Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6

SỐ CHÍNH PHƯƠNG
I. ĐỊNH NGHĨA: Số chính phương là số bằng bình phương đúng của một số nguyên.
II. TÍNH CHẤT:

1. Số chính phương chỉ có thể có chữ số tận cùng bằng 0, 1, 4, 5, 6, 9 ; không thể có
chữ số tận cùng bằng 2, 3, 7, 8.
2. Khi phân tích ra thừa số nguyên tố, số chính phương chỉ chứa các thừa số nguyên
tố với số mũ chẵn.
3. Số chính phương chỉ có thể có một trong hai dạng 4n hoặc 4n + 1. Không có số
chính phương nào có dạng 4n + 2 hoặc 4n + 3 (n ∈ N).
4. Số chính phương chỉ có thể có một trong hai dạng 3n hoặc 3n + 1. Không có số
chính phương nào có dạng 3n + 2 (n ∈ N).
5. Số chính phương tận cùng bằng 1 hoặc 9 thì chữ số hàng chục là chữ số chẵn.
Số chính phương tận cùng bằng 5 thì chữ số hàng chục là 2
Số chính phương tận cùng bằng 4 thì chữ số hàng chục là chữ số chẵn.
Số chính phương tận cùng bằng 6 thì chữ số hàng chục là chữ số lẻ.
6. Số chính phương chia hết cho 2 thì chia hết cho 4.
Số chính phương chia hết cho 3 thì chia hết cho 9.
Số chính phương chia hết cho 5 thì chia hết cho 25.
Số chính phương chia hết cho 8 thì chia hết cho 16.
III. MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP VỀ SỐ CHÍNH PHƯƠNG

A. DẠNG1: CHỨNG MINH MỘT SỐ LÀ SỐ CHÍNH PHƯƠNG
Bài 1: Chứng minh rằng với mọi số nguyên x, y thì
A = (x + y)(x + 2y)(x + 3y)(x + 4y) + y4 là số chính phương.
Ta có A = (x + y)(x + 2y)(x + 3y)(x + 4y) + y4
= (x2 + 5xy + 4y2)( x2 + 5xy + 6y2) + y4
Đặt x2 + 5xy + 5y2 = t ( t ∈ Z) thì
A = (t - y2)( t + y2) + y4 = t2 –y4 + y4 = t2 = (x2 + 5xy + 5y2)2
V ì x, y, z ∈ Z nên x2 ∈ Z, 5xy ∈ Z, 5y2 ∈ Z ⇒ x2 + 5xy + 5y2 ∈ Z
Vậy A là số chính phương.
Bài 2: Chứng minh tích của 4 số tự nhiên liên tiếp cộng 1 luôn là số chính phương.
Gọi 4 số tự nhiên, liên tiêp đó là n, n + 1, n+ 2, n + 3 (n ∈ N). Ta có
Trang 1

Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6
n(n + 1)(n + 2)(n + 3) + 1 = n.(n + 3(n + 1)(n + 2) + 1
= (n2 + 3n)( n2 + 3n + 2) + 1 (*)
Đặt n2 + 3n = t (t ∈ N) thì (*) = t( t + 2 ) + 1 = t2 + 2t + 1 = ( t + 1 )2
= (n2 + 3n + 1)2
Vì n ∈ N nên n2 + 3n + 1 ∈ N Vậy n(n + 1)(n + 2)(n + 3) + 1 là số chính phương.
Bài 3: Cho S = 1.2.3 + 2.3.4 + 3.4.5 + . . . + k(k+1)(k+2)
Chứng minh rằng 4S + 1 là số chính phương .
1
1
k(k+1)(k+2).4 = k(k+1)(k+2).[(k+3) – (k-1)]
4
4
1
1
=
k(k+1)(k+2)(k+3) - k(k+1)(k+2)(k-1)
4
4
1
1
1
1
1
1
⇒ S = .1.2.3.4 - .0.1.2.3 + .2.3.4.5 - .1.2.3.4 +…+ k(k+1)(k+2)(k+3) 4
4
4
4
4
4
1
k(k+1)(k+2)(k-1) = k(k+1)(k+2)(k+3)
4

Ta có k(k+1)(k+2) =

4S + 1 = k(k+1)(k+2)(k+3) + 1
Theo kết quả bài 2 ⇒ k(k+1)(k+2)(k+3) + 1 là số chính ph ương.
Bài 4: Cho dãy số 49; 4489; 444889; 44448889; …
Dãy số trên được xây dựng bằng cách thêm số 48 vào giữa số đứng trước nó.
Chứng minh rằng tất cả các số của dãy trên đều là số chính phương.
Ta có 44…488…89 = 44…488..8 + 1 = 44…4 . 10n + 8 . 11…1 + 1
n chữ số 4 n-1 chữ số 8 n chữ số 4 n chữ số 8

= 4.

n chữ số 4

n chữ số 1

10 n − 1
10 n − 1
4.10 2 n − 4.10 n + 8.10 n − 8 + 9
4.10 2 n + 4.10 n + 1
. 10n + 8.
+1=
=
9
9
9
9
2
n
 2.10 + 1 

= 
3

Ta thấy 2.10n +1=200…01 có tổng các chữ số chia hết cho 3 nên nó chia hết cho 3
n-1 chữ số 0

2

 2.10 + 1 

⇒ 
3


n

∈ Z hay các số có dạng 44…488…89 là số chính phương.

Bài 5: Chứng minh rằng các số sau đây là số chính phương:
A = 11…1 + 44…4 + 1
2n chữ số 1

n chữ số 4

B = 11…1 + 11…1 + 66…6 + 8
Trang 2

Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6
2n chữ số 1 n+1 chữ số 1 n chữ số 6

C = 44…4 + 22…2 + 88…8 + 7
2n chữ số 4 n+1 chữ số 2 n chữ số 8

2

2

 10 n + 2 

Kết quả: A = 
 3 

 10 n + 8 

B = 
 3 

;

2

;

 2.10 n + 7 

C = 
3

Bài 6: Chứng minh rằng các số sau là số chính phương:
a. A = 22499…9100…09
n-2 chữ số 9 n chữ số 0

b. B = 11…155…56
n chữ số 1 n-1 chữ số 5

a. A = 224.102n + 99…9.10n+2 + 10n+1 + 9= 224.102n + ( 10n-2 – 1 ) . 10n+2 + 10n+1 + 9
= 224.102n + 102n – 10n+2 + 10n+1 + 9= 225.102n – 90.10n + 9
= ( 15.10n – 3 ) 2 ⇒ A là số chính phương
b. B = 111…1555…5 + 1 = 11…1.10n + 5.11…1 + 1
n chữ số 1 n chữ số 5

n chữ số 1

n chữ số 1

10 n − 1
10 n − 1
10 2 n − 10 n + 5.10 n − 5 + 9
n
=
. 10 + 5.
+1=
9
9
9
2

=

10

2n

 10 n + 2 
+ 4.10 + 4

= 
9
 3 
n

là số chính phương ( điều phải chứng minh)

Bài 7: Chứng minh rằng tổng các bình phương của 5 số tự nhiên liên tiếp không thể
là một số chính phương
Gọi 5 số tự nhiên liên tiếp đó là n-2, n-1, n , n+1 , n+2 (n ∈ N , n ≥2 ).
Ta có ( n-2)2 + (n-1)2 + n2 + ( n+1)2 + ( n+2)2 = 5.( n2+2)
Vì n2 không thể tận cùng bởi 3 hoặc 8 do đó n2+2 không thẻ chia hết cho 5
⇒ 5.( n2+2) không là số chính phương hay A không là số chính phương
Bài 8: Chứng minh rằng số có dạng n6 – n4 + 2n3 + 2n2 trong đó n ∈ N và n>1 không
phải là số chính phương
Trang 3

1) < n2 Vậy ( n – 1)2 < n2 – 2n + 2 < n2 ⇒ n2 – 2n + 2 không phải là một số chính phương. Giả sử p+1 là số chính phương .5. Vậy nếu p là tích n số nguyên tố đầu tiên thì p-1 và p+1 không là số chính phương 6 4 3 2 2 Trang 4 . Vì vậy chữ số hàng chục của 5 số chính phương đã cho là 1.3. b = 2m+1 (Với k.( n2–2n+2) Với n ∈ N.3.[ n2(n-1)(n+1) + 2(n+1) ] = n2[ (n+1)(n3 – n2 + 2) ] = n2(n+1). Bài 9: Cho 5 số chính phương bất kì có chữ số hàng chục khác nhau còn chữ số hàng đơn vị đều là 6. 36. p = 2. Chứng minh rằng tổng các chữ số hàng chục của 5 số chính phương đó là một số chính phương Cách 1: Ta biết một số chính phương có chữ số hàng đơn vị là 6 thì chữ số hàng chục của nó là số lẻ.1)2 + 1 > ( n – 1 )2 và n2 – 2n + 2 = n2 – 2(n . Vì p là tích của n số nguyên tố đầu tiên nên p 2 và p không chia hết cho 4 (1) a.7. Đặt m = 2k+1 (k ∈ N).5… là số chia hết cho 3 ⇒ p-1 có dạng 3k+2.[ (n3+1) – (n2-1) ]= n2( n+1 )2. 96 ⇒ Ta có: 1 + 3 + 5 + 7 + 9 = 25 = 52 là số chính phương. Không có số chính phương nào có dạng 3k+2 ⇒ p-1 không là số chính phương . Đặt p+1 = m2 (m ∈ N) Vì p chẵn nên p+1 lẻ ⇒ m2 lẻ ⇒ m lẻ. n >1 thì n2-2n+2 = (n . 76. a và b lẻ nên a = 2k+1.9 khi đó tổng của chúng bằng 1 + 3 + 5 + 7 + 9 = 25 = 52 là số chính phương Cách 2: Nếu một số chính phương M = a2 có chữ số hàng đơn vị là 6 thì chữ số tận cùng của a là 4 hoặc 6 ⇒ a 2 ⇒ a2  4 Theo dấu hiệu chia hết cho 4 thì hai chữ số tận cùng của M chỉ có thể là 16.( n4 – n2 + 2n +2 ) = n2. Bài 10: Chứng minh rằng tổng bình phương của hai số lẻ bất kỳ không phải là một số chính phương. Bài 11: Chứng minh rằng nếu p là tích của n số nguyên tố đầu tiên thì p-1 và p+1 không thể là các số chính phương. 56. Ta có m2 = 4k2 + 4k + 1 ⇒ p+1 = 4k2 + 4k + 1 ⇒ p = 4k2 + 4k = 4k(k+1)  4 mâu thuẫn với (1) ⇒ p+1 là số chính phương b.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 n – n + 2n +2n = n . m ∈ N) ⇒ a2 + b2 = (2k+1)2 + (2m+1)2 = 4k2 + 4k + 1 + 4m2 + 4m + 1 = 4(k2 + k + m2 + m) + 2 = 4t + 2 (Với t ∈ N) Không có số chính phương nào có dạng 4t + 2 (t ∈ N) do đó a2 + b2 không thể là số chính phương.

1.1.1.5. 2N = 2. 2007 chữ số 0 Cách 2: b = 100…05 = 100…0 – 1 + 6 = 99…9 + 6 = 9a +6 2007 chữ số 0 2008 chữ số 0 2008 chữ số 9 ⇒ ab+1 = a(9a +6) + 1 = 9a2 + 6a + 1 = (3a+1)2 ⇒ ab + 1 = (3a + 1) 2 = 3a + 1 N ∈ B. 2N và 2N+1 không có số nào là số chính phương. 2N+1 = 2.7…2007 Vì N lẻ ⇒ N không chia hết cho 2 và 2N  2 nhưng 2N không chia hết cho 4.7…2007.7…2007 + 1 2N+1 lẻ nên 2N+1 không chia hết cho 4 2N không chia hết cho 4 nên 2N+1 không chia cho 4 dư 1 ⇒ 2N+1 không là số chính phương.5. 2N-1 = 2. b = 100…05 2008 chữ số 1 2007 chữ số 0 Chứng minh ab + 1 là số tự nhiên. b = 100…05 = 100…0 + 5 = 102008 + 5 9 2008 chữ số 1 ⇒ ab+1 = ab + 1 = Ta thấy 10 2008 (10 2008 − 1)(10 9 2007 chữ số 0 2008 + 5) +1= (10 2008 chữ số 0 ) + 4. n2 + 2n + 12 b. b.3.3.3.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Bài 12: Giả sử N = 1. 10 2008 − 1 Cách 1: Ta có a = 11…1 = .10 9 2008 2 2008 2  10 2008 + 2  −5+9  =  3    10 2008 + 2 2 10 2008 + 2   = 3 3   10 2008 + 2 + 2 = 100…02  3 nên 3 ∈ N hay ab + 1 là số tự nhiên. a. Chứng minh rằng trong 3 số nguyên liên tiếp 2N-1. c.3. DẠNG 2: TÌM GIÁ TRỊ CỦA BIẾN ĐỂ BIỂU THỨC LÀ SỐ CHÍNH PHƯƠNG Bài1: Tìm số tự nhiên n sao cho các số sau là số chính phương: a.5.5. 2N chẵn nên 2N không chia cho 4 dư 1 ⇒ 2N không là số chính phương. Bài 13: Cho a = 11…1 . n ( n+3 ) Trang 5 .7…2007 – 1 Có 2N  3 ⇒ 2N-1 không chia hết cho 3 và 2N-1 = 3k+2 (k ∈ N) ⇒ 2N-1 không là số chính phương.

Vì n + 2n + 12 là số chính phương nên đặt n2 + 2n + 12 = k2 (k ∈ N) ⇒ (n2 + 2n + 1) + 11 = k2 ⇔ k2 – (n+1)2 = 11 ⇔ (k+n+1)(k-n-1) = 11 Nhận xét thấy k+n+1 > k-n-1 và chúng là những số nguyên dương. 1728 Bài 3: Tìm số tự nhiên n ≥ 1 sao cho tổng 1! + 2! + 3! + … + n! là một số chính phương . Đặt n2 + n + 1589 = m2 (m ∈ N) ⇒ (4n2 + 1)2 + 6355 = 4m2 ⇔ (2m + 2n +1)(2m – 2n -1) = 6355 Nhận xét thấy 2m + 2n +1> 2m – 2n -1 > 0 và chúng là những số lẻ. 40 c.(13k ± 8) ⇒ n = 13k2 ± 8k + 1 Vậy n = 13k2 ± 8k + 1 (Với k ∈ N) thì 13n + 3 là số chính phương. Đặt n(n+3) = a (n ∈ N) ⇒ n + 3n = a ⇔ 4n + 12n = 4a2 ⇔ (4n2 + 12n + 9) – 9 = 4a2 ⇔ (2n + 3) 2 . 43.41 Suy ra n có thể có các giá trị sau: 1588.31 = 155. 2. a2 + 31a + 1984 Kết quả: a.1 ⇔ 2n + 3 + 2a = 9 ⇔ n = 1 2n + 3 – 2a = 1 a=2 2 c. nên ta có thể viết (2m + 2n +1)(2m – 2n -1) = 6355. 28. nên ta có thể viết (2n + 3 + 2a)(2n + 3 – 2a) = 9. Bài 2: Tìm a để các số sau là những số chính phương: a. 565. 48. 332.1 ⇔ k+n+1 = 11 ⇔ k = 6 k–n-1=1 n=4 2 2 2 2 b. n2 + n + 1589 Giải 2 a. 33. a2 + 81 c. 12. nên ta có thể viết (k+n+1)(k-n-1) = 11. 12.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 c. 13n + 3 d.1 = 1271. a2 + a + 43 b. 42. 97. 316. d. 13 b. 0.4a2 = 9 ⇔ (2n + 3 + 2a)(2n + 3 – 2a)= 9 Nhận xét thấy 2n + 3 + 2a > 2n + 3 – 2a và chúng là những số nguyên dương. 176.5 = 205. Đặt 13n + 3 = y ( y ∈ N) ⇒ 13(n – 1) = y2 – 16 ⇔ 13(n – 1) = (y + 4)(y – 4) ⇒ (y + 4)(y – 4)  13 mà 13 là số nguyên tố nên y + 4  13 hoặc y – 4  13 ⇒ y = 13k ± 4 (Với k ∈ N) ⇒ 13(n – 1) = (13k ± 4 )2 – 16 = 13k. Trang 6 .

7.2+1. 1.2.2. 0 (1) Do x là chữ số nên x ≤ 9. Bài 6: Biết x ∈ N và x>2.n) = 2006 Như vậy trong 2 số m và n phải có ít nhất 1 số chẵn (1) Mặt khác m + n + m – n = 2m ⇒ 2 số m + n và m – n cùng tính chẵn lẻ (2) Từ (1) và (2) ⇒ m + n và m – n là 2 số chẵn ⇒ (m + n)(m . 164) b. 121. Giả sử 2006 + n2 là số chính phương thì 2006 + n2 = m2 (m ∈ N) Từ đó suy ra m2 – n2 = 2006 ⇔ (m + n)(m . n2 + 2004 ( Kết quả: 500. 60. 13. 9 nên x chỉ có thể tận cùng bởi 1 trong các chữ số 1.3+1. n! đều tận cùng bởi 0 do đó 1! + 2! + 3! + … + n! có tận cùng bởi chữ số 3 nên nó không phải là số chính phương . 49. 2n + 15 Bài 5: Có hay không số tự nhiên n để 2006 + n2 là số chính phương. 81. 6. Vậy có 2 số tự nhiên n thỏa mãn đề bài là n = 1. (23 – n)(n – 3) ( Kết quả: 3.3 = 9 = 32 là số chính phương Với n ≥ 4 ta có 1! + 2! + 3! + 4! = 1+1. …. Vậy không tồn tại số tự nhiên n để 2006 + n2 là số chính phương. 19. 6.3. 23) 2 c. kết hợp với điều kiện đề bài ta có x ∈ N và 2 < x ≤ 9 (2) Từ (1) và (2) ⇒ x chỉ có thể nhận 1 trong các giá trị 5. 169 tương ứng với số n bằng 12. khi đó 762 = 5776 Bài 7: Tìm số tự nhiên n có 2 chữ số biết rằng 2n+1 và 3n+1 đều là các số chính phương. n = 3.4 = 33 còn 5!.2+1.2. 2.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Với n = 1 thì 1! = 1 = 12 là số chính phương . 4. 6. Một số chính phương chỉ có thể tận cùng bởi 1 trong các chữ số 0. n + 4n + 97 d. Với n = 2 thì 1! + 2! = 3 không là số chính phương Với n = 3 thì 1! + 2! + 3! = 1+1. 6!.x(x-1) = (x-2)xx(x-1) 2 Đẳng thức đã cho được viết lại như sau: x(x-1) = (x-2)xx(x-1) Do vế trái là một số chính phương nên vế phải cũng là một số chính phương . Bằng phép thử ta thấy chỉ có x = 7 thỏa mãn đề bài. Bài 4: Tìm n ∈ N để các số sau là số chính phương: a. 7. Ta có 10 ≤ n ≤ 99 nên 21 ≤ 2n+1 ≤ 199. 5. 5. 40. 21. Tìm x sao cho x(x-1).n)  4 Nhưng 2006 không chia hết cho 4 ⇒ Điều giả sử sai. Tìm số chính phương lẻ trong khoảng trên ta được 25. 84. 5. Trang 7 . 24. 7.

Giả sử 28 + 211 + 2n = a2 (a ∈ N) thì 2n = a2 – 482 = (a+48)(a-48) 2p. c. 0 ≤ b. Vậy n = 40 Bài 8: Chứng minh rằng nếu n là số tự nhiên sao cho n+1 và 2n+1 đều là các số chính phương thì n là bội số của 24. Vì n+1 và 2n+1 là các số chính phương nên đặt n+1 = k2 . 2n+1 = m2 (k.2q = (a+48)(a-48) Với p. Nếu ta thêm vào mỗi chữ số của A một đơn vị thì ta được số chính phương B. (2). 121. q ∈ N . p+q = n và p > q ⇒ a+48 = 2p ⇒ 2p – 2q = 96 ⇔ 2q (2p-q -1) = 25.3 a. 1 ≤ a ≤ 9 .48 = 2q ⇒ q = 5 và p-q = 2 ⇒ p = 7 ⇒ n = 5+7 = 12 Thử lại ta có: 28 + 211 + 2n = 802 C. 3) = 1 (3) Từ (1). (3) ⇒ n  24. Bài 9: Tìm tất cả các số tự nhiên n sao cho số 28 + 211 + 2n là số chính phương . m2 chia cho 3 dư 0 hoặc 1.DẠNG 3: TÌM SỐ CHÍNH PHƯƠNG Bài 1: Cho A là số chính phương gồm 4 chữ số. Nếu thêm vào mỗi chữ số của A một đơn vị thì ta có số B = (a+1)(b+1)(c+1)(d+1) = m2 với k. Gọi A = abcd = k2. Chỉ có 121 là số chính phương. c. m ∈ N) Ta có m là số lẻ ⇒ m = 2a+1 ⇒ m2 = 4a (a+1) + 1 4a(a + 1) m2 −1 ⇒ n= = = 2a(a+1) 2 2 ∈ ⇒ n chẵn ⇒ n+1 lẻ ⇒ k lẻ ⇒ Đặt k = 2b+1 (Với b N) ⇒ k2 = 4b(b+1) +1 ⇒ n = 4b(b+1) ⇒ n  8 (1) Ta có k2 + m2 = 3n + 2 ≡ 2 (mod3) Mặt khác k2 chia cho 3 dư 0 hoặc 1.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Số 3n+1 bằng 37. b. 253. Nên để k2 + m2 ≡ 2 (mod3) thì k2 ≡ 1 (mod3) m2 ≡ 1 (mod3) ⇒ m2 – k2  3 hay (2n+1) – (n+1)  3 ⇒ n  3 (2) Mà (8. d ∈ N . d ≤ 9 ⇒ Ta có A = abcd = k2 B = abcd + 1111 = m2 Trang 8 . 73. 181. Hãy tìm các số A và B. m ∈ N và 32 < k < m < 100 a.

d nguyên và 1 ≤ a ≤ 9 . Gọi số chính phương đó là abcd .Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 ⇒ m – k = 1111 ⇔ (m-k)(m+k) = 1111 (*) Nhận xét thấy tích (m-k)(m+k) > 0 nên m-k và m+k là 2 số nguyên dương.1.4. c.a0b = 11. 101) = 1 ⇒ k +10  101 Vì 32 ≤ k < 100 nên 42 ≤ k+10 < 110 ⇒ k+10 = 101 ⇒ k = 91 ⇒ abcd = 912 = 8281 2 2 Bài 3: Tìm số chính phương có 4 chữ số biết rằng 2 chữ số đầu giống nhau. 32 ≤ k < 100 Suy ra 101cd = k2 – 100 = (k-10)(k+10) ⇒ k +10  101 hoặc k-10  101 Mà (k-10. Vì abcd vừa là số chính phương vừa là một lập phương nên đặt abcd = x2 = y3 Với x. Và m-k < m+k < 200 nên (*) có thể viết (m-k)(m+k) = 11. 0 ≤ b ≤ 9 Ta có n2 = aabb = 11.d ≤ 9 abcd chính phương ⇒ d ∈ { 0. 0 ≤ b.5.9} d nguyên tố ⇒ d = 5 Trang 9 .(100a+b) = 11. y ∈ N Vì y3 = x2 nên y cũng là một số chính phương . 9 ta thấy chỉ có a = 7 thỏa mãn ⇒ b = 4 Số cần tìm là 7744 Bài 4: Tìm một số có 4 chữ số vừa là số chính phương vừa là một lập phương. 1 ≤ a ≤ 9.101 Do đó m – k == 11 ⇔ m = 56 ⇔ A = 2025 m + k = 101 n = 45 B = 3136 Bài 2: Tìm 1 số chính phương gồm 4 chữ số biết rằng số gồm 2 chữ số đầu lớn hơn số gồm 2 chữ số sau 1 đơn vị. căn bậc hai của số đó có tổng các chữ số là một số chính phương. 2. b ∈ N. Đặt abcd = k2 ta có ab – cd = 1 và k ∈ N.6. Ta có 1000 ≤ abcd ≤ 9999 ⇒ 10 ≤ y ≤ 21 và y chính phương ⇒ y = 16 ⇒ abcd = 4096 Bài 5: Tìm một số chính phương gồm 4 chữ số sao cho chữ số cuối là số nguyên tố. ….c. Gọi số chính phương phải tìm là aabb = n2 với a. 2 chữ số cuối giống nhau.(99a+a+b) (1) Nhận xét thấy aabb  11 ⇒ a + b  11 Mà 1 ≤ a ≤ 9 . b. Gọi số phải tìm là abcd với a. 0 ≤ b ≤ 9 nên 1 ≤ a+b ≤ 18 ⇒ a+b = 11 Thay a+b = 11 vào (1) được n2 = 112(9a+1) do đó 9a+1 là số chính phương . Bằng phép thử với a = 1.

112 .b) 2 2 Để ab . 1 ≤ a. Nếu thêm 3 vào mỗi chữ số đó ta cũng được một số chính phương.b phải là số chính phương do đó a-b = 1 hoặc a .b = 4 kết hợp với a+b = 11 ⇒ a = 7. b = 5. 0 ≤ b ≤ 9 2 Theo giả thiết ta có : ab = ( a + b )3 ⇔ (10a+b)2 = ( a + b )3 ⇒ ab là một lập phương và a+b là một số chính phương Đặt ab = t3 ( t ∈N ) .Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Đặt abcd = k < 10000 ⇒ 32 ≤ k < 100 k là một số có hai chữ số mà k2 có tận cùng bằng 5 ⇒ k tận cùng bằng 5 Tổng các chữ số của k là một số chính phương ⇒ k = 45 ⇒ abcd = 2025 Vậy số phải tìm là 2025 Bài 6: Tìm số tự nhiên có hai chữ số biết rằng hiệu các bình phương của số đó và viết số bởi hai chữ số của số đó nhưng theo thứ tự ngược lại là một số chính phương Gọi số tự nhiên có hai chữ số phải tìm là ab ( a.b2  11 Hay ( a-b )(a+b )  11 Vì 0 < a . ab = 65 Khi đó 652 – 562 = 1089 = 332 • Nếu a . 2 ≤ a+b ≤ 18 nên a+b  11 ⇒ a + b = 11 2 2 Khi đó ab .ba = ( 10a + b ) 2 – ( 10b + a )2 = 99 ( a2 – b2 )  11 ⇒ a2 .b ∈ N.ba là số chính phương thì a .ba = 32 .5 ( loại ) Vậy số phải tìm là 65 Bài 7: Cho một số chính phương có 4 chữ số. Tìm số chính phương ban đầu ( Kết quả: 1156 ) Bài 8: Tìm số có 2 chữ số mà bình phương của số ấy bằng lập phương của tổng các chữ số của nó.b ≤ 9 ) Số viết theo thứ tự ngược lại ba 2 2 Ta có ab . Gọi số phải tìm là ab với a.b ≤ 8 .b ∈N và 1 ≤ a ≤ 9 . (a .b = 4 • Nếu a-b = 1 kết hợp với a+b = 11 ⇒ a = 6. a + b = l 2 ( l ∈N ) Vì 10 ≤ ab ≤ 99 ⇒ ab = 27 hoặc ab = 64 • Nếu ab = 27 ⇒ a + b = 9 là số chính phương • Nếu ab = 64 ⇒ a + b = 10 không là số chính phương ⇒ loại Vậy số cần tìm là ab = 27 2 Trang 10 .

a với a lẻ và 1 ≤ a ≤ 9 ⇒ 12n( n + 1 ) = 11(101a – 1 ) ⇒ 101a – 1  3 ⇒ 2a – 1  3 Vì 1 ≤ a ≤ 9 nên 1 ≤ 2a-1 ≤ 17 và 2a-1 lẻ nên 2a – 1 ∈{ 3. Hết ………………………….…………………. ab (a + b ) = a3 + b3 ⇔ 10a + b = a2 – ab + b2 = ( a + b )2 – 3ab ⇔ 3a( 3 + b ) = ( a + b ) ( a + b – 1 ) a + b và a + b – 1 nguyên tố cùng nhau do đó a + b = 3a hoặc a + b – 1 = 3a a +b–1=3+b a+b=3+b ⇒ a=4.. Gọi 3 số lẻ liên tiếp đó là 2n-1. 8 } Vì a lẻ ⇒ a = 5 ⇒ n = 21 3 số càn tìm là 41. 45 Bài 10: Tìm số có 2 chữ số sao cho tích của số đó với tổng các chữ số của nó bằng tổng lập phương các chữ số của số đó.b=7 Vậy ab = 48 hoặc ab = 37. 2n+3 ( n ∈N) Ta có A= ( 2n-1 )2 + ( 2n+1)2 + ( 2n+3 )2 = 12n2 + 12n + 11 Theo đề bài ta đặt 12n2 + 12n + 11 = aaaa = 1111. …. Trang 11 .b=8 hoặc a=3. 9. 15 } ⇒ a ∈{ 2. 5. 2n+1. 43.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Bài 9: Tìm 3 số lẻ liên tiếp mà tổng bình phương là một số có 4 chữ số giống nhau.

C¸ch nhËn biÕt mét sè nguyªn tè: a) Chia sè ®ã lÇn lît cho c¸c sè nguyªn tè ®· biÕt tõ nhá ®Õn lín. β.. . TÝnh chÊt: * NÕu sè nguyªn tè p chia hÕt cho sè nguyªn tè q th× p = q.. γ ≥ 1 1... Sè nguyªn tè cïng nhau: * Hai sè nguyªn tè cïng nhau lµ hai sè cã ¦CLN b»ng 1.. 2. γ ∈ N vµ α. * Hîp sè lµ sè tù nhiªn lín h¬n 1. chØ cã hai íc lµ 1 vµ chÝnh nã. .. a − 1 b− 1 c−1 6.NÕu chia cho ®Õn lóc sè th¬ng nhá h¬n sè chia mµ c¸c phÐp chia vÉn cßn sè d th× ssã ®ã lµ sè nguyªn tè. cã nhiÒu h¬n hai íc. . . 2.bβ .D¹ng ph©n tÝch ra thõa sè nguyªn tè cña mçi sè nguyªn tè lµ chÝnh sè ®ã. . A = aα ..cγ Ví i a.. γ ≥ 1 5. 3.Mäi hîp sè ®Òu ph©n tÝch ®îc ra thõa sè nguyªn tè. Ph©n tÝch mét sè ra thõa sè nguyªn tè: * Ph©n tÝch mét sè tù nhiªn lín h¬n 1 ra thõa sè nguyªn tè lµ viÕt sè ®ã díi d¹ng mét tÝch c¸c thõa sè nguyªn tè. β. Trang 12 .. α. DÞnh nghÜa: * Sè nguyªn tè lµ sè tù nhiªn lín h¬n 1. β..(γ +1).. . * NÕu tÝch abc chia hÕt cho sè nguyªn tè p th× Ýt nhÊt mét thõa sè cña tÝch abc chia hÕt cho sè nguyªn tè p.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Sè nguyªn tè I.cγ Ví i a. . b) Mét sè cã 2 íc sè lín h¬n 1 th× sè ®ã kh«ng ph¶i lµ sè nguyªn tè. c lµ nh÷ng sè nguyªn tè... γ ∈ N vµ α.. β...bβ . .. KiÕn thøc cÇn nhí: 1. c lµ nh÷ng sè nguyªn tè. Tæng c¸c ­ í c sè cña A lµ: aα +1 − 1 bβ+1 − 1 cγ+1 − 1 . b.. Sè c¸c ­ í c sè cña A lµ: (α+1)(β+1).NÕu cã mét phÐp chia hÕt th× sè ®ã kh«ng ph¶i lµ sè nguyªn tè.. * NÕu a vµ b kh«ng chia hÕt cho sè nguyªn tè p th× tÝch ab kh«ng chia hÕt cho sè nguyªn tè p . 4.. Sè c¸c íc sè vµ tæng c¸c íc sè cña mét sè: Gi¶ sö A = aα . α.. .... b.

a) =1. II. Mµ sè nguyªn tè ch½n duy nhÊt lµ 2. nªn trong 2 sè nguyªn tè ®ã tån t¹i 1 sè nguyªn tè ch½n. c) = 1. 3k + 1. C¸c sè a. b. HD: Trong 25 sè nguyªn tè nhá h¬n 100 cã chøa mét sè nguyªn tè ch½n duy nhÊt lµ 2.NÕu p ≥ 3 th× sè nguyªn tè p cã 1 trong 3 d¹ng: 3k. c ®«i mét nguyªn tè cïng nhau ⇔ ¦CLN(a. . VD4: T×m sè nguyªn tè p. VD3: Tæng cña 2 sè nguyªn tè cã thÓ b»ng 2003 hay kh«ng? V× sao? HD: V× tæng cña 2 sè nguyªn tè b»ng 2003. c nguyªn tè cïng nhau ⇔ ¦CLN(a. Do ®ã p + 2 lµ hîp sè. Do ®ã sè nguyªn tè cßn l¹i lµ 2001. Mµ sè nguyªn tè ch½n duy nhÊt lµ 2 vµ lµ sè nguyªn tè nhá nhÊt. b. 3k + 2 víi k ∈ N*. b. Tæng cña 25 sè nguyªn tè lµ sè ch½n hay sè lÎ. c) = ¦CLN(c. b) = ¦CLN(b. . Do 2001 chia hÕt cho 3 vµ 2001 > 3.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Hai sè a vµ b nguyªn tè cïng nhau ⇔ ¦CLN(a. VËy sè nguyªn tè nhá nhÊt trong 3 sè nguyªn tè ®ã lµ 2. C¸c vÝ dô: VD1: Ta biÕt r»ng cã 25 sè nguyªn tè nhá h¬n 100. Suy ra 2001 kh«ng ph¶i lµ sè nguyªn tè. Trang 13 . nªn trong 3 sè nguyªn tè ®ã tån t¹i Ýt nhÊt mét sè nguyªn tè ch½n. +) NÕu p = 3k +1 th× p + 2 = 3k + 3 = 3(k + 1) ⇒ p + 2 M3 vµ p + 2 > 3. sao cho p + 2 vµ p + 4 còng lµ c¸c sè nguyªn tè. HD: V× tæng cña 3 sè nguyªn tè b»ng 1012. +) NÕu p = 3k + 2 th× p + 4 = 3k + 6 = 3(k + 2) ⇒ p + 4 M3 vµ p + 4 > 3. VD2: Tæng cña 3 sè nguyªn tè b»ng 1012. Do ®ã p + 4 lµ hîp sè. HD: Gi¶ sö p lµ sè nguyªn tè. T×m sè nguyªn tè nhá nhÊt trong ba sè nguyªn tè ®ã.NÕu p = 2 th× p + 2 = 4 vµ p + 4 = 6 ®Òu kh«ng ph¶i lµ sè nguyªn tè. VËy víi p = 3 th× p + 2 vµ p + 4 còng lµ c¸c sè nguyªn tè. Do ®ã tæng cña 25 sè nguyªn tè lµ sè ch½n. cßn 24 sè nguyªn tè cßn l¹i lµ sè lÎ. C¸c sè a. +) NÕu p = 3k ⇒ p = 3 ⇒ p + 2 = 5 vµ p + 4 = 7 ®Òu lµ c¸c sè nguyªn tè. b) = 1.

Do b. 3k + 2 víi k ∈ N*. 2. ⇒ a =b +2 =d . nªn sè nguyªn tè p cã 1 trong 2 d¹ng: 3k + 1. e lµ c¸c sè nguyªn tè).NÕu p = 3k + 2 th× p + 4 = 3k + 6 = 3(k + 2) ⇒ p + 4 M3 vµ p + 4 > 3. 4k + 2. Chøng minh r»ng p + 8 lµ hîp sè. d lµ c¸c sè nguyªn tè ⇒ b. . VËy mäi sè nguyªn tè lín h¬n 2 ®Òu cã d¹ng 4k + 1 hoÆc 4k – 1. . c. e lµ c¸c sè nguyªn tè vµ d >e.NÕu n = 4k ⇒ n M4 ⇒ n lµ hîp sè. Do ®ã p + 4 lµ hîp sè ( Tr¸i víi ®Ò bµi p + 4 lµ sè nguyªn tè). 3. VD7: T×m ssã nguyªn tè. VËy ta cÇn t× m sè nguyªn tè b sao cho b +2 vµ b +4 còng lµ c¸c sè nguyªn tè.e (*). . d lµ sè lÎ ⇒ c. VD8: T×m tÊt c¶ c¸c sè nguyªn tè x. .e lµ sè lÎ . e lµ sè ch½ n. Tõ (*) ⇒ a >2 ⇒ a lµ sè nguyªn tè lÎ . HD: Mçi sè tù nhiªn n khi chia cho 4 cã thÓ cã 1 trong c¸c sè d: 0. Theo bµi ra: a =b +c =d . ⇒ c =e =2 (do c. y sao cho: x2 – 6y2 = 1. Do ®ã mäi sè tù nhiªn n ®Òu cã thÓ viÕt ®îc díi 1 trong 4 d¹ng: 4k. HD: V× p lµ sè nguyªn tè vµ p > 3.NÕu n = 4k + 2 ⇒ n M2 ⇒ n lµ hîp sè.2 ⇒ d =b +4. Do ®ã p + 8 lµ hîp sè. 4k + 1. VËy sè nguyªn tè p cã d¹ng: p = 3k + 1 th× p + 8 lµ hîp sè.NÕu p = 3k + 1 th× p + 8 = 3k + 9 = 3(k + 3) ⇒ p + 8 M3 vµ p + 8 > 3. 1. HD: Trang 14 . VD6: Chøng minh r»ng mäi sè nguyªn tè lín h¬n 2 ®Òu cã d¹ng 4n + 1 hoÆc 4n – 1. Hay mäi sè nguyªn tè lín h¬n 2 ®Òu cã d¹ng 4n + 1 hoÆc 4n – 1 víi n ∈ N*. ⇒ b +c vµ d . d. 4k + 3 víi k ∈ N*. b.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 VD5: Cho p vµ p + 4 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). biÕt r»ng sè ®ã b»ng tæng cña hai sè nguyªn tè vµ b»ng hiÖu cña hai sè nguyªn tè. HD: Gi¶ sö a.

Bµi 2: T×m sè nguyªn tè p sao cho c¸c sè sau còng lµ sè nguyªn tè: a) p + 2. p + 12. Bµi 3: a) Cho p vµ p + 4 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). p + 8. p + 12. f) p + 18. h) p + 8 vµ p + 10. d) p + 14 vµ p + 20. p + 12. p + 14. HD: V× p lµ sè nguyªn tè vµ p > 3. p + 24. ⇒ x . p + 6.NÕu p = 3k + 2 th× p + 1 = 3k + 3 = 3(k + 1) (1). p + 8. e) p + 6. Trang 15 . p + 6. p + 32. 3k + 2 víi k ∈ N*. . nªn sè nguyªn tè p cã 1 trong 2 d¹ng: 3k + 1. p + 8. p + 10. p + 6. e) p + 2vµ p + 8. . II. p+16. p + 14. d) p + 2. c) p + 10 vµ p + 14. p + 12. Do ®ã p + 2 lµ hîp sè ( Tr¸i víi ®Ò bµi p + 2 lµ sè nguyªn tè). Bµi tËp vËn dông: Bµi 1: T×m sè nguyªn tè p sao cho c¸c sè sau còng lµ sè nguyªn tè: a) p + 2 vµ p + 10. b) p + 10 vµ p + 20. p + 8. Chøng minh r»ng p + 1 M6. p + 12. b) p + 2. p + 18. Chøng minh r»ng: p + 8 lµ hîp sè.1 vµ x +1 cã cï ng tÝnh ch½ n lÎ . Do p lµ sè nguyªn tè vµ p > 3 ⇒ p lÎ ⇒ k lÎ ⇒ k + 1 ch½n ⇒ k + 1 M2 (2) Tõ (1) vµ (2) ⇒ p + 1 M6. g) p + 4.NÕu p = 3k + 1 th× p + 2 = 3k + 3 = 3(k + 1) ⇒ p + 2 M3 vµ p + 2 > 3.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Ta cã: x − 6y = 1⇒ x − 1 = 6y2 ⇒ (x − 1)(x + 1) = 6y2 2 2 2 Do 6y2 M2 ⇒ (x − 1)(x + 1)M2 Mµ x . p + 24. p + 14. p + 26. c) p + 6.1 vµ x +1 lµ hai sè ch½ n liªn tiÕp ⇒ (x − 1)(x + 1)M 8 ⇒ 6y2 M 8 ⇒ 3y2 M4 ⇒ y2 M2 ⇒ yM2 ⇒ y = 2 ⇒ x = 5 VD9: Cho p vµ p + 2 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3).1 +x +1 =2x ⇒ x . g) p + 4 vµ p + 10. f) p + 2 vµ p + 14. p + 14.

Chøng minh r»ng: 8p + 1 lµ hîp sè. Chøng minh r»ng: 2p + 1 lµ hîp sè. b. Chøng minh r»ng: 8p .1 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). ch÷ sè hµng ngh×n b»ng ch÷ sè hµng ®¬n vÞ. Chøng minh r»ng: p + 4 lµ hîp sè.c < a. Trang 16 . Chøng minh r»ng mét sè tù nhiªn lín h¬n 3 n»m gi÷a hai sè nguyªn tè sinh ®«i th× chia hÕt cho 6. i) Cho p vµ 8p2 . b) Mét sè nguyªn tè chia cho 30 cã sè d r. g) Cho p vµ 8p + 1 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). biÕt r»ng nÕu viÕt sè ®ã theo thø tù ngîc l¹i th× ta ®îc mét sè lµ lËp ph¬ng cña mét sè tù nhiªn. Bµi 4: Chøng minh r»ng: a) NÕu p vµ q lµ hai sè nguyªn tè lín h¬n 3 th× p2 – q2 M24. e) Cho p vµ 4p + 1 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). f) Cho p vµ 5p + 1 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). q. Bµi 9: T×m sè tù nhiªn cã 4 ch÷ sè. Chøng minh r»ng: 8p2 + 1 lµ hîp sè. T×m sè d r biÕt r»ng r kh«ng lµ sè nguyªn tè. trong ®ã sè sau lín h¬n sè tríc lµ d ®¬n vÞ. Bµi 5: a) Mét sè nguyªn tè chia cho 42 cã sè d r lµ hîp sè. Chøng minh r»ng: 5p + 1 lµ hîp sè. a + k. j) Cho p vµ 8p2 + 1 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). d) Cho p vµ p + 8 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). a + 2k (a. Chøng minh r»ng: 4p + 1 lµ hîp sè. ch÷ sè hµng tr¨m b»ng ch÷ sè hµng chôc vµ sè ®ã viÕt ®îc díi d¹ng tÝch cña 3 sè nguyªn tè liªn tiÕp. Bµi 11: T×m 3 sè nguyªn tè liªn tiÕp p.b. Bµi 8: T×m sè nguyªn tè cã ba ch÷ sè.a. Bµi 10: T×m 3 sè nguyªn tè lÎ liªn tiÕp ®Òu lµ c¸c sè nguyªn tè.1 lµ hîp sè. T×m sè d r. b) NÕu a.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 b) Cho p vµ 2p + 1 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3).c + c. Chøng minh r»ng: 10p + 1 lµ hîp sè.b + b. r sao cho p2 + q2 + r2 còng lµ sè nguyªn tè. Chøng minh r»ng: 8p2 . c sao cho a. h) Cho p vµ 8p .1 lµ hîp sè. Bµi 6: Hai sè nguyªn tè gäi lµ sinh ®«i nÕu chóng lµ hai sè nguyªn tè lÎ liªn tiÕp. Bµi 12: T×m tÊt c¶ c¸c bé ba sè nguyªn tè a. Chøng minh r»ng d chia hÕt cho 6. k ∈ N*) lµ c¸c sè nguyªn tè lín h¬n 3 th× k M6. c) Cho p vµ 10p + 1 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3). Bµi 7: Cho 3 sè nguyªn tè lín h¬n 3.1 lµ c¸c sè nguyªn tè (p > 3).

Bµi 20: Chøng minh r»ng: NÕu a2 – b2 lµ mét sè nguyªn tè th× a2 – b2 = a + b.4. q. z tho¶ m·n xy + 1 = z..Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Bµi 13: T×m 3 sè nguyªn tè p. Bµi 14: T×m c¸c sè nguyªn tè x. f) x2 = 8y + 1.pn. Bµi 22: Chøng minh r»ng tæng b×nh ph¬ng cña 3 sè nguyªn tè lín h¬n 3 kh«ng thÓ lµ mét sè nguyªn tè. §Æt A = p1. y sao cho: a) x2 – 12y2 = 1. Bµi 23: Cho sè tù nhiªn n ≥ 2.. d) 7x2 – 3y2 = 1. q.(p – 3)(p – 2) .4. b) 3x2 + 1 = 19y2. Bµi 25: Chøng minh r»ng: NÕu p lµ sè nguyªn tè th× 2.. r sao cho pq + qp = r. Gäi p1. Bµi 21: Chøng minh r»ng mäi sè nguyªn tè lín h¬n 3 ®Òu cã d¹ng 6n + 1 hoÆc 6n – 1. A + (n + 1). p2..p2 . ac lµ c¸c sè nguyªn tè vµ b2 = cd + b − c. Bµi 18: T×m 3 sè nguyªn tè sao cho tÝch cña chóng gÊp 5 lÇn tæng cña chóng. Trang 17 . b. y. r = ca + b (a. A + 3..(p – 2)(p – 1) + 1 Mp. Chøng minh r»ng 3 sè p. Kh«ng chøa mét sè nguyªn tè nµo. c ∈ N*) lµ c¸c sè nguyªn tè. pn lµ nh÷ng sè nguyªn tè sao cho pn ≤ n + 1.. e) 13x2 – y2 = 3... Bµi 24: Chøng minh r»ng: NÕu p lµ sè nguyªn tè th× 2. r cã Ýt nhÊt hai sè b»ng nhau.. . Bµi 17: T×m tÊt c¶ c¸c sè nguyªn tè x.3. Bài 16: Cho c¸c sè p = bc + a.. Bµi 19: Chøng minh r»ng ®iÒu kiÖn cÇn vµ ®ñ ®Ó p vµ 8p2 + 1 lµ c¸c sè nguyªn tè lµ p = 3.3.. .1 Mp. Bµi 15: T×m sè nguyªn tè abcd sao cho ab. c) 5x2 – 11y2 = 1.. q = ab + c. Chøng minh r»ng trong d·y sè c¸c sè tù nhiªn liªn tiÕp: A + 2.

Tính chất 2: Một số tự nhiên bất kì. e) Tích của một số tự nhiên có chữ số tận cùng là 5 với bất kì số tự nhiên lẻ nào cũng cho ta số có chữ số tận cùng là 5. 5. ta tìm số dư của phép chia 99 cho 4: 99 − 1 = (9 − 1)(98 + 97 + … + 9 + 1) chia hết cho 4 ⇒ 99 = 4k + 1 (k ∈ N) ⇒ 799 = 74k + 1 = 74k. Bài 1: Tìm chữ số tận cùng của các số: a) 799 b) 67 1414 5 c) 4 14 Giải: a) Trước hết. 1. 9 khi nâng lên lũy thừa bậc lẻ thì chữ số tận cùng vẫn không thay đổi. c) Ta có 567 − 1 M4 ⇒ 567 = 4k + 1 (k ∈ N) ⇒ 4567 = 44k + 1 = 44k. số có chữ số tận cùng là 8 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ có chữ số tận cùng là 2. 4. Tìm một chữ số tận cùng Tính chất 1: a) Các số có chữ số tận cùng là 0. c) Các số có chữ số tận cùng là 3.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Chuyªn ®Ò t×m ch÷ sè tËn cïng I. b) Số có chữ số tận cùng là 2 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ có chữ số tận cùng là 8 . 6.4 ⇒ 44k có chữ số tận cùng là 6 nên 4567 có chữ số tận cùng là 4. 1. 9 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n (n thuộc N) thì chữ số tận cùng là 1. Tính chất 3: a) Số có chữ số tận cùng là 3 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ có chữ số tận cùng là 7 . d) Các số có chữ số tận cùng là 2. khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 1 (n thuộc N) thì chữ số tận cùng vẫn không thay đổi. 6 khi nâng lên lũy thừa bậc bất kì thì chữ số tận cùng vẫn không thay đổi. Bài 2: Tìm chữ số tận cùng của các số: a) 71993 b) 21000 c) 31993 d) 4161 e) 234 g) 999 h) 1981945 i) 321930 Bài 3: Chứng minh rằng: a) 8102 − 2102 M10 b) 175 + 244 − 1321 M10 c) 4343 − 1717 M10 Bài 4: Tìm các số tự nhiên n để n10 + 1 Μ10 Trang 18 . c) Các số có chữ số tận cùng là 0. 9. b) Các số có chữ số tận cùng là 4. 8 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n (n thuộc N) thì chữ số tận cùng là 6. khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ không thay đổi chữ số tận cùng. số có chữ số tận cùng là 7 khi nâng lên lũy thừa bậc 4n + 3 sẽ có chữ số tận cùng là 3.7 Do 74k có chữ số tận cùng là 1 ⇒ 799 có chữ số tận cùng là 7. b) Dễ thấy 1414 = 4k (k ∈ N) ⇒ 141414 = 144k có chữ số tận cùng là 6. 7. 4. 5.

Bài 2: Tìm chữ số tận cùng của tổng S = 21 + 35 + 49 + … + 20048009. Theo tính chất 3 thì 23 có chữ số tận cùng là 8 . Chứng minh rằng: p8n +3. 1 . ta đặt vấn đề là liệu n2 + n + 1 có chia hết cho 5 không? Ta có n2 + n = n(n + 1). Vậy: không tồn tại số tự nhiên n sao cho n2 + n + 1 chia hết cho 19952000. Giải: Trước hết ta có nhận xét: Mọi lũy thừa trong T đều có số mũ khi chia cho 4 thì dư 3 (các lũy thừa đều có dạng n4(n − 2) + 3. n ∈ {2. bằng chữ số tận cùng của tổng: (2 + 3 + … + 9) + 199.. … Như vậy.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Bài 5: Có tồn tại hay không số tự nhiên n để n2 + n + 2 chia hết cho 5? Bài 6: Tìm chữ số tận cùng của C = 1. Giải: 19952000 tận cùng bởi chữ số 5 nên chia hết cho 5. mọi lũy thừa trong S và các cơ số tương ứng đều có chữ số tận cùng giống nhau.(1 + 2 + … + 9) + 1 + 2 + 3 + 4 = 200(1 + 2 + … + 9) + 9 = 9009.p4n − 4 chia hết cho 5.7…. 3. 9” Bài 6: Cho p là số nguyên tố lớn hơn 5. 7 ⇒ n2 + n + 1 không chia hết cho 5. 2004}). 6 ⇒ n2 + n + 1 chỉ có thể tận cùng là 1. 6 . Vậy: chữ số tận cùng của tổng T là 9. ….5. Theo tính chất 2. tổng T có chữ số tận cùng bằng chữ số tận cùng của tổng: (8 + 7 + 4 + 5 + 6 + 3 + 2 + 9) + 199. 7 . 37 có chữ số tận cùng là 7 . 3 . 4 . là tích của hai số tự nhiên liên tiếp nên chữ số tận cùng của n2 + n chỉ có thể là 0.(1 + 8 + 7 + 4 + 5 + 6 + 3 + 2 + 9) + 1 + 8 + 7 + 4 = 200(1 + 8 + 7 + 4 + 5 + 6 + 3 + 2 + 9) + 8 + 7 + 4 = 9019. 3.3. n thuộc {2. 2. Vậy chữ số tận cùng của tổng S là 9. 2004}). Giải: Trước hết ta có nhận xét: Mọi lũy thừa trong S đều có số mũ khi chia cho 4 thì dư 1 (các lũy thừa đều có dạng n4(n − 2) + 1. 5 . Bài 7: Tìm số dư của các phép chia: a) 21 + 35 + 49 + … + 20038005 cho 5 b) 23 + 37 + 411 + … + 20038007 cho 5 Bài 8: Tìm chữ số tận cùng của X. 411 có chữ số tận cùng là 4 .99 Chữ số tận cùng của một tổng các lũy thừa được xác định bằng cách tính tổng các chữ số tận cùng của từng lũy thừa trong tổng. …. Bài 3: Tìm chữ số tận cùng của tổng T = 23 + 37 + 411 + … + 20048011. Vì vậy. ta có thể giải được Bài sau: Bài 5: Chứng minh rằng các tổng sau không thể là số chính phương: a) M = 19k + 5k + 1995k + 1996k (với k chẵn) b) N = 20042004k + 2003 Sử dụng tính chất “một số nguyên tố lớn hơn 5 chỉ có thể tận cùng bởi các chữ số 1 . Sử dụng tính chất “Một số chính phương chỉ có thể tận cùng bởi các chữ số 0 . Y: X = 22 + 36 + 410 + … + 20048010 Y = 28 + 312 + 416 + … + 20048016 Bài 9: Chứng minh rằng chữ số tận cùng của hai tổng sau giống nhau: Trang 19 . Bài 4: Tồn tại hay không số tự nhiên n sao cho n2 + n + 1 chia hết cho 19952000. 9”. 3.

Vậy hai chữ số tận cùng của am cũng chính là hai chữ số tận cùng của aq. ta đề xuất phương pháp tìm hai chữ số tận cùng của số tự nhiên x = m a như sau: Trường hợp 1: Nếu a chẵn thì x = am M2m. y. Mặt khác. Trường hợp 2: Nếu a lẻ . trong đó k. 25) = 1 nên aq(apn − 1) M100. 0 ≤ v < n) ta có: x = a m = av(aun − 1) + av Vì an − 1M100 ⇒ aun − 1M100. Ta có 74 = 2401 => 74 − 1 M100. Bài 11: Tìm hai chữ số tận cùng của các số: a) a2003 b) 799 Giải: a) Do 22003 là số chẵn. b) Do 799 là số lẻ. ta tìm hai chữ số tận cùng của av. Tiếp theo. q ∈ N). Vậy hai chữ số tận cùng của am cũng chính là hai chữ số tận cùng của av. Bài 12: Tìm số dư của phép chia 3517 cho 25. 1 5 9 Trang 20 . Ta có 310 = 95 = 59049 ⇒ 310 + 1 M50 ⇒ 320 − 1 = (310 + 1) (310 − 1) M100. Do số này lẻ nên theo trường hợp 2. ta tìm số tự nhiên n nhỏ nhất sao cho 2n − 1 M25. do (4. Tiếp theo. Mặt khác: 22003 = 23(22000 − 1) + 23 = 23((220)100 − 1) + 23 = 100k + 8 (k ∈ N). Viết m = pn + q (p . Nếu n càng nhỏ thì q và v càng nhỏ nên sẽ dễ dàng tìm hai chữ số tận cùng của aq và av. Ta có 210 = 1024 ⇒ 210 + 1 = 1025 M25 ⇒ 220 − 1 = (210 + 1)(210 − 1) M25 ⇒ 23(220 − 1) M 100. trong đó q là số nhỏ nhất để aq M4 ta có: x = am = aq(apn − 1) + aq. Tìm hai chữ số tận cùng Nhận xét: Nếu x ∈ N và x = 100k + y. Vậy hai chữ số tận cùng của 22003 là 08. Rõ ràng số y càng nhỏ thì việc tìm các chữ số tận cùng của y càng đơn giản hơn. y ∈ N thì hai chữ số tận cùng của x cũng chính là hai chữ số tận cùng của y.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 U = 2 + 3 + 4 + … + 20058013 V = 23 + 37 + 411 + … + 20058015 Bài 10: Chứng minh rằng không tồn tại các số tự nhiên x. Như vậy. ta tìm hai chữ số tận cùng của aq. chìa khóa để giải được Bài là chúng ta phải tìm được số tự nhiên n. ta phải tìm số tự nhiên n nhỏ nhất sao cho 3n − 1 M100. theo trường hợp 2. II. ta tìm số tự nhiên n bé nhất sao cho 7n − 1 M100. z thỏa mãn: 19x + 5y + 1980z = 1975430 + 2004. gọi n là số tự nhiên sao cho an − 1 M100. để đơn giản việc tìm hai chữ số tận cùng của số tự nhiên x thì thay vào đó ta đi tìm hai chữ số tận cùng của số tự nhiên y (nhỏ hơn). Mặt khác: 99 − 1 M4 => 99 = 4k + 1 (k ∈ N) Vậy 799 = 74k + 1 = 7(74k − 1) + 7 = 100q + 7 (q  N) tận cùng bởi hai chữ số 07. Từ nhận xét trên. theo trường hợp 1. Gọi n là số tự nhiên sao cho an − 1 M25. Hiển nhiên là y ≤ x. Giải: Trước hết ta tìm hai chữ số tận cùng của 3517. Vì an − 1 M25 ⇒ apn − 1 M25. v ∈ N. Trong cả hai trường hợp trên. Viết m = un + v (u .

Ta viết 7n + 2 = 74k + r + 2 = 7r(74k − 1) + 7r + 2. Tính chất 5: Số tự nhiên A không phải là số chính phương nếu: + A có chữ số tận cùng là 2. + 20042. 5) = 1 thì a20 − 1 M25. + n2 = n(n + 1)(2n + 1)/6 ⇒12 + 22 + . 2.. Vậy hai chữ số tận cùng của tổng S1 là 30.. Vậy số dư của phép chia 3517 cho 25 là 18. Vì thế hai chữ số tận cùng của tổng S1 cũng chính là hai chữ số tận cùng của tổng 2 2 1 + 2 + 32 + . 2. nếu a chia hết cho 5 thì a2 chia hết cho 25... + 20042 = 2005 × 4009 × 334 = 2684707030.. ta tìm số dư của phép chia số đó cho 25. tận cùng là 00. 45... + n) 2 =   2  ⇒ 13 + 23 + . 7. Vậy hai chữ số tận cùng của tổng S2 là 00. 51. Bài 14: Cho n ∈ N và n − 1 không chia hết cho 4. b) Hoàn toàn tương tự như câu a. Các thí dụ trên cho thấy rằng.. Vậy với mọi a ∈ N ta có a2(a100 − 1) M100. + 20042. Do đó S1 = 12002 + 22(22000 − 1) + . 3. S2 = 12003 + 23(22000 − 1) + .Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Mặt khác: 5 − 1 M4 ⇒ 5(516 − 1) M20 ⇒ 517 = 5(516 − 1) + 5 = 20k + 5 ⇒ 3517 = 320k + 5 = 35(320k − 1) + 35 = 35(320k − 1) + 243... Ta có 74 − 1 = 2400 M 100. + A có hai chữ số tận cùng là lẻ. + 20043. + n 3 = (1 + 2 + ... 8 . tận cùng là 30.. Trước tiên.. Áp dụng công thức: 16 2  n(n + 1)  13 + 23 + 33 + . + 20043 = (2005 × 1002)2 = 4036121180100.. CMR: 7n + 2 không thể là số chính phương.. 5) = 1 ta có a × 100 − 1 M25.. có hai chữ số tận cùng là 43. nếu a lẻ thì a100 − 1 chia hết cho 4 . + A có chữ số hàng đơn vị khác 6 mà chữ số hàng chục là lẻ . nếu a = 2 hoặc a = 3 thì n = 20 . dựa vào giả thiết chia hết cho 4 để chọn giá trị đúng. Bài 13: Tìm hai chữ số tận cùng của các tổng: a) S1 = 12002 + 22002 + 32002 + . 3}). + 20042002 b) S2 = 12003 + 22003 + 32003 + . Trang 21 . + A có chữ số hàng đơn vị là 5 mà chữ số hàng chục khác 2 .. nếu a chẵn thì a2 chia hết cho 4 . từ tính chất 4 ta suy ra với mọi a ∈ N và (a. 3) nên chỉ có thể là 03. Mặt khác. + 20042003 Giải: a) Dễ thấy... Cuối cùng. áp dụng công thức: 12 + 22 + 32 + ... Một câu hỏi đặt ra là: Nếu a bất kì thì n nhỏ nhất là bao nhiêu ? Ta có tính chất sau đây: Tính chất 4: Nếu a MN và (a. + 2004 3(20042000 − 1) + 23 + 33 + 20043. Vậy hai chữ số tận cùng của 7n + 2 cũng chính là hai chữ số tận cùng của 7r + 2 (r = 0. Giải: Do n − 1 không chia hết cho 4 nên n = 4k + r (r ∈ {0. Trong trường hợp số đã cho chia hết cho 4 thì ta có thể tìm theo cách gián tiếp. nếu a = 7 thì n = 4.. + 20042(20042000 − 1) + 22 + 32 + .. từ đó suy ra các khả năng của hai chữ số tận cùng. + A có chữ số tận cùng là 6 mà chữ số hàng chục là chữ số chẵn . Vì thế. hai chữ số tận cùng của tổng S2 cũng chính là hai chữ số tận cùng của 13 + 23 + 33 + .

125) = 1. trong đó k . Tiếp theo. ta tìm ba chữ số tận cùng của aq. Tính chất sau được suy ra từ tính chất 4. Vậy a100 − 1 = (a20 − 1)( a80 + a60 + a40 + a20 + 1) M 125. Viết m = un + v (u . 125) = 1 nên ta đề xuất phương pháp tìm ba chữ số tận cùng của số tự nhiên x = am như sau: Trường hợp 1: Nếu a chẵn thì x = am chia hết cho 2m. Vậy ba chữ số tận cùng của am cũng chính là ba chữ số tận cùng của aq. Bài 12: Tìm ba chữ số tận cùng của 3399. Vậy ba chữ số tận cùng của 3399. III. Viết m = pn + q (p .9 = 9100p + 99 = 999(9100p − 1) + 999 = 1000q + 999 (p.. từ (1) và (2) suy ra: 123100 − 1 M1000 ⇒ 123101 = 123(123100 − 1) + 123 = 1000k + 123 (k ∈ N). Tìm ba chữ số tận cùng Nhận xét: Tương tự như trường hợp tìm hai chữ số tận cùng. Vậy 123101 có ba chữ số tận cùng là 123.. do (9. Nếu x = 1000k + y. 125) = 1.. Lại vì 9100 − 1 chia hết cho 1000 ⇒ ba chữ số tận cùng của 9100 là 001 mà 999 = 9100: 9 ⇒ ba chữ Trang 22 . 5) = 1 => 9100 − 1 chi hết cho 125 (1). ta có 9100 − 1 chia hết cho 8 (2). q ∈ N).98 cũng chính là ba chữ số tận cùng của 999. Vậy ba chữ số tận cùng của am cũng chính là ba chữ số tận cùng của av.. Gọi n là số tự nhiên sao cho an − 1 chia hết cho 125. q ∈ N). Tiếp theo.98. Mặt khác. a40.. Do 1000 = 8 x 125 mà (8. do (123. Tương tự bài 11. 125) = 1 nên aq(apn − 1) chia hết cho 1000. từ (1) và (2) suy ra: 9 100 − 1 chia hết cho 1000 ⇒ 3399. Trường hợp 2: Nếu a lẻ . a80 khi chia cho 25 có cùng số dư là 1 ⇒ a20 + a40 + a60 + a80 + 1 M5.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Theo tính chất 5 thì rõ ràng 7n + 2 không thể là số chính phương khi n không chia hết cho 4. Vì an − 1 chia hết cho 1000 => aun − 1 chia hết cho 1000. v ∈ N. Mặt khác: 123100 − 1 = (12325 − 1)(12325 + 1)(12350 + 1) ⇒ 123100 − 1 M8 (2). việc tìm ba chữ số tận cùng của số tự nhiên x chính là việc tìm số dư của phép chia x cho 1000. Bài 15: Tìm ba chữ số tận cùng của 123101.98 = 9199. Tính chất 6: Nếu a ∈ N và (a. Vì (8. a60. Vì (8. y ∈ N thì ba chữ số tận cùng của x cũng chính là ba chữ số tận cùng của y (y ≤ x). ta tìm ba chữ số tận cùng của av. Vì an − 1 chia hết cho 125 => apn − 1 chia hết cho 125.. Giải: Theo tính chất 6.. 0 ≤ v < n) ta có: x = am = av(aun − 1) + av. gọi n là số tự nhiên sao cho an − 1 chia hết cho 1000. do (8. trong đó q là số nhỏ nhất để aq chia hết cho 8 ta có: x = am = aq(apn − 1) + aq. 5) = 1 thì a100 − 1 chia hết cho 125. Giải: Theo tính chất 6.. Chứng minh: Do a20 − 1 M25 nên a20. 5) = 1 ⇒ 123100 − 1 M125 (1).

Bài 19: Tìm hai chữ số tận cùng của: a) 3999 b) 111213 Bài 20: Tìm hai chữ số tận cùng của: S = 23 + 223 + .. + 240023 Bài 21: Tìm ba chữ số tận cùng của: S = 12004 + 22004 + .Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 số tận cùng của 9 là 889 (dễ kiểm tra chữ số tận cùng của 999 là 9... Bài 24: Tìm ba chữ số tận cùng của số: 199319941995 . 720002003 có chữ số tận cùng giống nhau. từ đó suy ra các khả năng của ba chữ số tận cùng. Chứng minh rằng ba chữ số tận cùng của a101 cũng bằng ba chữ số tận cùng của a. Hãy tìm ba chữ số tận cùng của A200. 10) = 1.2000 Bài 25: Tìm sáu chữ số tận cùng của 521. 5) = 1 (tính chất 6) ⇒ 2004100 chia cho 125 dư 1 ⇒ 2004200 = (2004100)2 chia cho 125 dư 1 ⇒ 2004200 chỉ có thể tận cùng là 126... 251. Bài tập vận dụng: Bài 17: Chứng minh 1n + 2n + 3n + 4n chia hết cho 5 khi và chỉ khi n không chia hết cho 4. Do 2004200 M8 nên chỉ có thể tận cùng là 376. 376.. + 20032004 Bài 22: Cho (a.. 751. cuối cùng kiểm tra điều kiện chia hết cho 8 để chọn giá trị đúng... 99 Trang 23 . Bài 16: Tìm ba chữ số tận cùng của 2004200.001 để xác định ??9 = 889 ). Giải: do (2004. Bài 23: Cho A là một số chẵn không chia hết cho 10. Nếu số đã cho chia hết cho 8 thì ta cũng có thể tìm ba chữ số tận cùng một cách gián tiếp theo các bước: Tìm dư của phép chia số đó cho 125. sau đó dựa vào phép nhân ???9 × 9 = . 501.. Bài 18: Chứng minh 920002003. 876. Vậy ba chữ số tận cùng của 3399.98 là 889. 626.

..3 ta thÊy kÕt qu¶ ®óng gi¶ sö víi n= k ( k ≥ 1) ta cã Sk = k 2 (2) ta cÇn ph¶i chøng minh Sk + 1 = ( k +1 ) 2 ( 3) ThËt vËy céng 2 vÕ cña ( 2) víi 2k +1 ta cã 1+3+5 +..Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 D·y sè cã qui luËt I > Ph¬ng ph¸p dù ®o¸n vµ quy n¹p : Trong mét sè trêng hîp khi gÆp bµi to¸n tÝnh tæng h÷u h¹n Sn = a1 + a2 + ... hoÆc bµi to¸n chøng minh khi ®· cho biÕt kÕt qu¶)... 1 + 2+3 + ... . + (2k – 1) + ( 2k +1) = k2 + (2k +1) v× k2 + ( 2k +1) = ( k +1) 2 nªn ta cã (3) tøc lµ Sk+1 = ( k +1) 2 theo nguyªn lý quy n¹p bµi to¸n ®îc chøng minh vËy Sn = 1+3=5 + . 1.... + ( 2n -1) = n2 T¬ng tù ta cã thÓ chøng minh c¸c kÕt qu¶ sau ®©y b»ng ph¬ng ph¸p quy n¹p to¸n häc . Ta dù ®o¸n Sn = n2 Víi n = 1.. + n = n(n + 1) 2 Trang 24 . Th× ta nªn sö dông ph¬ng ph¸p nµy vµ hÇu nh thÕ nµo còng chøng minh ®îc .. . VÝ dô 1 : TÝnh tæng Sn =1+3+5 +... + (2n -1 ) Thö trùc tiÕp ta thÊy : S1 = 1 S2 = 1 + 3 =22 S3 = 1+ 3+ 5 = 9 = 32 .. an (1) B»ng c¸ch nµo ®ã ta biÕt ®îc kÕt qu¶ (dù ®o¸n .2..

.100 99 100 . gi¶ sö : a1 = b1 . qua hiÖu hai sè h¹ng liªn tiÕp cña 1 d·y sè kh¸c ...100 1 1 1 = − 10..... + n =    2  3 3 2 3 4...3.. an = bn – bn+ 1 khi ®ã ta cã ngay : Sn = ( b1 – b2 ) + ( b2 – b3 ) + ...11 11...Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 2.. i = 1. ...n .... + − = − = 10 11 11 12 99 100 10 100 100 • D¹ng tæng qu¸t 1 1 1 Sn = 1.. + n(n + 1) ( n > 1 ) = 1- 1 n = n +1 n +1 VÝ dô 3 : tÝnh tæng Trang 25 1 1 1 = − 99.. 15 + 25 + . + 10...b2 a2 = b2 . ...2..12 11 12 ......... 12 + 2 2 + .2 + 2. + n 2 = n(n + 1)(2n + 1) 6  n(n + 1)  3.11 10 11 .n2 (n + 1) 12 2 ( 2n2 + 2n – 1 ) II > Ph¬ng ph¸p khö liªn tiÕp : Gi¶ sö ta cÇn tÝnh tæng (1) mµ ta cã thÓ biÓu diÔn ai .13 99..b3 . 1 +2 + .12 12. Do ®ã : S= 1 1 1 1 1 1 1 1 9 − + − + . + ( bn – bn + 1 ) = b 1 – bn + 1 VÝ dô 2 : tÝnh tæng : S= Ta cã : 1 1 1 1 + + + .. chÝnh x¸c h¬n .. + n5 = 1 ...3 + . 1 1 1 = − 11.......

3) 2 + ...1! = ( n+ 1) ! ...1! +3! – 2 ! + 4! .. 2 ..2 ( n + 1)(n + 2)  4(n + 1)(n + 2) VÝ dô 4 : tÝnh tæng Sn = 1! +2......3 ...n ) Ta cã : 1! = 2! -1! 2..4 n( n + 1) (n + 1)(n + 2)   1 1 1 n(n + 3)   = − 2  1..3 ! + . n 1 1 1  1 1  ) +  2 − 2  + ....5 + .. + ( n+1) ! – n! = ( n+1) ! .2.n! ( n! = 1. + n(n + 1)(n + 2) Ta cã Sn = Sn = Sn =  1 1 1  1 1 1  1 1 1  − − −  +   + ..3 3.3....3! +.....3 2.... + − 2  1. + n ...2.... . +  2  1.. 3. + [ 2 n(n + 1)] 2i + 1 1 1 = 2 − .2 2...2) 2 + (2. +  2 − 2 2 (n + 1) 2  2 3  n 1 n( n + 2) = 1..3 3.3 + 2..4.1 VÝ dô 5 : tÝnh tæng 3 2n + 1 5 Sn = (1..4  2  n(n + 1) (n + 1)(n + 2)   1 1 1 1 1 1 1   − + − + ..3! = 4! -3! .. ..2 2.4 + 3..... n... .2! = 3 ! -2! 3....Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 1 1 1 1 Sn = 1.2 ! + 3..(n + 1) 2 = (n + 1) 2 III > Ph¬ng ph¸p gi¶i ph¬ng tr×nh víi Èn lµ tæng cÇn tÝnh: Trang 26 . Ta cã : [ 2 i (i + 1) 2 i (i + 1)] Do ®ã Sn = ( 1- i = 1 ...3  2  2.n! = (n + 1) –n! VËy Sn = 2! .

...Sn = p + 2p = 2p –p +3p 2 2 + 3p3 + .. + p n-1 +p n –p n )  Sn = 1+p ( Sn –pn )  Sn = 1 +p..... pn ) + ( n+1) pn+1 = ( 1+ 2p+ 3p2+4p3+ . + pn ( p ≠ 1) Ta viÕt l¹i Sn díi d¹ng sau : Sn = 1+p ( 1+p+p2 +. + 299 + 2 100 ........ + ( n+1 ) pn .. +(n+1) pn ) – ( p +p + p + .2100 ) => S= 1+2 ( S -2 100 ) ( 5) Tõ (5) suy ra S = 1+ 2S -2101  S = 2101-1 VÝ dô 7 : tÝnh tæng 2 Sn = 1+ p + p + p3 + ....Sn –p n+1  Sn ( p -1 ) = pn+1 -1 P n +1 − 1  Sn = p −1 VÝ dô 8 : TÝnh tæng Sn = 1+ 2p +3p 2 + .. + ( n+1) pn ) – ( 1 + p+ p2 + ...pn + (n+1)pn –pn + ( n+1) pn+1 = ( 2p + 3p2 +4p3 + ......... + pn-1 ) Sn = 1 + p ( 1+p +p2 +.... + 299 ) S = 1+2 ( 1 +2+22+ . ( p ≠ 1) Ta cã : p. + ( n+ 1) p n +1 –p2 + 4p3–p3 + ..... + (n+1) pn ...... + p n) + ( n +1 ) pn+1 Trang 27 ...... + 2100 ( 4) ta viÕt l¹i S nh sau : S = 1+2 (1+2+22 +.........Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 VÝ dô 6 : TÝnh tæng S = 1+2+22 +...

4 + ..ai = a∑ ai VÝ dô 9 : TÝnh tæng : Sn= 1....5+3..3 + 3..8+.Sn=Sn- n +1 P −1 + (n + 1) P n +1 ( theo VD 7 ) P −1 L¹i cã (p-1)Sn = (n+1)pn+1 - p n +1 − 1 P −1 (n + 1) P n +1 p n +1 − 1 −  Sn = p −1 ( P − 1) 2 IV > Ph¬ng ph¸p tÝnh qua c¸c tæng ®· biÕt • C¸c kÝ hiÖu : n ∑a i =1 i = a1 + a 2 + a3 + .. ∑ a. + a n • C¸c tÝnh chÊt : 1.2 + 2.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 p...........+n(3n-1) ta cã : Sn = n n i =1 i =1 ∑ i(3i − 1) = ∑ (3i 2 − i) n n i =1 i = =1 2 = 3∑ i − ∑ i Trang 28 ... + n( n+1) n n n n i =1 i =1 i =1 i =1 2 2 Ta cã : Sn = ∑ i(i + 1) = ∑ (i + i ) = ∑ i + ∑ i V× : n ∑ i = 1 + 2 + 3 + .2+2... + n = i =1 n( n + 1) 2 n(n + 1)( 2n + 1) i = ∑ 6 i =1 n (Theo I ) 2 n(n + 1) n(n + 1)(2n + 1) n(n + 1)(n + 2) + = 2 6 3 cho nªn : Sn = VÝ dô 10 : TÝnh tæng : Sn =1.. n ∑ (a i =1 i n n i =1 i =1 + bi ) = ∑ ai + ∑ bi n n i =1 i =1 2.

.........( sè sè h¹ng ) :2 VÝ dô 12 : TÝnh tæng A = 19 +20 +21 +...+ 2005 +2009 Trang 29 . + 132 Sè sè h¹ng cña A lµ : ( 132 – 19 ) : 1 +1 = 114 ( sè h¹ng )m A = 114 ( 132 +19 ) : 2 = 8607 VÝ dô 13 : TÝnh tæng B = 1 +5 +9 +... + (2n +1 )3] -8 (13 +23 +33 +43 +. ta dïng c«ng thøc: Tæng = ( sè ®Çu – sè cuèi ) . TÝnh tæng Sn = 13+ +23 +53 +....Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 Theo (I) ta cã : Sn = 3n(n + 1)(2n + 1) n(n + 1) − = n 2 (n + 1) 6 2 VÝ dô 11 . + (2n +1 )3 ta cã : Sn = [( 13 +2 3 +33 +43 +..+(2n)3] = [13+23 +33 +43 + ..+ n3 ) Sn = (2n + 1) 2 (2n + 2) 2 8n 2 (n + 1) 2 − 4 4 =( n+1) 2(2n+1) 2 ( theo (I) – 3 ) – 2n2 (n+1)2 = (n +1 )2 (2n2 +4n +1) V/ VËn dông trùc tiÕp c«ng thøc tÝnh tæng c¸c sè h¹ng cña d·y sè c¸ch ®Òu ( Häc sinh líp 6 ) • C¬ së lý thuyÕt : + ®Ó ®Õm sè h¹ng cña 1 d·y sè mµ 2 sè h¹ng liªn tiÕp cña d·y c¸ch nhau cïng 1 sè ®¬n vÞ ..... ta dïng c«ng thøc: Sè sè h¹ng = ( sè cuèi – sè ®Çu 0 : ( kho¶ng c¸ch ) + 1 + §Ó tÝnh tæng c¸c sè h¹ng cña mét d·y sè mµ 2 sè h¹ng liªn tiÕp c¸ch nhau cïng 1 sè ®¬n vÞ ...+(2n+1)3 ] –[23+43 +63 +...

3..3 = 3k(k+1) C¸ch 2 : Ta cã k ( k +1) = k(k+1).3 = S= −1...0 (n + 2)n(n + 1) ( n + 1)n(n + 2) + = 3 3 3 VÝ dô 15 : Chøng minh r»ng : k (k+1) (k+2) (k+3) – (k-1) k(k+1) (k+2) =4k (k+1) (k+2) tõ ®ã tÝnh tæng S = 1..3 + 2.3 = k (k + 1)(k + 2)(k + 3) (k − 1)k (k + 1)(k + 2) − 4 4 1...2.2.4...2 = 1...4 +3.... = (k + 2) − (k − 1) 3 k (k + 1)(k + 2) k (k + 1)(k − 1) − * 3 3  3k ( k-1) = k (k+1)(k+2) – (k-1) k(k+1) => 1.. + n(n+1) (n+2) Chøng minh : VT = k( k+1) (k+2) [ (k + 3) − (k − 1)] = k( k+1) ( k +2 ) .4 Rót ra : k(k+1) (k+2) = ¸p dông : 1.2 ..3.503 :2 = 505515 VI / V©n dông 1 sè c«ng thøc chøng minh ®îc vµo lµm to¸n VÝ dô 14 : Chøng minh r»ng : k ( k+1) (k+20 -9k-1)k(k+1) = 3k ( k +1 ) Tõ ®ã tÝnh tæng S = 1.5 +.3 − 3 3 .2...4 +..4 1......... + n (n + 1) Chøng minh : c¸ch 1 : VT = k(k+1)(k+2) –(k-1) k(k+1) = k( k+1) [ (k + 2) − (k − 1)] = k (k+1) .1.2...3 + 3..3 − 4 4 Trang 30 ..2.1......2+2....3 0...2 − 3 3 2.2. n(n + 1)(n + 2) (n − 1)n(n + 1) n(n + 1) = − 3 3 2.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 sè sè h¹ng cña B lµ ( 2009 – 1 ) : 4 + 1 = 503 B = ( 2009 +1 ) .3 .4 0....

a.100 1 1 1 11.........+ 26.. A = 5 5 5 5 + + + ...4 + .7 7.2.16 16. + 1.2 2......2. + 11.. + 2005 0 3 3 3 3 1 1 1 9.9 50 ch÷ sè 9 13....26 61..Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 2... + 5 99 + 5100 c. C = 7 + 10 + 13 + .99.5 + 3. + 1... Sn = 2 2 2 + + . D = 49 +64 + 81+ ..4 + 2.... + 5. S = 5 + 52 + 53 + ....3. S = 1. + n(n + 1)(n + 2)(n + 3) 12....7 +...2..... n(n+1) (n+2) = Céng vÕ víi vÕ ta ®îc S = n(n + 1)(n + 2)(n + 3) (n − 1)n(n + 1)(n + 2) − 4 4 n (n + 1)(n + 2)(n + 3) 4 * Bµi tËp ®Ò nghÞ : TÝnh c¸c tæng sau 1.... Sn = 1.3..3 ...3. S = 1 1 1 1 + + + . + 202 2....3 3....5 + ..61 7....4 99...3.3 2.. Sn = 1. M = 1 1 1 1 + 1 + 2 + ...........3..3...2....3... S = 4 4 4 + + .66 8. Cho: S1 = 1+2 S3 = 6+7+8+9 Trang 31 n = 1......2 + 2 6 3 b. . ... + n( n +3 ) . M = 9 + 99 + 999 +..4 + 2 ..21 21.. + n(n + 1)(n + 2) 10..5 1..... A = 1+2 +22 +23 +.4 − 2..2.4.3....4..... 5.... + 76 3..4 = 4 4 ....100 6..........9 59.. B = 2+ 6 +10 + 14 + .. + 2..4 98.... + 169 4. + 99...6 + 4...

1 + 3 + 6 + 10 + . + 220 lµ luü thõa cña 2 b.... 7.. B =2 + 22 + 2 3 + .... + 2 60  3 . (x+1) + (x+2) + (x+3) +.. a.. 41 d.. C = 3 + 33 +35 + . 15 c..+ x = 820 1 1 1 2 1989 c.Chuyên Đề Bồi Dưỡng HSG Toán 6 S2 = 3+4+5 S4 = 10 +11 +12 +13 + 14 TÝnh S100 =? Trong qu¸ tr×nh båi dìng häc sinh giái ...... t«i ®· kÕt hîp c¸c d¹ng to¸n cã liªn quan ®Õn d¹ng tÝnh tæng ®Ó rÌn luyÖn cho c¸c em . + x( x + 1) = 1 1991 Hay c¸c bµi to¸n chøng minh sù chia hÕt liªn quan 15.. A = 4+ 22 +23 +24 +.+ 31991  13 ...... D = 119 + 118 +117 +. ch¼ng h¹n d¹ng to¸n t×m x : 14... + ( x+100 ) = 5070 b.+ 11 +1  5 Trang 32 ...... Chøng minh : a..... 1 + 2 + 3 + 4 +.......

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful