËn: a) Cã thÓ chia ®Ò tµi cña v¨n nghÞ luËn trong nhµ trêng thµnh nh÷ng nhãm nµo? b) Khi viÕt nghÞ luËn vÒ c¸c ®Ò tµi ®ã. LuËn ®iÓm cÇn chÝnh x¸c. cã nh÷ng ®iÓm chung vµ nh÷ng ®iÓm kh¸c biÖt: + §iÓm chung: .§èi víi ®Ò tµi nghÞ luËn v¨n häc. nhËn xÐt. h×nh tîng v¨n häc. 148 .HS suy nghÜ vµ tr¶ lêi 2. luËn cø. c¶m thô c¸c t¸c phÈm. hiÓu biÕt x· héi phong phó. réng r·i vµ s©u s¾c. luËn cø vµ ph¬ng ph¸p lËp luËn? Quan hÖ gi÷a luËn ®iÓm vµ luËn cø? c) Yªu cÇu c¬ b¶n vµ c¸ch x¸c ®Þnh luËn cø cho luËn ®iÓm. LuËn cø lµ nh÷ng lÝ lÏ vµ b»ng cø ®îc dïng ®Ó soi s¸ng cho luËn ®iÓm. 2.GV nªu c©u hái «n tËp vÒ lËp luËn trong v¨n nghÞ luËn: a) LËp luËn gåm nh÷ng yÕu tè nµo? b) ThÕ nµo lµ luËn ®iÓm. LËp luËn gåm nh÷ng yÕu tè: luËn ®iÓm. cã nh÷ng ®iÓm g× chung vµ kh¸c biÖt? . kh¶ n¨ng lÝ gi¶i c¸c vÊn ®Ò v¨n häc. b) LuËn ®iÓm lµ ý kiÕn thÓ hiÖn t tëng. b»ng chøng nh»m dÉn d¾t ngêi ®äc (ngêi nghe) ®Õn mét kÕt luËn nµo ®ã mµ ngêi viÕt (ngêi nãi) muèn ®¹t tíi. quan ®iÓm cña ngêi viÕt (nãi) vÒ vÊn ®Ò nghÞ luËn. c¸c thao t¸c lËp luËn cã tÝnh thuyÕt phôc. minh b¹ch. LËp luËn trong v¨n nghÞ luËn a) LËp luËn lµ ®a ra c¸c lÝ lÏ.§èi víi ®Ò tµi nghÞ luËn x· héi. + §iÓm kh¸c biÖt: . . luËn trong nhµ trêng. ph¬ng ph¸p lËp luËn. ngêi viÕt cÇn cã vèn sèng. quan ®iÓm. a) Cã thÓ chia ®Ò tµi cña v¨n nghÞ luËn trong nhµ trêng thµnh 2 nhãm: nghÞ luËn x· héi (c¸c ®Ò tµi thuéc lÜnh vùc x· héi) vµ nghÞ luËn v¨n häc (c¸c ®Ò tµi thuéc lÜnh vùc v¨n häc) b) Khi viÕt nghÞ luËn vÒ c¸c ®Ò tµi ®ã.… ®èi víi c¸c vÊn ®Ò nghÞ luËn.§Òu tr×nh bµy t tëng. ngêi viÕt cÇn cã kiÕn thøc v¨n häc.§Òu sö dông c¸c luËn ®iÓm. luËn cø. vèn hiÓu biÕt thùc tÕ. .

®) C¸c thao t¸c lËp luËn c¬ b¶n: + Thao t¸c lËp luËn phan tÝch. + Thao t¸c lËp luËn b×nh luËn. gîi sù høng thó víi vÊn ®Ò ®149 . phï hîp víi lÝ lÏ. d) C¸c lçi thêng gÆp khi lËp luËn vµ c¸ch kh¾c phôc: + Nªu luËn ®iÓm kh«ng râ rµng. trïng lÆp. kh«ng phï hîp víi b¶n chÊt cña vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt. + Thao t¸c lËp luËn b¸c bá. ng¾n gän vÒ ®Ò tµi. kh«ng liªn quan mËt thiÕt ®Õn luËn ®iÓm cÇn tr×nh bµy. tiªu biÓu. C¸ch tiÕn hµnh vµ sö dông c¸c thao t¸c lËp luËn trong bµi nghÞ luËn: sö dông mét c¸ch tæng hîp c¸c thao t¸c lËp luËn. 3. + C¶ lÝ lÏ vµ dÉn chøng ph¶i phï hîp víi luËn ®iÓm. trïng lÆp hoÆc qu¸ rêm rµ.d) Nªu c¸c lçi thêng gÆp khi lËp luËn vµ c¸ch kh¾c phôc. 3. nh÷ng lÝ lÏ ®· ®îc thõa nhËn. cho biÕt c¸ch tiÕn hµnh vµ sö dông c¸c thao t¸c lËp luËn ®ã trong bµi nghÞ luËn. + Thao t¸c lËp luËn so s¸nh. . + DÉn chøng ph¶i chÝnh x¸c. tËp trung lµm s¸ng râ luËn ®iÓm. ph¶i dùa trªn nh÷ng ch©n lÝ. luËn cø kh«ng phï hîp víi luËn ®iÓm. Yªu cÇu cña më bµi: th«ng b¸o chÝnh x¸c. thiÕu ch©n thùc. + LËp luËn m©u thuÉn. bæ sung nÕu cha ®ñ hoÆc thiÕu chÝnh x¸c.HS nhí l¹i kiÕn thøc ®· häc vµ tr×nh bµy lÇn lît tõng vÊn ®Ò. Bè côc cña bµi v¨n nghÞ luËn a) Më bµi cã vai trß nªu vÊn ®Ò nghÞ luËn. + Nªu luËn cø kh«ng ®Çy ®ñ.GV nªu c©u hái «n tËp vÒ bè côc bµi nghÞ luËn: a) Më bµi cã vai trß nh thÕ nµo? Ph¶i ®¹t nh÷ng yªu cÇu g×? C¸ch më bµi cho c¸c kiÓu nghÞ luËn. híng ngêi ®äc (ngêi nghe) vµo ®Ò tµi mét c¸ch tù nhiªn. ®) KÓ tªn c¸c thao t¸c lËp luËn c¬ b¶n. b) VÞ trÝ phÇn th©n c) Yªu cÇu c¬ b¶n vµ c¸ch x¸c ®Þnh luËn cø cho luËn ®iÓm: + LÝ lÏ ph¶i cã c¬ së. C¸c häc sinh kh¸c cã thÓ nhËn xÐt. thiÕu chÝnh x¸c. ®Þnh híng cho bµi nghÞ luËn vµ thu hót sù chó ý cña ngêi ®äc (ngêi nge).

cÇu k×. c¸c ®o¹n.HS kh¸i qu¸t l¹i kiÕn thøc ®· häc vµ tr×nh bµy lÇn lît tõng vÊn ®Ò. nªu ®¸nh gi¸ kh¸i qu¸t cña ngêi viÕt vÒ nh÷ng khÝa c¹nh næi bËt nhÊt cña vÊn ®Ò. c) KÕt bµi cã vai trß th«ng b¸o vÒ sù kÕt thóc cña viÖc tr×nh bµy ®Ò tµi. C¸c häc sinh kh¸c cã thÓ nhËn xÐt. gîi liªn tëng réng h¬n. c©u nhiÒu tÇng bËc. liÖt 150 . C¸c häc sinh kh¸c cã thÓ nhËn xÐt. biÓu hiÖn c¶m xóc: c©u ng¾n. îc tr×nh bµy trong v¨n b¶n.…Sö dông c¸c biÖn ph¸p tu tõ có ph¸p ®Ó t¹o nhÞp ®iÖu. s©u s¾c h¬n. c©u më réng thµnh phÇn. t¹o nªn giäng ®iÖu linh ho¹t. luËn cø víi c¸ch sö dông c¸c ph¬ng ph¸p lËp luËn thÝch hîp. C¸c néi dung trong phÇn th©n bµi ph¶i ®îc s¾p xÕp mét c¸ch cã hÖ thèng. nhÊn m¹nh râ h¬n th¸i ®é. C¸ch më bµi: cã thÓ nªu vÊn ®Ò mét c¸ch trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp. nÆng nÒ. c¶m xóc: lÆp có ph¸p. + Phèi hîp mét sè kiÓu c©u trong ®o¹n.HS kh¸i qu¸t l¹i kiÕn thøc ®· häc vµ tr×nh bµy lÇn lît tõng vÊn ®Ò. 4. tr¸nh dïng tõ khÈu ng÷ hoÆc nh÷ng tõ ng÷ s¸o rçng. so s¸nh. phï hîp víi vÊn ®Ò cÇn nghÞ luËn. gîi h×nh tîng ®Ó béc lé c¶m xóc phï hîp. trong bµi ®Ó tr¸nh sù ®¬n ®iÖu. . DiÔn ®¹t trong v¨n nghÞ luËn + Lùa chän c¸c tõ ng÷ chÝnh x¸c. 4. Gi÷a c¸c ®o¹n trong th©n bµi ph¶i cã sù chuÓn ý ®Ó ®¶m b¶o tÝnh liªn kÕt gi÷a c¸c ý.…) vµ mét sè tõ ng÷ mang tÝnh biÓu c¶m. ho¸n dô. c¸c néi dung ph¶i cã quan hÖ l«gÝc chÆt chÏ.GV nªu c©u hái «n tËp vÒ diÔn ®¹t trong v¨n nghÞ luËn: a) Yªu cÇu cña diÔn ®¹t? C¸ch dïng tõ. bæ sung nÕu cha ®ñ hoÆc thiÕu chÝnh x¸c.bµi? Néi dung c¬ b¶n? C¸ch s¾p xÕp c¸c néi dung ®ã? Sù chuyÓn ý gi÷a c¸c ®o¹n? c) Vai trß vµ yªu cÇu cña phÇn kÕt bµi? C¸ch kÕt cho c¸c kiÓu nghÞ luËn ®· häc? . Néi dung c¬ b¶n cña phÇn th©n bµi lµ triÓn khai vÊn ®Ò thµnh c¸c luËn ®iÓm. bæ sung nÕu cha ®ñ hoÆc thiÕu chÝnh x¸c. b) Th©n bµi lµ phÇn chÝnh cña bµi viÕt. song hµnh. KÕt hîp sö dông nh÷ng biÖn ph¸p tu tõ tõ vùng (Èn dô. c©u dµi. viÕt c©u vµ giäng v¨n? b) C¸c lçi vÒ diÔn ®¹t vµ c¸ch kh¾c phôc.

… Ho¹t ®éng 2: LuyÖn II.Nh÷ng luËn ®iÓm c¬ kiÕn cho bµi viÕt: b¶n nµo cÇn dù kiÕn . Tuy nhiªn. §Ò v¨n (SGK).… + Giäng ®iÖu chñ yÕu cña lêi v¨n nghÞ luËn lµ trang träng. . dïng tõ ng÷ kh«ng ®óng phong c¸ch. lÆp tõ. . sö dông c©u ®¬n ®iÖu. nghiªm tóc. sö dông giäng ®iÖu kh«ng phï hîp víi vÊn ®Ò nghÞ luËn. + KiÓu bµi: nghÞ luËn x· héi (®Ò 1).Víi ®Ò 1: Tríc hÕt cÇn kh¼ng ®Þnh cho bµi viÕt? c©u nãi cña X«-c¬-r¸t víi ngêi kh¸ch vµ gi¶i thÝch t¹i sao «ng l¹i nãi nh vËy? Sau ®ã rót ra bµi häc tõ c©u chuyÖn vµ b×nh luËn.C¸c thao t¸c lËp luËn dông thao t¸c b×nh luËn. 2 ®Ò v¨n (SGK) vµ híng 2. b) LËp dµn ý cho bµi b) LËp dµn ý cho bµi viÕt: viÕt. a) T×m hiÓu ®Ò: nghÞ luËn v¨n häc (®Ò 2).Hai ®Ò bµi yªu cÇu + Thao t¸c lËp luËn: c¶ 2 ®Ò ®Òu viÕt kiÓu bµi nghÞ luËn vËn dông tæng hîp c¸c thao t¸c lËp nµo? luËn. LuyÖn tËp tËp . m¹nh mÏ.kª. C¸c phÇn trong bµi v¨n cã thÓ thay ®æi giäng ®iÖu sao cho thÝch hîp víi néi dung cô thÓ: s«i næi. ®Ò 2 chñ cÇn sö dông ®Ó lµm yÕu vËn dông thao t¸c ph©n tÝch.GV yªu cÇu 1 HS ®äc 1. Sau ®ã c¨n cø vµo néi dung t tëng vµ h×nh thøc nghÖ thuËt cña ®o¹n ®Ó chia thµnh c¸c luËn ®iÓm. trÇm l¾ng. bµi lµ g×? + Nh÷ng luËn ®iÓm c¬ b¶n cÇn dù . hµi híc. thõa tõ. ®Ò 1 chñ yÕu vËn .Víi ®Ò 2: Tríc hÕt cÇn chän ®o¹n th¬ ®Ó ph©n tÝch. Tham kh¶o s¸ch Bµi tËp Ng÷ v¨n 12 151 . Yªu cÇu luyÖn tËp: dÉn HS thùc hiÖn c¸c a) T×m hiÓu ®Ò: yªu cÇu luyÖn tËp. c©u hái tu tõ.… + C¸c lçi vÒ diÔn ®¹t thêng gÆp: dïng tõ ng÷ thiÕu chÝnh x¸c. c©u sai ng÷ ph¸p.

HS dùa vµo néi dung SGK vµ nhËn thøc c¸ nh©n ®Ó tr¶ lêi c©u hái. Kh¸i qu¸t chung + Gi¸ trÞ v¨n häc lµ s¶n phÈm kÕt tinh tõ qu¸ tr×nh v¨n häc.. Ph¬ng ph¸p d¹y häc Nªu vÊn ®Ò.1. Môc tiªu bµi häc . t¸c ®éng s©u s¾c tíi con ngêi vµ cuéc sèng.2. + Nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n: . 152 .GV nªu c©u hái: ThÕ nµo lµ gi¸ trÞ v¨n häc? V¨n häc cã nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n nµo? . Néi dung cÇn ®¹t I.Gi¸ trÞ gi¸o dôc. ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu kh¸c nhau cña cuéc sèng con ngêi. ph¬ng tiÖn d¹y häc . tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc .. C. Mçi nhãm cö ®¹i diÖn tr×nh bµy trªn b¶ng ®Ó c¶ líp ph©n tÝch.N¾m v÷ng nh÷ng nÐt b¶n chÊt cña ho¹t ®éng tiÕp nhËn v¨n häc. Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: Híng dÉn t×m hiÓu c¸c gi¸ trÞ v¨n häc. Gi¸ trÞ v¨n häc 1. D. mçi nhãm tiÕn hµnh lËp dµn ý cho mét ®Ò bµi. . s¸ch gi¸o viªn.HiÓu ®îc nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n cña v¨n häc.Gi¸ trÞ thÈm mÜ. .Trªn c¬ së t×m hiÓu hoÆc Dµn bµi lµm v¨n 12 ®Ò. . nhËn xÐt. lÝ luËn v¨n häc: gi¸ trÞ v¨n häc vµ tiÕp nhËn v¨n häc A. th¶o luËn .Gi¸ trÞ nhËn thøc. 1. B. .S¸ch gi¸o khoa. GV chia HS thµnh hai nhãm. Bµi míi. KiÓm tra bµi cò .Tµi liÖu tham kh¶o.

tËp qu¸n.SGK). 3.Mét HS ®äc môc 2 3. c¸c d©n téc.HS ®äc. . kh¸t väng. VÝ dô (…).SGK). .GV nªu yªu cÇu: H·y nªu v¾n t¾t c¬ së xuÊt hiÖn vµ néi dung cña gi¸ trÞ nhËn thøc vµ cho vÝ dô. Gi¸ trÞ nhËn thøc + C¬ së: . .Mét HS ®äc môc 1 (phÇn I. B¹n ®äc ®Õn víi t¸c phÈm sÏ ®îc ®¸p øng nhu cÇu nhËn thøc.GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n.…).Qu¸ tr×nh nhËn thøc cuéc sèng cña v¨n häc: nhËn thøc nhiÒu mÆt cuéc sèng víi nh÷ng thêi gian. hiÖn t¹i.Qu¸ tr×nh tù nhËn thøc cña v¨n häc: ngêi ®äc hiÓu ®îc b¶n chÊt cña con ngêi nãi chung (môc ®Ých tån t¹i. ë nh÷ng kh«ng gian nhÊt ®Þnh víi nh÷ng mèi quan hÖ nhÊt ®Þnh. nhiÒu n¬i. phong tôc. t tëng. Nªu vÝ dô cho tõng néi dung gi¸ trÞ nhËn thøc. tõ ®ã mµ hiÓu chÝnh b¶n th©n m×nh. t¬ng lai.GV nªu yªu cÇu: . ®em l¹i kh¶ n¨ng sèng cuéc sèng cña nhiÒu ngêi. 2. tãm t¾t thµnh nh÷ng ý chÝnh. + C¬ së: .hiÓu. nhiÒu thêi.2. lÝ gi¶i hiÖn thùc ®êi sèng råi chuyÓn hãa nh÷ng hiÓu biÕt ®ã vµo néi dung t¸c phÈm.Mçi ngêi chØ sèng trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. . . VÝ dô (…). Gi¸ trÞ gi¸o dôc (phÇn I. + Néi dung: .Con ngêi kh«ng chØ cã nhu cÇu 153 . V¨n häc cã kh¶ n¨ng ph¸ vì giíi h¹n tån t¹i trong thêi gian. c¸c vïng ®Êt. søc m¹nh. .Gi¸ trÞ nhËn thøc lµ kh¶ n¨ng cña v¨n häc cã thÓ ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña con ngêi muèn hiÓu biÕt cuéc sèng vµ chÝnh b¶n th©n. tõ ®ã t¸c ®éng vµo cuéc sèng mét c¸ch cã hiÖu qu¶. kh«ng gian thùc tÕ cña mçi c¸ nh©n.T¸c phÈm v¨n häc lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh nhµ v¨n kh¸m ph¸.… cña con ngêi). kh«ng gian kh¸c nhau (qu¸ khø.

VÝ dô (…).HS ®äc. V¨n häc kh«ng chØ gãp phÇn hoµn thiÖn b¶n th©n con ngêi mµ cßn híng con ngêi tíi nh÷ng hµnh ®éng cô thÓ. chan hßa t×nh yªu th¬ng. VÝ dô (…). c¸i ®óng. . ®¹o ®øc. V¨n häc c¶m hãa con ngêi b»ng h×nh tîng. Gi¸ trÞ gi¸o dôc lµm s©u s¾c thªm gi¸ trÞ nhËn thøc. thiÕt thùc. + Néi dung: .hiÓu. thÊm s©u. . ®¸nh gi¸. l©u bÒn. Nªu vÝ dô cho tõng néi dung gi¸ trÞ gi¸o dôc.H·y nªu v¾n t¾t c¬ së xuÊt hiÖn vµ néi dung cña gi¸ trÞ gi¸o dôc vµ cho vÝ dô. VÝ dô (…).tr¸i. hiÓu biÕt mµ cßn cã nhu cÇu híng thiÖn. cao thîng h¬n. …). cã quan hÖ tèt ®Ñp vµ biÕt g¾n bã cuéc sèng cña c¸ nh©n m×nh víi cuéc sèng cña mäi ngêi. .t×nh c¶m.xÊu. + §Æc trng gi¸o dôc cña v¨n häc lµ tõ con ®êng c¶m xóc tíi nhËn thøc. ®óngsai. lµm cho t©m hån con ngêi trë nªn lµnh m¹nh. tãm t¾t thµnh nh÷ng ý chÝnh.GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. gióp hä cã th¸i ®é vµ quan ®iÓm ®óng ®¾n vÒ cuéc sèng. … cña m×nh trong t¸c phÈm. .Gi¸ trÞ nhËn thøc lu«n lµ tiÒn ®Ò cña gi¸ trÞ gi¸o dôc. gióp cho hä biÕt ph©n biÖt ph¶i. VÝ dô (…). v× mét cuéc ®êi ngµy cµng tèt ®Ñp 154 . c¸i ®Ñp nªn nã gi¸o dôc mét c¸ch tù gi¸c. trong s¸ng. tù gi¸o dôc (kh¸c víi ph¸p luËt.V¨n häc gióp con ngêi biÕt yªu ghÐt ®óng ®¾n.V¨n häc h×nh thµnh trong con ngêi mét lÝ tëng tiÕn bé. khao kh¸t cuéc sèng tèt lµnh.Nhµ v¨n lu«n béc lé t tëng. tèt. §iÒu ®ã t¸c ®éng lín vµ cã kh¶ n¨ng gi¸o dôc ngêi ®äc.V¨n häc n©ng ®ì cho nh©n c¸ch con ngêi ph¸t triÓn.V¨n häc ®em ®Õn cho con ngêi nh÷ng bµi häc quý gi¸ vÒ lÏ sèng. . . nhËn xÐt. . b»ng c¸i thËt.

4. . lêi nãi.ThÕ giíi hiÖn thùc ®· cã s½n vÎ ®Ñp nhng kh«ng ph¶i ai còng cã thÓ nhËn biÕt vµ c¶m thô.Con ngêi lu«n cã nhu cÇu c¶m thô.V¨n häc ®i s©u miªu t¶ vÎ ®Ñp con ngêi (ngo¹i h×nh. cuéc ®êi. VÝ dô (…). lÞch sö. VÝ dô (…). Nhµ v¨n. thëng thøc c¸i ®Ñp.V¨n häc ®em ®Õn cho con ngêi nh÷ng vÎ ®Ñp mu«n h×nh. néi t©m.Gi¸ trÞ thÈm mÜ lµ kh¶ n¨ng cña v¨n häc cã thÓ ®em ®Õn cho con ngêi nh÷ng rung ®éng tríc c¸i ®Ñp (c¸i ®Ñp cuéc sèng vµ c¸i ®Ñp cña chÝnh t¸c phÈm). 5. VÝ dô (…).…).HS ®äc.GV nªu c©u hái: 3 gi¸ trÞ cña v¨n häc cã mèi quan hÖ víi nhau nh thÕ nµo? h¬n. 4. . .SGK).…) còng chÝnh lµ mét néi dung quan träng cña gi¸ trÞ thÈm mÜ. b×nh thêng vµ c¶ vÎ ®Ñp ®å sé. . VÝ dô (…).V¨n häc cã thÓ ph¸t hiÖn ra vÎ ®Ñp cña nh÷ng sù vËt rÊt nhá bÐ. k× vÜ. mu«n vÎ cña cuéc ®êi (thiªn nhiªn. cïng t¸c ®éng ®Õn ng155 . . VÝ dô (…). + Néi dung: . b»ng n¨ng lùc cña m×nh ®· ®a c¸i ®Ñp vµo t¸c phÈm mét c¸ch nghÖ thuËt. con ngêi. Mèi quan hÖ gi÷a c¸c gi¸ trÞ v¨n häc + 3 gi¸ trÞ cã mèi quan hÖ mËt thiÕt.GV nªu yªu cÇu: H·y nªu v¾n t¾t c¬ së xuÊt hiÖn vµ néi dung cña gi¸ trÞ thÈm mÜ vµ cho vÝ dô.hiÓu. Nªu vÝ dô cho tõng néi dung gi¸ trÞ thÈm mÜ.H×nh thøc ®Ñp cña t¸c phÈm (kÕt cÊu. nh÷ng hµnh ®éng. . ®Êt níc. t tëngt×nh c¶m. gióp ngêi ®äc võa c¶m nhËn ®îc c¸i ®Ñp cuéc ®êi võa c¶m nhËn ®îc c¸i ®Ñp cña chÝnh t¸c phÈm.GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. . tãm t¾t thµnh nh÷ng ý chÝnh. ng«n ng÷. 5. kh«ng t¸ch rêi. … ).Mét HS ®äc môc 3 (phÇn I. Gi¸ trÞ thÈm mÜ + C¬ së: . .

. häc . TiÕp nhËn trong ®êi sèng v¨n vµ 2 (phÇn II. .SGK). Ho¹t ®éng 2: Híng II. nh©n vËt. chÊt trong tiÕp nhËn l¾ng tai nghe tiÕng nãi cña t¸c gi¶.HS b»ng n¨ng lùc k¸i qu¸t. Gi¸ trÞ gi¸o dôc lµm s©u s¾c thªm gi¸ trÞ nhËn thøc.… lµm m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. cho t¸c phÈm tõ mét v¨n b¶n kh« khan biÕn thµnh mét thÕ giíi sèng ®éng. h×nh tîng.GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh mèi quan hÖ cña 3 gi¸ trÞ. liªn tëng. t©m trÝ ngêi ®äc nh»m biÕn v¨n b¶n thµnh thÕ giíi 156 . ®¾m ch×m trong thÕ giíi 2) Ph©n tÝch c¸c tÝnh nghÖ thuËt ®îc dùng lªn b»ng ng«n tõ. c¸i ®Ñp. cã hiÖu qu¶ cao nhÊt khi g¾n víi gi¸ trÞ thÈm mÜgi¸ trÞ t¹o nªn ®Æc trng cña v¨n häc. Kh«ng cã nhËn thøc ®óng ®¾n th× v¨n häc kh«ng thÓ gi¸o dôc ®îc con ngêi v× nhËn thøc kh«ng chØ ®Ó nhËn thøc mµ nhËn thøc lµ ®Ó hµnh ®éng.GV nhËn xÐt vµ nhÊn h×nh ¶nh. rung g×? ®éng víi nã. ëng thøc c¸i hay.GV nªu c©u hái: TiÕp nhËn v¨n häc lµ qu¸ tr×nh ngêi 1) TiÕp nhËn v¨n häc lµ ®äc hßa m×nh vµo t¸c phÈm. ch÷. tãm cña ngêi nghÖ sÜ s¸ng t¹o.hiÓu. + Gi¸ trÞ nhËn thøc lu«n lµ tiÒn ®Ò cña gi¸ trÞ gi¸o dôc. c¶m nhËn søc sèng cña tõng . tµi nghÖ .nªu kh¸i niÖm. B»ng trÝ tt¾t thµnh nh÷ng ý ëng tîng. Tuy nhiªn. suy nghÜ c¸ nh©n vµ tr×nh bµy. kinh nghiÖm sèng. TiÕp nhËn v¨n häc lµ ho¹t ®éng tÝch cùc cña c¶m gi¸c.HS ®äc.®äc kh¸m ph¸ ý nghÜa tõng cña c©u cã vÝ dô. hãa vµ b»ng c¶ t©m hån m×nh. ngêi ph©n tÝch tÝnh chÊt. Gi¸ trÞ thÈm mÜ khiÕn cho gi¸ trÞ nhËn thøc vµ gi¸ trÞ gi¸o dôc ®îc ph¸t huy. thv¨n häc.thiÖn.mÜ cña cha «ng). gi¸ trÞ nhËn thøc vµ gi¸ trÞ gi¸o dôc chØ cã thÓ ph¸t huy mét c¸ch tÝch cùc nhÊt.Mét HS ®äc môc 1 1. êi ®äc (kh¸i niÖm ch©n. TiÕp nhËn v¨n häc dÉn t×m hiÓu tiÕp nhËn v¨n häc. ®Çy søc cuèn hót. 1. vèn v¨n chÝnh.

ng«n tõ ®a nghÜa. + TÝnh ®a d¹ng. thËm chÝ cïng mét ngêi ë nhiÒu thêi ®iÓm cã nhiÒu kh¸c nhau trong c¶m thô. 2. a) Cã 3 cÊp ®é tiÕp nhËn v¨n häc: . tÝnh chñ ®éng. ngêi nãi vµ ngêi nghe. + Ph©n biÖt tiÕp nhËn vµ ®äc: tiÕp nhËn réng h¬n ®äc v× tiÕp nhËn cã thÓ b»ng truyÒn miÖng hoÆc b»ng kªnh thÝnh gi¸c (nghe). trong thÞ hiÕu thÈm mÜ lµm cho sù tiÕp nhËn mang ®Ëm nÐt c¸ nh©n. TÝnh chÊt tiÕp nhËn v¨n häc TiÕp nhËn v¨n häc thùc chÊt lµ mét qu¸ tr×nh giao tiÕp (t¸c gi¶ vµ ngêi tiÕp nhËn. ngêi bµy tá vµ ngêi chia sÎ. kinh nghiÖm. së thÝch.…) vµ ngêi tiÕp nhËn (tuæi t¸c. ®ång ®iÖu hoµn toµn lµ ®iÒu khã. tÝch cùc cña gêi tiÕp nhËn ®· lµm t¨ng thªm søc sèng cho t¸c phÈm. C¸c yÕu tè thuéc vÒ c¸ nh©n cã vai trß quan träng: n¨ng lùc. t×nh c¶m. tr×nh ®é häc vÊn.…). VÝ dô (…). tÝch cùc cña ngêi tiÕp nhËn. c¶m th«ng). ®¸nh gi¸. häc vÊn. gÆp gì. §iÒu nµy thÓ hiÖn ë 2 tÝnh chÊt c¬ b¶n sau: + TÝnh chÊt c¸ thÓ hãa. ChÝnh sù chñ ®éng. ngêi viÕt vµ ngêi ®äc. VÝ dô (…). 3. kh«ng thèng nhÊt: c¶m thô.Mét HS ®äc môc 3 3.nghÖ thuËt trong t©m trÝ m×nh. t©m tr¹ng. kinh nghiÖm sèng. V× vËy.GV nªu c©u hái: + CÊp ®é thø nhÊt: c¶m thô chØ tËp 157 . løa tuæi. ®¸nh gi¸ cña c«ng chóng vÒ mét t¸c phÈm rÊt kh¸c nhau.…TÝnh khuynh híng trong t tëng. Nguyªn nh©n ë c¶ t¸c phÈm (néi dung phong phó. thÞ hiÕu. h×nh tîng phøc t¹p.SGK). C¸c cÊp ®é tiÕp nhËn v¨n häc (phÇn II.

HS ®äc. toµn vÑn. Ho¹t ®éng 3: Híng III. c¸i ®Ñp. §©y lµ c¸ch tiÕp nhËn ®¬n gi¶n nhng kh¸ phæ biÕn. + CÊp ®é thø ba: c¶m thô chó ý ®Õn c¶ néi dung vµ h×nh thøc ®Ó thÊy ®îc c¶ gi¸ trÞ t tëng vµ gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña t¸c phÈm. c¸i ®óng. con ngêi. trung vµo néi dung cô thÓ. Bµi tËp 1: Cã ngêi cho Bµi tËp 1: gi¸ trÞ cao quý nhÊt + §©y chØ lµ c¸ch nãi ®Ó nhÊn cña v¨n ch¬ng lµ nu«i m¹nh gi¸ trÞ gi¸o dôc cña v¨n ch¬ng. + Kh«ng nªn suy diÔn tïy tiÖn. hay nãi nh + CÇn ®Æt gi¸ trÞ gi¸o dôc trong Th¹ch Lam lµ "lµm cho mèi quan hÖ kh«ng thÓ t¸ch rêi víi c¸c lßng ngêi ®îc trong gi¸ trÞ kh¸c. + TiÕp nhËn mét c¸ch chñ ®éng. b) §Ó tiÕp nhËn v¨n häc cã hiÖu qu¶ thùc sù.GV nhËn xÐt vµ nhÊn m¹nh nh÷ng ý c¬ b¶n. + TÝch lòy kinh nghiÖm. . tÝch cùc. + Tr©n träng t¸c phÈm. 158 . + CÊp ®é thø hai: c¶m thô qua néi dung trùc tiÕp ®Ó thÊy ®îc néi dung t tëng cña t¸c phÈm. s¹ch vµ phong phó h¬n". t×m c¸ch hiÓu t¸c phÈm mét c¸ch kh¸ch quan. néi dung trùc tiÕp cña t¸c phÈm.GV híng dÉn. ngêi tiÕp nhËn cÇn: + N©ng cao tr×nh ®é. dìng ®êi sèng t©m hån kh«ng cã ý xem nhÑ c¸c gi¸ trÞ kh¸c.a) Cã mÊy cÊp ®é tiÕp nhËn v¨n häc? b) Lµm thÕ nµo ®Ó tiÕp nhËn v¨n häc cã hiÖu qu¶ thùc sù? . tãm t¾t thµnh nh÷ng ý chÝnh (cã vÝ dô).hiÓu. s¸ng t¹o. Nãi nh vËy cã ®óng kh«ng? V× sao? Bµi tËp 2: Ph©n tÝch Bµi tËp 2: mét t¸c phÈm v¨n häc Tham kh¶o c¸c vÝ dô trong SGK vµ cô thÓ (tù chän) ®Ó trong bµi gi¶ng cña thÇy. gîi ý ®Ó HS tù lµm ë nhµ. . híng tíi c¸i hay. LuyÖn tËp dÉn luyÖn tËp.

. ph¬ng tiÖn d¹y häc . lÞch sö chøc tæng kÕt vÒ ph¸t triÓn cña tiÕng ViÖt vµ ®Æc nguån gèc. vÊn ®¸p . .HÖ thèng ho¸ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n tõ líp 10 ®Õn líp 12 vÒ lÞch sö. ®Æc ®iÓm lo¹i h×nh vµ c¸c phong c¸ch ng«n ng÷.ThiÕt kÕ bµi häc. Ph¬ng ph¸p d¹y häc HÖ thèng ho¸ kiÕn thøc. th¶o luËn . TiÕng viÖt: Tæng kÕt phÇn tiÕng viÖt: lÞch sö. b. s¸ch gi¸o viªn. C.lµm s¸ng tá c¸c gi¸ trÞ (hoÆc c¸c cÊp ®é) trong tiÕp nhËn v¨n häc. ViÖt vµ ®Æc ®iÓm cña lo¹i h×nh ng«n ng÷ ®¬n lËp. Bµi tËp 3: ThÕ nµo lµ Bµi tËp 3: c¶m vµ hiÓu trong tiÕp §©y lµ c¸ch nãi kh¸c vÒ c¸c cÊp ®é nhËn v¨n häc. ®Æc ®iÓm lo¹i h×nh vµ c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ a. lÞch sö ®iÓm cña lo¹i h×nh ng«n ng÷ ®¬n ph¸t triÓn cña tiÕng lËp.Tµi liÖu tham kh¶o. Môc tiªu bµi häc . hiÓu lµ cÊp ®é tiÕp nhËn lÝ tÝnh. Tæng kÕt vÒ nguån gèc.N©ng cao h¬n n÷a kÜ n¨ng sö dông TiÕng ViÖt phï hîp víi nh÷ng ®Æc ®iÓm lo¹i h×nh vµ tõng phong c¸ch ng«n ng÷. D. 159 .S¸ch gi¸o khoa. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. kh¸c nhau trong tiÕp nhËn v¨n häc: c¶m lµ cÊp ®é tiÕp nhËn c¶m tÝnh. .

. .TiÕng ViÖt trong thêi k× ®éc sau vµ sö dông c¸c h tõ. ng÷ ph¸p. .. Ho¹t ®éng 2: Tæ II.GV híng dÉn HS kÎ b¶ng vµ ®iÒn vµo nh÷ng th«ng tin ®· häc.TiÕng ViÖt trong thêi k× Ph¸p thuéc. s¾p ®Æt tõ theo thø tù tríc . C¸c HS kh¸c nhËn xÐt.HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ tr×nh bµy tríc líp.Hä: ng«n ng÷ Nam ¸.Nh¸nh: TiÕng ViÖt Mêng dông. Tæng kÕt vÒ phong c¸ch ng«n chøc tæng kÕt vÒ ng÷ v¨n b¶n phong c¸ch ng«n ng÷ v¨n b¶n.Dßng: M«n.TiÕng ViÖt trong thêi k× tõ sau c¸ch m¹ng th¸ng T¸m ®Õn nay.TiÕng ViÖt trong thêi k× dùng th¸i. tiÕng lµ ©m tiÕt. B¶ng «n tËp Nguån gèc vµ lÞch sö ph¸t §Æc ®iÓm cña lo¹i h×nh triÓn ng«n ng÷ ®¬n lËp a) Nguån gèc: TiÕng ViÖt thuéc: a) TiÕng lµ ®¬n vÞ c¬ së cña .GV híng dÉn HS kÎ b¶ng vµ ®iÒn vµo nh÷ng th«ng tin ®· häc.TiÕng ViÖt trong thêi k× B¾c biÓu thÞ ý nghÜa ng÷ ph¸p lµ thuéc vµ chèng B¾c thuéc. yÕu tè cÊu t¹o tõ. lËp tù chñ. . . vÒ mÆt sö . níc. tiÕng cã thÓ lµ tõ hoÆc chung. bæ sung.Khmer. b) C¸c thêi k× trong lÞch sö: b) Tõ kh«ng biÕn ®æi h×nh . .HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ tr×nh bµy tríc líp. VÒ mÆt ng÷ ©m. C¸c HS kh¸c nhËn xÐt. c) BiÖn ph¸p chñ yÕu ®Ó . 160 .

lêi kªu luËn. sinh. thiÕt nhËn. hiÖu . vÌ. dïng ®Ó lÖnh. héi b¸o c¸o. v¨n. ®Þnh. t¸i qu¶ng -C¸c kÕ bµi d¹y.C¸c v¨n b¶n b»ng. gi¸o chøng lêi nãi vÊn. b¹n bµi m«n khoa quyÕt. u -D¹ng sù. -§¬n. luËn. ®äc.… trong c¸c bµi b¸o. b×nh … häc: gi¸o -GiÊy -D¹ng pháng luËn.… trÞ. biÓ tho¹i) Phãng ng«n.… 161 . b¸o c¸o quyÕt tiÓu viÕt gäi. s¸ch phæ giÊy v¨n ph¸t … biÕn khoa khai häc) biÓu häc kÜ thuËt. B¶ng thø nhÊt: Tªn c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ vµ c¸c thÓ lo¹i v¨n b¶n tiªu biÓu cho tõng phong c¸ch. hß lo¹i lÜnh b¶n khoa häc ®Þnh. b¸o .bæ sung. chuyªn kh¶o.… (nhËt t. B¶n bè. v¨n (®éc chÝnh: .… khai.C¸c lo¹i v¨n -NghÞ lo¹i nãi ca. n.C¸c v¨n b¶n ph¸p kÝ. x· tr×nh.… b¶n tho¹i. nghÞ biªn chÝnh b¶n. thuyÕ TiÓu khoa häc. (trong b×nh c¸o. øc c¸ -KÞch ra: th -C¸c gi¶ng d¹y c¸c nghÞ nh©n. tiÓu thÞ. luËn. c¸c héi phª b×nh. phÈm.ThÓ -C¬ng . ®iÓm s¸ch.… th tõ. b¶n th¶o. håi … . kÝ. phæ biÕn chøng t¸c luËn tham khoa häc: chØ. PCNG PCNG PCNG PCNG PCNG PCNG sinh nghÖ b¸o chÝnh khoa häc hµnh ho¹t thuËt chÝ luËn chÝnh ThÓ -D¹ng -Th¬ .Ngoµi triÖu. chØ truyÖ tin. th«ng tiªu ®èi -Tuyªn luËn ¸n.… v¨n hiÖn c¸o.Tuyªn chuyªn s©u: th«ng t. b¶n. khoa. luËn c¸o. phÈm thêi sù.

. c«ng vô.TÝnh c«ng -TÝnh -TÝnh trcô thÓ h×nh t.B¶ng thø hai: Tªn c¸c phong c¸ch ng«n ng÷ vµ ®Æc trng c¬ b¶n cña tõng phong c¸ch PCNG PCNG PCNG PCNG PCNG PCNG sinh nghÖ b¸o chÝnh luËn khoa hµnh ho¹t thuËt chÝ häc chÝnh §Æc . mÉu. diÔn ®¹t vµ lÝ trÝ. -TÝnh thÓ -TÝnh suy luËn.khu«n ng -TÝnh îng. tÝnh truyÒn c¶m. kh¸i -TÝnh b¶n xóc. cö ®¹i diÖn tr×nh bµy vµ tham gia tranh luËn víi c¸c nhãm kh¸c. hãa. truyÒn -TÝnh . l«gÝc. x¸c ®Þnh phong c¸ch ng«n ng÷ vµ ®Æc ®iÓm ng«n ng÷ cña hai v¨n b¶n. . truyÒn phi c¸ hÊp c¶m. minh . ng¾n chÏ trong -TÝnh x¸c. kh¸i qu¸t. thÓ. l«gÝc. tÝnh c¸ thÓ hãa. LuyÖn tËp Bµi tËp 1: Hai phÇn v¨n b¶n ®Òu cã chung ®Ò tµi (tr¨ng) nhng ®îc viÕt víi hai phong c¸ch ng«n ng÷ kh¸c nhau: + PhÇn v¨n b¶n (a) ®îc viÕt theo phong c¸ch ng«n ng÷ khoa häc nªn ng«n ng÷ dïng thÓ hiÖn tÝnh trõu tîng. tÝnh lÝ trÝ. thuyÕt phôc. c¬ c¶m -TÝnh sù.TÝnh c¶m. tÝnh phi c¸ thÓ. c¸ thÓ -TÝnh c¸ gän. dÉn.GV yªu cÇu HS vËn dông kiÕn thøc ®Ó x¸c ®Þnh vµ ph©n tÝch.th«ng khai vÒ trõu t. tin thêi quan ®iÓm îng. + PhÇn v¨n b¶n (b) ®îc viÕt theo phong c¸ch ng«n ng÷ nghÖ thuËt nªn ng«n ng÷ dïng thÓ hiÖn tÝnh h×nh tîng.HS th¶o luËn theo nhãm häc tËp. sinh TÝnh -TÝnh ®éng. chÝnh trÞ.TÝnh chÆt qu¸t.SGK) III. Ho¹t ®éng 3: LuyÖn tËp Bµi tËp 1: So s¸nh hai phÇn v¨n b¶n (môc 4SGK). Bµi tËp 2: a) V¨n b¶n ®îc viÕt theo phong c¸ch 162 .TÝnh -TÝnh -TÝnh . Bµi tËp 2: §äc v¨n b¶n lîc trÝch (môc 5.

PhÇn chÝnh: néi dung quyÕt ®Þnh. c¨n cø. anh (chÞ) h·y viÕt mét tin ng¾n theo phong c¸ch b¸o chÝ (thÓ lo¹i b¶n tin) ®Ó ®a tin vÒ sù kiÖn ban hµnh v¨n b¶n. tæ chøc chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh. tæ chøc. Bµi kiÓm tra tæng hîp cuèi n¨m I.PhÇn ®Çu: quèc hiÖu. ng«n ng÷ hµnh chÝnh. thi hµnh quyÕt ®Þnh nµy. hä tªn (gãc ph¶i). c¬ cÊu phßng ban. .… + VÒ c©u: v¨n b¶n sö dông kiªÓu c©u thêng gÆp trong quyÕt ®Þnh (thuéc v¨n b¶n hµnh chÝnh): ñy ban nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi c¨n cø… c¨n cø… xÐt ®Ò nghÞ… quyÕt ®Þnh I… II… III… IV… V… VI… + VÒ kÕt cÊu: v¨n b¶n cã kÕt cÊu theo khu«n mÉu 3 phÇn: . QuyÕt ®Þnh ngoµi viÖc nªu râ chøc n¨ng.vµ thùc hiÖn c¸c yªu cÇu: a) X¸c ®Þnh phong c¸ch ng«n ng÷ cña v¨n b¶n. bµ TrÇn ThÞ T©m §an thay mÆt UBND thµnh phè Hµ Néi ®· kÝ quyÕt ®Þnh thµnh lËp B¶o hiÓm Y tÕ Hµ Néi. tªn quyÕt ®Þnh.… cßn quy ®Þnh ®Þa ®iÓm cho B¶o hiÓm Y tÕ Hµ Néi vµ c¸c c¸ nh©n. ngµy th¸nh n¨m. c¬ quan ra quyÕt ®Þnh. Môc tiªu cÇn ®¹t Gióp HS: 163 . c) §ãng vai mét phãng viªn b¸o hµng ngµy vµ gi¶ ®Þnh v¨n b¶n trªn võa ®îc kÝ vµ ban hµnh mét vµi giê tríc. b) Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm vÒ tõ ng÷. .HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ tr×nh bµy kÕt qu¶ tríc líp ®Ó th¶o luËn. quyÒn h¹n. nhiÖm vô.GV híng dÉn HS thùc hiÖn c¸c yªu cÇu trªn. . kÕt cÊu v¨n b¶n. c) Tin ng¾n: C¸ch ®©y chØ míi vµi tiÕng ®ång hå. luËt. n¬i nhËn (gãc tr¸i). b) Ng«n ng÷ ®îc sö dông trong v¨n b¶n cã ®Æc ®iÓm: + VÒ tõ ng÷: v¨n b¶n sö dông nhiÒu tõ ng÷ thêng gËp trong phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh nh: quyÕt ®Þnh. c©u v¨n.PhÇn cuèi: ch÷ kÝ. ban hµnh ®iÒu lÖ. . nghÞ ®Þnh 299/H§BT.

. b. phèi hîp c¶ tr¾c nghiÖm vµ tù luËn. + GV tù ra ®Ò vµ tæ chøc kiÓm tra trong 90 phót (2 tiÕt) víi nhiÒu phiªn b¶n ®Ò kh¸c nhau. Cã hai h×nh thøc tæ chøc: + Tæ chøc kiÓm tra tËp trung trong toµn trêng: HS ®îc xÕp phßng thi theo thø tù a. Chó ý. Lµm v¨n trong SGK Ng÷ v¨n 12. ph¸t biÓu tù do vµ c¸c bµi lµm v¨n sè 5. tr¸nh ra ®Ò qu¸ dÔ hoÆc qu¸ khã. Híng dÉn thùc hiÖn 1. Sè phËn con ngêi (S«-l«-khèp). mçi phßng thi 24 HS víi nhiÒu phiªn b¶n ®Ò kh¸c nhau. chñ yÕu ë tËp hai. Hµnh v¨n trong v¨n nghÞ luËn. 164 . GV híng dÉn HS «n tËp mét sè träng t©m sau: a) PhÇn v¨n gåm: + PhÇn v¨n häc ViÖt Nam: chñ yÕu lµ nh÷ng t¸c phÈm v¨n xu«i. Thùc hµnh vÒ hµm ý.BiÕt c¸ch vËn dông nh÷ng kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng Ng÷ v¨n ®· häc mét c¸ch tæng hîp.. KÜ n¨ng lµm bµi tr¾c nghiÖm vµ ®Ò tù luËn theo híng ph¸t huy tÝnh s¸ng t¹o. b) PhÇn tiÕng ViÖt: Nh©n vËt giao tiÕp. TiÕng ViÖt. VÒ néi dung kiÕn thøc KiÕn thøc cña c¶ ba phÇn trong ch¬ng tr×nh líp 12. c. ®¸nh gi¸ míi. 3) VÒ kÜ n¨ng. + PhÇn lÝ luËn v¨n häc. chó träng h¬n ë häc k× hai. 4) VÒ tæ chøc kiÓm tra. ph¶i b¸m s¸t yªu cÇu cña ch¬ng tr×nh vµ néi dung SGK. II. §Ò kiÓm tra tæng hîp cuèi n¨m. 2. sè 6. c) PhÇn lµm v¨n: Më bµi vµ kÕt bµi. Muèn vËy. toµn diÖn ®Ó ®¹t kÕt qu¶ tèt theo h×nh thøc kiÓm tra. ¤ng giµ vµ biÓn c¶ (Hª-ming-uª).N¾m v÷ng néi dung c¬ b¶n cña c¶ ba phÇn: V¨n. Phong c¸ch ng«n ng÷ hµnh chÝnh. l¹i lµ cuèi cÊp nªn ra ®Ò theo híng ®æi míi. kÞch vµ mét sè v¨n b¶n nhËt dông. dï ë h×nh thøc nµo. + PhÇn v¨n häc níc ngoµi: Thuèc (Lç TÊn). VÒ viÖc tæ chøc ra ®Ò GV (nhµ trêng) cã thÓ tù ra ®Ò hoÆc do cÊp qu¶n lÝ tæ chøc ra ®Ò riªng. kh«ng ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ tr×nh ®é HS. ®Ò kiÓm tra còng ph¶i cã ®ñ kh¶ n¨ng ®¸nh gi¸ mét c¸ch trung thùc chÊt lîng HS.

X©y dùng t×nh huèng truyÖn vµ kh¾c häa tÝnh c¸ch nh©n vËt. A.T¹o mµu s¾c d©n téc ®Ëm ®µ vµ x©y dùng t×nh huèng truyÖn.Mét t×nh huèng ®Æc biÖt: vui mµ téi nghiÖp.Ca ngîi con ngêi anh hïng. D. 165 . PhÇn I: Tr¾c nghiÖm (3 ®iÓm) C©u 1: §Æc ®iÓm nµo sau ®©y kh«ng ph¶i lµ biÓu hiÖn néi dung nh©n ®¹o cña truyÖn ng¾n Vî nhÆt (Kim L©n)? A.X©y dùng nh©n vËt vµ sö dông ng«n ng÷.TruyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n miªu t¶ sè phËn bi th¬ng cña ngêi n«ng d©n trong n¹n ®ãi n¨m 1945. B. D. Giíi thiÖu mét sè ®Ò vµ ®¸p ¸n tham kh¶o. C. §Ò. C.Kh¾c häa t©m lÝ nh©n vËt vµ x©y dùng t×nh huèng truyÖn. B. B.TruyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n kh«ng chØ miªu t¶ sè phËn bi th¬ng cña ngêi n«ng d©n trong n¹n ®ãi 1945 mµ cßn kh¼ng ®Þnh søc sèng k× diÖu cña hä. C.Miªu t¶ thiªn nhiªn hïng vÜ.TruyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n thÓ hiÖn niÒm kh¸t khao vÒ tæ Êm gia ®×nh vµ t×nh yªu th¬ng ®ïm bäc lÉn nhau cña nh÷ng ngêi n«ng d©n tríc c¸ch m¹ng. C©u 2: NhËn xÐt nµo sau ®©y nªu ®Çy ®ñ chñ ®Ò truyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n? A. B.T×nh th¬ng yªu gi÷a nh÷ng ngêi nghÌo khæ.NiÒm kh¸t khao tæ Êm gia ®×nh. C©u 4: CÊt sö thi trong Rõng xµ nu cña NguyÔn Trung Thµnh thÓ hiÖn ë nh÷ng yÕu tè nµo? A. C.Sè phËn bi th¶m cña ngêi n«ng d©n tríc c¸ch m¹ng th¸ng T¸m.Kh¾c häa t©m lÝ nh©n vËt vµ t¹o mµu s¾c d©n téc ®Ëm ®µ. mõng mµ võa tñi võa lo. D.TruyÖn ng¾n Vî nhÆt cña Kim L©n kÓ vÒ ngêi vî nhÆt ®îc cña anh Trµng. C©u 3: Thµnh c«ng chñ yÕu vÒ nghÖ thuËt cña truyÖn Vî chång A Phñ (T« Hoµi) thÓ hiÖn ë ph¬ng diÖn nµo? A.III.

166 .Cuéc ®Êu tranh bÊt khuÊt cña d©n lµng X« Man vµ c¸c d©n téc T©y Nguyªn.O Hen-ri. b¨n kho¨n nh Xu©n DiÖu. D.Sù bÊt lùc cña bom ®¹n ®Õ quèc MÜ. C©u 6: H×nh tîng rõng xµ nu trong truyÖn ng¾n cïng tªn cña NguyÔn Trung Thµnh cã ý nghÜa tîng trng g×? A.Sai. C©u 8: Sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt ®îc biÓu hiÖn ë nh÷ng ph¬ng diÖn nµo? A.Hª-ming-ªu C. t×nh c¶m. sö dông giäng ®iÖu vµ ng«n ng÷. c¸ch diÔn ®¹t kh«ng quen thuéc víi tiÕng ViÖt. r¹o rùc.ChuÈn mùc trong viÖc dïng tõ.Kh«ng dïng nhiÒu tõ vay mîn. trong s¸ng nh NguyÔn Nhîc Ph¸p. ®Æt c©u vµ dùng ®o¹n. tÝnh lÞch sù v¨n hãa trong lêi nãi. k× dÞ nh ChÕ Lan Viªn… vµ thiÕt tha.TÝnh chuÈn mùc. kh«ng lai c¨ng pha t¹p.BiÓu hiÖn néi dung t tëng. B.D. x©y dùng cèt truyÖn vµ nh©n vËt. quª mïa nh NguyÔn BÝnh. m¬ mµng nh Lu Träng L.Søc sèng vµ phÈm chÊt tèt ®Ñp cña d©n lµng X« Man vµ c¸c d©n téc T©y Nguyªn. C©u 7: T¸c gi¶ ¤ng giµ vµ biÓn c¶ lµ ai? A. Cha bao giê ngêi ta thÊy xuÊt hiÖn cïng mét lóc mét hån th¬ réng më nh ThÕ L÷. m¹ch l¹c trong viÖc biÓu hiÖn néi dung t tëng.§óng. D. t×nh c¶m mét c¸ch s¸ng râ vµ m¹ch l¹c. ¶o n·o nh Huy CËn.M¸c Tu-ªn." ®óng hay sai? A. B. C©u 9: §o¹n v¨n sau cã nh÷ng ®Æc s¾c g× vÒ diÔn ®¹t? T«i quyÕt r»ng trong lÞch sö thi ca ViÖt Nam cha bao giê cã mét thêi ®¹i phong phó nh thêi ®¹i nµy. B. C©u 5: NhËn ®Þnh: "Hµnh tr×nh s¸ng t¸c cña nhµ v¨n NguyÔn Minh Ch©u chia lµm hai giai ®o¹n víi hai thiªn híng râ rÖt: tr÷ t×nh l·ng m¹n vµ c¶m høng vÒ thÕ sù víi nh÷ng vÊn ®Ò ®¹o ®øc vµ triÕt häc. C.Søc sèng tuyÖt vêi cña thiªn nhiªn ViÖt Nam. C.Lùa chän chñ ®Ò.Gi¾c L©n-®¬n. hïng tr¸ng nh Huy Th«ng. sù s¸ng râ. D. B.

D. råi dÇn dÇn bÇm l¹i. B.Sö dông nhiÒu kiÓu c©u.LuËn cø m©u thuÉn.LuËn cø kh«ng ®Çy ®ñ. mçi gµy næ ra 12 cuéc chiÕn tranh.LuËn cø kh«ng chÝnh x¸c. cßn ®Õn n¨m 80 th× c¶ th¶y næ ra cha ®Õn 10 cuéc. v¨n viÕt giµu h×nh ¶nh. Con sè nµy nªu ra kh«ng chÝnh x¸c. B. hoÆc nöa ®ªm vµ trë gµ g¸y.LÆp có ph¸p. C. liÖt kª. ®éc ®¸o.LuËn cø kh«ng tiªu biÓu. liÖt kª. mçi ngµy cã 12 cuéc chiÕn x¶y ra. ®iÖp cÊu tróc. bao gåm c¸c cuéc chiÕn tranh quèc tÕ hay néi chiÕn nhá. hoÆc ®øng bãng vµ sÈm tèi. trµn trÒ. (NguyÔn Trung Thµnh.Dïng tõ chÝnh x¸c. ®æ µo µo nh nmét trËn b·o. D. D. Chóng nã b¾n ®· thµnh lÖ. liÖt kª. Sù thËt lµ nh÷ng n¨m 60. ®en vµ ®Æc quyÖn l¹i thµnh tõng côc m¸u lín. Thi nh©n ViÖt Nam) A. ë chç vÕt th¬ng.ViÕt v¨n giµu h×nh ¶nh. phÐp ®iÖp tõ.Sö dông phÐp ®iÖp tõ. HÇu hÕt ®¹n ®¹i b¸c ®Òu r¬i vµo ngän ®åi xµ nu c¹nh con n¬c lín. ®iÖp cÊu tróc.Dïng tõ chÝnh x¸c.LÆp có ph¸p. C. chªm xen. Xin hái mäi ngêi. ®ã lµ tr¹ng th¸i hßa b×nh hay kh«ng? Bªn ®èi lËp ®· b¸c l¹i: Tõ 1945 ®Õn nay. hoÆc buæi s¸ng sím vµ xÕ chiÒu.Hoµi Ch©n. C. 167 .Rõng xµ nu) A. chªm xen. §iÒu nµy ch¼ng nãi lªn mét xu thÕ hßa b×nh hay sao? A. th¬m ngµo ng¹t. mçi ngµy hai lÇn. B.LiÖt kª. C©u 11: §äc ®o¹n trÝch sau vµ cho biÕt t¹i sao lËp luËn ®a ra l¹i bÞ phe ®èi lËp b¸c l¹i? Dùa vµo sè liÖu thèng kª tõ n¨m 1945 ®Õn nay. nhùa øa ra. long lanh n¾ng hÌ gay g¾t.(Hoµi Thanh. ®éc ®¸o sö dông phÐp liÖt kª. C¶ rõng xµ nu hµng v¹n c©y kh«ng cã c©y nµo kh«ng bÞ th¬ng. Cã nh÷ng c©y bÞ chÆt ®øt ngang nöa th©n m×nh. sö dông biÖn ph¸p liÖt kª. C©u 10: §o¹n v¨n sau ®©y sö dông phÐp tu tõ nµo? Lµng ë trong tÇm ®¹i b¸c cña ®ån giÆc. tæng céng ®· næ ra kho¶ng 30 cuéc chiÕn tranh.

25 ®iÓm) C©u 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 1 1 0 1 2 §¸p ¸n ®óng C B A D A D B D C C B D PhÇn II: Tù luËn (7 ®iÓm) §Ò 1: C©u 1: + Yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc: PhÇn TiÓu dÉn bµi Thuèc (Lç TÊn).LuËn cø m©u thuÉn. C. L¹i cã c¶nh ®¸m cíi. §Ò 2: C©u 1: Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ Hª-ming-uª vµ tiÓu thuyÕt ¤ng giµ vµ biÓn c¶. C©u 2: Ph©n tÝch t×nh huèng truyÖn Vî nhÆt cña Kim L©n tõ ®ã nªu lªn gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm. A. Bµ cô TÝ chÕt v× mét b÷a no.C©u 12: LËp luËn sau m¾c lçi g×? Nam Cao viÕt nhiÒu vÒ n«ng th«n.LuËn cø kh«ng phï hîp víi kÕt luËn. nhng cíi ®Ó ch¹y ®ãi. C©u 2: Ph©n tÝch nh©n vËt MÞ trong truyÖn ng½n Vî chång A Phñ (T« Hoµi) ®Ó thÊy ®îc gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c cña t¸c phÈm. L·o H¹c ¨n b¶ chã tù tö ®Ó tr¸nh ®ãi. D. tøc lµ mét kiÓu chÕt v× qu¸ ®ãi. giíi thiÖu vÒ Lç TÊn vµ giíi thiÖu vÒ truyÖn ng¾n Thuèc. t¸c phÈm vµ t×nh huèng truyÖn: 168 . B. Anh cu Phóc chÕt lÆng trong xã nhµ Èm ít tríc nh÷ng ®«i m¾t "d¹i ®i v× ®ãi" cña hai ®øa con. + Yªu cÇu h×nh thøc: Mét bµi viÕt ng¾n cã hai phÇn.mçi c©u ®óng ®îc 0. C©u 2: Bµi viÕt cÇn ®¶m b¶o nh÷ng ý c¬ b¶n sau: 1) Giíi thiÖu t¸c gi¶. B. PhÇn II: Tù luËn (7 ®iÓm) §Ò 1: C©u 1: Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ Lç TÊn vµ truyÖn ng¾n Thuèc. §¸p ¸n PhÇn I: Tr¾c nghiÖm (3 ®iÓm.LuËn cø kh«ng tiªu biÓu.KÕt luËn kh«ng râ rµng.

. + ViÖc Trµng lÊy vî lµ mét t×nh huèng bÊt ngê . + C¸i ®ãi bãp mÐo c¶ nh©n c¸ch. th« lç. th«. + C¸i ®ãi khiÕn cho h¹nh phóc thËt máng manh.. Trµng. víi "ngêi". t¸c phÈm thÓ hiÖn gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c. thª l¬ng. 4) Gi¸ trÞ hiÖn thùc: t×nh c¶nh thª th¶m cña con ngêi trong n¹n ®ãi + C¸i ®ãi dån ®uæi con ngêi. 169 . 5) Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: + T×nh ngêi cao ®Ñp thÓ hiÖn qua c¸ch ®èi xö víi nhau cña c¸c nh©n vËt. . + Bèi c¶nh n¹n ®ãi khñng khiÕp n¨m 1945 mµ kÕt qu¶ lµ h¬n hai triÖu ngêi chÕt.Bµ cô Tø còng hÕt søc ng¹c nhiªn . + C¸i chÕt hiÖn h×nh trong t¸c phÈm t¹o nªn mét kh«ng khÝ ¶m ®¹m. §ã lµ mét t×nh huèng ®éc ®¸o + ë Trµng héi tô nhiÒu yÕu tè khiÕn nguy c¬ "Õ" vî rÊt cao (Ngo¹i h×nh xÊu. tÝnh t×nh cã phÇn kh«ng b×nh thêng. . + Trµng lÊy vî lµ lÊy cho m×nh thªm mét tai häa (theo l« gÝc tù nhiªn). .C¶ xãm ngô c ng¹c nhiªn.Trµng lÊy vî theo kiÓu "nhÆt" ®îc.N¹n ®ãi n¨m 1945 ®· ®i vµo nhiÒu trang viÕt cña c¸c nhµ v¨n. . nhµ nghÌo. ¨n nãi céc c»n.NÕu kh«ng ph¶i n¨m ®ãi khñng khiÕp th× "ngêi ta" kh«ng thÌm lÊy mét ngêi nh Trµng. ®i lµm thuª nu«i m×nh vµ mÑ giµ. Qua t×nh huèng truyÖn. nhµ th¬ trong ®ã cã Vî nhÆt cña Kim L©n.Vî nhÆt x©y dùng t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o. nh©n vËt chÝnh cña t¸c phÈm "nhÆt" ®îc vî.Kim L©n lµ nhµ v¨n mét lßng mét d¹ ®i vÒ víi "®Êt". Nh÷ng ngêi sèng lu«n bÞ c¸i chÕt ®e däa. víi "thuÇn hËu nguyªn thñy" cña cuéc sèng n«ng th«n. 3) Trong bèi c¶nh Êy.B¶n th©n Trµng cã vî råi vÉn cßn " ngê ngî". + T×nh huèng truyÖn bÊt ngê nhng rÊt hîp lÝ . 2) Bèi c¶nh x©y dùng t×nh huèng truyÖn. ph¸t xÝt. c¸i chÕt ®eo b¸m). téi nghiÖp.Trµng rÊt tr©n träng ngêi "vî nhÆt" cña m×nh. + Vî nhÆt cã søc tè c¸o m¹nh mÏ téi ¸c cña bän thùc d©n. n¹n ®ãi ®e däa.

mét ngêi giµ l¹i lu«n miÖng nãi vÒ ngµy mai víi nh÷ng dù ®Þnh thiÕt thùc t¹o niÒm tin cho d©u con vµo mét cuéc sèng tèt ®Ñp. . C©u 2: Bµi viÕt cÇn ®¶m b¶o nh÷ng ý c¬ b¶n sau: 1) Giíi thiÖu ®«i nÐt vÒ nhµ v¨n T« Hoµi.§o¹n kÕt t¸c phÈm víi h×nh ¶nh l¸ cê ®á vµ ®oµn ngêi ph¸ kho thãc NhËt. .MÞ chØ cßn lµ mét c«ng cô.MÞ lµ mét ngêi con hiÕu th¶o.mét th©n phËn qu¸ nghiÖt ng·. kh«ng kh¸t väng. . §Ò 2 C©u 1: + Yªu cÇu vÒ néi dung kiÕn thøc: PhÇn TiÓu dÉn bµi ¤ng giµ vµ biÓn c¶ (Hª-ming-uª).MÞ trÎ ®Ñp.MÞ ®au ®ín.Thiªn chøc. lµm d©u ®îc ®¸nh thøc n¬i ngêi "vî nhÆt" .. + Con ngêi hu«n híng ®Õn sù sèng vµ lu«n hi väng.Bµ cô Tø. tËp truyÖn T©y B¾c vµ truyÖn ng¾n Vî chång A Phñ. ph¶n kh¸ng.C¶m høng cña t¸c gi¶: xãt th¬ng. uÊt øc. thËm chÝ kh«ng cßn biÕt khæ ®au. . MÞ v« c¶m.mét th©n phËn ®au khæ. bæn phËn lµm vî.… .T×nh yªu th¬ng con cña bµ cô Tø. h¹nh phóc.MÞ cã kh¸t väng t×nh yªu.mét con ngêi bÞ xÕp lÉn víi nh÷ng vËt v« tri gi¸c (t¶ng ®¸. . tµu ngùa.…). yªu ®êi. . giíi thiÖu vÒ Hª-ming uª vµ giíi thiÖu vÒ tiÓu thuyÕt ¤ng giµ vµ biÓn c¶. mét con vËt biÕt chÞu sù sai khiÕn. Ðo le. tin tëng ë t¬ng lai: . 170 . + Yªu cÇu h×nh thøc: Mét bµi viÕt ng¾n cã hai phÇn. 3) Ph©n tÝch nh©n vËt MÞ: + §o¹n giíi thiÖu: "Ai ë xa vÒ …" MÞ xuÊt hiÖn kh«ng ph¶i ë phÝa ch©n dung ngo¹i h×nh mµ ë phÝa th©n phËn. c¶m xóc. + MÞ tõ khi bÞ b¾t lµm con d©u g¹t nî nhµ Thèng lÝ: . + MÞ tríc khi bÞ b¾t lµm con d©u g¹t nî nhµ Thèng lÝ: .Trµng lÊy vî lµ ®Ó duy tr× sù sèng.MÞ bÞ tª liÖt dÇn vÒ ý thøc. Giíi thiÖu nh©n vËt MÞ vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm.

rîu (MÞ ngöa cæ uèng õng ùc tõng b¸t mét).Phª ph¸n gay g¾t bän chóa ®Êt phong kiÕn miÒn nói.Sù t¸c ®éng cña hoµn c¶nh: kh«ng khÝ mïa xu©n (thiªn nhiªn.+ Søc trçi dËy cña MÞ: . t©m t.Nh÷ng ngµy ®Çu MÞ tá ra v« c¶m.Nh÷ng chuyÓn biÕn trong t©m hån MÞ: MÞ nhí l¹i qu¸ khø. . . nhiÒu khi lµ tiÒm thøc chËp chên. ®Æc biÖt lµ tiÕng s¸o gäi b¹n (t¸c gi¶ dông c«ng miªu t¶ tiÕng s¸o nh mét thñ ph¸p nghÖ thuËt lay tØnh t©m hån MÞ).Ngîi ca nh÷ng g× tèt ®Ñp. c¶nh sinh ho¹t). dïng thñ ph¸p lÆp l¹i cã chñ ý mét sè nÐt ch©n dung g©y Ên tîng s©u ®Ëm). quÊn l¹i tãc. . víi tay lÊy chiÕc v¸y hoa. .… Tr¶ bµi kiÓm tra tæng hîp cuèi n¨m a.Rót ®îc kinh nghiÖm bæ Ých ®Ó chuÈn bÞ tèt cho kú thi tèt nghiÖp THPT. 171 . MÞ muèn chÕt.Khi nh×n thÊy dßng níc m¾t cña A Phñ. vïng bíc ®i.C¶m th«ng s©u s¾c ®èi víi ngêi d©n. 3) Gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c cña t¸c phÈm: . Môc tiªu bµi häc . .MÞ vïng ch¹y theo A Phñ. tr©n träng. ®Ò cao nh÷ng kh¸t väng chÝnh ®¸ng cña con ngêi. . kh¸t sèng trë l¹i. . dßng ý nghÜ.MÞ c¾t d©y trãi cho A Phñ. niÒm ham sèng. mét hµnh ®éng võa tù ph¸t võa tù gi¸c. ®Æc biÖt lµ søc sèng tiÒm tµng cña nh÷ng con ngêi chÞu nhiÒu ®au khæ bÊt h¹nh. cã c¸ tÝnh ®Ëm nÐt (víi MÞ. c¶m xóc trong MÞ sèng l¹i.Ph¸t hiÖn vµ bæ sung nh÷ng mÆt cßn yÕu vÒ kiÕn thøc vµ kü n¨ng. Nh©n vËt sinh ®éng. ®Æc biÖt t¸c gi¶ cã tµi miªu t¶ t©m lÝ. t¸c gi¶ Ýt miªu t¶ hµnh ®éng.Tõ nh÷ng chuyÓn biÕn trong t©m hån ®Õn hµnh ®éng: bá thªm mì vµo ®Üa dÇu.ChØ ra con ®êng gi¶i phãng ngêi lao ®éng cã cuéc ®êi t¨m tèi vµ sè phËn thª th¶m. .… + Hµnh ®éng cëi trãi cho A Phñ: . . 4) NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt.

VÒ kiÕn thøc.Nh÷ng u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm chung. . tù ®¸nh gi¸ b¶n th©n.Nh÷ng u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm riªng. rót kinh nghiÖm. III.HS th¶o luËn. Rót kinh nghiÖm . X©y dùng dµn bµi cho ®Ò tù luËn Néi dung cÇn ®¹t theo ®óng ®¸p ¸n cña ®Ò kiÓm tra (tham kh¶o bµi so¹n Bµi kiÓm tra tæng hîp cuèi n¨m). ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ GV c¨n cø vµo kÕt qu¶ chÊm ®Ó nhËn xÐt Ho¹t ®éng II: Rót kinh nghiÖm . .Trao ®æi bµi cho nhau ®Ó th¶o luËn. «n tËp v¨n häc A. ®æi bµi cho nhau ®Ó th¶o luËn. tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Ho¹t ®éng 1: NhËn xÐt. s¸ch gi¸o viªn .Ph¸t hiÖn vµ söa ch÷a c¸c lçi trong bµi. chèt l¹i c¸c kiÕn thøc. bµy tá ý kiÕn.Gi¸o viªn tæng kÕt c¸c kinh nghiÖm lµm bµi kiÓm tra tæng hîp. GV vµ HS cïng x©y dùng thµnh dµn bµi chi tiÕt trªn b¶ng. . . D. Néi dung cÇn ®¹t I. kÜ n¨ng c¬ b¶n. Ph¬ng ph¸p d¹y häc . . ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ NhËn xÐt c¸c néi dung sau: .C¸ nh©n xem kÜ toµn bµi.GV tr¶ bµi.VÒ kÜ n¨ng.ThiÕt kÕ bµi häc C. Môc tiªu bµi häc 172 .Bµi lµm cña HS . . NhËn xÐt.b.Tr×nh bµy nh÷ng kinh nghiÖm vÒ lµm mét bµi kiÓm tra tæng hîp. ph¬ng tiÖn thùc hiÖn . ph©n tÝch sai sãt vµ kh¼ng ®Þnh c©u tr¶ lêi ®óng. Ho¹t ®éng 3: X©y dùng dµn bµi cho ®Ò tù luËn. .S¸ch gi¸o khoa.HS xem l¹i bµi. II. .

B.. Vî nhÆt (Kim L©n) vµ Vî chång kh¸c nhau vÒ sè phËn A Phñ (T« Hoµi) vµ c¶nh ngé cña ngêi Vî nhÆt Vî chång A d©n lao ®éng trong Phñ c¸c t¸c phÈm Vî nhÆt Sè T×nh c¶nh Sè phËn bi (Kim L©n) vµ Vî chång phËn thª th¶m cña th¶m cña ngA Phñ (T« Hoµi). «n tËp mét c¸ch cã hÖ thèng nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ v¨n häc ViÖt Nam (truyÖn vµ kÞch tõ c¸ch m¹ng th¸ng 8 – 1945 ®Õn cuèi thÕ kû XX) vµ v¨n häc níc ngoµi ®· häc trong SGK ng÷ v¨n líp 12 tËp II . nhÊn m¹nh nh÷ng ®iÓm cÇn thiÕt. Ph¬ng ph¸p d¹y häc . tiªu biÓu + N¾m ®îc chñ ®Ò. s¸ch gi¸o viªn . ¤n tËp v¨n häc viÖt nam chøc «n tËp v¨n häc ViÖt Nam 1. vËn dông mét c¸ch linh ho¹t vµ s¸ng t¹o nh÷ng kiÕn thøc ®ã. trao ®æi. Ph©n vµ ngêi d©n lao êi d©n miÒn tÝch nÐt ®Æc s¾c c¶nh ®éng trong nói T©y B¾c trong t tëng nh©n ®¹o ngé n¹n ®ãi n¨m díi ¸ch ¸p bøc. .ThiÕt kÕ bµi häc.Híng dÉn HS th¶o luËn.RÌn n¨ng lùc ph©n tÝch v¨n häc theo tõng cÊp ®é : t¸c phÈm... ng«n ng÷ v¨n häc . néi dung chÝnh ®Æt ra trong t¸c phÈm .S¸ch gi¸o khoa. ph¬ng tiÖn thùc hiÖn .Tæng kÕt. . tr×nh bµy.GV Híng dÉn HS chuÈn bÞ ë nhµ theo hÖ thèng c©u hái trong SGK. hoµn c¶nh s¸ng t¸c cña tõng t¸c phÈm + Tãm t¾t cèt truyÖn + Häc thuéc mét sè ®o¹n v¨n hay. D..Ngoµi ra «n l¹i c¸c t¸c phÈm trªn c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n sau : + Giíi thiÖu t¸c gi¶. h×nh tîng. cña 1945. Nh÷ng ph¸t hiÖn 1. . tiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t vµ trß Ho¹t ®éng 1: Tæ I. gãp ý trªn líp.Tµi liÖu tham kh¶o C. cña mçi t¸c phÈm. Gi¸o viªn tæng kÕt. bãc lét cña 173 .

C¸c t¸c phÈm Rõng xµ nu cña NguyÔn Trung Thµnh. + Muèn con ngêi tho¸t ra khái c¶nh ®au khæ. HS ph¸t biÓu tõng khÝa c¹nh. c¨m thï giÆc. H·y so s¸nh ®Ó lµm râ nh÷ng kh¸m ph¸. T t. man rî cÇn cã nh÷ng gi¶i ph¸p thiÕt thùc chø kh«ng 174 bän phong kiÕn tríc c¸ch m¹ng. Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi CÇn so s¸nh trªn mét sè ph¬ng diÖn tËp trung thÓ hiÖn chñ nghÜa anh hïng c¸ch m¹ng: + Lßng yªu níc. + Nh÷ng nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ thuËt thÓ hiÖn: nghÖ thuËt kÓ chuyÖn. s¸ng t¹o riªng cña tõng t¸c phÈm trong viÖc thÓ hiÖn chñ ®Ò chung ®ã.. (GV híng dÉn HS so s¸nh trªn mét sè ph¬ng diÖn.. nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt..Ngîi ca t×nh ëng ngêi cao nh©n ®Ñp. Rõng xµ nu cña NguyÔn Trung Thµnh. kh¸t ®¹o väng sèng vµ cña hi väng vµo t¸c mét t¬ng lai phÈm t¬i s¸ng. bÊt khuÊt chèng kÎ thï x©m lîc. 2. HS suy nghÜ vµ ph¸t biÓu). t×nh c¶m cao ®Ñp.(GV híng dÉn HS lËp b¶ng so s¸nh. ChiÕc thuyÒn ngoµi xa cña NguyÔn Minh Ch©u Quan niÖm nghÖ thuËt cña NguyÔn Minh Ch©u ®îc göi g¾m qua truyÖn ng¾n ChiÕc thuyÒn ngoµi xa rÊt phong phó vµ s©u s¾c: + Cuéc sèng cã nh÷ng nghÞch lÝ mµ con ngêi buéc ph¶i chÊp nhËn. ®i theo c¸ch m¹ng. GV nhËn xÐt vµ hoµn chØnh b¶ng so s¸nh) con ngêi 2. . t¨m tèi. Ngîi ca søc sèng tiÒm tµng cña con ngêi vµ con ®êng hä tù gi¶i phãng. + §êi sèng t©m hån. nghÖ thuËt x©y dùng h×nh tîng vµ nh÷ng chi tiÕt nghÖ thuËt giµu ý nghÜa. "sèng chung" víi nã. Nh÷ng ®øa con trong gia ®×nh cña NguyÔn Thi ®Òu viÕt vÒ chñ nghÜa anh hïng c¸ch m¹ng. 3. HS th¶o luËn vµ ph¸t biÓu ý kiÕn) 3. Quan niÖm nghÖ thuËt cña NguyÔn Minh Ch©u ®îc göi g¾m qua truyÖn ng¾n ChiÕc thuyÒn ngoµi xa? (GV gîi cho HS nhí l¹i bµi häc. + Tinh thÇn chiÕn ®Êu kiªn cêng.

x¸c anh hµng thÞt cêi nh¹o Tr¬ng Ba. ®¹o ®øc ®èi víi b¶n n¨ng cña con ngêi. ph¶i chØ lµ thiÖn chÝ hoÆc c¸c lÝ thuyÕt ®Ñp ®Ï nhng xa rêi thùc tiÔn. kh¾c s©u nh÷ng ý c¬ b¶n). b¶n th©n Tr¬ng Ba v« cïng ®au khæ. + Tr¬ng Ba b©y giê kh«ng cßn lµ Tr¬ng Ba ngµy tríc. 2) Ph©n tÝch th¸i ®é. Khi quan s¸t tõ "ngoµi xa". mçi nhãm chuÈn bÞ mét ý®¹i diÖn nhãm ph©n tÝch. + Nhan ®Ò ChiÕc thuyÒn ngoµi xa gièng nh mét gîi ý vÒ kho¶ng c¸ch. Chñ nghÜa nh©n ®¹o trong nghÖ thuËt kh«ng thÓ xa l¹ víi sè phËn cô thÓ cña con ngêi. thùc sù hiÓu con ngêi th× míi cã nh÷ng s¸ng t¹o nghÖ thuËt cã gi¸ trÞ ®Ých thùc gãp phÇn c¶i t¹o cuéc sèng. vÒ cù li nh×n ng¾m ®êi sèng mµ ngêi nghÖ sÜ cÇn coi träng. t©m tr¹ng cña Hån Tr¬ng Ba trong cuéc ®èi tho¹i víi §Õ ThÝch vµ quyÕt ®Þnh cuèi cïng cña Hån Tr¬ng Ba ®Ó rót ra chñ ®Ò. da hµng thÞt cña Lu Quang Vò CÇn tËp trung ph©n tÝch nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n sau: 1) Ph©n tÝch hoµn c¶nh trí trªu cña Hån Tr¬ng Ba qua ®éc tho¹i néi t©m. Ph©n tÝch ®o¹n trÝch vë kÞch Hån Tr¬ng Ba. GV nhËn xÐt. ®èi tho¹i víi c¸c nh©n vËt ®Æc biÖt lµ ®èi tho¹i víi x¸c anh hµng thÞt. NghÖ thuËt mµ kh«ng v× cuéc sèng con ngêi th× nghÖ thuËt pháng cã Ých g×. ý nghÜa t tëng cña ®o¹n trÝch nãi riªng vµ vë kÞch nãi chung. da hµng thÞt cña Lu Quang Vò ®Ó lµm râ sù chiÕn th¾ng cña l¬ng t©m. phò phµng. + Tr¬ng Ba b©y giê vông vÒ. (GV ®Þnh híng cho HS nh÷ng ý chÝnh cÇn ph©n tÝch vµ giao viÖc cho c¸c nhãm. Ngêi nghÖ sÜ khi thùc sù sèng víi cuéc sèng. ngêi nghÖ sÜ sÏ kh«ng thÓ thÊy hÕt nh÷ng m¶ng tèi. th« lç. + Mäi ngêi xãt xa tríc t×nh c¶nh cña Tr¬ng Ba. §o¹n trÝch vë kÞch Hån Tr¬ng Ba. 4. 175 . nh÷ng gãc khuÊt. d»n vÆt.4.

kh«ng phËn con ngêi.phËn cña tõng con ngêi cô thÓ sau l«-khèp. ý nghÜa t tëng vµ + ý nghÜa t tëng: ®Æc s¾c nghÖ thuËt Sè phËn con ngêi cña S«-l«-khèp ®· cña truyÖn ng¾n Sè khiÕn ta suy nghÜ nhiÒu h¬n ®Õn sè phËn con ngêi cña S«. + QuyÕt ®Þnh cuèi cïng cña Hån Tr¬ng Ba: xin cho cu TÞ sèng vµ m×nh chÕt h¼n. Sè phËn biÓu) con ngêi kh¼ng ®Þnh søc m¹nh cña lßng nh©n ¸i. nghÞ lùc con ngêi. + C¸i chÕt cña cu TÞ vµ nh÷ng h×nh dung cña Hån Tr¬ng Ba khi Hån nhËp vµo x¸c cu TÞ. ®¸nh gi¸ chiÒu s©u triÕt lÝ vµ ý nghÜa t tëng cña vë kÞch: sù chiÕn th¾ng cña l¬ng t©m. 3) Tæng hîp nh÷ng ®iÒu ®· ph©n tÝch. + §Æc s¾c nghÖ thuËt: Sè phËn con ngêi cã søc rung c¶m v« h¹n cña chÊt tr÷ t×nh s©u l¾ng. Ho¹t ®éng 2: Tæ II. tinh thÇn tr¸ch nhiÖm. Tõ ®ã mµ viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t tin yªu h¬n ®èi víi con ngêi.+ Cuéc ®èi tho¹i víi §Õ ThÝch. Nhµ v¨n ®· s¸ng t¹o ra h×nh thøc tù sù 176 . ®¹o ®øc ®èi víi b¶n n¨ng cña con ngêi. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã sÏ n©ng ®ì con ngêi vît lªn sè phËn. HS lµm con ngêi sau chiÕn tranh. ¤n tËp v¨n häc Níc ngoµi chøc «n tËp v¨n häc 1. chiÕn tranh. Sè phËn con ngêi cña S«-l«Níc ngoµi khèp 1. ®Æc biÖt lêi tho¹i mang ý nghÜa t tëng cña t¸c phÈm. T¸c phÈm ®· kh¼ng (GV yªu cÇu HS xem l¹i ®Þnh mét c¸ch viÕt míi vÒ chiÕn phÇn tæng kÕt bµi Sè tranh: kh«ng nÐ tr¸nh mÊt m¸t. trªn c¬ say víi chiÕn th¾ng mµ biÕt c¶m nhËn së ®ã ®Ó ph¸t biÓu chia sÎ nh÷ng ®au khæ tét cïng cña thµnh 2 ý lín.ý nghÜ nh©n v¨n cña quyÕt ®Þnh Êy.

. trªn c¬ së ®ã ®Ó th¶o luËn. ý nghÜa biÓu tîng trong ®o¹n trÝch ¤ng giµ vµ biÓn c¶ cña Hªming-uª? (GV yªu cÇu HS xem l¹i bµi ¤ng giµ vµ biÓn c¶. trªn c¬ së ®ã ®Ó ph¸t biÓu thµnh 2 ý lín.BÖnh u mª l¹c hËu cña ngêi d©n. . Sù hoµ quyÖn chÆt chÏ chÊt tr÷ t×nh cña t¸c gi¶ vµ chÊt tr÷ t×nh cña nh©n vËt ®· më réng. HS lµm viÖc c¸ nh©n vµ ph¸t biÓu. h×nh ¶nh vßng hoa trªn mé H¹ Du.Kh«ng gian. h×nh ¶nh con ®êng. Lç TÊn phª ph¸n c¨n bÖnh g× cña ngêi Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX? §Æc s¾c nghÖ thuËt cña t¸c phÈm? (GV yªu cÇu HS xem l¹i phÇn tæng kÕt bµi Thuèc. + ¤ng l·o tîng trng cho vÎ ®Ñp cña con ngêi trong viÖc theo ®uæi íc m¬ 177 ®éc ®¸o. Trong truyÖn ng¾n Thuèc. sù xen kÏ nhÞp nhµng giäng ®iÖu cña ngêi kÓ chuyÖn (t¸c gi¶ vµ nh©n vËt chÝnh).Cèt truyÖn ®¬n gi¶n nhng hµm nh©n vµ ph¸t biÓu) sóc.. 2.BÖnh xa rêi quÇn chóng cña nh÷ng ngêi c¸ch m¹ng tiªn phong. t¨ng cêng ®Õn tèi ®a c¶m xóc nghÜ suy vµ nh÷ng liªn tëng phong phó cho ngêi ®äc. 3. + §Æc s¾c nghÖ thuËt cña t¸c phÈm: . TruyÖn ng¾n Thuèc cña Lç TÊn + Lç TÊn phª ph¸n nh÷ng c¨n bÖnh cña ngêi Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX: .C¸c chi tiÕt. §o¹n trÝch ¤ng giµ vµ biÓn c¶ cña Hª-ming-uª ý nghÜa biÓu tîng trong ®o¹n trÝch ¤ng giµ vµ biÓn c¶ cña Hª-ming-uª + ¤ng l·o vµ con c¸ kiÕm. th¶o luËn) 3..2. §Æc biÖt lµ h×nh ¶nh chiÕc b¸nh bao tÈm m¸u. . thêi gian cña truyÖn lµ mét tÝn hiÖu nghÖ thuËt cã ý nghÜa . HS lµm viÖc c¸ .. Hai h×nh tîng mang mét vÎ ®Ñp song song t¬ng ®ång trong mét t×nh huèng c¨ng th¼ng ®èi lËp. h×nh ¶nh ®Òu giµu ý nghÜa tîng trùng.

cao c¶ mµ con ngêi Ýt nhÊt tõng theo ®uæi mét lÇn trong ®êi. Con c¸ kiÕm lµ biÓu tîng cña íc m¬ võa b×nh thêng gi¶n dÞ nhng ®ång thêi còng rÊt kh¸c thêng. + Trong mèi quan hÖ phøc t¹p cña thiªn nhiªn víi con ngêi kh«ng ph¶i lóc nµo thiªn nhiªn còng lµ kÎ thï. 178 .gi¶n dÞ nhng rÊt to lín cña ®êi m×nh. + Con c¸ kiÕm lµ ®¹i diÖn cho tÝnh chÊt kiªu hïng vÜ ®¹i cña tù nhiªn. Con ngêi vµ thiªn nhiªn cã thÓ võa lµ b¹n võa lµ ®èi thñ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful