CACERP

Ministry of Planning and Investment

Capacity Building for Central Region Poverty Reduction TA Project 3772 VIE

Asian Development Bank

Level 4, MPI Project Building, 2 Hoang Van Thu St, Hanoi, Vietnam. Tel./fax (84-4) 7341 311, tel. 7341 310, email tcnlmt@hn.vnn.vn

TÀI LIỆU TẬP HUẤN

KỸ THUẬT CHĂN NUÔI

Biên soạn: Nguyễn Bá Mùi, Tôn Thất Sơn, Lương Tất Nhợ, Nguyễn Thị Mùi Bổ sung: TS. Vũ Văn Liết

Hà Nội -Tháng 12 năm 2003

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

1

Mục Lục
Chủ đề 1 ................................................................................................................................... 3 KỸ THUẬT NUÔI LỢN NÁI TRONG NÔNG HỘ ............................................................... 3 1.1. Một số giống lợn nội và lợn lai để nuôi nái ........................................................ 3 1, Lợn Móng Cái .............................................................................................................. 3 2, Lợn ỉ...............................................................................................................................4 3, Lợn Lang Hồng ............................................................................................................ 4 4, Lợn Mường Khương................................................................................................... 4 5, Lợn Ba Xuyên .............................................................................................................. 4 6, Lợn Thuộc Nhiêu......................................................................................................... 4 7, Lợn trắng Phú Khánh.................................................................................................. 5 8, Lợn lai F1...................................................................................................................... 5 1.2 Lợn nái móng cái ........................................................................................................ 5 1.2.1. Chọn giống............................................................................................................. 5 1.2.2. Một số đắc điểm của lợn nái móng cái ............................................................. 6 1.2.3. Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng lợn cái hậu bị ................................................. 8 1.2.4, Kỹ thuật nuôi dưỡng lợn nái chửa ................................................................... 10 1.2.5. Kỹ thuật nuôi lợn nái đẻ và lợn con theo mẹ.................................................. 12 1.2.6. Nuôi dưỡng lợn con giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa ............................... 14 1.2.7. Một số bệnh thường gặp ở lợn mẹ sau khi đẻ và lợn con........................... 14 1.2.8 Tính toán hiệu quả kinh tế.................................................................................. 17 Chủ đề 2 ................................................................................................................................. 17 BÀI GIẢNG KĨ THUẬT CHĂN NUÔI GIA CẦM ............................................................... 17 2.1 Kỹ thuật nuôi gà ........................................................................................................ 17 2.1.1 Giống gà và kỹ thuật chọn giống gà ................................................................ 17 2.1.2 thức ăn và dinh dưỡng gà thả vườn................................................................. 21 2.1.3 Nuôi chăm sóc gà thả vườn.............................................................................. 26 2.2 Kỹ thuật nuôi ngan và vịt..................................................................................... 30 2.2.1. Các giống ngan, vịt hiện đang nuôi phổ biến ở Việt nam . .......................... 30 2.2.2. Kĩ thuật chọn vịt ngan giống ............................................................................. 33 2.2.3: Kỹ thuật nuôi dưỡng chăm sóc vịt , ngan ....................................................... 35 2.2.4. Kĩ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc vịt, ngan sinh sản ........................................ 37 2.2.5 Công tác vệ sinh phòng bệnh cho ngan vịt ..................................................... 39 Chủ đề 3: KỸ THUẬT NUÔI LỢN THỊT TRONG NÔNG HỘ........................................ 42 3.1. Các giống lợn nông dân thường nuôi .............................................................. 42 3.2. Chọn giống ................................................................................................................ 42 3.3. Chuồng trại ................................................................................................................ 43 3.4. Kỹ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc...................................................................... 43 3.4.1. Thức ăn cho lợn:................................................................................................. 43 3.4.2. Tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp............................................................................. 43 3.4.4. Kỹ thuật nuôi dưỡng........................................................................................... 45 3.4.5. Chế biến thức ăn ................................................................................................ 46 3.4.6. Một số bệnh truyền nhiễm thường gặp ở lợn ................................................ 47 3.4.6. Tính lỗ lãi trong chăn nuôi lợn thịt................................................................... 51 Chủ đề 4: KỸ THUẬT CHĂN NUÔI DÊ SỮA, DÊ THỊT ................................................ 52 4.1. Vai trò và ý nghĩa chăn nuôi dê ở gia đình ...................................................... 52 4.2. Kỹ thuật chăn nuôi dê sữa, thịt........................................................................... 52 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 2

4.2.1 Giới thiệu về các giống dê sữa, thịt, hiện có ở Việt Nam.............................. 52 4.2.2 Kỹ thuật chọn giống và phối giống.................................................................... 54 4.3. Thức ăn và kỹ thuật nuôi dưỡng......................................................................... 57 4.3.1. Các loại thức ăn cho dê..................................................................................... 57 4.3.2 Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng ......................................................................... 58 4.4. Kỹ thuật xem răng tính tuổi ................................................................................. 63 4.5. Kỹ thuật cắt, khử sừng dê..................................................................................... 63 4.6. Kỹ thuật bắt giữ dê .................................................................................................. 64 4.7. Kỹ thuật cắt móng chân dê ................................................................................... 64 4.8 Kỹ thuật làm chuồng ................................................................................................ 64 4.8.1 Nguyên tắc làm chuồng dê................................................................................. 64 4.8.2 Kỹ thuật làm chuồng trại ..................................................................................... 65 4.9. Bệnh và phòng bệnh cho dê................................................................................ 67 4.9.1 Những bệnh gây nên do vi rút và vi khuẩn...................................................... 67 4.9.2. Những bệnh ký sinh trùng ................................................................................. 69 4.9.3. Các bệnh do dinh dưỡng và tiêu hoá.............................................................. 71 4.9.4 Cách tiêm và cho dê uống thuốc....................................................................... 72 Chủ đề 5 : PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI BÒ....................................................................... 73 5.1. Đặt vấn đề .................................................................................................................. 73 5. 2. Giống bò Việt Nam ................................................................................................. 73 5.2.1. Đặc điểm của một số giống bò:........................................................................ 73 Bò Phú Yên............................................................................................................................. 74 5. 2.2. Năng suất của một số giống bò Việt Nam ..................................................... 74 5.3. Khả năng sinh trưởng ............................................................................................ 75 5.3.1. Khái niệm về sinh trưởng và cơ sở di truyền của sinh trưởng.................... 75 5.3.2. Đặc điểm sinh trưởng ........................................................................................ 75 5.3.3 Đặc điểm trong giái đoạn sinh trưởng:............................................................. 75 5.4 Kỹ thuật nuôi bò thịt................................................................................................. 77 5.4.1. Kỹ thuật nuôi bò cái sinh sản............................................................................ 77 5.4.2. Kỹ thuật nuôi bê thịt............................................................................................ 78 Bảng 2. Tăng trọng bê thịt lai........................................................................................... 78 5.4.3 Sinh truởng và khả năng phục hồi sinh trưởng .............................................. 78 5.5. Thành phần của sữa bò ......................................................................................... 79 + Khác nhau theo loài, giống ........................................................................................... 79

Chủ đề 1 KỸ THUẬT NUÔI LỢN NÁI TRONG NÔNG HỘ

1.1. Một số giống lợn nội và lợn lai để nuôi nái
1, Lợn Móng Cái Có nguồn gốc ở huyện Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, lợn Móng Cái có đặc điểm ngoại hình là đầu đen, giữa trán có một đốm trắng hình tam giác hoặc hình thoi. Mõm trắng, bụng

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

3

và bốn chân trắng. Phần trắng này có nối nhau bằng một vành trắng vắt qua vai, làm cho phần đen còn lại trên lưng và mông có hình dáng như cái yên ngựa. Nhược điểm là lưng võng, bụng sệ. Lợn Móng Cái mắn đẻ (2 lứa/năm), đẻ nhiều con (10-16 con/lứa), khéo nuôi con, lợn cái có 12-14 vú. Lợn phàm ăn, chịu đựng kham khổ tốt. Lúc 4-5 tháng tuổi nặng 30-35 kg, 6-7 tháng tuổi: 45-50 kg, 12 tháng tuổi: 60-65 kg. * Ưu điểm của lợn Móng Cái: + Thích hợp với điều kiện nhiều vùng sinh thái chăn nuôi + ăn được nhiều loại thức ăn, kể cả các loại thức ưn dư thừa + Có khả năng chịu đựng kham khổ, sức chống bệnh cao

2, Lợn ỉ Tầm vóc nhỏ hơn Móng Cái, toàn thân màu đen, mặt ngắn, trán có nhiều nếp nhăn, chân ngắn, mõn ngắn. Lưng võng, bụng sệ, chân yếu. Khối lượng cơ thể lúc 8 tháng tuổi đạt trung bình 35 kg, 10 tháng tuổi nựng 45 kg. Lợn ỉ thành thục sớm, động dục lần đầu lúc 100 ngày tuổi, có 8 - 10 vú, đẻ 8 - 10 con/lứa. * Ưu điểm của lợn ỉ: + Thành thục sớm, chịu đựng kham khổ, dễ thích nghi với nhiều vùng sinh thái + Nuôi con khéo, mắn đẻ 3, Lợn Lang Hồng Lợn Lang Hồng là giống lợn địa phương ở Bắc Ninh, có pha máu cuả lợn Móng Cái Lợn có màu lông da đen trắng không ổn định, tầm vóc nhỏ Lợn cái có từ 10 - 12 vú, đẻ 10 -12 con /lứa. Số lứa /nái/năm: 1,6 - 1,8. Lợn con 2 tháng tuổi đạt từ 5,5 - 6,0 kg/con

4, Lợn Mường Khương
Có nguồn gốc ở Mường Khương, huyện Bát sát, tỉnh Lào Cai Lông đen tuyền, có con có đốm trắng ở trán và 4 chân, có khúc đuôi tai to rũ che kín hai mắt, tầm vóc trung bình, mình lép Lợn thành thục muộn hơn so với giống Móng Cái, ỉ, Lang Hồng. Số con đẻ ra 8 - 10 con/lứa. Lợn con 2 tháng tuổi đạt 6,0 - 6,5 kg/con.

5, Lợn Ba Xuyên
Là giống lai giữa lợn Bồ Xụ và lợn Becsia. Lợn được nuôi nhiều ở tỉnh Cần Thơ, Minh Hải, Sóc Trăng Lợn có màu lông khoang trắng đen, phân bố không đều trên thân, tầm vóc trung bình, độ trường mình vừa, mõn ngắn Lợn nái đẻ 8 - 10 con/lứa

6, Lợn Thuộc Nhiêu
Là lợn lai giữa giống lợn trắng Bồ Xụ với lợn Yoocsia ở vùng Thuộc Nhiêu, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Giống lợn này được nuôi phổ biến ở vùng nước ngọt thuộc đồng bằng sông Cửu long. Màu lông trắng tuyền, có đốm đen nhỏ ở mắt, mình ngắn, tai hơi nhô về phía trước, tầm vóc trung bình Mắn đẻ, lợn nái đẻ 10 - 12 con/lứa

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

4

đẻ trung bình từ 10 . Đối với lợn Móng Cái. 4 chân chắc chắn. .Vai rộng. chọn ở độ tuổi 2 . ỉ.2. bụng gọn. chân đi vòng kiềng hay hình chữ bát . 1. lông thưa. ngực sâu rộng. hiền lành train_extension_crop_manual_husbandry_VN 5 . số lứa đẻ/nái/năm: 1. Duroc hình thành nên nhóm lợn lai có màu trắng. Con lai thường có màu lông trắng hoặc lang trắng đen (màu lông theo bố). cơ thể phát triển chắc khoẻ. Chọn giống * Khái niệm lợn cái hậu bi: Lợn cái hậu bị được tính từ khi chọn giống gây hậu bị (2 .6 .Lưng rộng. . con lai 2 tháng tuổi đạt trung bình từ 11 .5 kg 8. có năng suất cao hơn. rồi sau đó phối với đực thuần để bán cái hậu bị thì phải biết rất cụ thể về lai lịch của bố và mẹ. móng khít. lợn Ba Xuyên. nuôi con khéo.3 tháng tuổi Phải biết rõ lai lịch của con giống. lông thưa. . . ngực nở.3 tháng tuổi) đến ngày phối giống lần đầu tiên. ngực sâu. * Yêu cầu về ngoại hình: . Chọn những con da mỏng.Không chọn những con có các khuyết tật như: úng rốn. tai đứng. Yoocsai.12 kg.1. đẻ nhiều con. đầy đặn.3 tháng. da mịn bóng. Lợn trắng Phú Khánh Được hình thành trên nền chính là giống lợn cỏ địa phương với sự pha máu của một số giống ngoại như Yoocsia. Toàn thân màu trắng. Yêu cầu về nguồn gốc Chọn lợn cái là con của cắp bố mẹ cao sản (lợn mẹ đẻ sai.Tính phàm ăn. là con cuả cặp bố mẹ có năng suất cao.Tìm những con hay ăn. bụng to không sệ Số con đẻ 10 . phổ biến vào các độ tuổi sau: lần thứ nhất.Con giống phải điển hình cho giống. Chọn lợn cái từ những con mẹ mắn đẻ.7. tỷ lệ thịt nạc cao hơn giống nội và cho hiệu quả kinh tế cao.11 con/lứa. khoảng cách giữa hai chi sau rộng. lần thứ hai chọn vào thời điểm trước khi phối giống 2. 1. không lấy những con béo sớm. Số lứa/nái/năm: 1. Các thời điểm tiến hành chọn lợn cái hậu bị Lợn cái hậu bị có thể chọn qua 2 lần. .0. tốt sữa. . mõm bẹ. Lợn con 50 ngày tuổi đạt 7. Lợn nái lai F1 mắn đẻ. mõm bẹ.2.7.1 Chọn lần 1: lúc 2 . . Thông thường chọn những con từ lứa đẻ thứ 3 đến lứa thứ 6 là tốt nhất. đi lại tự nhiên.4 -1. Lợn ỉ. 2. lợn Lang Hồng. mắn đẻ. nếu được đầu tư tốt thì lớn nhanh.60 kg Đối với lợn giống là lợn lai F1 (đực ngoại x nái nội). đùi sau phát triển tốt. nếu không có hình yên ngựa chứng tỏ con giống đã bị pha tạp. dài ít võng. Nếu chọn lợn cái hậu bị gây nái.0 .11 con/lứa.Bốn chân: móng rộng. Ví dụ: muốn chọn con giống Móng Cái chuẩn phải chọn những con có hình "yên ngựa ở trên lưng".Đầu và cổ: đầu to vừa phải. nuôi con khéo. lợn Mường Khương là giai đoạn từ 6 . Lợn lai F1 Là con lai giữa lợn mẹ nội (Móng Cái. đuôi to.8 kg đến 50 . tức là cái hậu bị có bố là đực giống ngoại và có mẹ là giống lợn nội thì giai đoạn hậu bị là từ 10 .Đặc điểm về giống phải biểu hiện rõ ràng. lợn địa phương khác) và lợn bố ngoại (Đại bạch. lợn bố phối với lợn cái đạt tỷ lệ có thai cao). khó nuôi. sườn sâu.9 .2 Lợn nái móng cái 1. gốc đuôi to. đầu nhỏ. Landrat).12 kg đến 80 .85 kg. lưng thẳng. cổ dài vừa phải.

hiện tượng này xảy ra theo một chu kỳ và được gọi là chu kỳ tính. lợn Ba Xuyên. dinh dưỡng. kích thước và xuất hiện dịch nhày… (âm hộ sưng đỏ. lúc này cơ quan sinh dục như buồng trứng. khối lượng cần đạt được ở 7 . sinh sản khác nhau. Lợn mẹ sinh trưởng phát triển kém có liên quan tới khả năng sinh trưởng của đàn con sau này. Nếu cho phối giống quá sớm lợn con đẻ ra không nhiều. giới tính.Căn cứ vào diễn biến động dục của lợn cái. Ví dụ lợn nội là 4 . Thuộc Nhiêu thành thục muộn hơn. . chưa dự trữ đủ dinh dưỡng để mang thai do vậy không nên cho phối giống. tuyến sữa… phát triển hoàn chỉnh để đảm bảo cho quá trình sinh sản.Vú: tuỳ thuộc vào giống nếu là giống Móng Cái. Lang Hồng. Nếu là lợn i. tử cung. Người ta thấy rằng thời gian thành thục về tính của lợn cái không phải là một hằng số mà nó biến động phụ thuộc vào giống. con yếu ảnh hưởng đến tầm vóc và sức khoẻ cũng như thời gian sử dụng của con giống sau này. Khi lợn cái mới thành thục về tính. Cái giống lợn nội như Móng Cái.2. phân bố không đều) . động dục. Ba Xuyên. kêu rống). Nhưng nếu phối giống cho lợn nái quá muộn thì không những lãng phí thức ăn mà trong những kỳ động dục lợn ít ăn.2. phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống. mùa vụ và sự điều hoà của thần kinh thể dịch. âm đạo. các cơ quan sinh dục ngòai cũng thay đổi về màu sắc. không ăn hoặc phá phách nên ảnh hưởng đến sinh trưởng. ví dụ sau 9 tháng không động dục.Chọn âm hộ: loại những lợn cái có âm hộ quá bé so với đặc điểm của giống hoặc bị dị tật 1..60 kg. Lợn nái đau chân dễ bị đè chết con. không có dị tật 2. lợn ngoại là 8 . lợn lai F1 (MCxĐB) đạt 75 . mùa vụ…Lợn nội tuổi thành thục về tính sớm hơn lợn ngoại. nái lai F1 thì số vú phải từ 12 trở lên. sau động dục và yên tĩnh. . i thành thục sớm.80 kg).5 tháng. lợn Móng Cái đạt 55 .Âm hộ: chọn những con có âm hộ phát triển bình thường. có dịch nhày chảy ra. vú tịt). Chọn lợn có đầu vú lộ rõ (núm vú dài). khí hậu. lợn Mường Khương thì số vú phải có từ 10 trở lên Không chọn những con có vú kẹ (vú lép. tuy các cơ quan sinh dục đã phát triển hoàn chỉnh và có khả năng giao phối nhưng thể vóc chưa phát triển đầy đủ. ở mỗi giai đoạn này con vật cũng có những biểu hiện về sinh lý. Vú kẹ là vú không có khả năng tiết sữa. Một số đắc điểm của lợn nái móng cái 1. khoảng cách giữa các vú đều . Chu kỳ tính trung bình của lợn nái là 21 ngày (biến động từ 18 -24 ngày) tuỳ thuộc vào từng giống lợn Trong chu kỳ tính con vật có những biểu hiện khác nhau theo từng giai đoạn: trước động dục.Kiểm tra chất lượng vú: nhất định phải loại thải những lợn cái hậu bị có số vú không đạt yêu cầu (vú kẹ núm vú không lộ rõ.2 Chọn lần 2: trước khi đưa vào phối giống Lần này chọn căn cứ vào : * Khả năng sinh trưởng: loại bỏ những cái chậm lớn.10 tháng. Tuổi thành thục về thể vóc của lợn nái thường từ 7 . Ngoài ra nó còn xuất hiện các đặc điểm sinh dục phụ và có phản xạ về tính. nhất là vào những ngày đầu mới sinh khi lợn con còn yếu. Khi gia súc đã thành thục về tính thì cứ sau một khoảng thời gian nhất định trong cơ thể gia súc và nhất là cơ quan sinh dục của con cái có những biến động khác nhau.8 tháng tuổi ở các giống lợn khác nhau là khác nhau vì vậy ta cần căn cứ vào đặc điểm của từng giống để đánh giá khả năng sinhh trưởng phát triển của lợn. kèm theo là sự rụng trứng được lặp đi lặp lại nhiều lần. chân yếu thì loại thải. Tuổi thành thục về tính của gia súc khác nhau. kèm theo bỏ ăn. dinh dưỡng. Thuộc Nhiêu. Thông thường tuổi thành thục về tính của gia súc sớm hơn tuổi thành thục về thể vóc.. Lang Hồng.9 tháng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 6 .Nếu lợn cái bị đau móng. . Ví dụ: lúc 8 tháng tuổi. Sẽ loại những lợn cái động dục quá muộn. các giống lợn như Mường Khương. Sự thành thục về tính và thể vóc Hoạt động sinh lý sinh dục cuả lợn nái được tính từ lúc nó bắt đầu thành thục về tính.

Nhiệt độ không khí cao cũng làm lợn chậm động dục trở lại. thời gian chịu đực 2 ngày. đồng thời LH kích thích tế bào hạt tiết ra Estrogen và dịch. Sự lựa chọn của trứng trong quá trình thụ tinh: trứng luôn chọn tinh trùng có quan hệ xa với trứng và chọ những tinh trùng khoẻ mạnh Ví dụ: trộn tinh dịch của đực Móng Cái với tinh dịch của đực ngoại trắng (50/50). 4.7 trứng.2 cm. thiếu viatmin A lợn nái sảy thai hoặc đẻ non.20. Thời gian động dục của lợn nái nội là 3 ngày. Do số trứng rụng ở chu kỳ 1 ít. anh rhưởng của con đực sẽ làm tăng tỷ lệ thụ thai. trứng được rơi ra khỏi buồng trứng gọi là sự rụng trứng. muốn có quá trình rụng trứng và thụ thai phải xảy ra sự hình thành các tế bào trứng. trung bình là 15 . Thụ tinh nhân tạo có thể làm giảm tỷ lệ thụ thai do kỹ thuật phối giống không tốt. Khi mổ lợn nái vào thời kỳ chửa để nghiên cứu thấy trong tử cung của lợn có 12 thai bình thường và 11 thai khác đang ở các giai đoạn teo khác nhau. thời gian động dục của nái ngoại thuần kéo dài 5 . chu kỳ thứ hai là 12. vì vậy số con sơ sinh trong ổ chính là tính trạng năng suất rất quan trọng để quyết định năng suất của lợn nái. Số lượng trứng rụng sau một chu kỳ động dục là giới hạn cao nhất của số con đẻ ra trong một lứa. phối giống trong thời gian chịu đực đạt kết quả cao nhất. Nếu khẩu phần thiếu protein sẽ làm giảm số trứng rụng.1. làm khối lượng bao noãn tăng lên. Sự thụ tinh phụ thuộc chủ yếu vào thời điểm phối giống.10 giờ.2. Theo nghiên cứu của nhiều tác giả thấy giai đoạn 9 .1. nồng độ hormon FSH và LH. 1/4 số con sinh ra có màu lông đen. ở nái trưởng thành là 21. Dưới tác dụng của hormon FSH của tuyến yên. Nếu thiếu trầm trọng vitamin và khoáng có thể gây chết toàn phôi. ngoài ra còn phụ thuộc vào điêù kiện dinh dưỡng. nên ở lợn thường cho phối giống ở chu kỳ 2 hoặc 3. Các nguyên nhân chủ yếu làm lợn con chết trong giai đoạn từ sơ sinh đến cai sữa là: train_extension_crop_manual_husbandry_VN 7 . Mỗi lần trứng rụng kéo dài từ 6 .5 ngày. Số trứng rụng trong một chu kỳ động dục lần đầu tiên là 11. đó là kết quả của sự tái tổ hợp các gen từ hai nguồn gen khác nhau. Số lượng trứng rụng chịu ảnh hưởng của giao phối cận huyết. Mối quan hệ dinh dưỡng và tỷ lệ chết phôi tác động qua lại với nhau rõ rệt. Lượng dịch nhiều làm thể tích bao noãn tăng và nổi lên trên bề mặt buồng trứng. Thụ tinh Thụ tinh là quá trình đồng hoá giữa trứng (n NST) và tinh trùng (n NST) để tạo thành hợp tử (2n NST) có bản chất hoàn toàn mới và có khả năng phân chia nguyên nhiễm liên tiếp để tạo thành phôi. kết quả 3/4 số con sinh ra có màu lông trứng. Tỷ lệ chết phôi và tỷ lệ chết thai Tỷ lệ chết phôi và chết thai nói chung từ lúc thụ tinh đến lúc đẻ chiếm 30 .6 . Để đánh giá khả năng sinh sản cảu lợn nái người ta dùng chỉ tiêu: số lợn con cai sữa/nái/năm. và nó kéo dài trong vòng 15 ngày sau giao phối. tuổi. Số lượng trứng rụng tuỳ thuộc vào giống. 3. Số trứng rụng Trong quá trình hoạt động sinh sản của gia súc. tế bào hạt xung quanh bao noãn phân chia nhiều. Nhiệt độ cao trong không khí ức chế hoạt động động dục. sự thành thục và rụng trứng. Khi phối giống trực tiếp. LH của tuyến yên tăng tiết có tác dụng hoạt hoá enzym phân giải protein làm vách tế bào bao noãn mỏng ra và vỡ. hệ số cận huyết cứ tăng lên 10% thì số trứng rụng sẽ giảm từ 0. tỷ lệ thụ thai giảm rõ rệt. Trong thực tế mỗi lần lợn nái đẻ trên dưới 10 con. sự chênh lệch đó có thể do một số trứng rụng nhưng không được thụ tinh và một số trứng được thụ tinh nhưng không phát triển thành hợp tử. đó là các noãn chín có dường kính từ 0.7 ngày nhưng thời gian chịu đực chỉ khoảng 2.40% và gần 1/3 số đó rơi vào giai đoạn đầu của kỳ có chửa.8 .13 ngày sau khi phối là giai đoạn khủng hoảng của sự phát triển vì phần lớn các trường hợp chết phôi diễn ra trong giai đoạn này. Hiệu quả sinh sản kém nhất vào các tháng có nhiệt độ cao và thời gian chiếu sáng giảm. Như vậy bao giờ số trứng rụng cũng nhiều hơn số con đẻ ra.

vừa tạo điều kiện để cơ quan tiêu hoá phát triển tốt. 2. Sử dụng nhiều thức ăn thô xanh để nuôi lợn. sạch. nên nuôi 4 .phối giống 120 .40 130 . .Nam. hoặc không được ăn đủ so với nhu cầu) lợn sẽ gầy. lợn cái hậu bị trước khi vào sinh sản phải có thân hình săn. năng lượng và chất khoáng) để cơ thể phát triển hoàn chỉnh.+ Bị mẹ đè + Thiếu máu + Chết khi đẻ ra + Khối lượng sơ sinh thấp + Dinh dưỡng kém + Cảm lạnh + Bệnh đường ruột + Bị đói + Lợn mẹ ăn + Do bệnh truyền nhiễm 1. vừa tránh cho lợn quá béo trước khi bước vào sinh sản. có thể dùng bằng máng gỗ. nên được nuôi dưỡng bằng thức ăn tốt (đủ đạm. + Nếu nuôi cái hậu bị cho ăn kém (khẩu phần nghèo dinh dưỡng. tỷ lệ thụ thai kém. Chuồng trại cho lợn nái Chuồng trại phải cao ráo. rèm che: Chống gió. chắc. hướng Đông .130 2800 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 8 . con mẹ bị suy kiệt Thức ăn cho lợn Muốn cho lợn sau này có năng suất sinh sản cao.3. Lợn hậu bị (cái tơ) * Nuôi lợn cái hậu bị cần đạt được: + Lợn cái thành thục. có hố ủ phân xa chuồng. kéo dài tuổi phối lần đầu. Phên. Máng ăn: nên xây bằng gạch tráng xi măng với kích thước: 40cm x 30 cm x 15 cm. Diện tích: Chuồng nuôi: 4 m2/con. lợn lai sau 40 kg): có thể nuôi bằng khẩu phần nghèo dinh dưỡng hơn. có ánh sáng mặt trời vào buổi sáng.140 2900 41 . Tuổi trưởng thành của lợn hậu bị vào lúc 7-8 tháng tuổi. chắc. vật liệu lợp mái đảm bảo chống nóng.90 cm.160 3000 21 .2. hay phối đi phối lại nhiều lần. lợn lai từ sau cai sữa đến 40 kg. tỷ lệ hao mòn lớn. có cửa ra vào. thường cho sinh sản vào lúc trưởng thành. đảm bảo độ dốc 2%.6 con/ô Nền chuồng: Bền. Bảng 1: Tiêu chuẩn khẩu phần thức ăn cho lợn cái hậu bị Khối lượng cơ thể Đạm thô trong 1 kg thức Năng lượng trao đổi trong 1 kg (kg) ăn hỗn hợp (g) thức ăn hỗn hợp (Kcal) Lợn cái nội: 10 . thoáng mát. chậm động dục. không quá béo hoặc quá gầy.Giai đoạn đầu: lợn nội từ sau cai sữa đến 20 kg. Sân chơi: 4 m2/con. Đối với cái hậu bị : 2 m2/con. mưa nắng khi cần. tuổi đẻ lứa đầu sớm + Lợn nái đẻ sai con ngay từ lứa đầu + Lợn nái sử dụng được lâu bền * Nuôi đúng kỹ thuật là không quá béo hoặc không quá gầy + Nếu lợn cái hậu bị cho ăn quá nhiều tinh bột hay thức ăn dư thừa so với nhu cầu sẽ quá béo.20 150 . Vách ngăn: Cao 80 . có ô tập ăn cho lợn con Mái chuồng: Từ nền tới trần cao 2m trở nên. hay chết phôi. Tốt nhất nên lát gạch hoặc láng xi măng nền chuồng. nuôi con vụng. . Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng lợn cái hậu bị 1. Hệ thống thoát nước phải tốt. vừa tận dụng được nguồn thức ăn sẵn có. Lợn cái béo sẽ động dục thất thường hay không động dục.Giai đoạn sau (lợn nội sau 20 kg.

2 0.4 .0 10-20 kg 2. đạt trọng lượng 60 .1.9 .5 2.03 10.5 1.1.Lợn cái lai F1: 15 .3 1.20 21 . trọng lượng 75 .8 tháng tuổi. bã đậu phụ.0. phụ phẩm nhà bếp) có thể áp dụng theo quy tắc: + 10 kg rau xanh loại tốt có giá trị tương đương 1 kg cám gạo + 4 kg củ tươi (khoai lang. I) lúc 7 . trọng lượng 50 .5 3.phối giống Thức ăn tinh (kg/con/ngày) 0.0 .2 0.27 2.0 1.0 0.1.2 0.5 .2 0.4 3.0 10.27 3.0 Để tận dụng được nguồn thức ăn sẵn có (rau xanh.9 1.8 tháng tuổi.50 51 .0 1.03 10.5 0. dao động 2 .0 1.5 0.0 1.4 .03 0.45 kg (thành thục về tính) Lợn lai động dục lần đầu lúc 7 .80 kg + Đối với lợn cái lai F1 lúc 7.70 kg Phối giống lần đầu cho lợn: + Đối với lợn cái nội (Móng Cái.0 Đối với lợn lai 21-50 kg 1.8 .2.5 2.60 kg + Lợn Ba Xuyên: 70 .5 3.77 3. Tuổi và trọng lượng phối giống lần đầu Lợn nội động dục lần đầu lúc 4-5 tháng tuổi.5 3.0 0.30 31 .4 2.37 3.0 51-85 kg 2.80 kg Hiện tượng động dục ở lợn cái • Khoảng cách lứa đẻ: Là khoảng thời gian từ khi phối có chửa lứa này đến khi phối có chửa lứa tiếp theo.0 1.03 10. bột cá Bột khoáng Muối ăn Tổng số Đối với lợn nội 10-20 kg 21-50 kg 2.30 31 .8 tháng tuổi.phối giống Lợn cái lai F1: 15 .80 kg + Lợn Thuộc Nhiêu: 75 .2 0. Trung bình là 21 ngày.3 1.5 Bảng 3: Công thức hỗn hợp thức ăn có thể áp dụng trong điều kiện nông hộ Nguyên liệu (kg) Bột ngô Cám gạo Bột sắn khô Đậu tương.50 51 .0 0.5 2.40 41 .2 Thức ăn thô xanh (kg/con/ngày) 0.37 3.0 2. • Thời gian động dục: Là thời gian xuất hiện các biểu hiện động dục ở lợn (đối với lợn Móng Cái là 3 ngày) • Biểu hiện động dục đặc trưng: lợn động dục trải qua 3 giai đoạn train_extension_crop_manual_husbandry_VN 9 . • Chu kỳ động dục: là khoản thời gian từ lần động dục trước đến lần động dục sau.03 10. sắn) tương đương 1 kg bột sắn khô + 5 kg bỗng rượu tương đương 1 kg cám gạo. bèo.8 1.1.3 ngày. đạt trọng lượng 35 . bỗng rượu.5 1.phối giống 150 140 130 3000 3000 2800 Bảng 2: mức ăn cho lợn cái hậu bị Khối lượng lợn (kg) Lợn cái nội: 10 .

3 tuần. thích hợp nhất là cuối ngày thứ 2. Cần lưu ý ở giai đoạn này lợn dễ sảy thai.8 . sức tiết sữa kém và chậm động hớn trở lại.Lợn nái quá gầy lúc có chửa sẽ bị suy kiệt sau khi đẻ. bỏ chạy khi có người đến gần. không còn chịu đực.1. Dinh dưỡng lợn nái có chửa 2.13 13 Can xi % 0.6 0. nhu cầu dinh dưỡng cao.0 Phốt pho % 0. * Giai đoạn chửa kỳ I: từ lúc phối giống đến có chửa ngày thứ 84 (gần 3 tháng đầu). chỉ chiếm 25% khối lượng lợn con lúc sơ sinh.Lợn nái quá béo lúc có chửa sẽ đẻ con nhỏ. tấm Cho lợn nái có chửa 3. nuôi con kém.5 Bảng 5: Công thức hỗn hợp thức ăn cho nái có chửa và nuôi con Nguyên liệu (kg) Bột ngô Cám gạo. Nguyên tắc nuôi lợn nái có chửa: . Lợn chưa chịu đực.0 0. nên chú ý khâu chăm sóc.• + Giai đoạn trước chịu đực: lợn cái biếng ăn. kêu la. 3 ngày) thường dao động trong vòng từ 111 ngày đến 117 ngày. cho con khác nhảy lên mình.5 0.21 ngày. Bào thai phát triển chậm. bào thai lớn nhanh 3/4 trọng lượng sơ sinh phát triển ở chửa kỳ II. Trong giai đoạn này cần tăng cả về số lượng và chất lượng thức ăn để cho lợn đẻ con to. thần kinh ở trạng thái yên tĩnh. 2. đầu ngày thứ 3 + Kiểm tra kết quả sau 18 . chuồng trại. âm hộ nhăn lại chuyển màu tím. phá chuồng. đi lại bồn chồn.0 Cho lợn nái nuôi con 2. có biểu hiện tìm đực. Lợn nái ở giai đoạn này chỉ cần cho ăn đủ chất. Kỹ thuật nuôi dưỡng lợn nái chửa giống + Lợn nái ít hao mòn trong quá trình tiết sữa nuôi con 1. + Giai đoạn sau chịu đực: Lợn bắt đầu ăn trở lại. Mùa hè nên tắm cho lợn 1-2 lần/ngày.4. không nên cho ăn quá mức để khỏi lãng phí và tránh béo sớm. Lợn chịu đực.8 .27 3. không cho con khác nhảy lên lưng.6 Muối ăn % 0.2.Không cho ăn quá nhiều tinh bột để chống béo .1. lợn đứng im (mê ỳ) khi người đến gần. Thời gian mang thai Thời gian mang thai của lợn nái trung bình là 114 ngày (3 tháng. + Chỉ phối giống khi lợn cái hậu bị qua ít nhất hai lần động hớn * Yêu cầu cần đạt được: + Lợn nái dự trữ đủ để tiết sữa tốt trong thời kỳ nuôi con + Lợn con sinh ra đồng đều và đạt yêu cầu khối lượng sơ sinh theo quy định của 1. Lợn không cho người đến gần. tiết ít sữa. + Giai đoạn chịu đực: Lợn bỏ ăn.27 3.1 Tiêu chuẩn khẩu phần thức ăn cho lợn nái có chửa Bảng 4: Tiêu chuẩn khâủ phần ăn cho lợn nái có chửa Giá trị dinh dưỡng Đơn vị tính Lợn nái nội Lợn nái lai F1 Của thức ăn Năng lượng trao đổi Kcal/kg TA 2800 2900 Đạm thô % 12 . * Giai đoạn chửa kỳ II: tháng chửa cuối cùng. âm hộ bắt đầu sưng đỏ.0 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 10 . nuôi con vụng . Thời điểm phối giống thích hợp + Phối giống cho lợn vào giai đoạn chịu đực (lợn mê ỳ) + Với lợn Móng Cái. âm hộ hết sưng trở lại trạng thái bình thường. có dịch nhờn tiết ra.

Thức ăn bị ôi. ảnh hưởng tới sức sống và sự phát triển train_extension_crop_manual_husbandry_VN 11 .Bột sắn khô Bột đậu tương hoặc bột cá Bột khoáng Muối ăn Tổng số 2. chua. nếu chỉ cho ăn thức ăn tinh lợn sẽ có cảm giác đói.6 1.03 10.9 1. cần chú ý đến vitamin và chất khoáng rất quan trọng đối với chất lượng bào thai. đối với nái có chửa bỗng rượu lại kích thích gây sảy thai.4 Các khuynh hướng cần tránh trong chăn nuôi lợn nái chửa * Lợn nái chửa ăn quá nhiều (thường ăn nhiều tinh bột. * Chế biến.4 1.6 1.0 0.03 10. dễ mắc bệnh + Cơ thể mẹ gầy. mốc là bị nhiễm độc tố hoặc nhiễm vi sinh vật gây bệnh.0 1.9 2. mốc.3.6 1. ta nên cho ăn thêm rau xanh (3. xương lợn con phát triển kém.0 2.7 1. Nên chỉ cho ăn thêm bỗng rượu trong thời kỳ lợn nái nuôi con. hoặc một số phôi sẽ chết trong giai đoạn còn non.5 2. Trường hợp nhiễm độc Aflatoxin quá mức (trên 200 phần triệu mg/kg thức ăn) thì lợn nái chửa có nguy cơ bị sảy thai. vì đi lại khó khăn do cơ thể nặng chân lại yếu + Lợn nái tiết ít sữa. mức độ nhẹ thai kém phát triển.9 2. Thiếu vitamin. Khô dầu bông có chứa chất gossipon có thể gây chết thai. nên sẽ kém ăn lúc nuôi con. kích thích tiết sữa nhưng đối nái có chửa lại làm giảm nhịp đập của tim gây nên khả năng nuôi thai kém.5 1. thiếu chất đạm) sẽ béo.2 0. vì khi chửa ăn thoả mãn. lợn con phát triển chậm.3 lượng thức ăn cần cho nái Bảng 6: Mức ăn cho lợn nái có chửa (kg thức ăn tinh/con/ngày) Giai đoạn nuôi Lợn nái nội Lợn nái lai F1 Khối lượng lợn (kg) 50 60 70 80 80 90 100 Giai đoạn chửa đầu 1.0 2.0 110 1. lợn con không đạt về khối lượng sơ sinh. + Phối trộn thức ăn cho nái có chửa ngoài các thành phần dinh dưỡng theo tiêu chuẩn. thể chất kém. khô ráo + Lưu ý: Bỗng bã rượu tốt khi dùng nuôi lợn thịt. bảo quản sử dụng thức ăn cho lợn nái: + Phối trộn thức ăn tinh nên sử dụng trong vòng 10 -15 ngày. thức ăn cho lợn nái có chửa phải không bị ôi.7 1.7 1.8 Giai đoạn chửa cuối 1.2 Với mức nuôi dưỡng trên.2 Chất lượng thức ăn cho lợn nái có chửa * Về chất lượng: Ngoài yêu cầu cân đối về thành phần các chất dinh dưỡng trong khẩu phần. Thức ăn tinh phải bảo quản trong chum. dẫn đến một số trường hợp sau: + Lợn béo dễ đè chết con lúc nuôi con.8 1. dẫn tới ít sữa + Lợn nái quá béo thường kéo dài cuộc đẻ. lợn nái có chửa có nguy cơ bại liệt 2. vại hay bao tải. đẻ nơi thoáng mát.8 1. sức sống kém.2 0. 2. Lá đu đủ chỉ tốt cho nái nuôi con. Thiếu khoáng.5 0. Lợn ăn như vậy sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của bào thai.5 kg/con/ngày) để cung cấp vitamin và chất xơ để kích thích tiêu hoá. Trong giai đoạn chửa cuối lưu ý tăng về chất lượng thức ăn để đàn con sinh ra được khoẻ mạnh và có sức sống cao. nguy cơ gây viêm tử cung * Lợn nái chửa ăn không đủ nhu cầu (có thể khẩu phần nghèo chất dinh dưỡng hoặc thiếu số lượng) sẽ dẫn đến: + Lợn nái chửa gầy.

2 lần/ngày.0 0. + 10 ngày trước khi đẻ: tẩy giun sán cho lợn mẹ.2.24 hỗn hợp Bảng 9: Định mức ăn cho lợn nái lai F1 nuôi con/1 ngày đêm (tính trung bình 1 nái nuôi 10 con) Chỉ tiêu ĐVT Khối lượng nái (kg) 100-120 121-140 Trên 140 Thức ăn tinh hỗn hợp kg 3. 1. • Không nên tiêm phòng. che chắn chuồng + 3 ngày trước khi đẻ: giảm lượng thức ăn tinh từ 30-50% Dùng rơm hay cỏ khô lót ổ 1-2 ngày trước khi lợn đẻ train_extension_crop_manual_husbandry_VN 12 .8 .80 81 .0 Phốt pho % 0. • Vệ sinh chuồng trại hàng ngày.0 Sau đẻ ngày thứ 4 đến thứ 7 2.0 Sau đẻ ngày thứ 2 1.+ Lợn mẹ gầy.1.90 91 .110 >110 Thức ăn tinh Kg 2. Kỹ thuật nuôi lợn nái đẻ và lợn con theo mẹ 1. giữ cho lợn sạch sẽ.3.0 2.15 ngày để kích thích sữa ra nhiều khi lợn sinh con. Chăm sóc lợn nái đẻ Cần ghi chép ngày phối giống để tính toán ngày đẻ và có kế hoạch trực lợn đẻ.0 1.8 3. điều trị ghẻ (nếu có) + 7 ngày trước khi đẻ: dọn vệ sinh khử trùng chuồng trại.65 66 .5 Sau đẻ ngày thứ 1 1.5.86 3.66 2.3 0.5 3. tắm ghẻ vào tháng đầu và tháng cuối của giai đoạn có chửa.8 .5 Ngày thứ 8 đến cai sữa Theo định mức Theo định mức 2.5 2. cơ thể mẹ không đủ chất dinh dưỡng dự trữ đẻ tiết sữa.6 Muối ăn % 0.1.06 3. ấm áp mùa đông.3000 Đạm thô % 14 Can xi % 0.0 Bảng 10: Mức ăn cho lợn nái nuôi mấy ngày đầu sau đẻ Giai đoạn nuôi con Lượng thức ăn tinh hỗn hợp (kg/con/ngày) Lợn nái nuôi con nội Lợn nái nuôi con F1 Ngày cắn ổ 0.3 . tẩy giun sán. mỗi lần khoảng 40 -60 phút + Giảm vận động khi gần đến ngày đẻ • Tắm: 1 lần/ngày vào những ngày nắng nóng • Vệ sinh xoa bóp bầu vú trước dự kiến đẻ 10 .5 Bảng 8: Định mức ăn cho lợn nái nội nuôi con/1 ngày đêm (tính trung bình 1 nái nuôi 10 con) Chỉ tiêu ĐVT Khối lượng lợn nái (kg) 50 .5 1.4.3.81 2.5 Lợn nái lai F1 3000 15 0. thoáng mát mùa hè. làm cho lợn con còi cọc + Lợn mẹ quá gầy sẽ lâu động dục trở lại sau cai sữa Chăm sóc lợn nái chửa + Cho lợn yên tĩnh tuần đầu tiên sau khi phối giống + Sau đó cho lợn vận động (nhất là lợn nái béo) 1 .6 0.9 .5 Sau đẻ ngày thứ 3 2.6 . Dinh dưỡng lợn nái đẻ nuôi con Bảng 7: Tiêu chuẩn khẩu phần nuôi lợn nái đẻ nuôi con Chỉ tiêu Đơn vị tính Lợn nái nội NLTĐ (Kcal/kg TA) Kcal 2900 .

3 giờ. Nếu chưa sống thì ngâm lợn con trong nước ấm 30 .Lợn đẻ bọc phải xé bọc.Sưởi ấm cho lợn con: đặc điểm của lợn con sơ sinh là trung tâm điều tiết thân nhiệt chưa hoàn chỉnh. đến ngaỳ thứ 8 trở ra nhiệt độ trong chuồng nuôi còn 23 -25 độ C là thích hợp. sạch + 1 bấm móng tay loại to để bấm nanh cho lợn con + 1 lọ cồn Iot 2.Bấm răng nanh cho lợn con đẻ không gây chấn thương cho vú mẹ . + Lợn mẹ đè. khi nhiệt độ chuồng nuôi thấp dưới mức thích hợp cho lợn con sơ sinh) .Chuẩn bị dụng cụ trực đẻ: + 1 tấm vải màn hoặc vải mềm khô. Cuộc đẻ bình thường kéo dài từ 2 .20 độ C). .3.5 kg và ngaỳ 3 cho ăn 2.5 giờ .Phải dữ thật yên tĩnh khi lợn đang đẻ. Trong khi lợn con cần nhiệt độ cao (25 . + Rét do bị lạnh và gió lùa trong mùa đông.Vật liệu lót chuồng trong ổ úm lợn con cần phải khô. củi.5% để sát trùng + 1 kéo để cắt rốn + 1 cuộn chỉ để buộc rốn * Hộ lý lợn nái đẻ: . từ ngày thứ cho ăn theo định mức. hô hấp nhân tạo. + Bệnh tật. Lớp mỡ dưới da mỏng nên khả năng chống lạnh kém. . Giải pháp duy nhất để tạo nhiệt độ thích hợp cho lợn con là nuôi nhốt lợn con trong ổ úm và có chế độ sưởi ấm cho lợn con khi cần thiết. Chăm sóc lợn con tuần đầu sau khi sinh * Đây là giai đoạn lợn con dễ bị chết do: + Thiếu chất dinh dưỡng do không tranh được vú mẹ.Chuẩn bị bóng đèn sưởi. chỉ can thiệp khi lợn mẹ giặn đẻ lâu và khó khăn. . sạch. ngày 2 cho ăn 1. Trực và đỡ đẻ * Chuẩn bị cho lợn con sơ sinh: . + Nếu số con quá ít nên đi mua hoặc xin thêm. nhau ra hết. * Chế độ chăm sóc: + Cố định đầu vú cho lợn con để tạo sự đồng đều trong đàn. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 13 .35 oC trong 5 phút rồi đem ra hô hấp nhân tạo. .Phải trực liên tục cho đến khi lợn nái đẻ xong hoàn toàn. những ngày thời tiết lạnh. + Sưởi ấm bằng điện: dùng bóng đèn 100W. + Che chắn chuồng trại để chống gió lùa.Cắt rốn cho lợn con (cách rốn 1 đốt ngón tay). Lợn con bị ngạt thì thổi hơi vào mồn. dùng cồn iốt. Cứ mỗi ngày sau đó giảm đi 2 độ C.Không can thiệp khi quá trình đẻ của lợn nái diễn ra bình thường.Thông thường ngày đầu cho lợn mẹ ăn 1 kg thức ăn tinh. + Nhiệt độ thích hợp cho lợn con sơ sinh ngày đầu lọt lòng mẹ là 35 độ C. yếu sau khi cho bú sữa đầu.Cho lợn mẹ ăn cháo loãng trong ngày đầu và cho uống nước tự do.35 độ C) thì nhiệt độ thcíh hợp cho lợn mẹ lại thấp hơn nhiều (18 . . Mắc bóng điện trong ổ úm. cách mặt nền chuồng úm 50 cm + Nếu không có điện sưởi bằng đốt trấu hoặc đốt củi 4. lợn nái trở về trạng thái yên tĩnh và cho con bú. . + Nếu lợn con quá đông (số con nhiều hơn số vú) phải bán bớt những con nhỏ.Cho lợn con bú sữa đầu càng sớm càng tốt.0 kg. . trấu để sưở ấm cho lợn con (vào muà đông. song cũng có lợn nái đẻ kéo dài từ 4 . rượu hoặc thuốc đỏ sát trùng cuống rốn. không vụn nát . .Dùng khăn vải mềm sạch lau khô dịch nhày cho lợn con ngay sau khi sinh.

24 Gạo.2. Kỹ thuật cai sữa cho lợn con: + Tách lợn mẹ sang một chuồng khác để cho lợn mẹ nhanh động hớn trở lại (nếu có điều kiện). đi lại rất khó khăn. + Tiêm sắt cho lợn con đối với lợn nội tiêm 2 lần. + Ngày cai sữa không cho lợn con ăn quá nhiều.035 Để tăng độ ngon miệng và dễ tiêu hoá.025 Muối ăn 0.2 Premix vitamin 0.2 mg/con/ngày. tấm 3. Kỹ thuật cho ăn: + Máng ăn cho lợn con phải luân sạch sẽ. Một số bệnh thường gặp ở lợn mẹ sau khi đẻ và lợn con 1.+ 1-3 ngày đầu phải thường xuyên quan sát lợn mẹ cho con bú để tránh mẹ đè chết con 1.Sau 10 ngày tuổi lợn con bắt đầu biết tập ăn (liếm láp máng ăn và thức ăn của lợn mẹ). • Nguyên nhân: + Chức năng sinh lý của cơ và hệ thần kinh bị suy giảm train_extension_crop_manual_husbandry_VN 14 . vì vậy cần bổ sung sắt cho lợn con. . + Nếu có điêù kiện nên cai sữa sớm cho lợn con vào lúc 40-45 ngày tuổi để tăng số lứa đẻ. + Dễ tiêu hoá Bảng 11: Công thức trộn thức ăn cho lợn con Nguyên liệu (kg) Khối lượng trộn trong 10 kg Bột ngô 4. Tiêm sắt cho lợn con Vai trò của sắt trong cơ thể để tạo hemoglobin trong hồng cầu.5 Bột khoáng 0. 1. + Thiến lợn đực lúc 20 ngày tuổi. Thức ăn cho lợn con phải đảm bảo: + Đủ chất dinh dưỡng. sau đó tăng lên từ từ để tránh lợn con mắc bệnh tiêu chảy sau cai sữa. lượng thức ăn trong mỗi lần cho ăn không quá nhiều để tránh thừa đọng thức ăn gây ôi thiu làm lợn con dễ bị ỉa chảy và lãng phí thức ăn. không nằm. không ỉa đái vào máng ăn. 1. các loại nguyên liệu cần được chế biến 2. + Cho ăn nhiều bữa. liều 1 ml/con.Tập cho lợn con ăn sau 10 ngày tuổi bằng thức ăn giành riêng cho lợn con. lần 2 vào ngày thứ 10 sau đẻ. + Ngon miệng. liều 1 ml/con. và thiết kế sao cho lợn con không dẫm. liều 2 ml 4.2.7. có khi nằm liệt. lần 1 vào ngày thứ 3 sau dẻ.6. Bại liệt trước và sau khi đẻ Lợn nái chửa. phải có ô tập ăn và máng ăn riêng. Nhu cầu sắt cần cho tạo máu ở lợn con trong 30 ngày đầu sau đẻ trung bình 7-9 mg/con/ngày. nhất là sau khi đẻ 1-2 ngày hoặc vài tuần bị liệt chân sau. + Lợn con lai có thểt chỉ tiêm 1 lần vào ngày thứ 3 sau đẻ. một số enzym hô hấp. nhưng lợn con tiếp nhận sắt qua sữa mẹ chỉ được 1 .0 Bột đậu tương 2. Thông thường bà con nông dân cai sữa vào lúc 2 tháng tuổi 3. Nuôi dưỡng lợn con giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa . Nếu không có điều kiện thì bịt cửa ra vào không cho lợn con vào ngăn của lợn mẹ.0 Bột cá loại tốt 0.

Lợn nái ăn thịt sống của lợn con loại thải của đàn khác gây thói quen. . + Thai ra nửa chừng không ra hết con to. 3.Cho lợn con bú lúc sữa không căng. tiêm liên tục 5-7 ngày. hay nằm. nuôi dưỡng tốt. sau 2-3 giờ rặn đẻ thai không ra. + Bổ sung vitamin. ) • Chữa bệnh: + Tiêm gluco-canxi (10%) 40 cc hoặc canxiclorua 10 cc vào tĩnh mạch hộc tiêm bắp. xoa bóp bằng dầu nóng ( metylxalycilat. dầu long não) + Khi thấy khớp sưng. • Phòng bệnh: + Chăm sóc. + + + Vitamin B12 1000 mg 1 ống vào bắp/ngày. Trường hợp nặng phải mời bác sĩ thú y để kéo con ra hoặc phải mổ đẻ. khó khăn. suy nhược toàn thân + Viêm khớp. bột xương. Lợn đẻ khó • Nguyên nhân do con mẹ: + Chuồng chật. nái già. + Lợn mẹ quá béo do ăn nhiều tinh bột. thần kinh bị chèn ép khi mang thai. thường ở tư thế “chó ngồi” + Lợn vẫn ăn uống bình thường. tử cung co bóp kém. . phù. dịch nước ối khi đẻ.Lợn mẹ cắn con thì cho uống thuốc ngủ.Sữa quá căng gây khó chịu khi cho bú. thiếu vận động. • Cách chữa: + Tiêm oxytoxin 10-15 đơn vị/lần. + Nhau bị đứt do người nuôi vội can thiệp nên bị sót nhau train_extension_crop_manual_husbandry_VN 15 . nên không đẩy hết nhau ra. nhốt trong chuồng tối thiếu viatminD. + Dùng các loại thuốc kích thích tăng trương lực cơ: Strychnin. dùng kháng sinh Lenicilin hoặc hydrocortiron liều cao 2. + Do bị viêm niêm mạc tử cung trước lúc đẻ. + Xương chậu lợn mẹ hẹp. + Lợn sự vận động.Cho ăn đủ đạm trong khẩu phần ăn của lợn mẹ. + Lợn nái gầy yếu.+ Do thiếu khoáng can xi và phốt pho trong khẩu phần ăn. tiêm 5-7 ngày. * Xử lý: xoa tay lên bụng lợn mẹ nhiều lần. + Nái già. . 4. Lợn mẹ ăn con. khi đứng lên khó nhăn. . khoáng vào khẩu phần ăn (củ quả tươi. nên khi đẻ nhau không ra hết.Lợn con có nanh cắn vú đau. . đảm bảo khẩu phần ăn hàng ngày có đủ khoáng khi có chửa và nuôi con. . Lợn mẹ không được tắm nắng. Lucvs đầu đi lại dè dặt. đẻ ngược • Biểu hiện: + Nước ối có lẫn màu đỏ. sau 30 phút tiêm lần 2. Sót nhau Lợn đẻ xong 5 . . bột cua. cắn con sau khi đẻ * Nguyên nhân: do đau đẻ thần kinh bị rối loạn.7 tiếng sau không ra nhau * Nguyên nhân: + Do mẹ đẻ nhiều con.do mẹ yếu. Nếu thai vẫn không ra được thì bơm vào tử cung 100 ml dầu nhờn. + Thai ra 1-2 con sau đó không ra tiếp được . P. • Nguyên nhân do con: + Con to. hến . bột vỏ ốc. ít đứng lên. bệnh ở cột sống khi thiếu vận động • Triệu chứng: + Bệnh phát sinh đột ngột. + Vitamin B1 100 mg 2 ống (mỗi ống 5cc) /ngày. thiếu kích tố oxytoxin. đa số liệt hai chân sau. thiếu Ca.

• Chữa: Cho uống nước lá chát (1-2 ngày).Lợn mẹ thiếu đạm. sốt nên ảnh hưởng đến tiết sữa. Tiêm kháng sinh: Penicillin 1. . không cho con bú. + Va chạm nhau do chuồng chật. sữa nhiều con bú không hết gây tắc * Phòng chữa: Trước khi đẻ lau. cloroxit cho uống 50 mg/1kg khối lượng. cho lợn con vận động ngoài trời. cắt răng nanh lợn con. sạch.Cho uống thuốc Emitan theo chỉ dẫn .41o C. nên bơm thuốc tím 1%o (1 phần nghìn). . có mùi hôi. Cho con bú ngay sau 1 giờ đẻ con đầu tiên. 5. thiếu vitamin E. Lợn con ỉa phân trắng • Nguyên nhân: Do nền chuồng ẩm ướt.Tiêm sắt lúc 3 ngày tuổi. * Nguyên nhân: Sót nhau. .Dùng sulfatiazin. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 16 . khoảng 2 lít để rửa tử cung trong 3 ngày liền (mỗi ngày bơm một lần). kêu liên tục. Mất sữa sau khi đẻ Lợn nái sau khi đẻ vú teo dần cứng lại. ngày uống 2-3 lần.v • Điều trị: + Rửa tử cung trước khi phối mà trước đó đã bị bệnh sản khoa + Tiêm huyết thanh ngựa chửa 2000 đv/con (2 lọ). do ngộ độc thức ăn. lợn con đói sữa. gầy.+ Lợn bị sót nhau sốt cao 40 . • Phòng bệnh: Cho lợn mẹ ăn đủ chất. sờ lợn thấy đau ăn ít. nếu phối lần 2 không có chửa có thể loại thải con mẹ 8.Cơ quan nội tiết tiết ít hóc môn làm giảm sự sinh sữa. da nhăn nheo do mất nước. • Biểu hiện: Thường xảy ra ở lợn con 4 ngày tuổi trở đi. hoặc nước muối 9%o (9 phần nghìn). ỉa nhiều. . * Nguyên nhân: lợn mẹ bị viêm tử cung. Viêm vú sau khi đẻ * Biểu hiện: sau đẻ 1-2 ngày thấy vú đỏ. khoáng và các nguyên liệu khác để tạo sữa. Lông xù. Vì thế lợn phối không chửa. Cho ăn nhiều rau tươi. hoặc chậm động hớn. tiêm 3 ngày liên tục 6. tụ huyết trùng. giảm sốt. do độc tố của các bệnh dịch tả. vi khuẩn theo máu đến bầu vú gây viêm. đẻ non • Nguyên nhân: + Cơ quan sinh dục cái có thể bị viêm. . niêm mạc tử cung thoái hoá nên hợp tử không làm tổ được. Sau khi khỏi bệnh lợn con yếu và còi. + Sẩy thai do bệnh sẩy thai truiyền nhiễm. 7. + Rối loạn chức năng thể vàng. liều 2 ống/nái Sau khi tiêm. thiếu hormon progesteron. đóng dấu. lợn trượt chân ngã bị đẻ non. premix theo khẩu phần lợn nái nuôi con.5-2 triệu đơn vị xung quanh vú. ấm. dịch chảy ra ở âm hộ màu đen nhạt lẫn máu và hôi.Lợn mẹ ăn thừa chất đạm.Chuồng khô. . * Phòng và chữa Lúc có chửa cho ăn khẩu phần đủ chất dinh dưỡng Tiêm oxytoxin dưới da. Sau 1 tuần hoặc 10 ngày thì mất hẳn sữa. sốt cao. Khi lợn động hớn cho phối giống. Phòng bệnh: cho ăn thức ăn nhiều đạm bột cá. nhiễm độc thuốc trừ sâu v. bẩn thỉu. đầu vú sưng nóng. Lợn phối không chửa. Chờm nước đá vào bầu vú để giảm sưng.Núm vú bị xây xát do răng nanh của lợn con cắn. sót nhau. + Điều trị như vậy. thời tiết ẩm lạnh. xoa tắm cho nái. bị nhiễm trùng máu. . Lợn ỉa phân lỏng màu trắng vàng. không cho con bú. nền trơn. nên trứng không bám chắc vào thành tử cung.

Ở đuôi còn điểm các lông xanh đen. 2. thuốc trợ tim như tiêm long não.1 Giới thiệu các giống gà đang được nuôi thả vườn phổ biến ở Việt nam. 1. Ngộ độc thức ăn Nguyên nhân: Thức ăn cho lợn có chất độc: sắn. Gà trống lông sặc sở nhiều màu. nước vôi trong có pha dầu lạc.1. cánh và ngực.• 9. lưng cong Chẩy nước dãi. nằm miên man có thể chết sau 1 . Uống nước chè đặc. Tính lỗ lãi Chủ đề 2 BÀI GIẢNG KĨ THUẬT CHĂN NUÔI GIA CẦM 2.Tẩy chất độc ra ngoài: Uống sulfat natri (thuốc tẩy) hay sulfat magie 30 . vỏ sắn tươi. 1) Các giống gà nội Gà ri: • Nguồn gốc: Được chọn và thuần hóa từ gà rừng. ruột. cafein 3 .1. chân. Ví dụ: Ngộ độc sắn có thể cho uống nước đường.Cho uống 1 lít nước đun sôi để nguội với lòng trắng trứng 2 quả.2. để giảm sự hấp thu chất độc vào cơ thể.1 Kỹ thuật nuôi gà 2.1. Cần sử dụng đúng theo chỉ dẫn. phần lớn màu vàng đậm và đỏ tía ở cổ.50 gam. nuôi khắp nơi trong cả nước. tuỳ theo lợn to nhỏ. uống nhiều nước 3.8 Tính toán hiệu quả kinh tế 1. tiêm atropin. da: Màu vàng nhạt. điểm các đốm đen ở cổ.2 ngày Mổ khám lợn chết thấy từ miệng đến dạ dày. Ngộ độc thuốc trừ sâu. Có thể cho uống nước than củi tán mịn để than hấp thu chất độc. đuôi. cánh và chót đuôi. Cho lơn ăn nhẹ đến lúc khoẻ hẳn mới cho ăn khẩu phần bình thường. nôn mửa. nước luộc đỗ xanh. có dính thuốc trừ sâu • Triệu chứng: Lợn đau bụng.5 cc cho 100 kg lợn hơi. khoai tây chưa nấu chín Rau xanh cho lợn chưa rửa kỹ.1 Giống gà và kỹ thuật chọn giống gà 2. • Đặc điểm ngoại hình Màu lông: Gà mái màu vàng nhạt. Lập sổ sách theo dõi thức ăn và thuốc thú y 2. Nếu bị nặng có thể dùng thêm thuốc kích thích. rồi bơm nước vào tẩy rửa ruột. có hiện tượng nghiến răng Cơ bắp co giật. • Tính năng sản xuất: train_extension_crop_manual_husbandry_VN 17 .Dùng thuốc giải độc: Mỗi chất độc có thuốc giải độc riêng có bán tại các cửa hàng thuốc thú y. phổ biến nhất là mào cờ có nhiều khía răng cưa. gan bị sưng • Trị bệnh: 1. bụng thót. Mào: Có nhiều dạng khác nhau. nước mũi. Mỏ. Lập sổ theo dõi bán lợn con 3.

thân hình to.5 kg .5 . cân đối.2 kg Mái : 1. • Đặc điểm ngoại hình: .Tuổi đẻ quả trứng đầu Năng suất trứng Khối lượng trứng : Chất lượng thịt Gà mía: • Nguồn gốc: Xã Đường Lâm. Vùng bụng. xã Cấp Tiến. mào nụ. cổ dài hơi cong. : train_extension_crop_manual_husbandry_VN 18 . huyện Thuận Thành. Chân cao. ngực nở.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 200 . màu đỏ.8 . huyện Khoái Châu. Hà Tây. thân mình ngắn.0 kg Mái 3.140 ngày tuổi ( 19 . ngực sâu rộng. Thân hình chắc. tỉnh Bắc Ninh. .Khối lượng lúc trưởng thành : Trống : 3. • Tính năng sản xuất: .2 .1.2. • Tính năng sản xuất: Trống : 1. tỉnh Hưng Yên. tầm vóc to. lườn đùi. mào cờ.Gà mái : Lông màu vàng nhạt. Gà Hồ: • Nguồn gốc: xã Song Hồ. điểm các đốm đen ở cổ và đuôi. mập. .3.4. Gà Đông Tảo: • Nguồn gốc: Thôn Đông Tảo. .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 180 . • Đặc điểm ngoại hình : Gà mái: Lông toàn thân vàng nhạt hoặc trắng đục. to. chắc.Gà trống: Lông có 3 màu điển hình: Tía ở cổ.0 kg Mái : 2. thị xã Sơn Tây. • Tính năng sản xuất: . ngực rộng nhưng không sâu. . • Đặc điểm ngoại hình: . Chân to có 3 hàng vảy xù xì màu đỏ nhạt.Chất lượng thịt : Kém gà ri. tích to và dài.200 ngày tuổi.Khối lượng lúc trưởng thành : Trống 3.0 kg. .5 .0 .3. pha lẫn lông phớt trắng ở phần bụng. Cổ to ngắn.Khối lượng trứng : 50 – 58 gam.Năng suất trứng : 60 65 quả/mái/năm. . màu đỏ tươi. đi lại chậm chạp. Thân hình to. bụng ít lông da đỏ. Đầu to thô.5 .125 quả/mái/năm 38 – 42 gam : Thơm ngon.- Khối lượng lúc trưởng thành . mào cờ có 5 khía. mào nụ. Thân hình to dáng đi nặng nề. đỏ tía và xanh đen. Gà trống: Lông đen bóng pha lẫn vàng nhạt hoặc đỏ thẫm. xanh và đen xen kẽ ở lưng và màu mận chín.Năng suất trứng : 50 .20 tuần) : 90 . xù xì có 3 .60 quả/mái/năm .Chất lượng thịt : Thớ thịt thô.215 ngày tuổi . mào nụ.4.Gà trống: Lông có 3 màu chính: nâu đạm.6 kg : 135 .Gà mái: Lông màu trắng đục toàn thân. ngực ít lông da dày màu đỏ. màu đỏ.4 hàng vảy màu đỏ nhạt.

mỏ và chân vàng. màu đỏ tươi. thân hình cân đối.2 kg Mái : 1.7 . mào.3. chân da vàng.8 .Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2. • Đặc điểm ngoại hình: . chân vàng.Khối lượng gà thịt lúc 12 tuần tuổi : 1. mỏ. • Tính năng sản xuất: (gà bố mẹ) . nhập nội năm 1995. nhập nội năm 1998.0 .140 ngày tuổi ( 19 .4 .2 kg Mái : 2.Tỉ lệ ấp nở kém . Các giống gà ngoại: Gà Tam Hoàng: Nguồn gốc: Hồng Kông. yếm và tích tai phát triển.Gà mái: Lông ánh vàng hoặc nâu vàng lúc 1 ngày tuổi. cánh dán.Năng suất trứng : 140 . • Đặc điểm ngoại hình: . • Tính năng sản xuất: (gà bố mẹ) .23 tuần .3. • Tính năg sản xuất: (gà bố mẹ) Gà bố mẹ : .160 quả/mái/năm .0 kg.7 . Gà trống: Lông sặc sỡ nhiều màu.2 kg . chân da vàng nhạt.2.5 . : 200 . nâu cánh dán ở lưng.1 .3.6 kg Gà Kabir : • Nguồn gốc: Công ty Kabir.Chất lượng thịt : Kém gà ri.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 133 .2 kg Trống : 3.20 tuần) . chân vàng.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 22 . cánh và xanh đen ở đuôi (tương tự gà ri).1. Da.1 . cánh. Gà Lương Phượng (Lượng phượng Hoa) • Nguồn gốc: Quảng Tây. mào cờ.85 kg . Trung Quốc.Năng suất trứng : .Gà trống: Lông đỏ sẫm.0 .5 kg .Tuổi đẻ quả trứng đầu .Gà mái: Lông vàng nhạt. pha lẫn đốm đen ở cổ.60 quả/mái/năm.0 .2. nhiều khía răng cưa.- Khối lượng lúc trưởng thành . Da.2 kg Mái : 2.6 khía.0 kg .Gà mái: Lông vàng đậm. ngon.3. Israel.Khối lượng lúc 20 tuần tuổi : Trống 3.2.Năng suất trứng : 177 quả/mái/năm Gà thương phẩm: .Gà trống: Lông vàng xen kẽ đỏ tía ở cổ. đuôi mào cờ.9 kg . nhập nội năm 1997.1.5 . mào cờ.8 . màu đỏ tươi có 5 . Mào và tích tai phát triển. . da vàng. : train_extension_crop_manual_husbandry_VN 19 .Chất lượng thịt : Thơm mềm.210 ngày tuổi. mào cờ nhiều khía răng cưa. .0 kg Mái : 2.Khối lượng gà thịt lúc 12 tuần tuổi : 2. • Đặc điểm ngoại hình: .4.2. có 3 vệt nâu xám ở lưng.Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2.Khối lượng lúc 20 tuần tuổi : Trống : 3. 50 . sắc tía ở cổ.3.Khối lượng lúc 20 tuần tuổi : Trống: 2.

Cơ sở để chọn: Khối lượng gà. pha lẫn đỏ tía ở cổ. Bụng thon. Lông bông. mỏ. da. không dài và quá hẹp.2. không dị tật. .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 24 tuần tuổi . train_extension_crop_manual_husbandry_VN 20 . sâu. .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 21 .Sản lượng trứng : 180 quả/mái/năm .Gà mái : Lông đỏ sẫm hoặc nâu đỏ. Bắt từng con gà.Sản lượng trứng : 188 quả/mái/năm Gà thịt: .0 .Mào: To.2.2 Kĩ thuật chọn gà giống 1.2 kg . chân ngắn. . Mắt to.Lúc kết thúc giai đoạn hậu bị (19 .Đầu : rộng.2. .Khối lượng bắt đầu đẻ : 1.2.2 kg . rốn kín. dựa vào ngoại hình của gà. đi lại bình thường. bóng. chân màu vàng nhạt.0 kg Gà ISA – JA57: • Nguồn gốc: Hãng Hnbbard – ISA Cộng hòa Pháp nhập vào Việt nam 4/1999. lông cỏ đỏ tía. • Đặc điểm ngoại hình: . cầm trên tay quan sát bộ lông và tất cả các bộ phận đầu.Cử chỉ : nhanh nhẹn ưa hoạt động. 2. rộng . sâu.5 kg . . • Tính năng sản xuất: .3.Mắt: To lồi màu da cam.Mỏ : Ngắn.Thân hình: Dài. màu có nhiều khía. • Tính năng sản xuất: Gà bố mẹ: . cứng cáp.4 . mềm.Lúc kết thúc giai đoạn gà con (6 .Gà trống: Lông toàn thân màu đỏ sẫm.2 . nhẹ. nhiều khía. .Khối lượng lúc 20 tuần tuổi : 1.7 . lỗ huyệt để phát hiện các khuyết tật.Mỏ khép kín.Bụng: Phát triển tốt. Chọn gà con: . khoảng cách từ mõm xuống lưỡi hai đốt xương hàm rộng .23 tuần tuổi.5 kg Gà Sasso (Dòng thả vườn SA 51) • Nguồn gốc: Cộng hòa pháp. cánh áp sát vào thân. Những gà đạ các tiêu chuẩn trên chọn để nuôi. các đặc điểm ngoại hình của gà: . Khối lượng lớn. . • Đặc điểm ngoại hình: . chân. chắc kép kính . sáng bóng mượt.Lông : Phát triển tốt..Gà mái : Lông toàn thân nâu nhạt pha lẫn trắng phớt ở cánh và đuôi.Khối lượng gà thịt lúc 10 tuần tuổi : 1.Khối lượng gà thịt lúc 9 tuần tuổi : 2.31 tuần .6 kg . ngón chân ngắn. cánh.7 tuần tuổi). mào cờ nhiều khía.Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2. • Thả gà trên sàn để quan sát dáng đi lại.20 tuần tuổi). cổ. mào đỏ tươi . mào cờ nhiều khía răng cưa.Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2.Thời điểm chọn : Lúc 1 ngày tuổi. Chân bông.Khối lượng gà thịt lúc 12 tuần tuổi : 2.Sản lượng trứng : 220 quả/mái/năm Gà thương phẩm: . sáng.9 . .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 24 . Chọn gà hậu bị: Gà hậu bị được chọn vào 2 thời điểm: .2. mào cờ.1. da và chân màu vàng nhạt.Chân: Có màu đặc trưng của giống. Da và chân màu vàng nhạt.2.7 kg 2.1. các đặc điểm biểu hiện gà tốt.3 kg .Gà trống : Lông toàn thân màu nâu sẫm.3.9 . bụng. tơi xốp. .Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng : 2. mỏ.

Lỗ huyệt : ướt.1. 3. . mềm màu đỏ tươi. . hàm lượng đạm từ 8 − 12%.3 ngón tay.Khoảng cách giữa mỏm xương lưới hái và xương háng rộng.1. chân : Màu sắc giảm.Bộ lông : Lông cách hàng thứ nhất không thay Mào và tích tai : To. luôn cử động.2. loại thải những gà mái đẻ kém. . Chọn gà mái đẻ: Trong chăn nuôi gà sinh sản phải tiến hành chọn định kì để loại thải những cá thể để kém. Khái niệm: Là nhóm nguyên liệu thức ăn có giá trị năng lượng cao (từ 2500 − 3300 Kcal/kg). 2. xơ thô 10 − 12%. . màu nhạt. đặt lọt 2. mào.Những gà đạt các tiêu chuẩn trên được chọn để nuôi sinh sản. hàm lượng đạm thấp dưới 20% và xơ thô dưới 18%.Mỏ.Ngô: Là loại thức ăn năng lượng hàng đầu của gia cầm.7 MJ/kg chất khô. năng lượng trao đổi của ngô từ 3100 − 3400 Kcal/kg ứng với 13 − 13. Vai trò: Thức ăn năng lượng được sử dụng nhằm thoả mãn nhu cầu về năng lượng và một phần quan trọng về khoáng chất cho khẩu phần của gà.Thóc: Được sử dụng rất phổ biến.5%. Hàm lượng đạm trung bình 7.2 thức ăn và dinh dưỡng gà thả vườn 2.5 − 3.1 Thức ăn năng lượng. bảo đảm cho đàn gà đạt năng suất và hiệu quả cao hơn.7 %.8 − 8. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 21 . Dựa vào những biểu hiện trên lựa chọn những gà mái đẻ tốt giữ lại nuôi. các bộ phận cơ thể như bộ lông. Những đặc điểm bên ngoài biểu hiện một gà mái đẻ tốt là: . Cơ sở chọn lựa chính và đặc điểm ngoại hình. năng lượng trao đổi của thóc từ 2600 − 2850 Kcal/kg ứng với 11 − 12 MJ/kg chất khô. Các loại thức ăn năng lượng chủ yếu dùng trong chăn nuôi gà. xơ thô rất thấp từ 1. lỗ huyệt và kết cấu cơ thể (chủ yếu là khoảng cách giữa xương lưỡi hái và xương háng).

D. E. . Tỷ lệ đạm trong bột thịt xương từ 30 −50%. . Khái niệm: Là nhóm nguyên liệu có hàm lượng đạm cao. là nguồn thức ăn đạm động vất tốt cho gia súc. Thức ăn bổ sung vitamin cho gia súc gia cầm thường dùng dưới dạng premix vitamin − là hỗn hợp đồng nhất của các loại vitamin A. Nhu cầu dinh dưỡng của gà nuôi thịt. năng lượng trao đổi 3200 − 3600 Kcal/kg ứng với 14 − 15MJ/kg vật chất khô. Cám có rất nhiều loại trong đó các loại cám xát loại 1 thường có năng lượng trao đổi khoảng 2500 −2600 Kcal/kg chất khô. võ tôm. ứng với 12 − 12. hàm lượng đạm thô 11 − 12%. Giá trị sinh học của lạc và khô dầu lạc không cao bằng đỗ tương vì nghèo Lyzin. Bột đầu tôm giàu canxi (5. Thức ăn khoáng và vitamin. Vai trò: Thức ăn đạm được sử dụng nhằm thoả mãn nhu cầu về hàm lượng đạm và nâng cao giá trị sinh học cho khẩu phần. . • Thức ăn đạm động vật.7% Methionin. Các loại thức ăn đạm chủ yếu dùng trong chăn nuôi gà. gia cầm. B12. tỷ lệ khoáng 12 − 35%. được trồng nhiều ở trung du. phôtpho. . vừng không được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi bằng đậu tương và lạc. kháng sinh phòng bệnh và chất chống ôxi hoá.9%) và các nguyên tố vi lượng khác.Vừng: Hàm lượng đạm thô từ 19 − 21%.1.Bột đầu tôm: Chế biến từ càng.2. xơ thô 8 − 16%.2%). photpho (0. xơ thô 3. năng lượng trao đổi rất cao từ 4300 − 4800Kcal ứng với 17 − 20MJ/kg chất khô. 2. miền núi. Là nhóm thức ăn giàu khoáng và vitamínử dụng để thoả mãn nhu cầu khoáng và vitamin của khẩu phần. .1MJ/kg chất khô. • Thức ăn đạm thực vật: . PP. muối Amôni. dầu.Khô dầu đỗ tương: Có rất nhiều loại. hạt cao lương được dùng nhiều trong chăn nuôi gà. hàm lượng đạm thô 10 − 13%. 45 − 48% đối với khô dầu lạc nhân.Bột thịt xương: Chế biến từ xác gia xúc.1 − 3. Năng lượng trao đổi thấp hơn đỗ tương và khô dầu đỗ tương (từ 1800 − 3000Kcal).Đậu tương: Là loại thức ăn có hàm lượng đạm cao 37−38%.2%. . Năng lượng ttrao đổi của cao lương từ 2800 −2860Kcal/kg.Cám gạo: Là một trong những loại phụ phẩm nông nghiệp được sử dụng phổ biến cho chăn nuôi gà. B1. 2. K. muối ăn và của một số khoáng vi lượng.6MJ/kg chất khô.2. Thức ăn bổ xung khoáng thường là các phức hợp muối có chưa canxi. giá trị sinh học của đỗ tương cao tương đương đạm động vật. 3. Nhu cầu dinh dưỡng của gà thả vườn 1. năng lượng trao đổi từ 2500 − 2800 Kcal/kg ứng với 10.Lạc: Hạt lạc có hàm lượng đạm cao 26 − 29% (tuỳ giống). gia cầm hoặc phụ phẩm lò mổ.7 − 12. Giới hạn tối đa của một số nguyên liệu thức ăn chính trong hỗn hợp thức ăn cho gia cầm được khuyêns cáo như sau: (Trang 39 − 54: Hướng dẫn nuôi vịt đạt năng xuất cao) 2.Bột cá: Là nguồn thức ăn đạm tuyệt vời cho gia cầm bởi vì bột cá chứa đầy đủ số lượng axit amin cần thiết cho gia cầm đặc biệt là Lyzin và Methionin. Nhu cầu dinh dưỡng được tính theo 3 giai đoạn: - train_extension_crop_manual_husbandry_VN 22 . chất lượng khác nhau tuỳ theo giống và cách chế biến. 4. Hàm lượng đạm trung bình của đỗ tương 44 − 45%. Thức ăn đạm. Năng lượng trao đổi cũng biến đổi từ 1500 − 3300Kcal/kg chất khô (tuỳ loại). năng lượng trao đổi khoảng 4000Kcal ứng với 17MJ/kg chất khô. .Cao lương: Là cây vùng nhiệt đới. .Khô dầu lạc: Hàm lượng đạm cao 30 − 32% đối với khô dầu ép cả vỏ. Đỗ tương giàu axit amin nhất là Lyzin và triptophan. Hàm lượng đạm cao từ 30 − 60% tuỳ loại. Hàm lượng đạm cao 33 −34% trong đó có 4 − 5% Lyzin. Giới hạn tối đa của các thức ăn nguyên liệu trong khẩu phần ăn của gia cầm.

. cám gạo loại I.Bột cá nhạt: 5kg có chứa 2.3 Năng lượng trao đổi Kcal/kg Đạm tối thiểu % Xơ tối đa % Canxi (Ca) % Phôtpho (P) % Lyzin tối thiểu % Methionin tối thiểu % 2.Giai đoạn gà con: 0 − 6 tuần tuổi. Phương pháp xây dựng khẩu phần cho gà Trong thực tế người ta thường biểu thị khối lượng các nguyên liệu thức ăn trong 100 kg hay 1000kg thức ăn hỗn hợp khẩu phần.85 0.5 16.75kg đạm. Giai đoạn gà giò: 4 − 8 tuần tuổi.2.6 0. 3 trong 100 kg hỗn hợp đã có: .5%.4 9 tuần − bán 3100 16 6 1. khô dầu đậu tương. Theo khối lượng các loại thức ăn đã ấn định ở bước 1. premix khoáng 1.Giai đoạn gà hậu bị: 7 − 20 tuần tuổi.35 0.5 Giai đoạn nuôi 5 − 8 tuần tuổi 3000 18 5 1. Nhu cầu Đơn vị Giai đoạn nuôi 0 − 6 tuần 7 −20 tuần 21 −42 tuần Sau 42 tuần Năng lượng trao đổi Kcal/kg 2900 2750 2750 2750 Đạm tối thiểu % 18 15 17.- Giai đoạn gà con: 0 − 4 tuần tuổi. 2. Xây dựng khẩu phần thức ăn và trộn thức ăn cho gà.6 0. Ví dụ xây dựng khẩu phần cho gà đẻ giai đoạn 21 − 42 tuần tuổi cần 2750 Kcal năng lượng trao đổi và 175g đạm trong 1 kg thức ăn với các nguyên liệu sẵn có là ngô vàng.6 Lyzin tối thiểu % 1 0.1 0. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 23 .7 Methionin tối thiểu % 0.6 0.35 Khác với gà thịt. bột cá loại nhạt.9 0. thóc tẻ. .6 0. như vậy ta ấn định trong 100 kg sẽ có 2 kg premix vitamin và premix khoáng. Giai đoạn vỗ béo: 9 tuần − bán.3. gà sinh sản phải cho ăn hạn chế để gà không béo và cũng không gầy quá. 1. . Bước 4:Tính toán lượng thức ăn đạm thực vật (khô dầu đỗ tương) và thức ăn có năng lượng chủ yếu(ngô vàng + thóc tẻ) đáp ứng đủ nhu cầu đạm cho khẩu phần.Giai đoạn đẻ đầu: 21− 42 tuần tuổi.5%).1 0. Bước 2: Ấn định khối lượng các loại thức ăn đạm động vật (bột cá nhạt 55% đạm) là 5 kg.35 0.1 0. Bước 3: Ấn định khối lượng thức ăn năng lượng có tỷ lệ thấp trong khẩu phần (cám loại I) là 15kg.7 0.0 0.1.0 0. Nhu cầu Đơn vị 0 − 4 tuần tuổi 2900 20 4 1. premix vitamin. Phương pháp cụ thể gồm các bước sau: Bước 1: Ấn định khối lượng thức ăn bổ sung như khoáng vitamin. premix vitamin và premix khoáng − khối lượng trong 100kg hỗn hợp. Nhu cầu dinh dưỡng của gà sinh sản: Nhu cầu dinh dưỡng của gà nuôi sinh sản được tính theo 4 giai đoạn: . premix khoáng: 2kg các loại thức ăn này thường chiếm tỷ lệ rất thấp trong khẩu phần (chẳng hạn premix vitamin 0.Giai đoạn đẻ sau: sau 42 tuần tuổi.4 0.5 Xơ tối đa % 4 6 6 6 Canxi (Ca) % 1 1 4 4 Phôtpho (P) % 0. 2.6 1.6 1.

95kg đạm.41 − 8.8kg.15) 16. Hiệu số giữa phần trăm đạm mong muốn là tỷ lệ các nguyên liêu cần phải trộn. thóc tẻ: 29kg).15% Hµm l−îng ®¹m thøc ¨n n¨ng l−îng chÝnh 42.8 × 100 = 16.57% PhÇn kh« dÇu ®ç t−¬ng 8.42 Khối lượng khô dầu đỗ tương là: 8.Tổng khối lượng thức ăn đạm thực vật (khô dầu đỗ tương) và thức ăn năng lượng chính (ngô vàng + thóc tẻ) cần trong 100kg khẩu phần là 78kg.70kg còn thiếu 12.26 (16.7) Lượng thức ăn đạm thực vật và năng lượng cần thiết để đáp ứng đủ nhu cầu đạm còn thiếu trong 100kg hỗn hợp được tính bằng cách: Sử dụng công thức đường chéo hình vuông (Công thức Pearson) Qua bước 4 ta biết: . . ứng với hàm lượng đạm mong muốn là 12.57 PhÇn TA n¨ng l−îng chÝnh (thãc+ng«) Cộng: 34.41% 8.8kg (17.Khối lượng đạm cần có trong 78 kg của 2 loại thức ăn này là 12. ta sử dụng 2 loại tương đương nhau về khối lượng (ngô: 30kg.5−4. Như vậy: .41% 78 Hµm l−îng ®¹m cÇn trong 78 kg thøc ¨n Ta có sơ đồ dường chéo Pearson như sau: Hµm l−îng ®¹m kh« dÇu ®ç t−¬ng 42.Tổng khối lượng đã có 22 kg còn thiếu 78 kg.Tổng khối lượng đạm đã có 4. .26 × 78 = 18.42 Ngô vàng và thóc tẻ là 2 loại thức ăn nguyên liệu rất sẵn ở nông thôn.Cám gạo xát loại I: 15kg có chưa 1. Phần trăm các loại thức ăn nằm ở hai góc hình vuông.16 × 78 = 59.42phần Trong công thức này hàm lượng đạm mong muốn (trong 78kg hỗn hợp của 2 loại thức ăn đạm động vật và năng lượng chính) nằm ở giữa hình vuông.28 ≈ 59 kg 34. Ta tính được: Khối lượng thức ăn năng lượng chính (ngô vàng và thóc tẻ) là: 26. Premix vitamin và premix khoáng : 2kg. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 24 .72 ≈ 19 kg 34.

nếu tổng khối lượng của các nguyên liệu không đủ 100kg có thể tăng thêm các sản phẩm phụ của ngũ cốc cho đủ 100kg. Khô dầu đỗ tương : 17.2 9.0 3042.4 127.0 51.3 450 282738 2827.5 1165. Phải điều chỉnh khẩu phần bằng cách dùng cám gạo loại I có hàm lượng năng lượng thấp hơn ngô (769Kcal/kg).76 306.0 92. Cộng : 100kg Bước 7: Cân bằng Canxi.4 108.5 100 1kg NLTĐ (Kcal) 38955 99630 13125 77923 53105 Đạm (g) 1950 2670 2750 2148 8088 Giá trị dinh dưỡng Ca P Xơ Methonin (g) (g) (g) (g) 25.35 689. Thay 10kg ngô trong 1 khẩu phần ăn bằng 10kg cám gạo loại I (tức là trong 100kg hỗn hợp sẽ chỉ có 20kg ngô vàng và 25kg cám gạo loại I).2 Bước 6: Cân bằng năng lượng trong khẩu phần: Đối chiếu với tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp cho gà mái đẻ giai đoạn 21 − 42 tuần tuổi. Bột cá loại I : 5.5 247.5kg. hàm lượng Lyzin đã được cân đối.06 971. Bước 8: Cân bằng axit amin. Các axit amin hạn chế (lyzin và methionin) tổng hợp có thể dùng để bổ sung vào khẩu phần nhưng đây là các nguyên liệu rất đắt nên cố gắng tính toán cân bằng các nguồn thức ăn đạm động vật.71 Lyzin (g) 83. đicanxi phôtphat. Thóc tẻ : 29. - train_extension_crop_manual_husbandry_VN 25 . Khẩu phần trên đây. phôtpho là bột xương.0 254.5 0.5 67.0 810.7g đạm (425.5 6. do đó ta lại phải cân đối lại hàm lượng đạm bằng cách giảm khô dẩu đỗ tương và tăng ngô.5 67. Ngô vàng : 21. Phôtpho.2kg. riêng hàm lượng methionin còn hơi thấp có thể cân bằng bằng cách tăng bột cá hoặc methionin tổng hợp.3 75.1 42. Thông thường bổ sung khoảng 0.4 3. bổ sung muối trong khẩu phần: Khẩu phần trên đã đáp ứng đủ nhu cầu Phôtpho song hàm lượng canxi còn thấp.25 82.0kg. Cứ thay 1kg khô dầu đỗ tương bằng 1 kg ngô vàng thì khẩu phần giảm được336.5 528.2kg khô dầu đỗ tương đồng thới tăng 1. Như vậy thành phần hỗn hợp thức ăn cần xây dựng sẽ là: Cám gạo loại I : 25kg. cacbonnat canxi.3 1113.5 63.8kg. khẩu phần ăn này có năng lượng cao hơn 7.5kg.7−89). nguyên liệu dùng để điều chỉnh hàm lượng canxi. Với công thức mới này năng lượng giảm đi được 7240Kcal nhưng hàm lượng đạm lại tăng lên 410g.0kg. Sau cùng kiểm tra lại toàn bộ các nguyên liệu sử dụng trong khẩu phần và các giá trị dinh dưỡng của khẩu phần.0 90.2kg ngô vàng.Bước 5: Tính toán giá trị dinh dưỡng của hỗn hợp khẩu phần (Trong 100kg hỗn hợp) Tên thức ăn Cám gạo loại I Ngô vàng Bột cá loại I Thóc tẻ Khô dầu đỗ tương Premix khoáng Premix vitamin Cộng Khối lượng (kg) 15 30 5 29 19 1.15 9.89 6175. Premix khoáng : 1.06 935.738Kcal (282738 − 275000). song trong bột cá thường có sẵn 1 − 5% muối ăn vì vậy khi tính toán khẩu phần cần phải tính đến cả lượng muối sẵn có này.20 185.5 61.8 81.38 17606 176. Premix vitamin : 0.2% muối ăn trong khẩu phần là đủ.5 144.0 44. muốn giảm được 410g đạm cần phải giảm 1.35 66.

2. gà mái được nuôi tách riêng) a. 2. bị hấp hơi. b. Làm quây úm gà hình tròn có đường kính 2 .5 m : 4 . Chuẩn bị nguyên liệu.1 tuần tuổi đối với gà trống và từ 0 .15 con/m2 .1. Phương pháp trộn. . . . .250C.Dùng xẻng hoặc tay trộn thật đều. Khi nhiệt độ quá cao. Chú ý trước và sau khi cắt mỏ 1 .Thay đổi máng ăn.5 cm/con Máng ăn tròn P50 : 25 con/máng Máng uống dài 1. Giai đoạn gà con: a.Số lượng trộn tuỳ thuộc vào số lượng gà − Tránh bảo quản lâu. Chuồng nuôi: Mật độ nuôi : 8 . 2. vitamin) phải trộn với một ít chất bột khác như cám. . giai đoạn này gà trống. .Quan sát đàn gà để điều chỉnh nhiệt độ trong quây. Giai đoạn gà hậu bị. Dùng giao sắc nung đỏ trên bếp than hoặc bếp dầu (hoặc dao cắt bằng điện) cắt 1/3 chiều dài mỏ tính từ ngoài vào. lượng thức ăn mỗi lần cho vừa đủ tránh để thức ăn tồn lưu lâu trong máng gây mất vệ sinh.Các loại nguyên liệu khối lượng ít (khoáng. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 26 . I.10 con/m2 Máng ăn dài 1. ngược lại khi thiếu nhiệt.Nhiệt độ chuồng nuôi : 35 . sau khi cắt song lau lại vết cắt nhằm tránh chảy máu.8 lần. Thay nước uống 3 . .4 lần trong ngày. Khi nhiệt độ thích hợp đàn gà sẽ nhanh nhẹn phân bố đều trong quây. .Một số nguyên liệu phải sơ chế trước khi trộn: đỗ tương… . loại thải để tiện tính toán lời lãi sau mỗi đợt nuội. nếu thời tiết lạnh phải kéo kín rèm che trong tuần đầu. Kỹ thuật trộn thức ăn cho gà. máng uống cho hợp lý theo tuần tuổi của đàn gà.Ghi chép lượng thức ăn.Gà được ăn tự do 0 .Nguyên liệu phải có chất lượng tốt: không bị mốc.Máng uống tròn loại 1 lít và loại 3. .3 m bằng cót ép. cọ rửa máng uống sạch sẽ.3 Nuôi chăm sóc gà thả vườn 2.Khay ăn hình chữ nhật (60 .Sau một tuần nới rộng quây và 2 tuần có thể bỏ quây tùy thời tiết. . a. b. xen kẽ nhau và sưởi ấm chuồng trước đó 2-3 giờ.8 lít : 2 chiếc/100 con.3. không vón cục. Chuồng nuôi: .100 con/máng.70cm) : 2 chiếc/100 con. Trước khi vào chuồng cần bố trí máng ăn. hoặc ngô trước khi trộn chung để đảm bảo nguyên liệu được phân bố đều trong hỗn hợp.Mật độ nuôi : 12 . cắn lẫn nhau. . Trước lúc cho thức ăn mới vào phải sàng thức ăn cũ.1. đàn gà sẽ dồn vào giữa quây ngay dưới chụp sưởi.5 m : 80 . sau 1 tuần có thể thay máng ăn vuông (hoặc mẹt ăn) bằng máng ăn tròn và thay máng uống tròn bằng máng uống dài (chú ý thay đổi máng từ từ). Nuôi dưỡng chăm sóc . .3 tuần tuổi đối với gà mái.2 ngày cho uống vitamin C và K.Nghiền nhỏ thức ăn trước khi trộn.Đổ dàn đều các loại thức ăn đã nghiền trên sàn nhà theo thứ tự loại nhiều đổ trước loại ít đổ sau. thuốc thú y đã sử dụng hàng ngày cho đàn gà cũng như số gà chết. máng uống sẵn. Mỗi ngày cho ăn 6 . (Trước 20 tuần tuổi. đàn sẽ tản ra xung quanh quây.Thay mới 1 phần hoặc toàn bộ chất độn chuồng nếu bị ẩm ướt. . không có mùi lạ.Tiến hành cắt mỏ vào tuần thứ 2 để tránh gà mổ . . Nuôi dưỡng chăm sóc gà thả vườn lấy trứng: 1. . để bao thức ăn lên giá kê cao cách xa tường và trần nhà.Đóng thức ăn vào bao.

Máng uống dài 1. a. .Nguyên tắc khống chế .100 w).20 tuần tuổi 2 : 22 giờ/ngày đêm : 14 giờ/ ngày đêm : sử dụng ánh sáng tự nhiên Cường độ chiếu sáng: 3w/m nền chuồng. ngô hạt rải đều trên nền chuồng cho gà nhặt ăn.Sau khi gà đẻ 5 % phải chuyển sang cho uống nước tự do. Chế độ chiếu sáng Không được tăng thời gian chiếu sáng mỗi ngày từ 1 .5 con/ngăn ổ.4 con/m2 chuồng. . máng của gà mái được treo ngang tầm với gà mái nhưng có chụp khống ché sao cho chỉ có gà mái thò đầu vào ăn được còn gà trống do đầu và mào to nên không thò đầu vào ăn được. Chuồng nuôi .Gà mái được ăn tăng dần theo tỉ lệ đẻ.Sử dụng cùng loại thức ăn cho cả trống lẫn mái nhưng gà trống lại cho ăn riêng: Máng gà trống được treo cao sao cho chỉ có gà trống ăn được. Có thể áp dụng 1 trong 3 phương thức sau đây: * Cho ăn hàng ngày: Lượng thức ăn hàng ngày giảm xuống 1/2 so với nhu cầu.5 m: 50 con/máng.Lượng thức ăn của ngày nhịn được chia đều cho 2 ngày. Nuôi dưỡng: Trong giai đoạn gà được ăn hạn chế nhằm tránh tích lũy mỡ sớm ảnh hưởng đến sức đẻ trứng sau này. Kết thúc giai đoạn hậu bị (20 tuần tuổi) cần tiến hành chọn lọc cả trống lẫn mái. Mật độ nuôi 3 . . Máng ăn trong 20 . làm cho nền chuồng đỡ ẩm ướt. 3. .5 .25 con/máng. Ngày nhịn dùng ít thóc. . những con đạt tiêu chuẩn đưa lên ghép đàn. Chăm sóc nuôi dưỡng giai đoạn gà đẻ. so sánh khối lựơng trung bình thu được với khối lượng chuẩn + 10 % thì tăng lượng thức ăn một cách bình thường như bảng hướng dẫn. * 2 ngày ăn 1 ngày nghỉ .b.Để có đàn gà tương đối đồng đều về khối lượng cơ thể (là yêu cầu hết sức quan trọng đối với gà hậu bị) hàng tuần cân 10% số gà có mặt. Nuôi dưỡng: Tỉ lệ bình quân và khối lượng cơ thể của gà là yếu tố cơ bản để quyết định lượng thức ăn hàng ngày. Nếu khối lượng bình quân<khối lượng chuẩn thì tăng từ từ lượng thức ăn để sao cho bắt kịp khối lượng chuẩn sau 1 vài tuần.Sau khi được chọn lọc đàn gà được ghép trống mái vào lúc 20 tuần theo tỉ lệ 1 trống/8 . chú ý bóng điện trưo sao cho ánh sáng phân đều trong nền chuồng (tốt nhất dùng bóng điện tròn có công suất 75 . . Chương trình cho ăn đối với gà mái (bảng trên) Chương trình cho ăn đối với gà trống (bảng trên) d. ổ đẻ 4 .4 kg cát sỏi/100 gà nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn.Những ngày thời tiết nóng không hạn chế nước uống.Sau khi gà ăn hết thức ăn thời gian uống nước chỉ kéo dài trong một vài giờ. Hạn chế nước uống. b.1 gam/con/ngày mỗi tuần. Đối với chuồng thông thoáng tự nhiên. Yêu cầu số lượng máng ăn phải đầy đủ và rải thức ăn điều các máng chia làm 2 lần trong ngày. Nếu khối lượng bình quân>khối lượng chuẩn thì vẫn giữ nguyên lượng thức ăn. . chế độ chiếu sáng 17/giờ/ngày. c.10 mái. đồng thời theo dõi chặt chẽ diễn biến khối lượng trứng và thể trọng để điều chỉnh lượng thức ăn cho hợp lý). train_extension_crop_manual_husbandry_VN 27 .Bổ sung thêm cát sỏi sạch vào máng ăn: mỗi tuần bổ xung thêm 0. . Sau khi đạt đỉnh cao về sức đẻ thì giảm dần lượng thức ăn (có thể giảm từ 0.20 tuần tuổi và không bao giờ được giảm thời gian chiếu sáng từ 20 tuần tuổi đến cuối đời gà.Mục đích: làm diều đỡ căng to gà đi nặng nề. bà con bà con có thể thực hiện chế độ chiếu sáng như sau: • • • 1tuần tuổi 2 tuần tuổi 2 .

135 Sau 40 tuần tuổi dùng thức ăn có 15. Ngoài ra cần có vườn hoặc đồi để chăn thả. Tiêu thụ thức ăn Chiếu sáng Tuần Ghi chú Gr/gà Gr TA Thời Cường độ (với tuổi /ngày /tuần gian đèn ống) 1 17 119 23/24 1 w/m2 Ăn tự do 2 35 245 23/24 1 w/m2 Ăn tự do 2 3 50 350 22/24 1 w/m Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 4 70 490 20/24 1 w/m2 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng b.E 2 lần/tuần theo hướng dẫn của hãng sản xuất.3.115 115 . Giai đoạn gà giò ( 5 . mỡ 3.4 tuần tuổi) Gà (dù là giống gì) được nuôi úm trong chuồng được sưởi ấm (nhiệt độ 33 . những quả trứng đẻ ngoài ổ phải kịp thời nhặt ngay. dụng cụ máng ăn máng uống Các yêu cầu về cơ bản tương tự gà đẻ trong giai đoạn gà con và gà hậu bị.130 130 . Khi đàn gà bắt đầu vào đẻ. Giai đoạn gà con (0 . năng lượng trao đổi 2900 .30 30 . Bà con có thể dùng thức ăn HIGRO CP 311 hoặc PROCONCO trộn thêm 25 .40 tuần tuổi dùng thức ăn chứa 16. Hàng tháng định kì loại thải những gà mái không đẻ hoặc kém đẻ. Mỗi ngày nhặt trứng ít nhất 4 lần. Ổ đẻ được đặt nơi kín đáo.2.50 50 . nên tập cho gà vào đẻ trong ổ.2950 Kcal.60 >60 1925 1875 Khối lượng cơ thể (g) 1750 Lượng thức ăn (g) 85 90 105 110 . Tỉ lệ đẻ (%) 1-5 5 . máng ăn dưới gốc cây.120 120 . Ổ đẻ được lót trấu hoặc dăm bào đảm luôn sạch sẽ. chăm sóc.40 40 .6% Protein và 2750 kcal/kg NLTĐ Chi chú * Từ 22 . Kĩ thuật nuôi gà thả vườn lấy thịt 1.30 % thóc : Lượng thức ăn tăng dần theo tuổi: Tuần Tiêu thụ thức ăn Chiếu sáng Ghi chú train_extension_crop_manual_husbandry_VN 28 .1. Chế độ chiếu sáng. Ngoài vườn đặt các máng uống. a.125 125 .D.7 % protein và năng lượng trao đổi 2700 Kcal/kg c.5%.21%. Nuôi dưỡng.20 20 . 2. 21 tuần tuổi : 13 giờ 22 . Thức ăn giai đoạn này yêu cầu giá trị dinh dưỡng: đạm (protein) 20 .340C).13 tuần tuổi) -Gà được thả ra vườn trừ những ngày trời rét đậm hoặc mưa. Chuồng trại.25 tuần tuổi : Mỗi tuần tăng 1 giờ chiếu sáng 26 tuần đến cuối đời : Giữ nguyên thời gian chiếu sáng 17 giờ/ngày đêm 2.- Định kì cho gà uống vitamin A.10 10 .

8 w/m2 0.3.998 Thời gian 18/24 18/24 18/24 18/24 18/24 Cường độ (với đèn ống) 0. đường hô hấp bằng: Tylosine: 0.5g/lít nước. Phòng cầu trùng bằng Vetpro 60%: 1g/ lít nước Nhỏ Vacxin Gumboro lần 1.Quây xung quanh vườn bằng tre. nứa hoặc lưới. Phòng bệnh cho gà thả vườn (Chương trình tiêm phòng) Ngày tuổi 1 4 7 7 -10 10 14 21 50 – 56 70 – 80 110 – 120 126 Tiêm phòng Marek Phòng bệnh đường ruột. . thuốc bổ trợ tăng sức đề kháng Nhỏ Vacxin Lasota lần 1 Vitamin.8 w/m2 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 29 .8 w/m2 0.5g/lít nước Coli – 2000: 0. IB.Sử dụng vác xin và thuốc phòng bệnh theo hướng dẫn của phần sau: 2.8 w/m2 0.tuổi 5 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 6 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 7 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 8 Ăn tự do trong thời gian chiếu sáng 9 10 tuần . Gumboro. chủng đậu Nhỏ Vacxin Lasota lần 2 Nhỏ Vacxin Gumboro lần 2 Tiêm vacxin Newcatle H1 Phòng CRD bằng Tylosin Tẩy giun sán bằng Piperazin Tiêm Vacxin nhũ dầu phòng bệnh Newcatle.1. Hội chứng giảm đẻ Thuốc phòng Gr/gà /ngày 77 90 115 125 135 Gr TA /tuần 539 630 805 875 945 4.8 w/m2 0.Tránh để nước đọng trong vườn. .3.điện giải tăng sức đề kháng.

Thân hình cân đối.1.Màu lông: có 3 nhóm + Nhóm lông trắng: cả trống và mái đều trắng khắp cơ thể. xám hồng.65 g/quả . mỏ. màng chân màu vàng nhạt. mắt xanh xám.Chi phí thức ăn cho 10 quả trứng : 2. có dáng thẳng đứng.2. nhỏ. lườn.8 kg .7 .0 .300 quả/mái/năm .Khối lượng lúc trưởng thành : Trống: 1. Các giống ngan.220 quả/mái/năm . + Nhóm lông Khaki: Trống: đầu. • Tính năng sản xuất: . .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 140 .Khối lượng lúc trưởng thành : Trống : 1. Vịt Cỏ: • Nguồn gốc: Việt nam • Đặc điểm ngoại hình: . • Tính năng sản xuất: . cổ. đen tuyền. Các giống vịt hướng trứng: a. . mắt chân màu nâu tương tự lông thân. lưng rộng phẳng. cân đối. bụng nâu nhạt. • Đặc điểm ngoại hình: . xám nhạt.Năng suất trứng : 180 . .2. mỏ dẹt dài và khỏe. chân. .2. chân và màng chân màu da cam.1. xám đá.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 20 .Mỏ.1. màng chân màu da cam. mắt sáng. mình thon. Vịt Khaki Cambell: • Nguồn gốc: Vương quốc Anh .70 g/quả c.Ngực sâu.6 . ngực lép. màng chân màu da cam xẫm. cổ. khoang trắng đen.Lông toàn thân màu trắng.1.Năng suất trứng : 250 . Vịt có nhiều nhóm màu lông khác nhau: sẻ sẫm.5 . cổ màu cánh gián hòa cùng màu tía.9 kg Mái : 1. nhập vào Việt nam năm 1999. 1. + Nhóm lông xám: Vịt trống đầu. ngực màu Khaki.2 Kỹ thuật nuôi ngan và vịt 2.Khối lượng trứng : 65 .Khối lượng trứng : 60 . có nốt hình hạt đậu ở đỉnh. • Tính năng sản xuất: . nhập vào Việt nam năm 1990 từ Thái Lan.2 kg train_extension_crop_manual_husbandry_VN 30 . Mỏ xanh có đầu hình hạt đậu đen ở đỉnh. mỏ mầu nâu đá. sẻ nhạt.1 . chân. . nhanh nhẹn.4 kg . Vịt mái: nâu xẫm ở đầu.Đầu thanh.Tầm vóc nhỏ vừa phải. thân hình có dáng thẳng đứng. chân.1. đuôi.3 .21 tuần tuổi. rộng. Vịt CV 2000: • Nguồn gốc: Vương quốc Anh. ngực sâu.3 kg b.2. . Cổ thanh.Đuôi: ngắn. • Đặc điểm ngoại hình: . vạch cánh màu đồng xanh. Mắt nâu. vịt hiện đang nuôi phổ biến ở Việt nam . vùng phao câu màu cánh gián. hơi vểnh lên.7 kg Mái : 1. phẳng hơi dốc về phía sau. mỏ xanh lục. xám đá.Khối lượng lúc trưởng thành: Trống : 2.150 ngày tuổi .

150 quả/mái/năm .2. . chân. vững chắc.Cổ thanh nhẹ.3 kg Mái : 2.3.0 kg .Khối lượng lúc trưởng thành : Trống : 2.Thân hình chữ nhật. . 3.0 kg .70 g/quả .Nuôi chăn thả lúc 70 ngày đạt: 1.1. Vịt Bạch Tuyết: • Nguồn gốc: Việt nam tạp giao giữa vịt Anh đào và vịt Việt nam. .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 190 . .6 .2. màng chân màu vàng. da trắng.1.300 quả/mái/năm .22 tuần .4 . Vịt Bầu: • Nguồn gốc: Việt nam .Năng suất trứng : 140 .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 20 .Lông: màu không thuần khiêt . màng chân màu vàng. . . • Đặc điểm ngoại hình: .Năng suất trứng : 150 .7 .75 g/quả 2.2.0 .0 .3 kg Mái : 1.8.Lông toàn thân màu trắng. chân.Đầu to. ngực sâu rộng.2.Mỏ. Các giống vịt kiêm dụng a. cổ to và dài. cổ ngắn. • Tính năng sản xuất: .Lông toàn thân màu trắng.Khối lượng trứng : 65 .3. có nhiều nhóm màu khác nhau.7 .Mái : 1.5 kg Mái : 1.160 quả/mái/năm .Khối lượng trứng : 70 .0 kg .220 ngày tuổi . b. mắt tinh.Tầm vóc trung bình. ngực sâu rộng.Mỏ.Thân hình vững chắc.2. Các giống vịt hướng thịt a.Năng suất trứng : 130 150 quả/mái/năm train_extension_crop_manual_husbandry_VN 31 . • Đặc điểm ngoại hình: .Nuôi chăn thả lúc 70 ngày tuổi đạt: 1. • Tính năng sản xuất: . phổ biến nhất là màu vàng nhạt.2 . .5 . hơi dài.Mỏ.6 kg.Năng suất trứng : 260 . ngực sâu rộng. chân. xám.Tuổi đẻ quả trứng đầu : 150 .160 ngày tuổi . màng chân có nhiều màu.Đầu to. .Khối lượng lúc trưởng thành : Trống: 3.6 kg. . • Tính năng sản xuất: . • Đặc điểm ngoại hình: . phổ nhất là màu cà cuống.Khối lượng lúc trưởng thành : Trống : 2. nhập vào Việt nam nhiều đợt bắt đầu từ những năm 1970.0 kg .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 150 ngày tuổi . Vịt Anh đào (Cherry Valley) • Nguồn gốc: Vương quốc Anh. đầu to vừa phải.

Tuổi thành thúc sinh dục : 220 . .Vịt thương phẩm lúc 49 .3. chân. • Đặc điểm ngoại hình: Đầu nhỏ.24 kg.2.Thân dài. cổ to. Các dòng ngan Pháp - train_extension_crop_manual_husbandry_VN 32 .0 kg .Khối lượng lúc trưởng thành: Trống : 3.3 kg.2 kg .3. • Đặc điểm ngoại hình: .Nuôi chăn thả lúc 75 ngày tuổi đạt : 2. màng chân. .8 .(ngan Dé khối lượng nhỏ hơn ngan Sen và ngan Trâu) .81 kg.Có ngoại hình đặc trưng cho vịt hướng thịt.3kg. .Khối lượng lúc trưởng thành về tính : 3. • Tính năng sản xuất: .Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng : 3.Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng : 2. .2 . . Thức ăn tiêu tốn cho 1 kg thịt hơi là 1. Các giống ngan a.2 kg. • Tính năng sản xuất: .Thân hình chữ nhật. mắt sáng. mỏ mầu vàng.2 . . ngực sâu rộng. Ngan Việt nam • Nguồn gốc: Việt nam..1 . lưng thẳng.Màu lông có 3 nhóm: Trắng (ngan Dé) Loang (ngan Sen) Đen (ngan Trâu).3. vịt đạt khối lượng 2.70 quả/mái/năm b. con mái hiền lành. trán phẳng.07 . . con trống mào to hơn con mái.240 ngày tuổi . dài.0 kg Mái : 2. Vịt CV Super M • Nguồn gốc: Vương quốc Anh.8 .Năng suất trứng : 60 .Trong điều kiện nuôi chăn thả ở Việt nam lúc 75 ngày tuổi.5 kg b.Chân vững chắc.Năng suất trứng 40 tuần đẻ : 220 trứng/mái . . .5 .Tuổi đẻ quả trứng đầu : 26 tuần tuổi . nằm ngang. .Da vàng.Mào phát triển. .52 ngày tuổi đạt khối lượng 3.2 . nhập vào Việt nam nhiều đợt bắt đầu từ những năm 1989. 4.4.Con trống dữ tợn.3.Đầu to.Lông toàn thân trắng. .

1.• - Nguồn gốc: Cộng hòa Pháp. 2.5 kg. Kỹ thuật chọn giống vịt ngan con Cần chọn những con: • Nhanh nhẹn. Vịt con không bám được như vậy. không gù lưng • Với vịt chuyên thịt và ngan: ngực nở. thân hình song • song với mặt đất. ngan con có thể bám dính m không rơi.3 kg. Kỹ•thuật chọn giống khéo v nhẹ. đực 2 . nên chọn những con khối lượng trung bình như sau: • Vịt cỏ: 0.6 kg Tuổi đẻ : 26 . • Vịt chuyên trứng: mình thon. không vẹo đuôi.2 kg • Ngan: cái: 1.8 kg. hoặc quá nhỏ không cho năng suất cao. đực: 2.1. 2. • Nếu có thể chọn từ đàn bố mẹ tốt.180 quả/mái/năm R51 và R71 : 180 . ngan trống nặng 4 .2 kg. ngan mái nặng 2.3 . hoặc bề mặt nhám. • Móng chân ở đầu các ngón chân củangan con có khả năng bám dính v o b n tay. • Vịt chuyên trứng và kiêm dụng: 1. nhập vào Việt nam năm 1996.2. không dịch dử. con cái không có gai giao cấu. thân hình vững chắc. Thức ăn tiêu tốn cho 1 kg thịt hơi : 2.3 . Khối lượng cơ thể: Vịt ngan quá to. thân hình tạo với mặt đất • một góc càng lớn càng tốt. con.2.5 .28 tuần Năng suất trứng R31 : 160 . R51 và R71 trắng tuyền hoặc trắng có đốm đầu. đầu nhỏ. • Vịt chuyên trứng Khakicam bell: 1 . Cách phân biệt giữa con trống vả con mái? • Con đực có gai giao cấu. R51 và R71.5 kg. khoẻ mạnh • Mắt tinh nhanh. . . train_extension_crop_manual_husbandry_VN 33 . • Có thể kiểm tra khi vịt ngan1ng y tuổi: vê. Kỹ thuật chọn như sau: Ngoại hình: • Màu lông đặc trưng của giống • Cân đối và nhanh nhẹn • Chân thẳng.6 kg.1. mỏ trắng hồng.220 quả/mái/năm Ngan thương phẩm: nuôi nhốt 63 ngày tuổi (hoặc nhốt kết hợp chăn thả lúc 84 ngày tuổi).4 kg.2. • Đặc điểm ngoại hình: Cơ thể lớn. sờ nhẹ tại lỗ huyệt (bấm lỗ huyệt) để phát hiện gai giao cấu của con đực.2 kg.2 . kèm nhèm • Bụng mềm.1. R71).6 kg Mái : 2. không bệnh tật. bị Chú ý thao tác vịt ngan hậu tránh mạnh tay gây chết hoặc tổn thương vịt ngan Vịt ngan nuôi giống để sinh sản khi hết 8 tuần tuổi cần chọn để chuyển nuôi hậu bị.2. khi đặt ngan con lên b n tay v nghiêng b n tay. Kĩ thuật chọn vịt ngan giống 2.1 kg/con.2. Màu lông: R31lang trắng đen (hoa mơ). có màu lông đặc trưng của giống: • Không chọn con khèo chân. hở rốn: bụng cứng bết lông.2. • Vịt chuyên thịt CV super M: cái 1.9 .6 . . cổ dài. Cách phân biệt giữa vịt con v ngan con ? • Ngan con thường có m u v ng chanh (R51.2.8 .4.2. dáng đi chắc chắn.3 . xốp. • Tính năng sản xuất: Khi thành thúc về tính: Trống: 3. • Lông bông.1. hiện có 3 dòng R31.4 . do đó.

2 .4 Khối lượng trung bình trống (kg) 1.4.1.1 .5 2.1.1/8 1/5 • Kỹ thuật chọn về ngoại hình giống phần chọn vịt hậu bị: vịt chuyên thịt và ngan chọn con thân hình nở nang.3 1.1. không mắc bệnh. vịt chuyên trứng chọn con thân mình thon dài cổ cao thân mình tạo thành góc rộng với mặt đất.2.7 .7 1.2. chắc khoẻ và song song mặt đất. • Chọn con có màu lông đặc trưng của giống.3.2. Kỹ thuật chọn giống vịt ngan sinh sản • Trước khi vịt ngan vào đẻ khoảng 2 tuần.4 1.4 2.4 .1.6 4.7 .2.1.1. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 34 . • Chọn con khỏe mạnh.5 .3 .3 Tỷ lệ ghép trống/mái * 1/7 -1/8 1/5 1/6 1/7 . • Thân hình không quá to béo hoặc quá bé.2 .2 .3 .5 3.2.8 1. cần lưu ý chọn vịt ngan một lần để loại bỏ các con mái không tốt: Giống Vịt cỏ CV Super M Siêu trứng CV2000 Siêu trứng Khaki Cambell Ngan Pháp Thời điểm chọn (tuần thứ) 18 22 18 17 23 Khối lượng trung bình mái (kg) 1.

nếu nuôi chăn thả có thể cho tập cho ăn các loại thức ăn khác nhau và tập kiếm mồi. • Cho vịt uống nước sạch: ví dụ từ nguồn nước giếng: • Chú ý không cho uống nước quá lạnh trong mùa đông vì có thể gây hạ nhiệt. các loại thức ăn nhiều đạm (đỗ tương. Tốc độ sinh trưởng nhanh. dễ cảm nhiễm bệnh tật. tuy nhiên chưa thể kiếm mồi.2900 kcal 3.2. vịt con dễ ốm. Do đó.. don.) • Việc cho vịt ngan ăn các loại thức ăn tận dụng có sẵn Ở địa phương như nêu trên có thể giảm được chi phí giá thành và nâng cao hiệu quả kinh tế. vịt sẽ bỏ uống nước. cần nuôi nhốt hoàn toàn và cung cấp thức ăn chất lựơng cao. tấm. bã đậu. Trong mùa hè. khoai). tép. • Cọ rửa máng ăn và máng uống hàng ngày. chết. 2. nước lấy từ nguồn tự nhiên có thể nóng. nên cho ăn tư do theo nhu cầu cả ngày và đêm. dắt. • Nếu Ở điều kiện chăn nuôi nông hộ có tính chất tận dụng chỉ cần bổ sung thức ăn công nghiệp nếu thực sự thấy cần thiết. Đặc biệt cần lưu ý đến hiệu quả kinh tế.22 % 2800 .2900 kcal Vịt siêu trứng 20 % 2800 . Đặc điểm của vịt ngan con Khả năng điều tiết thân nhiệt chưa hòan chỉnh do đó phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ môi trường. Thức ăn cho vịt con • Vịt ngan con 1-2 tuần tuổi có tốc độ sinh trưởng nhanh và hiệu quả sử dụng thức ăn cao.) và cả các loại phụ phẩm (bã bia. nếu là vịt ngan nuôi thương phẩm bán thịt.1 Nuôi dưỡng chăm sóc ngan vịt con 1. ngô. 4. ốc.. thiu. • Nước cho uống theo nhu cầu. Chăm sóc vịt ngan con Nhiệt độ chuồng nuôi • việc giữ ấm cho chuông nuôi là rất quan trong ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống của vịt ngan con trong thời kỳ nuôi úm. hoặc nấu chín để tăng khả năng tiêu hoá. các loại rau. bã rượu. • Thức ăn cho ăn thành bữa. cá. Sau đó.. Sức đề kháng kém. bèo. thóc.2. Chú ý không cho ăn các thức ăn ẩm. • Vịt/ngan là loài ăn tạp nên ăn được nhiều loại thức ăn khác nhau như ngũ cốc (gạo. tuy nhiên cho ăn thành bữa kích thích tính thèm ăn của vịt và ngan.2. cua. cần luôn luôn chú ý kiểm tra độ ấm của chuồng.3.3: Kỹ thuật nuôi dưỡng chăm sóc vịt . Nhu cầu dinh dưỡng có chất lượng cao. bột cá. do nhiệt độ môi trường cao. Kỹ thuật cho vịt ngan con ăn và uống • Trong 1-2 tuần tuổi đầu. Do đó. ôi. • Có thể cho ăn thức ăn sống. cần để giữ nước trong chỗ mát hoặc bóng cây khi cho vịt uống.. • Từ trên 2 tuần tuổi. cho ăn từ do ban ngày nêu tả vịt ngan nuôi giống (để sinh sản) cần cho ăn hạn chế để không quá béo. Yêu cầu dinh dưỡng Giống Đạm thô Năng lượng Vịt siêu thịt 20 . hiệu quả sử dụng thức ăn cao. Chú ý rằng việc cho ăn thành bữa và cho ăn tự do tiêu tốn cùng một lượng thức ăn như nhau. mốc. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 35 . ngan 2. cám.

2.6 trở đi : 6 .2800 kcal • Nên tận dụng nguồn thức ăn có sẵn để giảm bớt chi phí thức ăn. không có khả năng kháng cự. chỉ cần cho ăn bổ sung thêm thóc và mồi tươi là đủ. có thể thắp sáng bằng đèn dầu đảm bảo đủ ánh sáng để vịt. cáo. vì khó khống chế và cấp nhiệt. • Vịt ngan dưới một tháng tuổi không nên nuôi thả tự do. chăm sóc vịt. ngan hậu bị: Đặc diềm và yêu cầu kỹ thuật nuôi vịt ngan hậu bị • Vịt ngan hậu bị là vịt ngan nuôi trong thời kỳ từ tuần tuổi thứ 9 (ngoài 56 ngày) đến lúc bắt đầu đẻ quả trứng đầu tiên. từ ngày thứ 4 trở đi có thể giảm dần mỗi ngày một độ đến khoảng 20 . nhất là trong mùa đông giá buốt. • 3 . vịt CV 2000 1 5 . thứ 3 : 1 5 .20 con/m2 • Tuần 5 . • Không nên nuôi vịt. mèo. gần nơi thoáng khí hoặc có giỏ lưu thông Với vịt/ngan con một ngày tuổi. uống một cách ánh thường) chống xô đàn và đè lên nhau gây tỷ lệ chết cao.2 Nuôi dưỡng. thời kỳ hậu bị đòi hỏi tiêu chuẩn ăn đủ để mạnh khoẻ và đạt yêu cầu về thể trọng. có thể tập trung ở một phía quây. với nuôi kết hợp chăn thả.5 % Vịt siêu trứng 14 % • Năng lượng 2800 . ngan đi lại ăn. bình thường.8 con/m2 Ánh sáng: • 2 tuần đầu: chiếu sáng 24/24. ngan con quá chật hoặc quá rộng: • Tuần đầu : 30 . vì vịt/ngan con cần ăn suốt ngày đêm. • Đặc biệt cần chú ý bảo vệ trong 1-2 tuần tuổi đầu khi vịt ngan con yếu ớt. ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 36 . Thức ăn cho vịt ngan hậu bị • Với vịt ngan thương phẩm. nên làm ấm chuồng ít nhất 1/2 giờ trước khi thả vịt/ngan vào chuồng.3200C. Chuồng nuôi quá nóng: Vịt/ngan con toả xa khỏi nguồn nhiệt. ngan.1 5. nhưng không được cho ăn quá nhiều vì ảnh hưởng không tốt đến sản lượng trứng sau này. Phòng tránh các loài động vật gây hại cho vịt ngan con • Vịt ngan con là thức ăn hấp dẫn đối với nhiều lo( động vật khác như: rắn. cần bổ sung ngay nguồn nhiệt cung cấp. cần kiểm tra khối lượng định kỳ để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp: có thể chỉ phải đổ thức ăn cho ăn 1 lần trong ngày: cần chú ý để tất cả vịt ngan đều được ăn.35 con/m2 • Tuần thứ 2.3. chuột. Yêu cầu dinh dưỡng cho vịt/ngan hậu bị Giống Đạm thô Vịt siêu thịt. Ở những nơi không có điện. buổi chiều thắp đến khoảng 9h .22 độ là được.Cách nhận biết nhiệt độ chuồng nuôi quá nóng hoặc quá lạnh? • • Chuồng nuôi quá lạnh: Vịt con hoặc ngan con túm chum lại với nhau ở gần nguồn nhiệt. • Đối với vịt nuột sinh sản hay vịt chuyên trúng.10h tối) • 4 tuần trở lên: chỉ cần dùng ánh sáng tự nhiên. ảnh minh hoạ: nguồn nhiệt quá nóng. • Với vịt ngan sinh sản: trong giai đoạn hậu bị cần đặc biệt chú ý cho ăn hạn chế để vịt ngan không quá to béo.4 tuần: 18/ 24 giờ (buổi sáng thắp đèn từ sáng sớm 4h sáng.2.2900 kcal 2750 . có thể cho ăn tự do theo yêu cầu vào ban ngày. nhiệt độ chuồng cần giữ khoảng 28 . diều hâu: chó. quá lạnh. • Trong 3 ngày đầu sau ấp nở. Do đó.

ngan. Nước • Cung cấp nước sạch và đủ nước. ngan uống nước nóng (>250C). phải chọn lọc để chỉ đưa những con đạt tiêu chuẩn giống vào đàn sinh sản để có năng suất cao. mồi tươi. chăm sóc vịt.18 % Năng lượng 2700 kcal 2700 kcal • Chuyển từ thức ăn vịt. ảnh hưởng đến tỷ lệ ấp nở trứng.6 con/m2. • Thời kỳ thay lông: vịt và ngan dễ bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi bên ngoài nên cần chú ý chăm sóc tốt trong các giai đoạn này. mốc vì vịt ngan rất dễ mẫn cảm với độc tố của nấm mốc gây chết hoặc ảnh hưởng đến năng suất của vịt ngan. tăng lên dần mỗi tuần 1 giờ đến 1 6 . buổi chiều tối nên để vịt.18 giờ/ngày. • Nếu nuôi chăn thả buổi sáng. • Chú ý không nên chăn quá xa nơi nhốt vịt.5 con/m2. 2. sạch để uống. Kĩ thuật nuôi dưỡng.Vịt chuyên trứng: 1 trống 7-8 mái. ngan sinh sản 1. tránh để vịt. • Không dùng thức ăn ôi chua.Chế dộ chăm sóc nuôi dưỡng vịt ngan hậu bị • Độn chuồng phơi khô ráo sạch sẽ. • Mật độ nuôi: vịt chuyên thịt và ngan: 4.Vịt chuyên thịt: 1 trống 5 mái . 2. ngan chăn thả cần xác định từ nguồn thức ăn tự kiếm được để bổ sung thóc. • Nuôi chăn thả khi cho thức ăn bổ sung. ngan hậu bi chuyển sang giai đoạn đẻ cần dựng đẻ cho vịt.2. không cho ăn quá nhiều vịt ngan sẽ béo quá và giảm năng suất sinh sản.Sau đó. • Máng ăn nên để cách máng uống tối thiểu 3 m. • Mùa hè phải che máng uống. ngan đẻ: tăng 10 % thức ăn Đẻ quả trứng đầu tiên: tăng 10% thức ăn Khi 5% đàn đẻ tăng dần lượng thức ăn sao đến mức ăn tự do theo nhu cầu • Đổ thức ăn làm nhiều lần trong ngày để thức ăn không bị tồn đọng ở máng ăn. Thức ăn • Giai đoạn hậu bị.Ngan: 1 trống 4 mái . ngan bơi ở những nơi hồ có nước trong. Yêu cầu tiêu chuẩn thức ăn Giống Đạm thô Vịt siêu thịt. • Thức ăn: trước đẻ 2 tuần. • Có thể dùng các loại thức ăn tận dụng của địa phương để giảm giá thành sản phẩm. bắt đầu cho vịt.Trước đẻ 4 tuần: 12 giờ/ngày . ngan. và để ở chỗ tránh được mưa và sương làm mốc thức ăn. Thường xuyên bổ sung thêm độn chuồng hoặc dọn độn chuồng cũ định kỳ. vịt chuyên trứng và kiêm dụng 17 . ngan ăn khẩu phần ăn của vịt ngan đẻ. ngan đẻ: 2 tuần trước khi.19 % Ngan. • Vịt ngan nuôi trên khô phải lưu ý vệ sinh sân chơi luôn sạch sẽ để tránh được khi vịt ngan giao phối xong thì gai giao cấu vị nhiễm bẩn dẫn đến hao hụt con đực nhiều. nên cho ăn ở vị trí cố định. thức ăn đậm đặc. • Trước khi vào đẻ. • Trong trường hợp chỉ xác định nuôi lấy trứng thương phẩm thì không cần chọn vịt trống. siêu trứng CV 2000 18 .Trước đẻ 5 tuần: 10 giờ/ngày . Kỹ thuật dựng đẻ cho vịt hậu bị • Với đàn vịt. • Thời gian chiếu sáng: tăng dần thời gian chiếu sáng trước đẻ 5 tuần như sau: . cho vịt ăn đủ no và đẻ dinh dưỡng. chuyên trứng: 5 . giao phối và làm sạch lông. • Chọn vịt sinh sản cần đảm bảo tỷ lệ trống mái: .4. ngan hậu bị sang thức ăn vịt. • Vịt. ngô. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 37 .

• Vịt ngan đẻ trứng nhỏ. hoặc trên nền chuồng nuột quá thô nhám ít có thể làm hỏng gai giao cấu của trống. Hội chứng giảm đẻ. • Vịt ngan đẻ có tỷ lệ ấp nở thấp do thiếu trống hoặc hỏng trống: trong quá trình nuôi: đặc biệt là ngan. do đó nên thu nhặt trứng vào buổi sáng từ 6 . cần chú ý có một tỷ lệ trống dự phòng nhất định do hỏng trống. Thời gian chiếu sáng • Thời gian chiếu sáng lý tưởng (tốt nhất) là mỗi ngày 16 . Thu nhặt trứng: • Chất độn ổ đẻ phải được bổ sung thường xuyên vào các vị trí của ổ đẻ. tránh cho vật lạ vào chuồng nuôi. hoặc đẻ quá muộn so với đàn. đèn điện đều có thể dùng được. ngan hàng ngày. • Vịt ngan có màu mỏ và màu chân vàng tươi (con kê tốt thì chân và mỏ nhạt dần khi đẻ) . • Vịt ngan đẻ tập trung vào đêm gần sáng. ngày không hoặc thay đổi giờ chiếu sáng liên tục. còn ánh sáng đèn dầu nhỏ thường là không đủ sáng. • Quan trọng nhất là thời gian chiếu sáng phải ổn định. dinh dưỡng • Bị bệnh thể nhẹ hoặc mãn tính • Nước uống quá nóng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 38 . • Vịt đẻ kém do có một số con đẻ kém: chọn con đẻ kém.không tính giống Khakicampell có màu mỏ xám. hoặc quá khác thường.3. nước uống. nếu có sự thay đổi khác thường báo cho thú y xử lý.giờ. • Trong giai đoạn vịt/ngan sinh sản cần loại chúng con vịt ngan quay lông (rụng lông ống ở cánh và đuôi) vì những con đó là những con không đẻ hoặc cho năng suất trứng rất thấp. chú ý tránh tiêm phòng khi vịt đẻ rộ. • Vịt đẻ trứng non hoặc trứng hai lòng có thể do tác đông mạnh và đột ngột về ánh sáng. Kiểm tra sức khoẻ đàn vịt: • Kiểm tra tình hình đàn vịt. Không nên ngày chiếu sáng. • Ánh sáng ban ngà hoặc đèn măng sông. hoặc trứng mỏng. rụng lông cánh và đuôi trong quá trình đẻ. tránh tiêm vào lúc vịt ngan đang đẻ cao vì sẽ ảnh hưởng năng suất trứng. nhận biết. Chú ý không nuôi trống sinh sản trong ao có cá lớn. 5. • Sau khi nhặt trứng nếu trứng bẩn phải rửa bằng thuốc sát trùng hoặc xông sát trùng sau đó trứng để ấp được đưa vào bảo quản. • Vịt ngan ấp bóng. người chăn nuôi tránh thay đổi quần áo màu sắc sặc sỡ. • Nếu không có kho lạnh thì bảo quản bằng than hoa. âm thanh. Nhận biết những con vịt đẻ kém như thế nào? • Vịt ngan quá béo hoặc quá gầy • Vịt ngan ốm yếu. • Vịt ngan thay lông. 4. suốt giai đoạn vịt ngan đẻ chỉ cần bổ sung không cần thay độn chuồng. Các vấn dê thường gặp và cách giải quyết • Nếu cả đàn vịt đẻ kém cần chú ý tìm hiểu các nguyên nhân như: thức ăn. ấp bóng để loại thải. • Tiêm phòng. tránh bị xô đàn. nguyên nhân và giải pháp Nhận biết • Tỷ lệ đẻ giảm • Nhiều con ấp bóng • Nhiều con rụng lông ống Nguyên nhân • Thay đổi thời tiết hoặc tác động bất lợi từ môi trường. trứng non: bổ sung thức ăn có nhiều đạm hoặc khoáng và can xi.18 giờ. cần chú ý tránh gây tiếng ồn quá mạnh tại khu vực chăn nuôi đàn sinh sản. nên tiêm vào thời gian dựng đẻ. Điều kiện chuồng trại để khắc phục kịp thời.

hoặc các yếu tố sinh lý theo chu kỳ. nước uống v v • Vịt ngan mới nhập về phải nuôi cách ly ở khu riêng từ 1 5 . • Chất độn chuồng trước khi sử dụng phải được phơi khô . • Do vận chuyển đường dài. niêm mạc. sau đó rải đều cho bay hơi hết mới đưa vào chuồng. Các chất khử trùng có thể dùng • Vôi bột: có thể dùng rắc xung quanh và bên trong chuồng nuôi. • Tấn công vào cơ thể gia súc bằng nhiều đường qua da. vi rút các nguyên sinh động vật v. Quét dọn sạch trước. cần thiết phải vệ sinh chồng trại và khử trùng tiêu độc sau đó đề trống chuồng khoảng 7 .. họng và ảnh hưởng đến niêm mạc đường hô hấp train_extension_crop_manual_husbandry_VN 39 . Nhóm bệnh do ký sinh trùng • ký sinh trùng là loại sống ký sinh bên ngoài (ruồi.). gia súc mất khả năng chống bệnh và dễ mắc bệnh. • Máng ăn. Lợn gầy còm. thay đổi thay đổi chuồng trại và môi trường nuôi • Do nhốt quá chật nhốt chung với gia súc khác. thức ăn.v. niêm mạc. vụn sau: Quét khô trước. thay đổi đột ngột. mốc.2. sán). góp phần hạn chế rắn. không khí.) • Nguồn nước từ ao tù không đảm bảo vệ sinh Lợn dễ mắc bệnh hoặc bị lây bệnh từ thức ăn. cỏ khô cắt ngán. vết thương.. cọ nước sau. tiền đề cho một số bệnh khác phát triển. Nhóm bệnh do vi sinh vật • Gồm vi trùng. để 2 -3 ngày rồi quét dọn. nước uống. hoặc bên trong cơ thể (giun. Một số gợi ý về công tác vệ sinh sau đợt nuôi và công tác sát trùng: • Sau mỗi đợt nuôi..5 Công tác vệ sinh phòng bệnh cho ngan vịt Những yếu tố ảnh hướng đến khả năng mắc bệnh của gia súc Stress • Yếu tố thời tiết: quá nóng. quét bụi và các thứ bột. chuột và dễ vệ sinh Công tác phòng bệnh cho ngan vịt Trang thiết bị • Trước khi nhập vịt và ngan.Giải pháp • Tăng cường chế độ chăm sóc và nuôi dưỡng • Hạn chế các tác đóng bất lợi • Dùng thuốc bổ và kháng sinh liều nhẹ • Phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh lây lan trong đàn 2. trấu hoặc rơm rạ. trang thiết bị chăn nuôi cần được rửa sạch và sát trùng hoặc phơi khô vài nắng. nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm độc. máng uống cần được cọ rửa thường xuyên Độn chuồng • Có thể dùng phoi bào. độ tuổi khác Hệ thống bảo vệ cơ thể yếu đi. • Các ký sinh trùng hút chất dinh dưỡng làm tổn thương da. bọ chét. quá lạnh.20 ngày trước khi nhập đàn • Nên phát hoặc cắt sạch cỏ sau đó khu vực xung quanh chuồng nuôi. gây tắc nghẽn hoặc ảnh hưởng đến tiêu hoá. ủ một ngày.1 5 ngày. suy dinh dưỡng. Chú ý không dùng khi có gia súc trong chuồng vì bột vôi có thể vào mũi. tổn thương ruột và cơ quan bên trong.. Thức ăn nước uống • Thức ăn nước uống không đầy đủ hoặc không đảm bảo chất lượng (ôi. dùng chất khử trùng sau. • Nguyên tắc vệ sinh chuồng trại và thu gom rác thải và chất độn chuồng: Dọn rác và chất thải lớn trước.. • Do dinh dưỡng kém. ve. tiêu độc bằng các chất sát trùng kể trên.

ngan mắc bệnh: • Vịt ngan bỏ ăn hoặc kém ăn ủ rũ. ngan ốm. Vì thức ăn bị nhiễm độc tố của nấm mốc là một trong các nguyên nhân gây chết ngan. ruộng với vịt ngan nghi mắc bệnh. co cụm thành đám • Động tác đi lại hoạt động bất thường. Phòng bệnh Ecoli. Cần chú y để khô mới rải độn chuồng và đưa vịt ngan vào. nằm một chỗ hoặc lười vận động. khi xông hơi đòi hỏi chuồng phải kín mới có tác dụng. mốc. • Khi có vít trong địa phương nghi mắc bệnh. các loại bệnh đường ruột và chống stress bằng các loại kháng sinh như Ampi-coly. Bcomlex.Nước vôi: tốt nhất là dùng nước vôi mới tôi. sân chơi và xung quanh tường. ADE hay dầu cá.2 • 15-28 28-46 56-60 70-120 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 40 . ' Vệ sinh thức ăn và nước uống • Không cho vịt.5 % ): Phun toàn bộ nền và tường chuồng. ngan con • Không dùng các loại thức ăn có hàm lượng muối cao . • Báo cán bộ thú y đến kiểm tra hoặc gửi mẫu gia súc ốm. yếu cần chú ý loại ngay ra khỏi đàn và cách ly tức thời để theo dõi. dùng để quét nền chuồng. Streptomycine.5 gam thuốc tím + 35 ml Formol cho 1 m3 chuồng nuôi. Tẻtacycline. chết đi kiểm tra. ngoẹo hoác rụt đầu cổ hoặc có các triệu chứng thần kinh. đục. • Lông xơ xác mắt nhắm hoặc lờ đờ • Kêu yếu. Neotsol… bổ sung vitamin như: B1. Có thể tiêm phòng váccin tụ huyết trùng cho vịt. vịt đặc biệt là vịt . uống nhiều nước • Hậu môn ướt và bết phân do ỉa chảy • Nếu là vịt đê. ngan hoặc Cloramin (10 gram cho 10 lít nước) Các chú ý khi vịt ngan mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh Nhận biết vịt. • Xác vịt ngan chết cần phải đưa ngay ra khỏi khu vực chăn nuôi và xử lý tuỳ từng loạt bệnh. không dùng nước. Sulphamide và bổ sung vitamin. bại liệt. cần tăng cường các biện pháp vé sinh và sát trùng chuồng trại. tụ huyết trùng. vẩy mỏ • Sốt cao. Tiêm phòng váccin dịch tả vịt lần 1 tiêm dưới dạ(cổ hay cánh) Bổ sung vitamin và kháng sinh phòng bệnh và chống stress sau tiêm phòng. khàn hoặc không kêu có dãi. ao. không thả vịt ngan ăn chung đồng. Tiêm phòng váccin dịch tả vịt lần 2 Phòng bệnh bằng kháng sinh . • Cho uống nước sạch. mắt làm vịt ngan khó thở. nước ao: hồ tù đọng hoặc nước giếng có hàm lượng sắt cao • Có thể dùng thuốc tím (5 gam cho 10 lít nước) để khử trùng nước uống cho vịt. ngan ăn các loại thức ăn ôi. phó thương hàn vịt bằng các loại kháng sinh. thuốc kháng sinh và cách dùng Phòng chống nhiễm trùng rốn. dịch trong hoặc nhờn. đục ở mũi. giảm đẻ đồng loạt Các biện pháp cần làm khi vịt ngan mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh • Khi phát hiện vịt. bổ sung vitamin theo định kỳ 1 .3 % hoặc Crezil ( 3 . • Xông hơi bằng hỗn hợp formol và thuốc tím liều lượng cứ 1 7 . lười đi lại. • Dùng Formol từ 1 . Noex. Lịch phòng bệnh và tiêm phòng cho vịt Lịch phòng bệnh và tiêm phòng cho vịt (rất cần xem kĩ lại để ngắn gọn và dễ áp dụng …) Ngày tuổi 1-3 Vaccin. ví dụ cánh sã.

• Xem Cạn dùng. • Dùng cho động vật khoẻ mạnh. không được dùng thuốc sát trùng như cồn.Bcomlex. Sulphamide và bổ sung vitamin 56-60 Tiêm phòng vaccin dịch tả lần 2 70-120 Phòng bệnh bằng kháng sinh. không để ánh sáng chiếu trực tiếp. tụ huyết trùng . nếu hết hạn tuyệt đối không dùng mặc dù được bảo quản tốt. phó thương hàn bằng các loại kháng sinh. thuốc kháng sinh và cách dùng Phòng chống nhiễm trùng rốn : các bệnh đường ruột và chống stress bằng các loại kháng sinh Ampi-Coli Tetracycline . Các chú ý khi lấy thuốc và tiêm • Dụng cụ.2 tháng/lần liều trình 3 . • Dụng cụ dùng xong phải tiệt trùng. Streptomycin: Necx. kim tiêm. ống tiêm. xem màu sắc: độ vẩn có gì khác thường. 28-46 Phòng bệnh EColi. ADE hay dầu cá. • Khi dùng vắc xin phải kiểm tra lọ vắc xin bàng mắt thường. không dùng cho động vật yếu hay mắc bệnh: động vật quá non. • Trước khi pha hoặc lấy vắc xin. Tiêm vaccin dịch tả lần 3 Bổ sung vitamin và kháng sinh phòng bệnh định kỳ 1 . nút lọ thuốc phải được sát trùng trước khi lấy thuốc • Đối với vắc xin nhược độc các dụng cụ phải để nguội.135-185 Sau khi đẻ 5-6 tháng tháng/lần liều trình 3 . • Vắc xin pha xong dùng ngay.100C (đúng với chỉ dẫn ghi trên nhãn vắc xin). tay phải sát trùng bằng cồn 700.2 tháng/lần liều trình 3 . Noetesol… Bổ sung vitamin như B1 . • Nếu là vắc xin có bổ trợ phải tiêm bắp sâu. stress sau tiêm phòng. kiểm tra nhãn. Ngày tuổi 1-3 Váccin.5 ngày. Dịch phòng bệnh và tiêm phòng cho ngan. • Phải tiêm nhắc lại vắc xin đúng định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.5 ngày. • Các Vắc xin có thể tiêm cùng một lúc nhiều vị trí khác nhau: đúng liều qui định… Cách tiêm phòng .5 ngày trong thời kỳ đẻ trứng Tiêm phòng nhắc lại vaccin dịch tả vịt lần 4 Phòng bệnh bằng kháng sinh định kỳ 1 -2 tháng/lần. • Không để vắc xin nhiệt độ bên ngoài. kim tiêm. • Vắc xin phòng bệnh nào chỉ dùng phòng bệnh đó. 180-190 Tiêm váccin dịch tả lần 3 Bổ sung vitamin và kháng sinh phòng bệnh trong thời kỳ đẻ trứng Sau khi đẻ 6 tháng Tiêm phòng nhắc lại vaccin dịch tả lần 4 Phòng bệnh bằng kháng sinh định kỳ 1-2 tháng/lần Vắc xin và lưu ý sừ dụng vác xin • Một số loại vắc xin luôn bảo quản lạnh từ 4. nước cất đều vô trùng. có đúng loại không. lọ thuỷ tinh không được vất bừa bãi. không cầm lâu trong tay. bổ sung vitamin theo định kỳ 1 . train_extension_crop_manual_husbandry_VN 41 . đúng vị trí: đúng lứa tuổi. 18-25 Tiêm phòng váccin dịch tả lần 1 (tiêm dưới da cổ hay cánh) Bổ sung vitamin và kháng sinh phòng bệnh và chống. sau khi hấp hoặc luộc phải để nguội mới dùng. không để quá 2-3 giờ sau khi pha. • Dùng vắc xin đúng liều lượng.

Con lai thường có màu lông trắng hoặc lang trắng đen (màu lông theo bố). Lợn Thuộc Nhiêu Là lợn lai giữa giống lợn trắng Bồ Xụ với lợn Yoocsia ở vùng Thuộc Nhiêu. đầu nhỏ. có năng suất cao hơn. sau đó đến những con trung bình và chậm lớn nhất là con cuối ổ. Nếu lợn đứng co rúm. tai hơi nhô về phía trước. + Mình dài. tỉnh Quảng Ninh Lợn Móng Cái có đặc điểm: Đầu đen. lưng thẳng. toàn thân màu đen. Chọn giống Lợn giống tốt. có thân hình cân đối. Các giống lợn nông dân thường nuôi • Lợn nội: 1. bụng cóc. 3. mõn ngắn 6. độ trường mình vừa. chân thanh thẳng và chắc. lưng võng. Landrat). mõn ngắn. có con có đốm trắng ở trán và 4 chân. Minh Hải.2. mình lép 5. Lợn được nuôi nhiều ở tỉnh Cần Thơ. mông vai nở. có pha máu cuả lợn Móng Cái Lợn có màu lông da đen trắng không ổn định. huyện Cai Lậy. Lợn trắng Phú Khánh Được hình thành trên nền chính là giống lợn cỏ địa phương với sự pha máu của một số giống ngoại như Yoocsia. tầm vóc trung bình 7.Chủ đề 3: KỸ THUẬT NUÔI LỢN THỊT TRONG NÔNG HỘ 3. mình ngắn. có 12 vú trở nên. vai cổ có vành trắng dài đến bụng và 4 chân. Sóc Trăng Lợn có màu lông khoang trắng đen. phải là những con khoẻ mạnh. lông thưa. lưng thẳng. tỉnh Tiền Giang. 2. thường là những con đầu đàn nuôi lớn nhanh nhất. Lợn Móng Cái Có nguồn gốc ở huyện Móng Cái. ngực sâu. Lưng võng. Yoocsai. chân yếu. bụng to không sệ * Lợn lai kinh tế Là con lai giữa lợn mẹ nội (Móng Cái. Bát sát. lợn địa phương khác) và lợn bố ngoại (Đại bạch. tầm vóc trung bình. lưng mông màu đen hình yên ngựa. phàm ăn. Lợn Ba Xuyên Là giống lai giữa lợn Bồ Xụ và lợn Becsia. mông tròn. Giống lợn này được nuôi phổ biến ở vùng nước ngọt thuộc đồng bằng sông Cửu long. giữa trán có điểm trắng hình tam giác hoặc hình thoi. gốc đuôi to. cân đối. bụng sệ. khó nuôi. có đốm đen nhỏ ở mắt. tai đứng.1. đít nhọn là lợn train_extension_crop_manual_husbandry_VN 42 . chân ngắn. có khúc đuôi tai to rũ che kín hai mắt. phân bố không đều trên thân. tai nhỏ. cong hoặc thẳng. Lợn ỉ Tầm vóc nhỏ hơn Móng Cái. tầm vóc trung bình. đầu to. Toàn thân màu trắng. Hiện nay con lai Đại Bạch x Móng Cái đang được người dân ưa chuộng 3. bụng thon gọn. tỷ lệ thịt nạc cao hơn giống nội và cho hiệu quả kinh tế cao. Lợn Mường Khương Có nguồn gốc ở Mường Khương. nếu được đầu tư tốt thì lớn nhanh. Duroc hình thành nên nhóm lợn lai có màu trắng. Lợn Lang Hồng Lợn Lang Hồng là giống lợn địa phương ở Bắc Ninh. da mịn bóng. tầm vóc nhỏ 4. Màu lông trắng tuyền. ỉ. tỉnh Lào Cai Lông đen tuyền.

Thức ăn cho lợn: bà con cần phân biệt một số loại thức ăn sau đây: . khoẻ mạnh.4.Thức ăn tinh gồm: cám gạo.5 Giai đoạn 3 2900 13.còi hoặc có bệnh. 16 .0 0. + Không chọn những con lợn còi. úng rốn. ốc và bột đá. Loại thức ăn này cung cấp vitamin. rau muống. không để cho người ngoài vào tự do và các súc vật khác vào chuồng lợn.8 0. + Có đIều kiện để thường xuyên làm vệ sinh và tắm rửa cho lợn vào mùa hè. da dày là lợn còi hay lớn tuổi nuôi chậm lớn. mũi. chuồng nuôi phải sạch sẽ và thoáng mát về mùa hè.1. 3.Thức ăn giàu đạm: bột cá. .18 kg (lợn ngoại). Nếu lợn có da dày. + Lông mịn và mỏng. Chuồng traị phải đảm bảo các yêu cầu sau: + Chuồng phải thuận tiện cho người nuôi. Lợn bệnh thường chậm chạp hay ngơ ngác. Lợn con sau cai sữa 60 ngày tuổi phải đạt 12 . làm cho lợn dài ra và phòng chống bệnh còi xương và bại liệt sau khi đẻ của lợn nái. Kỹ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc 3. . + Nhanh nhẹn.5 3.3.7 0. khô lạc.Thức ăn xanh: rau lang. Nếu lợn có lông cứng. cơm canh thừa .0 0.0 5.4. Chuồng trại Chọn những nơi cao ráo để làm chuồng. ván luồng để thường xuyên tắm rửa cho lợn vào mùa hè. Loại thức ăn này cung cấp nhu cầu can xi và phốt pho.Thức ăn phụ phẩm trong gia đình: nước gạo. che chắn xung quanh chuồng. + Lợn đã được tiêm phòng vacxin (hỏi chủ nuôi) 3. có tật ở miệng. lợn lớn mau. .0 7. sò. vì vậy nên láng xi măng nền chuồng hay làm ván gỗ. Mùa đông phải giữ ấm cho lợn bằng cách lót ổ cho lợn nằm. sần sùi là lợn có bệnh nuôi chậm lớn. đen bóng (đối với lợn đen). củ khoai lang.0 0. có khuyết tật như khèo chân. thân cây chuối. Những thức ăn này cung cấp năng lượng cho lợn vận động. + Khi có lợn ốm phải có chuồng nhốt riêng + Chuồng làm dưới bóng cây để không khí mát mẻ ôn hoà + Gần nơi có nguồn nước sạch để cho lợn uống và tắm rửa cho lợn 3. các loại rau rừng.4.. đỗ tương rang. hồng hào (đối với lợn trắng). bột ngô. bột vỏ hến. bột sắn. làm cho lợn nhanh béo. lông mượt. Tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp Bảng 1: Tiêu chuẩn thức ăn hỗn hợp cho lợn lai (ngoại x nội) Nhu cầu NLTĐ (Kcal/kg tA) Đạm thô (%) Xơ thô (%) không quá Can xi (%) Phốt phô (%) Muối ăn (%) Giai đoạn 1 3000 17. .6 0. + Da mỏng.Thức ăn khoáng: bột xương.5 0. Xây dựng khẩu phần thức ăn hỗn hợp train_extension_crop_manual_husbandry_VN 43 . ham vận động hay chạy nhảy.35 Giai đoạn 2 2900 15.7 0.0 6. làm cho da lợn hồng hào. cây khoai nước.6 0. nổi gai ốc. Loại thức ăn này giúp cho lợn phát triển cơ bắp..2. cá và giun. mắt tinh sáng. thóc nghiền. cua.14 kg (lợn lai). giúp cho lợn phát triển bộ xương.

bét c¸ 15% Bét kho¸ng 2% Bét ng«. bỗng rượu Cám gạo Bột ngô Bột cá Khô dầu Premix VTM-khoáng Bột đá vôi Tổng số Trong 1kg NLTĐ (Kcal) Đạm thô Khối lượng (10 .2 .70 70 .0 Cám gạo 2.30 kg) 18 42 20 8 10 1 1 100 3060 17.2 1.2 2.7 . bột gạo 3.Bảng 2: Khẩu phần TAHH nuôi lợn thịt con lai (ngoại x nội) Loại thức ăn (%) Bã đậu.2.5 1.8 Bột sắn 2.1.30 30 . bột cá 1.1.60 Bảng 3: Công thức trộn thức ăn để nuôi lợn địa phương Giai đoạn 1 Giai đoạn 2 Loại thức ăn 20 .100 Thức ăn (kg/ngày) 0.50 50 .50 Khối lượng (31 . bét g¹o 35% Bét s¾n 20% C¸m g¹o 28% Tỷ lệ thức ăn cho lợn giai đoạn 1 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 44 .2.0 2.7 1.2 0.5 4.6 Khối lượng (61 .2 .40 kg 41 .70 kg Bột ngô.0 Bột khoáng 0.8 2.60 kg) 30 42 10 6 10 1 1 100 2920 15.30 * Mức ăn Trọng lượng (kg) 20 .7 .2 Tổng số 10 10 §ç t−¬ng.100 kg) 36 40 10 6 6 1 1 100 13.0 Đỗ tương.60 13.

Cần cho lợn vận động và tắm nắng mỗi ngày 1 giờ . Giảm thức ăn đạm trong khẩu phần. chất khoáng và rau xanh. nếu nuôi kém có thể tới 1 năm tuổi.Giảm từ từ tỷ lệ thức ăn tinh trong khẩu phần. cơ lườn lưng. thích ngủ. các khụ phẩm vừa để tăng dinh dưỡng. nấu chín. chất đạm. các loại thức ăn giàu tinh bột cám. Trong giai đoạn này cần chống hiện tượng béo sớm: . Giai đoạn này lợn phàm ăn. nên cho ăn nhiều bữa trong ngày. tắm nắng Nuôi béo Giai đoạn này thường kéo dài 8-10 tháng tuổi. vừa tiết kiệm chi phí thức ăn. nổi lên rõ rệt là các cơ mông. lợn mau lớn hơn.4.Cho ăn 2 bữa/ngày . nghiền. . bét c¸ 10% Bét kho¸ng 2% Bét ng«. hạn chế thức ăn giàu năng lượng như khô dầu. rang. Đặc điểm của giai đoạn này là hệ thống cơ và xương phát triển chậm lại. bét g¹o 40% Bét s¾n 20% C¸m g¹o 28% Tỷ lệ thức ăn cho lợn giai đoạn 2 3. nên bố trí khẩu phần đầy đủ chất dinh dưỡng đồng thời tận dụng các loại thức ăn sẵn có như thức ăn thô xanh.Khi lợn còn nhỏ (dưới 25 kg) cho ăn 3 bữa/ngày . không thích di động.4. nhưng cũng bớt háu ăn. Về mùa nóng lợn càng ít vận động. Nhu cầu về protein (đạm) trong lúc này là cao nhất trong toàn bộ chu trình sinh trưởng. Do đó tiêu tốn thức ăn trên kg tăng trọng tăng lên. ưa tắm mát. Kỹ thuật nuôi dưỡng Muốn cho lợn lớn nhanh ta cần phải cho ăn đủ chất và đủ lượng. cơ vai. sự tích luỹ mỡ bắt đầu mạnh. Nếu bà con chỉ cho rau nhiều cám ít. lợn vẫn no. Khả năng tiêu hoá thức ăn thô của lợn lúc này kém. Đặc điểm của giai đoạn này là lợn choai có khả năng tiêu hoá và hấp thu các chất dinh dưỡng cao. nên chỉ cho ăn rau xanh và non. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 45 . Về mặt dinh dưỡng. Nhu cầu về vitamin và chất khoáng phải đầy đủ để đảm bảo cân bằng về trao đổi chất và phát triển bộ xương. gạo các loại ngũ cốc giúp tạo nhiều mỡ. mỡ sẽ chắc và ngon. Nuôi lợn sau cai sữa Đặc điểm trong giai đoạn này là hệ thống cơ xương phát triển mạnh.Thường xuyên cho lợn vận động. Vì vậy ta cần biết tự phối hợp các loại thức ăn sẵn có trong gia đình.Cần hoạn lợn cái: lợn nội lúc 3 tháng tuổi và lợn lai độ 4 tháng tuổi . Lợn béo nhanh nếu được nuôi tốt. Đến cuối giai đoạn nuôi choai thì dạng tích luỹ mỡ mới thể hiện rõ. . để tăng giá trị của thức ăn. Nếu dùng thức ăn hạt phải ngâm. nhưng không đủ chất nên chậm lớn. Hệ cơ phát triển nhanh.Nên nuôi 2 con trở lên trong 1 ô chuồng để tăng tính phàm ăn Nuôi lợn choai (Lợn nhỡ) Thời gian nuôi từ 5-8 tháng tuổi. Đủ chất có nghĩa là trong bữa ăn của lợn có đủ tinh bột.§ç t -¬ng.

2% + Lợn từ 31 .2 ml/10 kg thể trọng. không cần cho vận động. .90 kg + Từ 60 kg (đối với lợn lai) và 70 kg (đối với lợn ngoại). chú ý lèn chặt sau mỗi lớp rắc muối ăn + Khi dụng cụ chứa đầy. . Đối với túi nylon có bao tải ngoài để bảo vệ.Mùa hè nên tắm cho lợn 2 lần /ngày 4.2% + Lợn từ 71 . + Băm nhỏ với kích thước 2 .70 kg = P x 4. vại . chú ý chống nóng .đến xuất chuồng: 0.3 m2 /con. * ủ chua lá sắn. ủ men .30 kg: 0. Diện tích /1 lợn: từ 7 . tấm.xuất chuồng = P x 3. 2. Mật độ nuôi nhốt hợp lý lợn không hay cắn đuôi nhau.Cho nguyên liệu: bột ngô. ăn trong 2 .5.6 m2 /con.. cứ trộn thức ăn với nước vừa phải rồi đậy bao tải lại. sau 2 ngày có mùi thơm thì đem cho ăn. dễ phát hiện lợn ốm Chú ý: trong cùng một ô phải đảm bảo sự đồng đều về khối lượng và tuổi để có thể áp dụng phương thức cùng vào .Nếu không có men giống. Nước uống nên cho uống tự do bằng các van tự động Mật độ nuôi và vệ sinh thú y .3 ngày hết lượng thức ăn ủ.cùng ra.4 Định lượng thức ăn hỗn hợp cho lợn thịt Để đơn giản có thể áp dụng các công thức tính như sau để định lượng thức ăn hỗn hợp/ngày + Lợn đến 30 kg = P x 5. Mức ăn hạn chế là 80 . lá lạc sau thu hoạch cắt bỏ phần cuối gốc (10 cm). thức ăn có thể bảo quản được vài tháng + Lưu ý: sau mỗi lần lấy thức ăn phải đậy kín miệng hố lại hoặc buộc miệng túi. .Pha nước sền sệt .5% muối ăn + Lần lượt cho thức ăn vào dụng cụ chứa từng lớp một. Thân. Chế biến thức ăn 1. bịt miệng hố bằng tấm nylon trên có đè tấm gỗ. 3.4. dây lá lạc: + Lá sắn bánh tẻ bỏ cuống.4% Ví dụ: Lợn có khối lượng P = 45 kg.Về chăm sóc giảm bớt di động của lợn để hạn chế tiêu hao năng lượng. Kỹ thuật ủ chua dự trữ thức ăn * Dụng cụ để ủ: + Nếu ủ nhiều có thể đào hố rồi lót nylon + Dùng chum vại tận dụng + Dùng túi nylon hoặc bao phân đạm tận dụng * ủ chua củ sắn hoặc khoai lang: + Sắn tươi bóc vỏ lụa. cám.7 .9 m2 /con.Mật độ nuôi nhốt: nên bố trí 10 15 con /1 ô chuồng.2 = 1. từ 61 . 31 60 kg: 0. khoai lang củ rửa sạch + Giã hoặc nghiền nhỏ + Trộn đều với 10% cám gạo (tính theo trọng lượng của củ) + Bổ sung 0.3 cm train_extension_crop_manual_husbandry_VN 46 .5 ngày. đá để lén chặt tạo ra độ yếm khí trong thùng chứa. khoai vào thùng hoặc chum.20 kg).Phải cọ rửa và tẩy trùng chuồng trại bằng dung dịch nước vôi pha loãng hoặc các hoá chất tẩy trùng và đẻ trống trong thời gian từ 3 .ủ trong trong một ngày một đêm thấy có mùi thơm thì cho ăn.Trộn với 2% bột men (men rượu) .89 = 1.0. lượng thức ăn cần cho 1 ngày đêm là: 45 x 4. người ta thường áp dụng cho ăn hạn chế để tăng tỷ lệ nạc trong thịt xẻ. Sử dụng ở dạng tiêm bắp Hanmextion với liều 1.85% so với mức ăn tự do.Lợn cần được tẩy giun sán trước khi đưa vào nuôi thịt (ở khối lượng 18 . Buộc miệng túi lại rồi xếp các túi chồng lên nhau ở nơi khô ráo + Sau 2 tuần lấy ra cho ăn. sau đó mới tiếp tục nhận lô lợn khác vào nuôi.

*Phòng bệnh: tiêm vacxin dịch tả cho lợn con. Vài ngày sau khi ỉa chảy vào chuồng có mùi tanh. kém ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn Sau 2-3 ngày sốt. + Cấp tính: con vạt ủ rũ. Lúc đầu đi phân táo sau chuyển sang ỉa chảy.+ Dụng cụ như ở phần trên. ho. thối khắm rất khó chịu. niêm mạc mắt mũi tụ máu tím bầm. háng.10 ngày. Trên da thấy những đám xuất huyết tím bầm đặc biệt ở tai.5% muối ăn + Cho nguyên liệu vào dụng cụ như phần trên + Sau mỗi lớp dày 20-30 cm đầm. có mủ.2 ngàyhoặc kéo dài 5 . dưới bụng có chỗ đỏ ửng lên rồi tím nhạt. khó thở.42oC. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 47 . Vật đang khoẻ tự nhiên bỏ ăn.4. trong phổi lợn. Kết hợp với Penicilin: liều 5000-10000 đơn vị/kg trọng lượng/ngaỳ. Bệnh phát sinh rải rác có khi thành dịch. nôn mửa nhiều lần. lúc đi lỏng. gốc tai và cổ có nốt đỏ.2 tháng. nôn. yếu. phân thối khắm. Lợn thở dốc mệt nhọc. cơ bụng phía dưới đùi. Lợn sốt cao 41-42oC. ở thể nhẹ và mãn: phổi sưng tím. con vật kiệt sức và chết * Mổ khám: lá lách ứ máu ở rìa. Bệnh tụ huyết trùng lợn Bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn gây nên. Chỗ tiếp giáp ruột non và ruột già bên trong tụ máu. chia 2 lần (1 triệu . tiếp theo là tháo dạ.. ho khó thở. nếu ủ nhiều có thể đào hố + Trộn đều nguyên liệu với 7% cám gạo + Bổ sung 0. Nhiệt độ cơ thể không cao. Chân sau liệt.6. khi lợn yếu bệnh phát sinh. lợn nái và lợn thịt 2 lần/năm. Phân ỉa ra có lẫn máu. Thường lợn chết sau 1 . Thận có lấm tấm đỏ ở lớp ngoài. bỏ ăn. Có tụ máu ở vành tai. Con vật giãy giụa một lúc rồi chết. lây nhanh. Lợn sưng khớp. da mỏng phía trong đùi. sau đó sốt cao 41. *Biểu hiện: + Quá cấp: bệnh phát rất nhanh. + Thể mãn: Lợn thường gầy. * Điều trị: tiêm kháng sinh trong 3-5 ngày liên tục + Steptomycine: Liều dùng 30-50 mg/kg trọng lượng/ngày. Lợn 3-5 tháng tuổi dễ mắc. Lợn dần bỏ ăn. Bệnh kéo dài 1 . các khớp xương ống sưng to chân què. ỉa chảy sau táo. tỷ lệ chết 80 . sốt cao từ 40 42oC trở lên. Bệnh thường xảy ra vào đầu và cuối mùa mưa khi khí hậu ẩm ướt. thở bằng bụng khi ngồi thở như chó). sưng phổi. * Chữa bệnh: bệnh dịch tả do virus gây ra nên không có thuốc đặc trị. * Mổ khám: phổi tụ máu. khó thở. chết nhanh. ỉa chảy vọt cần câu. Lợn yếu dần và chết sau 4-5 ngày. Vi khuẩn tồn tại ở trong đất. bỏ ăn. mũi chảy dãi. lợn gầy. có vòng tròn đồng tâm phủ bựa màu vàng xám. chia 2 lần.90 % . uống nhiều. hạch cổ sưng và tụ máu khi bệnh ở thể nặng. lúc đi táo. Lợn khó thở. ăn ít. đôi khi ho khan hoặc ho liên miên. ủ rũ. + Mãn tính: Con vật gầy yếu. Niêm mạc tím tái. xuất hiện nhiều vết tím trên da mỏng đặc biệt ở vùng hầu. bịt kín miệng hố để thức ăn ủ không bị thâm 3. da có xuất huyết tụ huyết từng mảng đỏ thẫm. + Thể nhẹ: lợn sốt.2 triệu đơn vị/con). bụng có vết đỏ và tím đen. màng phổi dính vào lồng ngực. Tỷ lệ chết ít. ấn mạnh vào vùng ngực con vật có phẩn ứng đau (thở bằng miệng. chảy nước mũi có lẫn máu. tụ huyết thành từng đám. mắt đỏ có dử. 2. Lợn nái chửa có thể bị sảy thai. tỷ lệ chết cao. ở niêm mạc ruột già và van hồi manh tràng có vết loét hình cúc áo. Bệnh dịch tả lợn Bệnh do virus gây nên. sau đó chèn chặt + Sau 1 tháng lấy ra cho ăn + Sản phẩm ủ có thể bảo quản được vài tháng + Sau mỗi lần lấy ra cho ăn. * Biểu hiện: + Thể nặng: cổ sưng phù. Bệnh tiến triển trong vòng 1-2 ngaỳ. khớp xương sưng và có mủ. tai. da bụng. bụng. buồn bã. có màng nhày bao quanh khuôn phân. Vi trùng vào máu và có thể gây chết nhanh sau vài giờ. phân mùi khó chịu. lén chặt + Khi đầy bịt kín miệng lại bằng tấm nylon. Một số bệnh truyền nhiễm thường gặp ở lợn 1.

mình nóng. chui vào rơm nằm lì. qua miệng. sau bong ra như tờ giấy bị quận lại. đầu. khí hậu ẩm thấp. thiếu máu. chất bài tiết.3 tháng sau mới mọc lông trở lại.3 ngày. Sau vài ngày sốt trên da có vết đỏ tròn hoặc vuông giống như con dấu nằm rải rác ở khắp cơ thể. đón trước vụ dịch. dấu đỏ nóng. Triệu chứng hoại tử thấy ở nhiều nơi: lưng. Con vật ăn uống kém.60%. mí mắt sưng. bóc ra bị tróc từng lớp.20 ngàn UI/ kg TT/ngày + Suanovet 5: 1 ml/ 5-10 Kg TT/ngày + Amp-Kana: 15 ml/kg TT/ngày + Lincomycin 10%: 10 mg/kg TT/ngày * Phòng bệnh: tiêm vacxin định kỳ 4. Dần dần liên thông thành mảng lớn. ỉa táo sau ỉa chảy. thở hồng hộc. * Trị bệnh: Điều trị bằng kháng sinh 3 . bụng. mắt đỏ. + Thể quá cấp: lợn bị baịo huyết nặng chết nhanh trong vòng 2-3 giờ hoặc 12 . Vi khuẩn tập trung nhiều trong máu gây tụ huyết . chảy nước mũi. kết mạc mắt viêm.4 ngày. cuối giai đoạn của bệnh con vật đi tháo có lẫn máu. Bệnh lợn đóng dấu Nguyên nhân do vi khuẩn gây nên. bầu dục. Tỷ lệ chết 50 . 2 lần /năm. thân nhiệt bình thường hoặc sốt nhẹ.3 ngày sau trên da xuất hiện các vết đỏ. thiếu máu. chia 2 lần. + Thể cấp tính hay bại huyết: Thể này thường rất nguy hiểm.14 giờ.+ Kanamycin: liều 15-20 mg/kg trọng lượng/ngày. đến đêm kêu éc. da non mọc lên thành sẹo trắng méo mó. chia 2 lần + Gentamycin 4% : 5 ml/5 kg TT + Hantril-50: 10 . 3. các hạch nổi to đau. cuối cùng đóng vẩy lại. nhịp htở tăng. Vi trùng có sẵn trong ruột lợn và gây bệnh nhanh khi cơ thể yếu. kém ăn. nhất là ở tai. Bệnh thường kết hợp với bệnh dịch tả. mũi tai. Bệnh lây trực tiếp từ con ốm sang con khỏe do nhốt chung hoặc gián tiếp qua thức ăn. Thể này bệnh tích thường không rõ ràng gọi là bệnh đóng dấu trắng. Mắt đau. tích huyết. da khô. Triệu chứng tiêu hoá: lúc đầu con vật đi táo.20 kg. từng mảng như bánh đa. Sau con vật ỉa chảy. ngực bụng. mi mắt sưng khô. thân nhiệt bình thường một hai giờ sau đột ngột chết. lợi loét.4 tháng con vật có thể khỏi hoặc chết. có trường hợp lợn bị nôn mửa. rồi từ đó vào huyết quản. Bệnh còn lây lan do giết mổ và vận chuyển gia súc mắc bệnh. kéo dài từ 2 . mũi vào hạch lâm ba. chảy nước mắt. viêm niêm mạc mũi.15 mg/kg TT + Norfloxilin 5%: 1 ml/5kg TT * Phòng bệnh: tiêm vacxin định kỳ. 2 . Bệnh có thể kéo dài 3 . có khi ngày hôm trước còn ăn. rặn nhiều. Độ 15 . mắt đỏ.5 ngày + Penicilin: 10 . + Chloramphenicol: liều 30-50 mg/kg trọng lượng/ngày. Bệnh do vi trùng Salmonella gây ra. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 48 . Da dày lên khoảng 2 . run rẩy 4 chân. Lợn sốt cao đến trên 42oC. vào máu. nhất là lợn nái hoặc lợn bột khỏang 15 . chất độn chuồng.16 ngày vẩy rụng. màu đen có màng bọc lầy nhày. không đau. éc giãy dụa rồi lăn ra chết. có nhiều hình dạng khác nhau: hình vông. niêm mạc mắt nhợt nhạt. quả trám. vai. Con vật buổi sáng còn ăn. vì gây chết nhiều. rụng lông.43 oC. gầy còm. xuất huyết. vi khuẩn qua vết thương trên da. Da khô dần. đen hay nâu. + Thể mãn tính: thể này thường tiếp theo thể cấp. Các niêm mạc đỏ thẫm hoặc tím bầm. Bệnh phó thương hàn Bệnh phó thương hàn là bệnh truyền nhiễm đường tiêu hoá phổ biến ở lợn con. mệt mỏi. bệnh có khuynh hướng kéo dài. con vật sốt cao 42 . Con vật biểu hiện ủ rũ. + Thể cấp tính: thời gian nung bệnh 3. Lợn con. Con vật thở khó. Cách lây bệnh. có giới hạn rõ rệt. lợn nhỡ loại 3-5 tháng tuổi hay bị và dễ chết. lưng.

Thời gian miễn dịch kéo dài 6 tháng. 5. nát. thịt có mùi khét đặc trưng Xoang ngực.000 UI/kg trọng lượng Kết hợp với Peniciline 20. uống liên tục 5.20 mg/kg TT/ngày + Gentamycin: tiêm bắp hay dưới da. + Tiêm kháng sinh: Steptomicine 10. lợn gầy nhanh. có khi phù cả ngực.50 ml/con. ngày chia 2 lần. cuối thời kỳ bệnh con vật khó thở. niêm mạc bóng đái xuất huyết * Chữa bệnh: chữa bệnh Lepto phải toàn diện và triệt để. mõn và 4 chân. Bệnh xoắn khuẩn (Leptospirosis) * Nguyên nhân: Do xoắn khuẩn lepto sinh ra. Con vật ỉa chảy xen kẽ iả táo.7 ngày liên tục + Kanamycin: tiêm bắp hay dưới da. Các loài hay mắc: thú hoang. không bú. liều 4 . nước tiểu màu sẫm. Bệnh nặng có thể làm chết cả đàn trong vòng 8-10 ngày. dạ dày ruột ứ máu có mụn loét. Lợn 10-20 kg: 2 g/con/ngày Lợn 21-50 kg: 4 g/con/ngày.4 ngày. ngày 2 lần. ăn uống giảm sút. nôn mửa. + Ampicilin: tiêm bắp hay tiêm dưới da. Nếu bị nặng thấy màu vàng toàn thân. da nhợt nhạt. rúc mõn vào ổ rơm. 5. * Biểu hiện: Lợn sốt bất thường. phân lỏng thối khắm màu vàng. Lợn >50 kg: 10 g/con/ngày + Tetracylin: cho uốn. Lợn ỉa táo lúc đầu. gia cầm. vàng như nghệ. tỏ. trong 2-3 ngày. Da đỏ có vết đỏ nhỏ ở chỏm tai. tiêm liên tục 3 . + Thể mãn tính: lợn bị bệnh gầy yếu dần. tổ chức liên kết dưới da tích đầy nước vàng. mắt híp. Lợn 5-10 kg: 1 g/con/ngày. người. vàng.30 ngày tuổi. tiêm bắp. ngày 2 lần. Uống 60 mg/kg TT/nagỳ. trong đùi. Bệnh lây qua phân và nước tiểu của lợn bệnh với lợn khoẻ ở cùng chuồng. Lợn bị phù rõ: đầu to. niêm mạc vàng. Lợn mỏi mệt. kém ăn hoặc không ăn.7 ngày. Lần 2 tiêm nhắc lại với liều 2 ml/con cách tuần đầu 3 tuần lễ. chuột. da bụng. Tiếng kêu yếu .50 mg/kg TT. có khi trên da có những mảng đỏ hoặc xám tím bầm. sau đi lỏng lẫn máu mùi hôi thối. tiếp theo là giai đoạn ỉa chảy rất nặng. viêm ruột cata. Con vật kêu la.Lợn sốt cao lên xuống thất thường. Thận: bề mặt xuất huyết có đám hoại tử. Kháng huýêt thanh với liều 10.trường hợp nặng lợn đái ra máu. Xoắn khuẩn có nhiều vòng xoắn sít nhau. đặc biệt sau khi vận động. Nước tiểu vàng. chồn có hiện tượng mang mần bệnh. đau đớn do viêm dạ dày. gây vàng da. Gan sưng.30 mg/kg TT/ngày. dưới da 1ml/kg TT/ngày. túi mật teo Lách nhạt màu hoặc màu vàng.000 UI/kg trọng lượng. * Trị bệnh: cho uống Sulfaguanidin. Sau đó vật đi táo. liều 20 . Cuối thời kỳ bệnh. gây sốt. liều 40 . + Tốt nhất là dùng kháng huyết thanh kết hợp với kháng sinh. ho. bỏ ăn hoặc ăn ít. nên chúng có sức đề kháng mạnh. Đặc biệt chuột mắc. * Phòng bệnh: tiêm vacxin định kỳ cho lợn. bên trong xuất huyết Bóng đái căng. lẫn nước. Lợn chết. rất thối đi táo kéo dài liên miên. xoang bụng. thận. * Mổ khám: lách ứ máu. có khi lòi dom. ngực tai ửng đỏ rôì chuyển sang tím bầm. đối với lợn con tiêm lúc 20 .6 UI/kgTT /ngày + Trimethoxazol 24%: tiêm bắp. chứa đầy nước tiểu vàng xẩm có lẫn máu. thích nằm ở xó chuồng. vàng. khản đặc hay mất hẳn. bí đại tiện. Bệnh có thể tự khỏi nhưng chậm lớn.15. * Mổ khám: vàng da. thường phân lỏng. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 49 . thịt vàng (bệnh lợn nghệ). Bên cạnh đIều trị phải nâng cao sức chống đỡ của cơ thể. Niêm mạc da bị vàng ở các bộ phận khác nhau. chậm lớn do thiếu máu.000 . ganidan. liều 15 . liều 1ml/ 10 kg TT/ngày + Sulmet (dung dịch tiêm Sulfamethazin natrium). Sau đó mần bệnh xâm nhập vào gan. Trong máu xoắn khuẩn sinh ra độc tố phá vỡ hồng cầu. liều 1 ml/con. Khi vào cơ thể xoắn khuẩn xâm nhập vào máu. lợn. tiêm bắp.

thích nằm một chỗ.45-60 ngày tuổi: tiêm vacxin dịch tả lần 2 tiêm vacxin tụ dấu lần 1 .Thể mãn: khó phát hiện. thoáng . mồn há hốc ra để thở. hoặc sáng sớm lúc đi lại để ăn. + Gentacosmis (gói): 10 gam/40 kg TT.40 mg/con/ngày.coli cư trú ở ruột non. Niêm mạc dạ dày bị viêm. thở nhanh và nhiều.7 ngày.48 giờ từ khi phát hiện. do dịch tiết sâu trong đường hô hấp. Reomicine. đứng. sản sinh ra độc tố gây bại thành mạch. bụng tích nước.+ Oxytetraxylin: tiêm bắp. 5 ml/kg TT/ngày. gây phù đầu.5 . không lây từ đàn này sang đàn khác. Cần thực hiện đầy đủ chế độ tiêm phòng như sau: * Đối với lợn con: . rìa tai và mõn tím tái. Tiêm liên tục 5 . ho từng tiếng hoặc ho từng hồi.30 ngày tuổi: tiêm vacxin phó thương hàn lần 2 tiêm vacxin dịch tả lần 1 . * Điều trị: chưa có thuốc đặc hiệu Có thể dùng Teracilin. xuất huyết. tiêm 20 . sưng phù. mí mắt sưng.100%). Thường ho lúc vận động. VàI ngày sau con vật hô. trong vòng 4 . dáng đi lảo đảo. Sốt nhẹ. ở ruột non. chậm lớn. * Triệu chứng: lợn thường chết đột ngột 1 . màng treo kết tràng. 3 ngày liên tục + Thuốc trợ sức: Cafein benzoat 0. * Phòng bệnh: Tiêm vacxin E. Gan lách sưng. phù dạ dày. trực tràng sưng phù. lúc đầu con vật ho khô. tỷ lệ chết khá cao (65 . xoang ngực. Viêm màng phổi và viêm phổi nặng. chảy nước mũi. tụ huyết.Thể cấp: lúc đầu biểu hiện nhẹ. Ho liên tiếp trong vàI tuần thì giảm dần. * Điều trị: Bệnh này hầu như không điều trị được Điều trị dự phòng bằng một số thuốc sau: + Colivinavet (gói): 10 gam/ 50 kg TT. cho uống. Lợn ốm rời đàn. siêu vẹo hay vấp ngã. nằn ở góc chuồng. co giật.2 g/con/ngày Vitamin B1: 10 ml/con/ngày * Phòng bệnh: tiêm vacxin Lepto 2 lần / năm 6.2 con trong đàn. thở khò khè. Eritomicine. ruột. * Bệnh tích: mổ dạ dày thấy thức ăn trong dạ dày không tiêu hoá được. Khi phổi bị tổn thương gây khó thở. khó phát hiện.coli phù đầu. Bệnh thường gây ra những triệu chứng ở thần kinh trung ương. Bệnh suyễn lợn * Nguyên nhân: do một loại trung gian giữa vi khuẩn và vi rus gây ra * Biểu hiện: . con vật hắt hơI hồi lâu. Ngoài ra có thể dùng: Tilozin. .Vệ sinh chuồng trại định kỳ . Lợn con to nhất trong đàn phát bệnh đầu tiên và chết đột ngột.Để chuồng khô. thần kinh rối loạn. Bệnh tiến triển vàI tháng. nước mũi đặc nhày. 1 ml/con 8. Lịch tiêm phòng tổng hợp Phòng bệnh là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công trong chăn nuôi lợn. thở khó. Đầu to. Xuất hiện lẻ tẻ.Giữ ấm về mùa đông 7. Bệnh phù đầu ở lợn con sau cai sữa Do nhiễm độc huyết của vi khuẩn E. có khi đến nửa năm. thỉnh thoảng có 1 hai con chết.2-3 tháng tuổi: tiêm vacxin tụ dấu lần 2 * Đối với lợn thịt: train_extension_crop_manual_husbandry_VN 50 . Fuaolidon * Phòng bệnh: .21 ngày tuổi: tiêm vacxin phó thương hàn lần 1 . trước khi chết hàm cứng. lợn kêu ré với giọng khàn. mắt lồi ra. ăn kém. cho uống.

tháng Giống Diễn giải Thành tiền Bảng 3: Theo dõi chi phí thức ăn Ngày. teo nhỏ không sử dụng được. 12 tháng tuỳ loại vacxin. Nếu mua lợn con ở chợ. 9.Vacxin phòng bệnh nào. nhưng phảI tách riêng mỗi loại vacxin một vị trí tiêm khác nhau. . 3. .Trước khi tiêm phải đIều tra lịch sử bệnh ở địa phương. sau vài ngày nên tiêm vacxin dịch tả và tụ dấu ngay * Đối với lợn nái và đực giống: Mỗi năm tiêm phòng 2 lần vào tháng 3 và tháng 9 các loại vacxin sau: vacxin dịch tả. vào giưã kỳ nuôi dưỡng nên tiêm nhắc lại vacxin dịch tả và tụ dấu. .Lập số sách theo dõi ngày mua lợn giống. tháng Giống Diễn giải Lý do Bảng 2: Mẫu theo dõi chi phí con giống. chi phí thức ăn thuốc thú y Bảng 1: Mẫu theo dõi tiêm phòng và dịch bệnh Ngày. chỉ duy nhất phòng được bệnh đó. cho ăn.Con vật quá non. . quá yếu không tiêm vacxin. . . . Tính lỗ lãi trong chăn nuôi lợn thịt . biến màu.PhảI tiêm phòng đạt tỷ lệ 80% số gia súc trong vùng mới có hiệu quả phòng bệnh cho cả vùng. để cho con vật khoẻ mới tiêm.Phải dùng đúng liều vacxin. thuốc thú y Ngày. đúng cách tiêm. nhỉ ngơI với con vật sau tiêm phòng. * Những lưu ý khi sử dụng vacxin: . . tháng Năm Diễn giải Số lượng (kg) Thành tiền (đồng) Ghi chú Bảng 4: Theo dõi thu sản phẩm train_extension_crop_manual_husbandry_VN 51 .Hiệu quả vacxin phụ thuộc lớn vào tình trạng sức khoẻ của con vật-do vậy phảI chăm sóc.Khi mở lọ nút vacxin chỉ dùng trong ngày. Những lọ hở nút.6.Nếu như giai đoạn lợn con đã tiêm phòng như lịch trên. vacxin tụ dấu cà vacxin lepto.Sau tiêm 7-21 ngày mới có miễn dịch.4. miễn dịch kéo dài 6. Nếu tiêm vacxin cho con vật đã nhiễm bệnh thì bệnh sẽ phát ra sớm hơn và nặng hơn.Có thể tiêm 1-2 vacxin cùng lúc.

Ngày SL

Lợn gia đình tiêu dùng Kg Giá Tiền

SL

Kg

Lợn bán Giá

Tiền

* Hiệu quả kinh tế (chưa tính khẩu hao chuồng trại, công nuôi dưỡng và rau xanh) Hiệu quả chăn nuôi = Giá trị tổng sản phẩm - Giá trị tổng chi phí

Chủ đề 4: KỸ THUẬT CHĂN NUÔI DÊ SỮA, DÊ THỊT

T.S. Nguyễn Thị Mùi

4.1. Vai trò và ý nghĩa chăn nuôi dê ở gia đình
1. Vai trò của chăn nuôi dê ở gia đình “Dê là ngân hàng của nghèo” “Dê chính là cơ quan bảo hiểm đáng tin cậy của người nghèo". 2. Ý nghĩa chăn nuôi dê ở gia đình • Vốn đầu tư ban đầu ít hơn so với bò, nhất là bò sữa. • Dê sinh sản nhanh: • Tuy dê nhỏ con nhưng nó có thể sản xuất ra từ 1,5-3,5 lít sữa/ngày, chỉ số sản lượng sữa/100 kg thể trọng thì ở dê Barbari là cao nhất: 3,41, dê Bách thảo: 2,4 • Thức ăn của dê đa dạng, phong phú dễ tìm kiếm và cần số lượng ít hơn • Dê cần ít diện tích đồng cỏ, có thể nuôi dê với số lượng nhiều hơn so với nuôi bò • Dê nhỏ bé, hiền lành nên ai cũng có thể nuôi được nó, nhưng đối với bò sữa thì người già, phụ nữ và trẻ nhỏ nuôi chúng rất vất vả. • Dê cung cấp nguồn phân bón • Chăn nuôi dê còn là nguồn bảo hiểm kinh tế cho gia đình, chẳng may mùa màng thất bát hay trong gia đình cần tiền để trang trải, phục vụ cuộc sống thì có thể bán bớt một số dê. • Dê nhỏ con, dễ vận chuyển, dễ bán, các sản phẩm từ dê là nguồn thức ăn có giá trị và đang được thị trường ưa chuộng. Sữa dê rất tốt, lành tính đặc biệt đối với người già và trẻ em.

4.2. Kỹ thuật chăn nuôi dê sữa, thịt
4.2.1 Giới thiệu về các giống dê sữa, thịt, hiện có ở Việt Nam 1. Dê Cỏ Khối lượng con sơ sinh: 1,7-1,9 kg, khối lượng trưởng thành 30-35 kg

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

52

Khả năng cho sữa 350-370g/ngày

2. Dê Bách thảo: Là giống dê kiêm dụng sữa thịt. Khối lượng trưởng thành 40-45 kg (cái), 75-90 kg (đực), Khả năng cho sữa 1,1-1,5 lít/ngày. Tuổi phối giống lần đầu là 78 tháng, đẻ 1,7 con/lứa và 1,8 lứa/năm.

3. Dê Beetal 4. Dê Jumnapari Khối lượng trưởng thành: 70-80 kg Khối lượng trưởng thành: 70-80kg (đực), 40-50kg (cái) (đực), 42-48 kg(cái) Năng suất sữa: 3.5- 4lít/ngày Năng suất sữa: 3,5lít/ngày Tuổi phối giống lần đầu 8-9 tháng Tuổi phối giống lần đầu 8-9 tháng Đẻ 1,3 con/lứa và 1,3 lứa/năm Đẻ 1,3 con/lứa và 1,3 lứa/năm

5. Dê Barbari Khối lượng trưởng thành: 30-35 kg (đực), 30-35 kg(cái)

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

53

Năng suất sữa: 0,9-1,1 lít/ngày, Tuổi phối giống lần đầu 8-9 tháng, đẻ 1,8 con/lứa và 1,7 lứa/năm. Chịu đựng kham khổ tốt, hiền lành, thích ứng rộng

6. Dê Boer Khối lượng con sơ sinh 3,5g Khối lượng trưởng thành: 140 kg (đực), 110 kg (cái) Dê có cơ bắp rất đầy đặn, phát triển, có tốc đố sinh trưởng nhanh

7. Dê Saanen Khối lượng trưởng thành: 60-80 kg Năng suất sữa: 3-3,5lít/ngày Dê sinh sản tốt đẻ 1, 4 con/lứa và 1,7 lứa/năm

8. Dê Alpine Khối lượng trưởng thành: 40-45 kg (cái), 70-90 kg (đực) Năng suất sữa: 3-3,5lít/ngày Dê sinh sản tốt đẻ 1, 4 con/lứa và 1,7 lứa/năm

4.2.2 Kỹ thuật chọn giống và phối giống 4.2.2.1 Chọn giống cái Ngoại hình Những đặc điểm của dê sữa cái nên chọn làm giống: Đầu rộng, hơi dài, rắn chắc, vẻ mặt linh hoạt. 1. Cổ dài, mềm mại, có cơ chắc, nổi, nhọn về phía đầu. 2. Lưng thẳng. 3. Sườn tròn và xiên về phía sau. 4. Có một hõm phía trước xương chậu, thể hiện khả năng tiêu hoá tốt. 5. Hông rộng và hơi nghiêng đảm bảo cho dê có bầu vú gắn chặt vào phần bụng. 6. Những mạch máu lớn nổi rõ ở phái sau. 7. Khớp mắt cá thẳng tránh cho dê khi đi không làm ảnh hưởng tới các mạch máu trên bầu vú. 8. Vú da 9. Những núm vú to dài từ 4-6cm treo vững vàng trên bầu vú. Bầu vú gắn chặt vào phần bụng, gọn về phía trước. 10. Thấy rõ các tĩnh mạch ở phía trước bầu vú. 11. Gân sữa (tĩnh mạch) chạy từ bầu vú lên tới nách chân trước. Gân sữa gấp khúc thì dê nhiều sữa. ở dê cái tơ gân sữa thường lặn dưới da, phải lấy tay sờ mới thấy. 12. Chân trước thẳng, cân đối. 13. Hàm dài khoẻ.

Hình1: Ngoại hình của dê nên chọn làm giống Ngoại hình dê cái không nên chọn làm giống

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

54

1. 2. 3. 4. 5.

Đầu dài, trụi lông tai Cổ ngắn, thô Sườn thẳng, nhìn ngang có hình viên gạch Bụng nhỏ Vú thịt (bóp bên trong thấy thịt) trông gồ ghề nhưng khi căng sữa bóp thấy cứng, sữa ra ít. 6. Khớp mắt cá ở hai chân gồ sát nhau khi dê đi. 7. Xương hông hẹp và dốc.

Hình 2: Những dê không chọn làm giống Khả năng cho sữa: • Khả năng cho sữa là chỉ tiêu rất quan trọng đánh giá phẩm chất giống, nên chọn dê vừa phải có sản lượng sữa trung bình hàng ngày cao, mức sụt sữa thấp và thời gian cho sữa kéo dài. Ở nước ta với giống dê sữa Bách thảo những dê cái sữa nên chọn con có năng suất cao hơn 1,1lít/ngày và thời gian cho sữa đạt 150 ngày trở lên để làm dê giống. Dê Barbari 0,8-1lít/ngày và thời gian cho sữa 150 ngày, dê Jumnapari 1,2lit/ngày và thời gian cho sữa đạt 180 ngày trở lên. • Khả năng vắt sữa: Dê cái hiền lành, dễ vắt sữa (hiện nay trong chăn nuôi việc vắt sữa chủ yếu thực hiện bằng tay) vì vậy đây cũng là một vấn đề cần lưu ý trong chọn giống nhằm tăng năng suất sữa hàng hoá và về mặt thời gian. Khả năng sinh trưởng phát triển và khả năng sinh sản, thể trạng và khả năng thích ứng với ngoại cảnh: • Khối lượng cơ thể con vật nên chọn những cá thể có chỉ tiêu sinh trưởng phát triển luôn cao hơn mức trung bình đàn, • Khả năng sinh sản: thể hiện ở tính mắn đẻ ử con mẹ, bởi vậy chọn dê sữa cái giống phải có: o Tỷ lệ thụ thai hàng năm phải đạt từ 90% trở lên. o Khoảng cách lứa đẻ đều đặn, số con đẻ ra , tỷ lệ nuôi sống, số dê con sinh ra/năm/mẹ phải đạt cao hơn trung bình giống trở lên, như dê Bách thảo và Barbari phải đạt từ 3 con/năm/mẹ dê Beetal và Jumnapari phải đạt từ 1,8 con/năm/mẹ trở lên • Khả năng thích ứng: dê cái có sức chống chịu cao là dê sinh nở dễ dàng, ăn tốt và chịu đựng được những điều kiện ngoại cảnh sảy ra tại nơi chăn nuôi, tỷ lệ cảm nhiễm ký sinh trùng và ốm đau thấp so với toàn đàn. Dòng giống: • Nên chọn con giống từ những bố mẹ có lý lịch rõ ràng • Cần lưu ý rằng: khả năng sản xuất sữa chủ yếu dựa vào lượng sữa thực tế đã thu được ở thế hệ bố mẹ chúng để chọn. 4.2.2.2 Chọn dê đực giống Ngoại hình: Dê đực có đầu ngắn rộng tai to và dày dài cụp xuống, thân hình cân đối, cổ to, ngực nở, tứ chi khoẻ mạnh, cứng cáp, chắc chắn, hai tinh hoàn đều đặn, to. Dòng giống: • Chọn con đực để giống từ dê mẹ là dê cao sản, đẻ từ lứa thứ 2 đến lứa thứ 4 là thời kỳ dê mẹ đang sung sức.

train_extension_crop_manual_husbandry_VN

55

nhảy lên lưng con khác. • Chu kỳ động dục của dê là 19-21 ngày động dục kéo dài 1-3 ngày. buổi sáng thả dê cái và dê đực ra sân chơi. kêu la bỏ ăn. kiểm tra thấy âm hộ hơi sưng và ướt thì chọn con đực cho phối giống. • Tuyệt đối không chăn thả dê cái động dục cùng đàn dê để tránh dê đực nhảy nhiều lần và sự cạnh tranh dê cái trong số dê đực dẫn đến đánh húc nhau. • Sau khi cho phối cần ghi chép lại số hiệu dê đực. Khi động dục âm hộ hơi sưng đỏ hồng. quản lý giống và dự kiến ngày dê đẻ để chuẩn bị đỡ đẻ cho dê. phát hiện dê cái động dục và điều khiển được việc phối giống theo ý định . nếu thấy con đực đuổi theo con dê cái nào và có có biểu hiện phối giống và con cái đó đứng im cho con đực nhảy thì bắt nhốt riêng con dê cái đó vào chuồng.3. ảnh hưởng đến chăn thả và sức khoẻ đàn dê.5-2 tháng dê đã phục hồi sức khoẻ mới cho phối giống lại • Tuyệt đối không cho dê đực giống phối với dê cái có quan hệ là anh chị em ruột hoặc là con cháu của dê đực giống đó. Chọn dê bố tốt có vai trò rất quan trọng vì nó góp 50% đặc tính di truyền tiết sữa cho dê con.2.3 Kỹ thuật phối giống: Ngoài việc chọn ghép đôi giao phối thích hợp. • Thường sau phối giống 21 ngày. chảy dịch nhờn. Hình 4: Xác định thời điểm phối giống thích hợp cho dê Hình 3: Dê c nên ch n l m train_extension_crop_manual_husbandry_VN 56 . • Đối với dê cái đang sinh sản thường sau khi đẻ 1. theo dõi đàn dê. nếu dê cái không động dục lại thì có nghĩa là dê cái đã có chửa.• • • Nên chọn dê đực làm giống là con một (tức là lứa đó dê mẹ chỉ đẻ 1 con) vì con một bao giờ cũng có thể trọng cao. Khả năng phối giống thụ thai ít nhất đạt từ 85% trở lên. • Trong thực tế sản xuất áp dụng bằng cách bỏ qua 2 lần động dục đầu tiên của dê cái mới phối giống. nếu đang tiết sữa thì giảm sữa đột ngột. • Trong sản xuất thường khi phát hiện dê động dục ngày hôm nay thì sáng sớm hôm sau cho giao phối 2 lần sáng và chiều là phù hợp. tránh đồng huyết thì cho dê giao phối đúng thời điểm là việc làm hết sức quan trọng. • Phối giống tốt nhất là vào buổi sáng và phối lặp lại vào buổi chiều sau khi chăn thả về.2. Kỹ thuật phối giống cho dê: • Đối với dê cái phối giống lần đầu khi dê đạt tuổi và trọng lượng tối thiểu phải 7-9 tháng tuổi khối lượng phải đạt 19-20kg. • Thời gian động dục kéo dài của dê thường là 36-40 giờ và thời gian phối giống thích hợp sẽ là 12-30 giờ vì vậy nên cho dê phối giống 2 lần trong ngày động dục. • Sau khi phát hiện được triệu chứng dê động dục bằng cách quan sát theo dõi trên hoặc sử dụng đực thì sau 18-36 giờ cho dê giao phối là thích hợp. • Phải có sổ theo dõi phối giống để ghi chép ngày phối kết quả phối giống và dự định ngày dê đẻ để chuẩn bị đỡ đẻ cho dê. • Để kiểm tra. 4. 2. ngày phối để theo dõi.

hay hoà nước tưới đều lên cỏ hay rơm khô nhằm tăng tính ngon miệng và thèm ăn của dê. thức ăn thô xanh chiếm vị trí trí hàng đầu và rất quan trọng. cỏ mọc tự nhiên Các loại cây bụi. Thức ăn thô xanh Đối với con dê. cây lạc.1. • Có thể sử dụng rỉ mật trộn với Urea. bột vỏ sò hay vỏ trứng. Để tăng khả năng tiêu thụ và tiêu hoá thì nên xử lý rơm trước khi cho dê ăn: o Mềm hoá: Chặt rơm rạ thành từng đoàn 5-10 cm rồi vẩy nước muối. đậu tương: • Mía: Sử dụng thân và ngọn mía làm thức ăn cho dê có thể thay thế 50% khẩu phần thức ăn thô xanh. nhưng phải đảm bảo chúng không bị lên men hay thiu thối. bột máu. các loại củ phơi khô • Thức ăn cao đạm bao gồm bột đậu tương. bột xương. cám làm tảng Block cho dê ăn. vườn cây ăn quả đã cao. trên đồi. Thức ăn thô xanh phong phú về thành phần các chất dinh dưỡng và có chứa nhiều nước (60-80%). Vật chất khô của một số loại cỏ trồng có giá trị dinh dưỡng nói chung tương tự với thức ăn tinh nhưng giá trị sinh học của chúng cao hơn như các loại cỏ trồng: cỏ Voi. Thức ăn và kỹ thuật nuôi dưỡng 4. rỉ mật • Các loại bã bột (từ sắn. hoà Urea 3% • Lá sắn: phơi khô làm thức ăn dự trữ cho dê. • Thân cây ngô: • Dây lang. tốt làm nơi chăn thả dê.3. Vì vậy để cân bằng đầy đủ trong khẩu phần. cây đậu Flemingia . đề kháng bệnh cần cho dê ăn thêm thức ăn khoáng các loại như bột khoáng can xi. khô dầu. Lá sắn khô có hàm lượng protein cao là nguồn thức ăn bổ sung đạm rất tốt. Các loại thức ăn cho dê Sử dụng các loại cây. đê.4. bỗng rượi bia.3. khoai. các loại vitamin. Tận dụng các phế phụ phẩm nông nghiệp • Rơm: Là phế phụ phẩm sau khi đã thu hoạch lúa. nấm men. cỏ mọc tự nhiên ở bãi chăn. sắn dây. keo tai tượng. các chất khoáng. Rơm được phơi nắng thì có màu vàng tươi và dê thích ăn. rẻ tiền dễ kiếm cho dê. sắncủ khô: Thức ăn tinh: • Thức ăn tinh bột bao gồm các loại hạt ngũ cốc. bột xương. bột cá. các loại cám tổng hợp. khoáng premix. dong riềng. Thức ăn khoáng Các loại thức ăn tự nhiên trong khẩu phần ăn của dê thường không đáp ứng đẩy đủ nhu cầu khoáng của cơ thể. Trong thức ăn thô xanh còn có rất nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể như các loại a xít amin không thay thế. các loại lá cây như mít. rừng cây. bã hoa quả ép. Ngoài ra con có thể tận dung các vùng núi đá. Khi cho ăn nên chặt mía cả vỏ thành lát mỏng. Chè khổng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 57 . Cây non thì lượng nước còn cao hơn. bột cá. khi thiếu các nguồn thức ăn khác. Dùng nước vôi pha loãng 1% tưới lên rơm (1kg rơm cho 6 kg nước). chuối.. các enzim. còn rơm để lâu.. dính bùn đất thi dê không thích ăn. Ghinê. xoan. phẳng. trộn đều cho ăn o Kiềm hoá: Chặt rơm 5-10 cm rải đều trên mặt sàn sạch. Ruzi và các loại ngọn lá Keo dậu. Thức ăn phụ phẩm công nghiệp Đó là các loại bã bột. bị mục nát. đều là nguồn thức ăn phong phú cho dê. đồi bãi. Nên bổ sung muối vào khẩu phần ăn của dê qua việc cho vào nước uống hay thức ăn xanh nhằm tăng tính ngon miệng và hạn chế dê uống các nguồn nước khác bị ô nhiễm. • Chuối: • Thức ăn củ quả như bí đỏ. Đây là nguồn thức ăn thô xanh có tiền năng nhất là vào mùa khô.. rỉ mật cũng rất tốt. • Dùng các loại bã hoa quả ép. nâng cao khả năng sản xuất. Có thể sử dụng bã bia để vỗ béo cho dê trước khi bán. Păngola. Clorophin của thức ăn xanh có tác dụng thúc đẩy các quá trình tạo máu của cơ thể.

lá sắn.5 3 Lá mít hay lá đậu Sơn Tây 1 1.7 m. mà nên có sự luôn phiên để cây cối có thể phát triển tốt lên được.5 Phụ phẩm (bã đậu.. Không rơi xuống đất vì dê không ăn lại thức ăn đã rơi xuống đất.5-0.5 0. lá keo dậu. đậu Sơn tây có chất đạm trong vật chất khô còn cao hơn so với cám tổng hợp nhãn hiệu Con Cò. • Chặt ngắn ủ chua cây ngô. nên cần phải treo máng thức ăn lên cao trên mặt đất 0. bãi chăn có vũng nước nhằm hạn chế mức độ nhiễm giun sán của dê. cỏ voi.4-0. muối nên làm thành tảng.5 2 2 2 Tinh hỗn hợp (14-15% 0. hạn chế được những bệnh của mỗi loại gia súc.6-0. Tuy nhiên khi chăn thả tự nhiên trung bình/ngày chỉ khoảng từ 6-8 tiếng.9-1.7 0.5 4 4 4 Lá mít hay lá cây đậu 1 1. bã bia) 0. • Chăn thả nên tránh những nơi gần hồ nước. khoai tươi0 0. Dê được cung cấp thức ăn thô xanh qua chăn thả hay các loại cây.. cừu để tận dụng đồng cỏ tự nhiên. hoặc cho vào ống tre có đục lỗ nhr phía dưới treo bên lồng chuồng cho dê liếm. Một số khẩu phần ăn của dê (kg/con/ngày) Thành phần thức ăn Khẩu phần I Khẩu phần II Khẩu phần III Cỏ lá xanh 3 2.5 0.lồ. bột sắn và lá cây giàu đạm chặt ngắn đã phơi khô. cần bổ sung thức ăn cho dê..6 0. lá đậu Flemingia. • Thức ăn củ quả. Dê thích ăn thức ăn ở độ cao.5 Tinh hỗn hợp (14-15% protein) 0. cỏ trồng hay tự nhiên được thu cắt về là thức ăn. Chế biến và dự trữ thức ăn Có các phương pháp chế biến và bảo quản thức ăn thường được áp dụng: • Phơi khô cỏ..5 0. • Sử dụng rỉ mật trộn với cám.5 1 Củ (sắn.5 50 kg cho 50 kg cho 1 lít sữa 1 lít sữa lít sữa 1 lít sữa 2 lít sữa Cỏ lá xanh 3 3. Ngoài ra dê còn có khả năng tự tìm các loại lá để tự chữa bệnh cho chính bản thân. • Có thể kết hợp trên bãi chăn với trâu.3 Khẩu phần cho dê sữa có trọng lượng và năng suất sữa khác nhau Thành phần thức ăn Dê nặng Dê nặng Dê nặng 40 Dê nặng Dê nặng 30 kg cho 40 kg cho kg cho 1. thân lá lạc.2 Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng Chăm sóc nuôi dưỡng dê con từ sơ sinh đến 15 ngày tuổi train_extension_crop_manual_husbandry_VN 58 .4 0. Biện pháp để dê ăn được nhiều thức ăn • Thức ăn thô xanh: nên cắt ngắn cho dê ăn.4 0. sắn củ. bò.35-0. • Không nên chăn thả dê cố định ở một bãi chăn. thúc đẩy quá trình sinh tưởng và phát dục.5-0. mía cây: nên sát thành miếng mỏng cho dê dễ ăn. • Đối với dê con dưới 3 tháng tuổi không nên cho đi chăn thả theo mẹ vì sẽ làm dê con yếu sức dễ mắc bệnh và chết. Kỹ thuật chăn thả Chăn thả dê trên các bãi chăn tự nhiên không những tận dụng nguồn cây cỏ tự nhiên mà còn có những ảnh hưởng tốt đối với dê. hạn chế ô nhiễm bãi chăn. hoặc tìm kiếm những cây có các chất mà cơ thể chúng đang cần mà các nguồn thức ăn khác không đáp ứng đủ.0 Protein) 4.5 0. • Ngoài sân chơi hoặc trong chuồng nuôi nhốt nên có máng ăn rộng để tất cả dê có thể ăn cùng một lúc được và dê dễ ăn.3. • Thức ăn bổ sung như khoáng. không đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày của chúng. không nên nghiền nhỏ hay để cả củ quả nguyên.

Hình 5: Tập cho dê con mới sinh bú sữa Giai đoạn sau 15 ngày đến 45 ngày • Tách dê con khỏi dê mẹ để vắt sữa dê mẹ. sau đó giữ nguyên cho con bú no tiếp tục làm như vậy cho đến khi dê mẹ chịu cho dê con bú trực tiếp. tinh train_extension_crop_manual_husbandry_VN 59 . Chăm sóc nuôi dưỡng dê hậu bị • Cần chon lọc những dê cái. lau khô sạch nền chuồng sau khi dê con bú.có ngoại hình đẹp sau cai sữa để chuyển sang nuôi hậu bị • Nuôi dê hậu bị theo khẩu phần qui định để tăng khả năng sinh trưởng phát triển cơ thể hợp lý. • Từ ngày 24 đén 45 ngày tuổi cho ăn 30-35g thức ăn tinh từ ngày 46-90 ngày tuổi cho ăn 50-100g tinh. khô sạch.• • • • • Dê con sau khi đẻ được lau khô mình. • Dê con được cho vào bú dê mẹ ngay sau khi vắt sữa để khai thác hết sữa của con mẹ sau đó cho con con bú thêm 300g-350ml (2-3lần/ngày) tuỳ theo lượng sữa mà con con đã bú được trực tiếp từ con mẹ nhưng phải đảm bảo tổng lượng sữa bú được trong ngày 450-600ml/con (có thể xác định lượng sữa con con bú được bằng cách cân dê con trước và sau khi bú mẹ) trên cơ sở lượng sữa bú được từ con mẹ mà tính lượng sữa cần cho con con bú thêm bằng bình. Chú ý trong 3-4 ngày đầu dê con còn yếu nên phải hướng dẫn cho dê con bú đều cả hai vú dê mẹ. nếu để dê chỉ bú 1 vú vú còn lại sẽ cương sữa dê mẹ đau sẽ không cho con bú nữa dẫn đến viêm vú dê mẹ và dê con sẽ không có sữa để bú. chai đựng sữa phải rửa sạch tiệt trùng trước và sau khi cho dê bú. núm vú bình vú. không nên vỗ béo bằng thức ăn giàu năng lượng như ngô. • Đối với chăn nuôi gia đình và với dê cho sữa dưới 1l/ngày áp dụng phương thức tách dê con khỏi dê mẹ ban đêm (từ 5gìơ chiều nay đến 6. thoả mãn nước uống sạch cho dê con. Cần lưu ý từ ngày tuổi 15 trở đi bắt đầu tập cho dê con ăn các loại thức ăn dễ tiêu như chuối chín.30 giờ sáng hôm sau) vắt sữa ngày 1 lần vào bưổi sáng sữa thu được là sữa hàng hoá sau đó là cho con con theo bú mẹ cả ngày không cần cho bú thêm sữa mẹ bằng bình nữa. Thông thường vắt sữa 2 lần / ngày sáng và chiều đối với dê có sản lượng sữa trên 1 lit. ấm bên cạnh mẹ.. • Sữa dê hay sữa thay thế cần được hâm nóng 38-40oC. sắn. Nếu dê mẹ không cho con bú thì phải ép cho bú bằng cách giữ chặt dê mẹ vắt bỏ tia sữa đầu rồi vắt ít sữa vào miệng dê con cho quen dần. gạo.. bột ngô. Sau khi đẻ 20-30 phút cho dê con bú sữa đầu ngay và bú hết sữa đầu trong vòng 3-7 ngày đầu sữa dê mẹ có nhiều dinh dưỡng nhất là có kháng thể giúp cho dê con mau lớn và phòng tránh được các bệnh tật.bột đỗ tương rang đặc biệt là các loại cỏ lá non . Nếu dê con mới đẻ yếu cần giúp dê con tập bú. hoặc vắt sữa đầu cho con bú bằng bình1 ngày3-4 lần. dê đực sinh trưởng phát dục tốt . cắt rốn xong (vuốt sạch máu ra phía ngoài và cắt cách rốn 3-4cm) cần đưa dê con vào nằm ở ổ lót rơm rạ cho khô. • Lượng thức ăn tăng dần đến hết 3 tháng tuổi khi dê con tự ăn không cần đến sữa mẹ. Giai đoạn từ ngày 46-90 ngày tuổi • Cho dê ăn 600ml rồi giảm dần xuống 400ml sữa nguyên/con/ngày chia 2 lần/ngày.

• Thời gian mang thai của dê trung bình là 150 ngày (biến động từ 145-157 ngày) vì vậy phải chuẩn bị đỡ đẻ cho dê trước 140 ngày. • Không chăn dê quá xa chuồng và tránh dồn đuổi. • Chú ý: Cho dê cạn sữa từ từ bằng cách giảm dần số lần vắt sữa như ngày 1 lần rồi 2 ngày 1 lần 3ngày 1 lần và cắt hẳn.hỗn hợp. để phòng các bệnh này cần phải vệ sinh sạch sẽ nguồn thức ăn nước uống sàn chuồng sân chơi của dê . sạch. chỉ để cắt rốn cho dê sơ sinh. chuẩn bị cũi. chướng bụng đầy hơi. phần còn lại bổ sung bằng thức ăn tinh và phụ phẩm nông nghiệp. Thời gian dê đẻ từ 1-4 giờ tuỳ theo số lượng thai và vị trí thai. Dê đẻ: • Dê sắp đẻ nên nhốt riêng từng con ở chuồng đã được vệ sinh tiêu độc khô. • Trước khi đẻ 5-10 ngày nên giảm bớt thức ăn tinh ở những dê cái có năng suất sữa cao để tránh viêm vú. kín ấm và yên tĩnh.nếu dê mắc các chứng bệnh này cần phải điều trị kịp thời bằng biện pháp cơ học và thuốc thú y Chăm sóc nuôi dưỡng dê cái sinh sản. sốt sữa. • Đối với dê đang cho sữa. chủ động đỡ đẻ và chăm sóc dê con sơ sinh được chu đáo. thì tuổi thai càng lớn. khi lôi thai ra cần cẩn thận. Cần đáp ứng đủ số lượng và chất lượng thức ăn để dê nuôi thai tốt và có nhiều sữa sau khi sinh. Bình thường thai sẽ được đẩy ra từ từ theo nhịp rặn của dê mẹ. • Riêng dê đực con để làm giống cần chăm sóc riêng sau 3 tháng phải nuôi tách riêng và chỉ cho giao phối khi dê đạt 11-12 tháng tuổi. phàm ăn hơn bình thường. • Giai đoạn đầu của thời kỳ nuôi dê hậu bị là thời kỳ chuyển tiếp từ giai đoạn dê bú sữa mẹ sang tự hoàn toàn thu nhận từ thức ăn vì vậy giai đoạn này dê con thường hay mắc các bệnh về đường tiêu hoá như bệnh tiêu chảy . bầu vú căng. ở âm hộ có dịch đặc chảy thành dòng và xuất hiện bọc nước ối là dê sắp đẻ. bụng sa. vệ sinh khô sạch nền chuồng sàn chuồng sân chơi. máng ăn. hai tay nắm phần thân phía ngoài kéo nhẹ ra theo nhịp rặn của dê mẹ. Khi nước ối vỡ ra là dê đẻ. • Có người trực dê đẻ. đi đái luôn. lót ổ nằm cho dê con sau khi sinh và các loại dụng cụ như cồn iốt. bầu vú và âm hộ sưng đỏ.5kg/con. kéo. tuyệt đối không nhốt dê đực giống trong đàn cái đang chửa. lượng sữa của dê mẹ khai thác càng giảm để bào thai phát triển tốt và tránh được sản lượng sữa giảm ở các chu kỳ sau. tạo điều kiện cho dê có chỗ để vận động 3-4 giờ/ngày. các phụ phẩm nông công nghiệp cần tập ăn và tăng dần từ ít đến nhiều để phù hợp với khả năng tiêu hoá của dê thường một ngày cho ăn 0. • Cung cấp đủ nước sạch cho dê. Dê cái mang thai: • Sau khi phối giống theo dõi nếu đến chu kỳ động dục bình thường (21-23 ngày) mà không thấy dê động dục trở lại là có thể dê đã thụ thai. dê mẹ thường kêu la cần hỗ trợ bằng cách đưa tay đã sát trùng vào đẩy thai theo chiều thuận. • Điều quan trọng trước khi can thiệp là xác định đúng vị trí ngôi thai hiện tại train_extension_crop_manual_husbandry_VN 60 . giẻ lau. • Khi có chửa nhu cầu dinh dưỡng của dê tăng dần lên đặc biệt ở 2 tháng cuối cùng dê cái chịu kiếm ăn hơn. đánh đập dê. biểu hiện ở thể trạng bên ngoài lông mượt tăng cân.1-0. • Đối với dê chửa lần đầu cần xoa bóp nhẹ bầu vú để kích thích tuyến sữa phát triển và tập cho dê quen dần với việc vắt sữa sau này. • Dê sắp đẻ có những biểu hiện: Dê khó chịu. • Đối với các loại thức ăn mới. mámg uống hàng ngày. • Dự tính ngày dê đẻ để chuẩn bị trực. khó đẻ. • Nếu dê con đang ra mà bị kẹt. Cho ăn đầy đủ thức ăn thô xanh (2-5kg/ngày) bằng 75-80% VCK tổng khẩu phần ăn hàng ngày.

mềm. dùng dao sắc hay kéo cắt cuống rốn phía ngoài 1-1. ngon chất lượng tốt bổ xung thêm protein thô từ 15-17%.5kg/tháng/con trong suốt thời gian vắt sữa. • Dê mẹ đẻ xong cho uống nước ấm có pha muối 0. • Tạo điều kiện cho dê vận động ở sân chơi hoặc bãi chăn khô ráo gần chuồng 3-5 giờ/ngày. • Trường hợp nếu dê mẹ sưng nầm sữa thì chườm nước nóng và vắt sữa cho khỏi tắc các tia sữa. khô lau hết nhớt từ miệng. • Bổ sung thường xuyên premix khoáng cho dê 0. Premix khoáng sinh tố và muối ăn. màu sắc mùi vị của sữa nếu thấy khác thường cần can thiệp kịp thời bằng biện pháp chườm nước nón. 4 chân của dê cũng vuốt sạch máu từ cuống rốn trở ra phía ngoài. tránh xây sát núm và bầu vú. xoa bóp bằng nước muối ấm 10%. không để dê mẹ ăn nhau. hoặc bằng can thiệp của thú y. • Trường hợp đẻ khó hoặc sau đẻ 4 giờ mà nhau vẫn chưa ra thì mời bác sỹ thú y can thiệp. dùng dây chỉ chắc thắt chặt cuống rốn cách bụng khoảng 34cm. mũi. dê sữa sẽ cho năng suất cao. Lựa chọn các loại thức ăn mà dê ưa thích để có nhiều sữa. Đảm bảo đủ tiêu chuẩn. vệ sinh khô sạch nơi dê vừa đẻ. dê không động dục trở lại đôi khi sẽ bị bệnh bại liệt. cám tổng hợp. thức ăn tinh chất lượng tốt theo khẩu phần xác định. dán cao tan. thiếu khoáng hao hụt khối lượng dê mẹ lớn. • Trước khi vắt sữa phải chuẩn bị khăn mềm sạch. khẩu phần của dê sữa: • Ưu tiên cho dê mẹ ăn thức ăn thô xanh non. bắt ve rận (nếu nuôi nhốt) • Theo dõi sự thay đổi khối lượng của dê mẹ 1-2 tháng đầu dê mẹ sẽ sụt trọng từ 5-7% nhưng từ giữa tháng thứ 2 dê sẽ hồi phục dần và ổn định khối lượng • Nếu nuôi dưỡng không tốt. • Hàng ngày cho dê mẹ ăn thức ăn thô. kết hợp xoa chải. xanh non. • Sau rửa sạch bầu vú và âm hộ. • Sau khi đẻ hết con (khoảng 30 phút đến 4 giờ) nhau ra. • Chuẩn bị dụng cụ và tư thể ngồi vắt sữa • train_extension_crop_manual_husbandry_VN 61 . bầu vú. bằng cách trộn vào thức ăn tinh và làm tảng khoáng treo lên thành chuồng hoặc cho muối. vệ sinh bầu vú trước và sau khi vắt hết sữa. mình. • Thùng đựng sữa phải đảm bảo sạch sẽ: rửa sạch. • Cho uống nước sạch thoả mãn (từ 3-5 lít/con/ngày) yêu cầu nước sạch có đầy đủ ở các máng trong chuồng và ngoài sân chơi. • Dê có năng suất sữa trên 2 lít/con/ngày (ở tháng thứ 1 và tháng thứ 2) cần cho ăn thức ăn tinh và vắt sữa 2-3 lần/ngày. sản lượng sữa sẽ giảm. tráng nước sôi sau mỗi lần đựng sữa.5cm rồi xát trùng bằng cồn iốt 5% hoặc dung dịch ôxy già. tai. • Dê cho sữa nhất là con cao sản thường dễ bị bệnh viêm vú vì vậy hàng ngày khi vắt sữa phải quan sát theo dõi tình trạng con vật. Không cho dê mẹ ăn quá nhiều thức ăn tinh và củ quả để tránh dê bị chướng bụng đầy hơi. song vẫn phải lấy khăn sạch. khoáng vào ống tre treo lên thành chuống cho dê liếm.Khi dê con ra được ngoài. nước ấm để lau bầu. núm vú. dê mẹ tự liếm con. keo dậu. lau sạch bầu. như lá mít. núm vú và kích thích sản xuất sữa. sự hồi phục chậm. Kỹ thuật vắt sữa • Khi vắt sữa phải thao tác đúng qui trình vắt sữa. Dê vắt sữa Nuôi dưỡng tốt chăm sóc chu đáo. thức ăn tinh hỗn hợp.5% hoặc nước đường 5-10%.

Bóp chặt cả bàn tay 6. Nắm núm vú bằng ngón tay cái và trỏ 3. Rửa sạch tay và bàu vú dê trước khi vắt sữa 2. Thứ tự lặp lại như trên train_extension_crop_manual_husbandry_VN 62 .Kh n v t s a Hình 6: Quy trình vắt sữa dê 1. Nắm toàn bộ bầu vú bằng ngón tay bỏ tia sữa đầu 5. Thả bàn tay cho sữa xuống núm vú 7. Nắm chặt các ngón tay tiếp theo 4.

hoặc vào ô phía cuối chuồng. khử sừng dê Hình 7: Khử sừng dê train_extension_crop_manual_husbandry_VN 63 . Luôn chú ý bổ sung đủ khoáng đa và vi lượng cho dê bằng cách làm tảng đá liếm cho dê ăn thường xuyên. 4.3 kg rau rá hoặc 1-2 quả trứng gà. • Nếu muốn phối giống 3 lần ngày cho ăn thêm 0.4kg thức ăn tinh.5. vừa tạo thêm tính hăng cho nó vừa tránh mùi hấp thụ vào sữa. Vắt ngón trỏ và cái 9. Vuốt từ trên xuống dưới cho hết sữa trong núm vú Chăm sóc dê đực giống • Dê đực giống được nuôi nhốt tách riêng khu dê cái vắt sữa. • Thường xuyên cho dê đực vận động tuần 2 lần cùng với việc tắm chải khô cho dê. • Thông thường 1 dê đực nặng 50kg 1 ngày cho nó ăn 4kg cỏ xanh 1.8. Kỹ thuật xem răng tính tuổi 4.4. • Khi khả năng phối giống của dê đạt dưới 60% và tuổi quá 6 năm thì nên thải loại chúng. • Có sổ theo dõi hiệu quả phối giống của từng đực giống để tránh quá khả năng sản xuất của chúng. Kỹ thuật cắt.5kg lá cây giàu protein 0.

cổ gây tổn thương. không ưa độ ẩm cao. hoặc đánh đập dê. Nếu có chảy máu nhiều thì dùng dao nung đỏ áp nhanh vào phần cắt. máng uống để bổ sung thức ăn và nước uống cho dê. Sử dụng dao hay kéo sắc để cắt móng. • Nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa. trong khi hai tay vẫn giữ cố định đầu để giữ dê. Do vậy khi làm chuồng trại cho dê phải đảm bảo: • Sạch sẽ. • Sàn chuồng phải cách mặt đất từ 50-70 cm. ẩm ướt. Khi móng quá dài thường gây khó khăn cho dê đi lại bị gãy. 4. quản lý dê khi bắt dê. còn khi vào mùa đông giá rét thì lại tiện cho việc che chắn. nóng ẩm. Kỹ thuật bắt giữ dê Thông thường khi bắt dê người ta để dê trên chuồng hay trong sân chơi. nhưng đảm bảo thuận tiện trong chăm sóc. Hình 8: Bắt giữ dê 4. Kỹ thuật cắt móng chân dê Phải thường xuyên kiểm tra và cắt móng chân dê khi chúng quá dài. Đặc biệt đối với dê đang mang thai không được nắm vào bụng dê nhấc lên vì dễ gây xảy thai. • Vị trí nên làm chuồng dê ở nơi cao ráo.Để tránh việc dê có sừng hay đánh và húc nhau. sừng hay tai dê (giống tai dài) rồi ghì chặt lại. hoặc sừng quặp vào đầu. ít được chăn thả.1 Nguyên tắc làm chuồng dê • Dê là loài động vật sạch sẽ. Dụng cụ khử sừng là một ống sắt đặc dài 5-7 cm. cổ hay mắt thì nên cắt bỏ bớt sừng. Có thể làm chuồng sát nhà hay sát bếp. Có thể cắt hơi sâu vào tổ chức móng khi mà các tổ chức đó bị hỏng cần loại bỏ.7. • Trong chuồng và sân chơi phải có máng ăn. hoặc riêng biệt. Có thể hai chân kẹp phần trước cổ. mùa hè có thể hứng được gió đông nam mát mẻ. đường kính 3-4 cm.6. gió lùa và ánh nắng gay gắt trực tiếp chiếu vào dê. ở điều kiện bình thường khi nghỉ ngơi dê thường tìm chỗ cao ráo nằm. bẩn và bị bệnh. Trước khi khử sừng phải cắt lông. xước hay bị kẹt sỏi. Khi cắt nên loại bỏ hết các phần móng thừa. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 64 .8. nhất là ở dê nhốt. phối giống. Đầu tiên vệ sinh sát trùng vùng cắt sạch sẽ. thông thoáng. • Chuồng nuôi dê phải có sân chơi để theo dõi. có thể dẫn đến què. không đuổi dê chạy lung tung. Với hướng này. • Chuồng dê phải đảm bảo tránh mưa hắt. Khi bắt dê phải tiếp cận gần dê nhanh tay nắm lấy đầu. Những dê mà sừng quá dài hay có nguy cơ đâm vào đầu. 4.8 Kỹ thuật làm chuồng 4. đá vào gây tổn thương làm thối móng chân. Lấy cưa sắc nhẹ nhàng cắt nhanh phần sừng quá dài. nuôi dưỡng dê. Dùng lửa nung nóng phần ống sắt rồi áp nhanh vào gốc sừng. Dùng nôvôcain phong bế vùng gốc sừng với liều 30-50ml. tránh nắmg nóng. cho ăn và phòng trị bệnh. nên tốt nhất là làm chuồng dê theo hướng đông nam. dễ thoát nước và tốt nhất là nơi có bóng cây. Khi bắt dê không được túm hai chân giật (dễ gãy chân) hay túm lưng dê. có cán bằng gỗ. vệ sinh quanh khu vực sừng. Đối với giống dê có sừng dài nên khử sừng cho dê ngay ở giai đoạn dê đang trong thời kỳ theo mẹ (dưới 3 tháng tuổi).

train_extension_crop_manual_husbandry_VN 65 . Mỗi gian chuồng phải có máng ăn.Tuy vậy khi làm chuồng còn phải căn cứ theo đặc điểm từng vùng. thép hay tận dụng tre. có độ dốc dễ thoát nước và nhô ra khỏi thành chuồng ít nhất 60 cm để tránh mưa hắt hay ánh nắng trực tiếp chiếu vào dê. từng nhà cụ thể mà xác định vị trí và hướng chuồng thích hợp để tận dụng yếu tố thuận lợi và hạn chế tối đa các yếu tố bất lợi của thời tiết đối với dê. Giá đỡ chuồng nên xây bằng gạch cho chắc chắn.5 m và mỗi gian nhốt một con để thuận tiện cho vắt sữa và chăm sóc. Hình 9: Vị trí chuồng nuôi dê Hình 10: Sân chơi cho dê Vật liệu làm chuồng bằng gỗ. Đối với dê sữa thì tốt nhất chuồng dê nên ngăn thành các gian chuồng có kích thước 1.2 x 1. uống riêng. Còn với dê thịt hay dê sinh trưởng thì có thể làm gian chuồng to hơn để mỗi gian có thể nhốt được nhiều con cùng một lúc. tranh nứa.8. Mái chuồng làm bằng tre. hay tôn hoặc phi brô xi măng. nứa. Hình 11: Chuồng nuôi phù hợp với đặc tính và giai đoạn phát triển của dê Nghỉ ngơi Ăn uống Phối giống Nuôi con Hình 12: Sàn chuồng dốc thuận tiện cho thu gom phân và rác thải 4.2 Kỹ thuật làm chuồng trại Mái chuồng: Mái chuồng có độ cao vừa phải để tránh gió lùa. gỗ và có thể lợp ngói. nhưng phải đảm bảo chắc chắn.

Vì sau khi khỏi bệnh. dê trở nên yếu và có thể bị chết. Khi tiếp xúc (điều trị. Nhốt dê mắc bệnh truyền nhiễm thêm ít nhất 2 tuần sau khi khỏi bệnh. Khi dê ỉa chảy nên để nước uống và tảng đá liếm thường xuyên trong cũi lồng chuồng. Lồng chuồng của dê ốm nên được sát trùng hàng ngày. Nếu không nhốt cách ly thì nguy cơ lây lan bệnh sang dê khác sẽ lớn hơn. nhựa. tốt hơn là nên đeo găng tay trong khi điều trị dê. gia súc vẫn có thể thải mầm bệnh và gây nhiễm cho con khác. cách ly ngay dê ốm khỏi đàn dê khoẻ. ỉa chảy làm cho cơ thể mất dịch thể và khoáng nghiêm trọng. vì chúng không theo kịp đàn và dế lan truyền mầm bệnh vào môi trường. hay lưới sắt B40. Cửa chuồng có thể thiết kế để vừa làm cửu vừa làm bậc lên xuống mỗi khi cho dê vào chuồng • Khi dê ốm cần điều trị bệnh kịp thời. không có móc sắc gây tổn thương cho dê. vitamin. Thành chuồng đảm bảo khoẻ.Hình 13: Mái chuồng dê Thành chuồng: Thành chuồng có tác dụng ngăn dê. mất cân bằng chất điện giải trong cơ thể.8m. dê sẽ mất nước. chăm sóc) với dê ốm xong cần phải rửa và sát trùng tay trước khi tiếp xúc với dê khoẻ. tốt nhất nhốt dê ốm ở gian chuồng riêng hay chuồng cách biệt. Vật liệu làm bằng tre. Nếu thiếu sự can thiệp. • • • • • train_extension_crop_manual_husbandry_VN 66 .5-1. Dê ốm không nên chăn thả. gỗ. Hình 14: Thành chuồng dê Cửa chuồng: cửa lên xuồng chuồng phải có độ rộng hơn kích thước thân dê (vào khoảng 60-80cm) để dễ đi lại và tránh cọ sát. chắc chắn. Thành chuồng tốt nhất là đóng nan dọc theo ô chuồng tránh kẹt chân dê. Có thể làm bằng tre. gỗ. Nếu ỉa chảy nặng và kéo dài (vài ngày) thì cần thiết phải cung cấp dung dịch chống mất nước. Các nan cách nhau khoảng 6-10 cm để dê không chui qua được. Bồi dưỡng sức khoẻ bằng cách cho dê ăn uống đầy đủ hơn và bổ sung thêm khoáng. có độ cao từ 1.

• Dê lờ đờ. mồm khô. thoáng mát về mùa hè. tăng nhu động đường ruột. ho và thở khó.1 Những bệnh gây nên do vi rút và vi khuẩn Hội chứng tiêu chảy ở dê (Diarhoea) Triệu chứng • Dạng nhẹ: Thể trạng bình thường. nước uống phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ. Bệnh và phòng bệnh cho dê 4. hay năm. Phòng bệnh • Phải đảm bảo chuồng trại luôn sạch sẽ. Đối với dê con sơ sinh cần được bú sữa đầu càng sớm càng tốt. Bệnh viêm phổi (Pneumonia) Triệu chứng • Bệnh thường ở dạng cấp tính thời gian nung bệnh thường từ 1-2 ngày hoặc lâu hơn. dê kém ăn hay nằm một chỗ mệt mỏi. Những bệnh thường xảy ra và phương pháp phòng trị 4. tránh mưa hắt gió lùa vào chuồng dê • Thức ăn nước uống phải đảm bảo sạch sẽ. mắt hõm sâu. ấm áp về mù đông. thông thoáng. Cho ăn uống đày đủ đáp ứng với nhu cầu dinh dưỡng của dê. kém ăn. Bệnh viêm ruột hoại tử (Enterotoxemia) train_extension_crop_manual_husbandry_VN 67 . Tỷ lệ chết lên tới 60% hoặc cao hơn. lấy các loại thức ăn xanh về cho ăn. đau. nên nhốt riêng ở chuồng trại ít nhất 3-4 tuần. • Đàn dê mới nhập về phải cách ly ít nhất 2 tuần. Phòng bệnh • Cách ly ngay những con dê mắc bệnh.4. ốm yếu rất khó hồi phục lại. tiêu chảy ngắn. Phân có mùi hôi thối. dê mệt mỏi. lúc đó có thể thả ra đồi cùng đàn được. đặc biệt khi vận chuyển. đảm bảo khô ráo. bỏ ăn. da. ủ rũ. • Chuồng trại hàng ngày phải được vệ sinh sạch sẽ. • Thức ăn. có trhể dẫn đến chết do mất nước. phân thay đổi từ nhão đến loãng. thức ăn không bị ôi thiu lên men mốc. khi dê chử đẻ. khi dê đã ăn quen. sút cân. • Dê bệnh biểu hiện sốt cao. • Dạng nặng: Mất nước. có thể chảy nước mũi và chảy dãi. Phổ biến thường thấy một con dê trong đàn chết đột ngột trước khi có biểu hiện triệu chứng ốm. hậu môn dính bết phân. Nếu nặng dê không đứng vững được.9. Nếu nặng và không được điều trị kịp thời dê dễ bị chết hoặc chuyển sang dạng mãn tính dê gầy còm. khó thở và ho.3. mắt nhợt nhạt.9. gầy sút nhanh. chảy nước mũi và nước mắt. đầu cúi xuống. • Định kỳ tiêm phòng vắc xin phòng bệnh tụ huyết trùng dê 6 tháng/lần. Không thay đổi thức ăn cho dê đột ngột. dê sốt cao 40−41oC. ủ rũ. đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của dê. Những dê mới chuyển từ vùng khác đến. hoặc những thời kỳ thời tiết thay đổi đột ngột hay chuyển mùa Bệnh tụ huyết trùng (Pasteurellosis) Triệu chứng lâm sàng • Bệnh thường xảy ra ở thể quá cấp hay cấp tính. Chuyển dê ra khỏi chuồng ô nhiễm để vệ sinh sát trùng. tai lạnh. Phòng bệnh • Đảm bảo môi trường nuôi nhốt dê thông thoáng để giảm ẩm độ trong chuồng nuôi.

Triệu chứng lâm sàng Có 3 dạng viêm ruột hoại tử: Quá cấp tính. • Dê đau bụng. cấp tính và mãn tính. • Hiếm khi thấy dê hồi phục mặc dù có điều trị. ở dê trưởng thành ít bị hơn. Dê con lớn nhanh. Dạng mãn tính • Bệnh xuất hiện theo giai đoạn. kêu hét. máu và có chất nhầy. • Vắt sữa phải thao thác đúng kỹ thuật. Dạng cấp tính • Thường xảy ra ở dê trưởng thành. • Không cho ăn quá nhiều thức ăn tinh mà ít thức ăn thô trong khẩu phần. sốt cao 40oC. phân lỏng dính lẫn bọt. • Dùng khăn mềm sạch rửa và lau khô núm vú trước khi vắt sữa. • Bầu vú sưng. nóng đỏ hoặc lạnh và tím tái. • Phân lúc đầu có thể sền sệt hoặc nhão. • Không thay đổi thức ăn đột ngột. • Dê kém ăn đột xuất. • Tình trạng mất nước và độ dự trữ kiềm giảm là hậu quả của bệnh. • Sau đó bầu vú bị trương cứng lên hay bị phù nề chảy nước. không bao giờ được để núm vú ướt. Bệnh có thể hồi phục lại. • Phải phát hiện. • Triệu chứng lâm sàng có thể kéo dài 3-4 ngày. kiểm tra thường xuyên để phát hiện các vết thương ở núm vú điều trị kịp thời. • Dê đau đớn mỗi khi sờ nắn vào bầu vú. khoẻ mạnh cũng hay bị nhiễm bệnh này. cần nghĩ tới bệnh viêm ruột hoại tử qúa cấp tính đã xảy ra trong đàn. bỏ ăn. • Khó xác định được bệnh này. Phòng bệnh • Dùng vac-xin giải độc tố 6 tháng một lần có khả năng hạn chế được sự phát bệnh trong đàn. có định kỳ vài tuần lại lặp lại. đau bụng. • Sau khi thấy một hay nhiều dê chết với các triệu chứng trên. nằm một chỗ. • Dê buồn bã. giảm tiết sữa. cách ly và điều trị kịp thời những con mắc bệnh tránh lây lan ra khỏi đàn. Dạng quá cấp • Bệnh thường xảy ra nhiều hơn ở dê hậu bị. nếu được điều trị kịp thời. • Chống xây xát bầu vú. • Rửa tay sạch trước khi vắt sữa. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 68 . Phòng bệnh • Nuôi dê trong môi trường chuồng trại được vệ sinh sạch sẽ hàng ngày. Bệnh viêm vú (Mastitis) Triệu chứng lâm sàng • Dấu hiệu đầu tiên của bệnh viêm vú là giảm tiết sữa. có mùi hôi thối. • Nếu bệnh năng dê có biêu hiện triệu chứng toàn thân như sốt cao. • Dê giảm trọng cùng với ỉa chảy gián đoạn với phân nhão. thậm chí đôi khi lẫn máu. buồn dầu. mủ hay sữa bị lợn cợn. đặc biệt không dùng một tay nắm cả hai bầu vú để vắt sữa. núm vú. • Kiểm tra màu sắc sữa có thể thấy thay dổi rõ từ màu trắng ngà sang màu nhạt. có thể không kêu thét hoặc ít kêu hơn. không cho con bú sữa. Dê chết trong vòng 24 giờ. • Không cho ăn đột xuất các loại ngũ cốc và thức ăn dự trữ khác. kém ăn. nhưng sau đó trở thành lỏng như nước. vàng nhạt.

bìu dái. mụn mủ vỡ ra và tạo các vảy cứng • Vảy này không bong ra mà bám chắc vào đó tạo thành các lớp vảy cứng xù xì trên môi mép dê. • Các vết loét còn có thể xuất hiện ở mặt. Bệnh viêm loét miệng truyền nhiễm (Contagious Ecthyma) Đây là bệnh truyền nhiễm có tính chất lây lan mạnh. Kết mạc mắt đỏ và sưng. • Bệnh thường xảy ra ở cả hai mắt làm cho dê bị mù không nhìn và lấy thức ăn được. da dưới mắt. hoặc dùng bột vỏ ốc nhồi đã đốt cháy thành than thổi vào mẳt dê 1-2 lần/ngày cho đến khi khỏi hẳn • Khi nhiều gia súc trong đàn nhiễm bệnh này thì cần dùng kháng sinh tiêm cho toàn đàn. • Nếu nặng và nhiễm trùng kế phát đầu mặt sưng phù lên. Đối với dê con mắc bệnh.Bệnh viêm mắt truyền nhiễm (Infectious Keratoconjunctivitis) Triệu chứng lâm sàng • Lúc đầu hoặc khi bệnh nhẹ thì thấy vùng lông. • Khi cạy ra dưới có một lớp keo nhày màu vàng. Phòng bệnh • Cần lưu ý phải nhốt cánh ly con bệnh cho đến khi điều trị khỏi mới thả cùng đàn. chảy dãi có mùi hôi thối. • Dùng kháng sinh: Kanamycin. kém ăn. Bệnh thường xảy ra ở đàn dê mới được chuyển từ vùng này sang vùng khác Triệu chứng lâm sàng • Ban đầu có các nốt nhỏ như hạt đậu xanh nổi lên trên môi mép của dê. vách móng và sườn. núm vú. • Các nốt này phát triển nhanh thành các mụn nước. tai. 4. hay thuốc mỡ tetracyclin tra mắt tối thiểu 3-4 lần/ngày. đôi khi kéo theo viêm phổi hoặc viêm ruột kế phát. • Dê bị bệnh đau đớn. • Sau đó mắt xung huyết nặng hơn. Bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi dê nhưng thường xảy ra nhiều và nặng ở đàn dê con theo mẹ. • Dê mệt mõi hay năm ở góc tối. Những bệnh ký sinh trùng Bệnh giun tròn Nhiễm giun tròn của đường tiêu hoá là một trong những nguyên nhân chính của sự hao tổn và giảm khả năng sản xuất của dê ở khắp mọi nơi. • Trường hợp mắt kéo màng thì dùng dung dịch sun-phát kẽm 10% nhỏ 2-3 lần/ngày. đặc biệt trong điều kiện chăn thả và là một trong những nguyên nhân chính làm hạn chế hiệu quả chăn nuôi dê. Gentamycine. tránh bệnh lay sang vú dê mẹ. âm hộ. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 69 . dị vật. • Bệnh kéo dài dê suy yếu dần do đói ăn và kiệt sức thậm chí dãn đến chết ở dê non.9. bụi bặm. đôi khi lẫn mủ và máu. giác mạc bị mờ một phần giữa hoặc mờ đục hoàn toàn • Sau đó vết mờ này dày dần lên và che kín hết con ngươi mẳt (mắt cùi nhãn). bầu vú. cạnh mắt bị ướt. • Dê sợ ánh sánh thường nhắm mắt lại khi ánh sáng chiếu vào. Điều trị • Rửa mắt bằng dung dịch nước muối sạch :rửa sạch chất dịch rỉ. • Ngoài ra nhất là ở dê non các vết loét có thể xuất hiện ở lưỡi hoặc ở niêm mạc miệng được phủ lớp bựa trắng.2. không nên cho bú trực tiếp mà vắt sữa ra bình rồi cho bú.

• Bệnh sán lá gan mãn tính: Là dạng phổ biến nhất.Triệu chứng lâm sàng Nhiễm ký sinh trùng kết hợp nhiều loài là phổ biến. Ostertagia. được vệ sinh sạch sẽ. Bệnh kéo dài dê bị sút cân cũng rất phổ biến. niêm mạc nhợt nhạt và tim đập nhanh hơn. nên không thể phân biệt triệu chứng lâm sàng của từng loại giun sán gây nên. o Có xuất hiện thuỷ thũng trong trường hợp kéo dài. làm bẩn lông da đuôi và khu vực xung quanh. với điều kiện nhiệt độ và ẩm độ cao. • Nhóm giun tròn thứ nhất ( Trichostrongylus. ít hoạt động. Dê ốm yếu. Thông thường không xuất hiện thiếu máu. kết hợp với việc chăn thả dê tự do. Phòng bệnh Ở nước ta. xù lông. cọ rửa và sát trùng chuồng trại. Dê con dưới 3 tháng tuổi theo đàn được nuôi nhốt tại chuồng. nhưng có thể xuất hiện các trường hợp: o như dê chết đột ngột. phân xanh thẫm đến màu đen. Các dạng cấp tính và mãn tính rất phổ biến. 4 tháng 1 lần tổng vệ sinh. lờ đờ. o Thể lực kém. Phân được ủ tối thiểu 1 tháng trước khi sử dụng. có máng ăn máng uống đặt cao cách mặt đất hơn 30 cm và có rãnh thoát nước đọng. chuồng trại lại ít được vệ sinh. • Giun tròn hút máu như Haemonchus contortus hay nhiễm ở dê. không muốn hoạt động. Chuồng trại phải thoáng mát. kết mạc. o Trong trường hợp kéo dài. Phân và rác thải được cho vào hố ủ phân. Sau 3 tháng cai sữa mới thả đi chăn cùng đàn. Dê ỉa chảy phân nhão lẫn chất nhầy ở dê con và có lẫn máu ở dê lớn hơn. Sàn chuồng cách mặt đất trên 50 cm. niêm mạc nhợt nhạt). Sau một thời gian thì thuỷ thũng biểu hiện rõ. Bệnh sán lá gan (Fasciolosis) Triệu chứng • Bệnh sán lá gan cấp: Mặc dù ít xảy ra ở dê. Việc sử dụng thuốc tẩy giun định kỳ là phương pháp có hiệu quả để hạn chế mức độ nhiềm giun và hạn chế tối thiểu tác hại cho dê về bệnh ký sinh trùng. Dê có thể sốt. nhịp thở và nhịp tim tăng lên. hiện tượng thiếu máu thể hiện rõ rệt. hoặc yếu dần. tăng trọng kém và kém ăn. • Bệnh sán lá gan bán cấp tính: Có các dấu hiệu giống như trên nhưng kéo dài vài tuần. phân bị táo bón nhiều hơn là ỉa chảy. ỉa chảy thường xuyên và lặp lại. kém ăn. Các niêm mạc và kết mạc bị nhợt nhạt. Dê giảm thể lực ngày càng rõ rệt. có thể dê bị ỉa chảy. suy nhược cơ thể. • Nhóm giun tròn thứ hai (Oesophagostomum columbianum) có thể gây nên triệu chứng lâm sàng đau bụng như cong lưng. Chuồng trại nuôi nhốt dê phải đảm bảo cho dê thoải mái. nền chuồng bằng phẳng có độ dốc về phía sau. tạo điều kiện cho ấu trùng tồn tại và phát triển ở môi trường. da khô. Trường hợp mãn tính thì thấy lông xù.5-2 cm cho phân dê lọt xuống. Trong nhiều trường hợp giun xoăn không kết hợp. Cooperia và Nematodirus) sinh ra sự suy giảm thể lực. Trường hợp nhiễm nặng thì thấy ỉa chảy. biếng ăn và xanh xao (da. Hay xuất hiện thuỷ thũng ở dưới hàm. Khi nhiễm nặng bệnh xuất hiện với triệu chứng xuất huyết dạ dày. có thể là hậu quả của viêm phúc mạc. và nứt da. o Hiện tượng này kéo dài 3 ngày rồi chết. có kẽ hở 1. Biện pháp phòng bệnh bệnh giun sán ở dê 1. 3. o Gia súc mắc bệnh thì suy yếu. Dê mới mua về phải tẩy giun sán và nuôi cách ly ít nhất 3-4 tuần trước khi cho chăn thả cùng đàn 2. Chuồng trại có sân chơi. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 70 . giảm tiết sữa và giảm trọng lượng sau một tháng trở lên.

05%. chăm sóc tốt mỗi năm tẩy giun sán cho dê một lần. 10. phía trong bẹn và bầu vú. điều trị hai lần cách nhau một tuần. Không cho dê uống nước ở các vũng nước đọng hay ao tù. suy nhược cơ thể. Vùng bãi chăn thả có nước đọng hay ao hồ tẩy sán lá bằng Fascinex hay Tozlan. Bệnh ghẻ (Scabies) Triệu chứng lâm sàng • Bắt đầu xuất hiện các nốt sần sùi. tẩy sán dây bằng Nichlosamid. có thể tiêm ven chậm 20 . bìu dái và khu vực xung quanh. Tốt nhất là cung cấp nước uống sạch có pha muối cho dê uống trước và sau khi chăn thả để tránh cho dê uống các nguồn nước khác dễ bị ô nhiễm. chân sau. Thường xuyên khai thông. loét trên da thường thấy ở tai.. Điều trị Một số hoá chất có thể sử dụng điều trị các dạng bệnh ghẻ như sau: • Sử dụng huyễn dịch bột lưu huỳnh. Điều trị • Trong các trường hợp sốt sữa hoặc thiếu can-xi huyết khi đẻ..30 ml CaCl2 10% hoặc 50-100 ml dung dịch calcium gluconate 10%. tháo bỏ nước đọng trên bãi chăn. Thức ăn xanh . Những nơi vệ sinh. dầu ăn và Amitraz 0. điều trị 2 lần cách nhau 5-7 ngày có tác dụng tốt. bầu vú. phân và rác thải sau tẩy phải được thu gom và ủ với vôi bột. Các loại cỏ lá không nên lây ở nơi sát mặt nước hay gần vùng cống rãnh.. tiêm dưới da). Thức ăn xanh không lấy sát mặt đất. hố chứa phân 6. Bãi chăn thả dê nên xa các ao hồ. • Dùng nước xà phòng để rửa bong sạch vẩy trước khi điều trị. dùng thuốc tẩy giun sán cho dê sau khi cai sữa. Tẩy giun bằng Levamisol hay Ivermectin. cung cấp đủ thức ăn cho dê. hay vùng ngập nước. 5. vũng nước đọng.3. chăn thả cùng đàn 2-3 tuần. • Dê thường cúi liếm các lớp vẩy loét ở chân sau. Những nới có nguy cơ nhiễm giun sán cao. nước uống phải đảm bảo sạch sẽ không lẫn bùn đất. lá keo dậu. 4. Bổ sung trong thức ăn xanh những loại lá cây có sức kháng ký sinh trùng với lượng hợp lý như lá xoan. không đứng dậy được • Thân nhiệt hạ (<38oC). • Đối dê sử dụng ivermectin điều trị là tốt nhất (1 ml dung dịch 10kg dê. 8. Không chăn thả dê ở một bãi chăn quá 1 tuần và ở những nơi ngập nước hay trên bãi chăn có nhiều vũng nước đọng.. mạch đập tăng. Các bệnh do dinh dưỡng và tiêu hoá. • Một số dê phát triển bệnh nặng hơn ở dạng viêm da quanh mắt và tai.9. đặc biệt là ở trên đầu. trên cổ và ngực. gầy yếu để có biện pháp khắc phục.4. Nếu không điều trị kịp dê có thể chết. Chăm sóc nuôi dưỡng chu đáo. Định kỳ kiểm tra trạng thái sức khoẻ dê. phát hiện con ốm. Lấy nước từ giếng cho dê uống. kéo dài dê di tập tễnh. • Ngoài ra con có thể thấy các lớp vẩy.. 9. 7. • Đôi khi có thể tiêm dưới da dung dịch Canxi gluconate 10-20% với liều 50-100 ml vào vài chỗ. Khi tẩy giun sán cho dê nên nhốt dê tại chuồng ít nhất 3 ngày. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 71 . dê có thể bị trướng hơi nhẹ hoặc táo bón • Nếu nặng. 4 tháng một lần trong 3 ngày với lượng 0. Bệnh sốt sữa (Parturient Paresis) Triệu chứng lâm sàng • Dê bệnh kém ăn. khó di chuyển hoặc bị liệt hẳn.5-1kg/con/ngày.

phot-pho v. đầu cao hơn mông. nước dãi không thể chảy lại vào dạ cỏ được nữa o Nếu tắc nghẽn không hoàn toàn thì hơi có thể thoát ra được. • Chướng hơi thứ cấp: o Các dấu hiệu lâm sàng cũng giống như trên. Điều trị Can thiệp kịp thời là rất cần thiết. chảy dãi. o Chỉ nên dùng kim chọc dạ cỏ khi cấp cứu ở giai đoạn cuối cùng của chướng hơi cấp. Chướng bụng đầy hơi (Ruminal Tympani) Chướng bụng đầy hơi ở dê ít thấy hơn ở trâu bò và cừu. o Nếu dê bị tê liệt thì nên xoay tròn dê hoặc xoa vuốt vùng dạ cỏ có thể giúp cho dầu phân đều trong dạ cỏ.9. • Chướng hơi do thức ăn: o Trước hết cho dê đứng ở nơi thoáng mát.) bằng tảng liếm cũng có tác dụng phòng bệnh. ít nguy hiểm hơn. o Đồng thời phải chống sự tạo khí và thoát hơi ra khỏi dạ cỏ bằng cách chà xát vùng dạ cỏ nhiều lần. kiệt sức. con vật mệt mỏi.v.• Bổ xung khoáng (can-xi.4 Cách tiêm và cho dê uống thuốc train_extension_crop_manual_husbandry_VN 72 . đái nhiều lần và đi tập tễnh chuyển động tròn. đứng xoạng chân. o Nếu không can thiệp kịp thời con vật sẽ bị hôn mê. o Cho dê hoạt động sau khi uống dầu sẽ làm giảm sự tạo bọt và tăng cường thoát hơi. • Chướng hơi thứ cấp: o Được can thiệp bằng ống sông dạ dày và hoặc tháo bỏ dị vật khỏi cuống họng. o Sau khi đầy bụng một thời gian con vật trở nên khó chịu hơn. Tuy nhiên khi xuất hiện cũng phải cấp cứu ngay. loạng choạng. Triệu chứng lâm sàng • Chướng hơi do thức ăn: o Có thể xảy ra trong vòng vài giờ sau khi ăn phải các loại thức ăn không hợp lý. Chướng bụng trong trường hợp này sẽ nhẹ hơn. o Nếu gõ vào khu vực đó thì thấy tiếng kêu như tiếng trống. chống tạo bọt. Trướng bụng do thức ăn hay xảy ra hơn so với chướng hơi thứ cấp. hoặc 150-200 ml riệu hay dấm tỏi. ống sông dạ cỏ nên được sử dụng để thoát hơi và chống sự tạo bọt. 4. Tất nhiên phương pháp này dễ làm viêm phúc mạc và rò rỉ dạ cỏ. Cho nên cần tiêm kháng sinh 3-5 ngày sau khi chọc thoát hơi dạ cỏ. tắc thở và sẽ chết trong vòng 1 giờ. khó chịu và bỏ ăn. đặc biệt là căng ở bên trái. Chảy dãi nhiều hơn nếu bị tắc nghẽn ở cổ hoàn toàn. o Trong giai đoạn đầu của bệnh. o Lấy tay hay đoạn tre nhỏ ngoáy vào cuống họng kích thúc phản xạ ợ hơi và cho dê uống 300-500 ml dầu ăn. o Dấu hiệu điển hình nhất là căng bụng.

trong vòng 10 năm qua tốc độ tăng bình quân của đàn bò là 2-3%/năm.1.VVị trí tiêm bắp: trong cơ vùng vai hoặc đùi sau. dài thân chéo 112-113 cm. Đặc điểm của một số giống bò: Bò vàng Thanh hoá Là giống bò tốt.1.146. Theo số liệu thống kê. bò được nặng 310.2. 2. con lớn có thể nặng đến 250 kg. Năm 2000 tổng đàn bò cả nước là 4.360 kg. Sông Bé. bò đực 220-250 kg. Con đực trưởng thành nặng 300 – 350 kg ( con to nặng: 400 kg). . cái trưởng thành nặng 180200 kg. khối lượng lớn hơn bò Thanh Hoá. Khối lượng sơ sinh 13-16 kg. Phú Khánh.233 đến năm 2002 đã tăng lên đến 4. Cho dê uống thuốc Chủ đề 5 : PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI BÒ PGS TS Tôn Thất Sơn Trường Đại học Nông nghiệp 1 5. Giống bò Việt Nam Trước đây. Bò Nghệ an Thuộc loại bò u. Nghệ An. nhẹ nhàng vào vị trí tiêm. Khối lượng bò trưởng thành: bò cái 170-190 kg. lúc 2 tuổi nặng 155-180 kg. Đặt vấn đề Chăn nuôi bò đã được hình thành từ lâu ở nước ta.300. Khối lượng sơ sinh bình quân: 12-15 kg. Tiêm chậm. Tránh vào vị trí tĩnh mạch.. Kết quả khảo sát đàn bò vàng ở 6 tỉnh: Lạng Sơn. Thanh Hoá. đàn bò nước ta chủ yếu là giống bò vàng địa phương có tầm vóc nhỏ. Bò Cao Bằng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 73 . vòng ngực: 132cm.Sát trùng kim và seringe bằng cách luộc sôi. đàn bò sữa tăng 11%/năm. 5. có chiều cao vây trung bình từ 103 – 105 cm. bò cái trưởng thành 190-210 kg. Tây Ninh bò có khối lượng bình quân 200 kg. dây thần kinh . 5.000 con.

78.25.1 và 212. 198.90. 35. 114. ngon. và 138. 70. 6. 94. 31. 18 và 24 tháng tuổi tương ứng là: 400. 153. 83.Dài thân chéo (cm): 47.5.3 117.5 và 90. 117.2.12.67.66. 78. 158.6 115.2.2.8 113.92.Có tầm vóc vạm vỡ hơn bò Nghệ An.43 cm . 100. Bò Phú Yên Bò Phú Yên là một giống bò tốt ở nước ta. và 100. 132.5. 225.47. 106.09. 72. 61. 1.5. 257.6 kg và bò lai ( vàng Việt Nam x Zebu Cuba) có khối lượng tương đương là: 18.24 và 36 tháng tuổi của bò F1( bò vàng x Sind ) là 17.04. tỷ lệ thịt xẻ 40-50 %.2. 86. 129.08 . 93.3.35.12.3.4. bò đực nặng: 300400 kg.77 và 109. 1. kết cấu ngoại hình vững chắc. Bò có dạng đầu ngắn và nhỏ. 2. 70.15 – 1. 12.46. 273.3.6 kg Theo Lê Viết Ly và Vũ Văn Nội ( 1980)Khối lượng của con lai : Đực Red Sinhi x cái lai Sind ở sơ sinh. 5. 60.2. chiều dài thân và lưng khá rộng và ngực sâu và rộng.21. 105.83.3. Lê Quang Nghiệp (1982) tăng trọng hàng ngày giai đoạn: 1-3. chất lượng thịt mềm.5 kg Lê Quang Nghiệp (1992) khối lượng ở sơ sinh. 106. chiều rộng khá phát triển.3. 71. Năng suất của một số giống bò Việt Nam Theo Nguyễn Văn Thưởng và CS ( 1983) Bò Nghệ An Bò Thanh Hoá Bò Lạng Sơn Đực Cái Đực Cái Đực Cái Khối lượng (kg/con) 279 206 250 205 215 184 Dài thân chéo ( cm ) 124.Cao vây tương ứng (cm): 45.2 kg Nguyễn Văn Thưởng và Trần Trọng Thêm (1990): khối lượng của bò lai Sind giai đoạn sơ sinh và 6 tháng tuổi: 20. 80.95. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 74 .6.6.99. 98. Khối lượng đạt từ 330 – 400 kg. 59. 122. 123.1kg.2 và 239.18 và 24 tháng tuổi tương ứng là: 18.27 m.9 119. 76.88. 3-6.2. đó là đặc điểm của bò hướng thịt.65 .15.2 113 KÍCH THƯỚC MỘT SỐ CHIỀU ĐO CỦA BÒ CÁI VIỆT NAM Chỉ tiêu Khối lượng (kg) Cao vây (cm) Cao khum (cm) Cao xương ngồi (cm) Dài thân chéo (cm) Vòng ngực (cm) Vòng ống (cm) Lai Sind 280 112 118 101 122 156 17 Thanh Hoá 207 99 102 92 113 141 15 Nghệ An 200 183 108 112 140 14 Theo Lê Quang Nghiệp (1982) + Khối lượng bò vàng Thanh Hoá: Sơ sinh. 57. 156.69.5.74. 159. Bò có chiều cao 1. 28.05.3 và 170 g/ ngày.91.0. 183. lúc trương thành bò cái nặng: 200-250 kg.29. 52.24 và 36 tháng tuổi: 15. bò có thân hình dài.1.86. 110.89 + Bò Red Sinhi và bò lai Sind: Bò đực: 415 kg và 416 kg Bò cái: 232 kg và 275.18.94 và 190.Kích thước vòng ngực tương ứng: 58.18. 189.93. 46.6.3.

3.Bò cái loại A: 6-7 năm tuổi có khối lượng 327 kg . cao khum cao hơn cao vây. cơ thể phát triển qua hai thời kỳ: .Bê đực 1 năm tuổi: 210 kg . Mèo Vạc.267 kg .---------2 ----------: 218 kg . Đầu bò cái thanh.--------2 năm tuổi : 210 kg . ngay cả khi phải cày ở những nương cheo leo trên núi đá tai mèo.Khối lượng phân: Hàng ngày trung bình 1 con trâu trưởng thành thải ra: 15-20kg phân còn ở bò là: 1015 kg Bò Hà Giang Nuôi nhiều từ lâu ở các huyện vùng cao Hà Giang: Đồng Văn. Đặc điểm sinh trưởng Kể từ sau khi thụ thai: Tinh trùng x trứng tạo thành hợp tử. chân cao. Khối lượng trung bình con đực: 250-350 kg. Bò Mèo đẻ rải rác quanh năm. Khái niệm về sinh trưởng và cơ sở di truyền của sinh trưởng Sinh trưởng là sự tích luỹ các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá là sự tăng chiều cao. ngực sâu. trong cơ thể gia súc luôn luôn xảy ra những quá trình biến đổi đó là sự sinh trưởng và phát dục. có con nặng 450-500 kg. tai to đưa ngang. đỉnh trán có u gồ hoặc phẳng (91%). vệ sinh.Bò cái loại A : 4-5 năm tuổi ---------------.Thời kỳ trong cơ thể mẹ (bào thai) . mỗi ngày có thể cày 1000 – 1500 m2 ở vùng núi đá dốc đứng.Thời kỳ ngoài cơ thể mẹ (sinh ra đến chết) Suốt trong hai thời kỳ này.Bò đực loại C : 4-5 năm tuổi -----------. khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính di truyền từ đời trước. rất thuần.3. lưng hơi võng.Bò đực loại A: 6-7năm tuổi có khối lượng 390 kg / con .265 kg . Khối lượng bò Hà Giang . da mỏng.Bò đực loại B : 6-7 năm tuổi --------------. chịu rét. Một ít có màu đen nhánh hoặc loang trắng. dáng đi nhanh nhẹn. lông mịn. đa số 3 năm đẻ hai lứa. một ít trán lõm (9%).3. .Bò cái loại B : 4-5 năm tuổi ----------------. Quản Bạ.348 kg .---------3 ----------: 278 kg .1. chịu kham khổ. tỷ lệ nuôi sống đạt 90-95 %. Khả năng cày kéo tốt. sẫm hoặc cánh dán. bê sơ sinh: 15-16 kg.355 kg Nói chung bò đực trưởng thành có khối lượng trung bình 350 kg/con. Màu lông đa số có màu vàng nhạt. đầu bò đực thô hơn. Do được đồng bào H’Mông ( đồng bào Mèo) nuôi nhiều nên bò Hà Giang còn được gọi là bò Mèo. Chuồng nuôi bò đồng bào làm rất thoáng mát. chắc chắn.280 kg. mông dài nhưng hơi lép. Khả năng sinh trưởng 5. Bò Hà Giang chịu kham khổ. Con cái: 220 .2.--------3 năm tuổi : 252 kg 5.Bò cái loại B : 6-7 năm tuổi ---------------.220 kg .3 Đặc điểm trong giái đoạn sinh trưởng: + Trong giai đoạn sinh trưởng thì sự phát triển của toàn bộ cơ thể biến đổi khác nhau theo từng giai đoạn (Đồ thị 1) train_extension_crop_manual_husbandry_VN 75 . 5.Bê cái 1 năm tuổi : 195 kg . bề ngang. Yên Minh. Hình thức nuôi bò của đồng bào vùng cao Hà Giang là nuôi nhốt.Bò cái loại C : 4-5 năm tuổi ----------------. 5.Bò cái loại C : 6-7 năm tuổi ---------------. Bò Hà Giang nói chung chịu khó.215 kg Bò cái trọng lượng không đồng đều nhưng cũng có con nặng đến 300–350 kg. thịt mịn và ngon. chiều dài.378 /con . . Bò Hà Giang tính nết rất thuần thục.3.

0 8. Đường biểu sự sinh trưởng Giữa hai thời kỳ nhanh và chậm đó có bước ngoặt sinh trưởng. trưởng thành thì ngừng: cơ. Nuôi dưỡng tốt khi còn non thì ảnh hưởng tốt hơn đến khi trưởng thành. sau đó tăng nhanh đến khi trưởng thành thì chậm lại.5 .2 năm tuổi Lợn: 18 tháng tuổi . từ thụ thai) ĐỒ THỊ 1.0 2. Số lượng tế bào tăng nhanh thì tăng trọng sẽ nhanh. Trong cơ thể có 3 loại tế bào: . Nếu nuôi dưỡng tốt ngay từ khi còn non thì làm cho tế bào tăng nhanh. . con vật lợi dụng thức ăn tốt. SINH TRƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOÀI GIA SÚC VÀ NGƯỜI Sự tăng lên của số lượng tế bào phụ thuộc vào dinh dưỡng.Sự biến đổi của sự tăng tốc độ sinh trưởng là do sự tăng lên của số lượng tế bào chứ không phải là kích thước.Sự biến đổi về tốc độ sinh trưởng ở động vật và người đều giống nhau: sau khi thụ thai phát triển chậm.Tế bào không bền: Phân chia liên tục (biểu bì) KHỐI LƯỢNG CƠ THỂ (kg) 1000 BÒ 800 400 200 100 CỪU NGƯỜI 50 25 12.25 0.0 16 32 LỢN TUỔI (năm.0 4. Tuỳ từng gia súc khác nhau có bước ngoặt sinh trưởng khác nhau: Bò : 1.Tế bào bền: phân chia mạnh trong giai đoạn sinh trưởng. làm cơ sở cho giai đoạn sau tăng về kích thước. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 76 .5 0.5 1.Tế bào vĩnh cửu: phân chia mạnh trong giai đoạn phát triển thai (tế bào thần kinh) .

Limousin.1. tỷ lệ thịt xẻ 60-70%.Nếu chế độ nuôi dưỡng tiếp tục kém. Cơ cấu đàn trong hộ nuôi bò thịt: bò cái sinh sản và nuôi bê thịt thì cơ cấu phải có ít nhất > 40% bò cái sinh sản và 10-12% bò cái hậu bị. Nuôi bê lai hướng thịt có thể đạt trên 300 kg ở 21-24 tháng tuổi.)..Kỹ thuật nuôi bê đến 21-24 tháng tuổi 5. thì cơ cũng không phát triển. Mỗi đực giống dùng phối giống không quá 40-50 bò cái sinh sản trong mùa phối giống. bán giống hoặc chuyển cho nơi khác nuôi thịt. Hereford. . thì cơ cấu đàn phải có 50-60 % bò cái sinh sản và 12-15% cái hậu bị. Trong kỹ thuật nuôi bò thịt có hai phần: . Bò cái sinh sản là nguồn cung cấp bê nuôi thịt (tỷ lệ đẻ cao. Sở dỉ có sự xác định thứ tự sinh trưởng như vậy là do có sự ưu tiên về các chất dinh dưỡng đối vơí các bộ phận và các tổ chức của cơ thể trên.vv. nuôi bò cái sinh sản và nuôi bê lấy thịt có mối quan hệ mật thiết và hỗ trợ lẫn nhau. mỡ cơ thể được chuyển thành năng lượng nuôi cơ thể. các đỉnh cách xa nhau. Đực giống trưởng thành mỗi ngày có thể cho phối giống 2-3 train_extension_crop_manual_husbandry_VN 77 . nuôi con tốt...4 Kỹ thuật nuôi bò thịt Điểm mấu chốt trong kỹ thuật nuôi bò thịt là nuôi bê từ sơ sinh đến 15-18 tháng tuổi đạt khối lượng giết thịt với tỷ lệ thịt xẻ cao. Khi gia súc cái có thai thì chất dinh dưỡng trong máu lại ưu tiên cho sự phát triển của thai và tổ chức ngoài thai. mỡ cơ thể được chuyển thành năng lượng nuôi cơ thể. Santa-gertrudis. Ở các nước có ngành chăn nuôi bò thịt truyền thống với những bò chuyên dụng thịt nổi tiến trên thế giới như bò Charolais. Shorthorn. Có sự ưu tiên về các chất dinh dưỡng đối vơí các bộ phận và các tổ chức của cơ thể . Aberdin Angus vv. Kỹ thuật nuôi bò cái sinh sản Trong kỹ thuật nuôi bò thịt.5: 1 Để điều khiển quá trình trên là do hormon 5.Trong trường hợp thiếu dinh dưỡng thì chất dinh dưỡng sẽ không cung cấp cho sự tổng hợp mỡ (không có sự tích luỹ của mỡ).Kỹ thuật nuôi bò cái sinh sản . Nếu dinh dưỡng kém.Trong trường hợp thiếu dinh dưỡng thì chất dinh dưỡng sẽ không cung cấp cho sự tổng hợp mỡ (không có sự tích luỹ của mỡ). các đỉnh phát triển của các tổ chức gần nhau và thời gian sinh trưởng nhanh. Loại những con bò già. Bảng 1. Ta chưa có kỹ thuật nuôi bò thịt này.bê thịt nuôi đến 15-16 tháng tuổi đạt 450-500 kg. thì cơ cũng không phát triển. ốm yếu. . 1988) Khối lượng cơ thể (kg) Tiêu tốn thức ăn/tăng trọng (kg/kg) 50 2:1 100 3:1 300 5. thớ thịt mềm có dắt mỡ. Biến động hiệu quả sử dụng thức ăn theo khối lượng cơ thể bò (Blowey. Bằng các biện pháp giống hay nuôi dưỡng không làm thay đổi thứ tự phát triển của các tổ chức mà chỉ đẩy nhanh hoặc làm chậm lại quá trình sinh trưởng. (Biểu đồ 1) . Nếu bê sinh ra nuôi đến 6-8 tháng tuổi. Nuôi bê đực giống bò vàng Việt nam đến 21-24 tháng tuổi đạt 190-230 kg là có thể giết thịt và có hiệu quả kinh tế.5 : 1 500 8. đẻ ít. Khi gia súc cái có thai thì chất dinh dưỡng trong máu lại ưu tiên cho sự phát triển của thai và tổ chức ngoài thai. .4.Nếu chế độ nuôi dưỡng tiếp tục kém. thời gian sinh trưởng kéo dài. Đực giống có vai trò quan trọng trong phát triển đàn bò nên cần phải được chăm sóc nuôi dưỡng tốt và sử dụng hợp lý.Trong điều kiện dinh dưỡng tốt.

7 12.15 (0-và 12+) 4 ngày thứ sáu +1. Kỹ thuật nuôi bê thịt Nuôi bê đực giống bò vàng đến 24 tháng tuổi có thể đạt 190-230 kg.17 (0-và 12+) 4 ngày thứ ba Không cân 4 ngày thứ tư +1.8 3.48 (4.8 Tăng trọng (g/ngày) 84 371 373 508 Hiệu quả sử dụng TĂ (kg TĂ/kg tăng trọng) 46 11 12 9 5.65 (2-và 10+) +1.85 +0.06 (0-và 12+) +1.08 (11. đồi rừng thì với qui mô mỗi gia đình nuôi 30-50 bò.2.28 (0-và 12+) +3. 5.73 155 Chế độ dinh dưỡng trong mùa đông Trung bình Thấp 0.4.68 (1-và 11+) 4 ngày thứ năm +0.21 (12 -.27 +0.27 (6-và 6+) 4 ngày thứ hai + 0. trung bình và thấp) Cao 0.3 Sinh truởng và khả năng phục hồi sinh trưởng Bảng 4. Tăng trọng qua từng thời kỳ (bảng 1) Bảng 1. Tăng trọng của bò thịt trong 4 tháng mùa hè (168 ngày mùa đông trước đó ăn 3 chế độ ăn khác nhau: cao.4. trong đó 12-20 cái sinh sản và 3-6 cái hậu bị.84 Tháng thứ hai +0.28 +1.65 (3-và 9+) +1.5 10.68 (0-và 12+) +1.6 9.58 +0.8 3.40 (0-và 12+) Tháng thứ nhất +0.14 (0-và 12+) +1. Tăng trọng bê thịt lai Tháng tuổi Chỉ tiêu Sơ sinh 6 12 18 21 24 Khối lượng cuối kỳ(kg/con) 20 95 160 230 267 310 Tăng trọng (g/ngày) 416 361 388 411 478 Tăng trọng (kg/tháng) 12.7 8.46 (0-và 12+) +1.3 14.5 8.3 Bảng 3.40 +1.01 125 101 Tăng trọng (kg/ ngày ) Khối lượng cơ thể trước khi vào vụ hè (kg) Biến động của khối lượng cơ thể hàng ngày (kg/con) 4 ngày đầu tiên -3.và 8+) +2.8 11.05 Ghi chú: các số trong ngoặc đơn (1.17 Tháng thứ tư +0.và1+) +0.96 +1.3 Muốn đạt các chỉ tiêu trên cần phải có đầu tư về thức ăn. Với những vùng có bãi chăn.33 0.và 11 +): 1 bò giảm. 2-3 đàn như vậy có thể dùng chung một đực giống. Bảng 2.2 8.52 (1-và 11+) +2. Đực giống tơ cho phối 1-2 lần trong ngày với khoảng cách 2 ngày.97 +1.90 (1-và 11+) +2.22 +0. 11 bò tăng trọng train_extension_crop_manual_husbandry_VN 78 .8 3.27 +1.lần với thời gian nghỉ 1-2 ngày.41 Tháng thứ năm +0.0+ ) -1. Ảnh hưởng của việc bổ sung khô dầu lạc đến tăng trọng của cái tơ (khối lượng 150 kg) Khô dầu bổ sung (g/ngày) 0 200 400 600 Rơm thu nhận (kg/ngày) 3. Tăng trọng bê thịt (bò vàng Việt Nam) Chỉ tiêu Tháng tuổi Sơ sinh 6 12 18 21 24 Khối lượng cuối kỳ(kg/con) 14 76 125 176 202 230 Tăng trọng (g/ngày) 289 272 284 289 310 Tăng trọng (kg/tháng) 8.55 (0-và 12+) 4 ngày thứ bảy tiếp theo + 0.51 Tháng thứ ba +0.93 +1.

Bê sau khi sinh chưa có kháng thể. giống BẢNG 1. trong sữa đầu nhiều kháng thể (thành phần sữa đầu). 1-2 h sau khi sinh cho bú ngay sữa đầu.09 0.5 7.Hàm lượng P trong sữa cao hơn hàm lượng P trong máu 10 lần . + Đường sữa Trong sữa có một ít đường glucose và galactose.Ở loài không nhai mỡ sữa được hình thành từ glucose .3 5.3 Lactose % 4. albumin (78%). sau đó vào sữa. creatin.8 4. Trong những chất khoáng này thì thành phần khoáng trong máu và sữa khác nhau: .8 5. Cazein và globulin được hình thành từ những axit amin trong máu. Protein sữa có 3 dạng chủ yếu: Cazein. Đường gluco có từ máu.Hàm lượng Ca trong sữa cao hơn hàm lượng Ca trong máu 13 lần . Thành phần của sữa bò + Khác nhau theo loài.Hàm lượng K trong sữa cao hơn hàm lượng K trong máu 5 lần .2 3. Các chất khoáng lấy từ máu thông qua hoạtt động của tế bào tuyến vú.6 4.1 4. Việc hấp thu kháng thể trong sữa đầu tốt nhất thông qua ruột. Thành phần mỡ sữa đặc trưng Butyric (C3H7COOH) Caproic (C5H11COOH) Palmitic (C15H31COOH) Oleic (C17H33COOH) Stearic (C17H35COOH) .17 Mỡ (bơ) Ca P Nguồn gốc của thành phần sữa + Sinh tổng hợp protein của sữa Protein của sữa có nhiều axit amin không thay thế hơn các loại thức ăn thông thường.7 11.5 0.11 0.. albumin khuyếch thẩm trực tiếp từ máu.Hàm lượng Cl trong sữa bằng 1/3 hàm lượng Cl trong máu + Vitamin Vitamin trong sữa được hình thành từ vitamin có trong máu. + Chất khoáng trong sữa Trong sữa có hơn 30 nguyên tố khoáng.7 4. vào tế bào tuyến vú. Trong tế bào tuyến vú có enzym chuyển glocose thành galactose.7 8. còn lại là axit béo mạch dài.3 3.25 0. gồm 50% là axit béo mạch ngắn gồm (C4 C14).13 0. NH3. sau thời gian này sẽ giảm.5. nên cho bê bú ngay sữa đầu. Sữa thay thế cho bê train_extension_crop_manual_husbandry_VN 79 . CHẾ ĐỘ DINH DƯỞNG NUÔI BÊ CHƯA CAI SỮA Sau khi bê sinh ra.5 8. + Tổng hợp mỡ sữa Mỡ sữa là hỗn hợp của những Triglyxerit. 95% N sữa là protein và 5 % N phi protein : urê.Ở loài nhai lại mỡ sữa được hình thành từ axetat và β Hydroxybuterat nhưng phải nhờ glucose kích thích.13 0. hai loại này kết hợp với nhau tạo thành đường lacto. trong thời gian từ 12 -24 h sau khi sinh. nhưng chủ yếu vẫn là đường lacto. thông qua hoạt động của tế bào tuyến vú 6. thông qua sự tổng hợp của tế bào tuyến vú.6 Protein 3.Hàm lượng Na trong sữa bằng 1/7 hàm lượng Na trong máu . THÀNH PHẦN CỦA SỮA GIA SÚC Loài gia súc Bò sữa Dê Lợn Trâu Chất rắn không phải bơ 8.5. globulin.

8 tuần tuổi.Trong giai đoạn bê theo mẹ. Thành phần dinh dưỡng của thức ăn khởi động: 80% TDN. Trong chế độ nuôi dưỡng bê thời kỳ đầu. người ta có thể nuôi riêng bê trong cũi và cho uống sữa mẹ. Thành phần dinh dưỡng của sữa thay thế: Protein : 20 . Thức ăn khởi động cho bê có thể cho ăn vào 4 ngày tuổi. thức ăn ủ xanh. ngoài chế độ cho bú sữa mẹ. nằm trong khoảng 4 . Có thể trộn 4-6 % rỉ mật trong thức ăn khởi động. Mỡ: tối thiểu 10 %. Bê sẽ được cai sữa khi lượng thức ăn thu nhận đạt khoảng: 680 . Có thể cho đến 20% trong điều kiện lạnh hay bê bị stress. train_extension_crop_manual_husbandry_VN 80 . cỏ họ đậu ép viên. nên ép viên. trong 3 . có thể cho bê uống toàn bộ sữa mẹ hay có thể cho uống dung dịch sữa thay thế. Tuổi cai sữa có thể thay đổi theo từng vùng. Trong thời gian trước khi cai sữa không cho ăn cỏ khô.22%.4 ngày liên tục.900 g/ngày. 18-20% protein thô và tối thiểu 3 % mỡ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful