Giáo án dạy thêm vật lý 11.

Gv: Lê Công Quyền
Ngày soạn:17/1/11
CHỦ ĐỀ 1:XÁC ĐỊNH LỰC TỪ.CẢM ỨNG TỪ
A: Tóm tắt lý thuyết
I. TÖØ TRÖÔØNG
1. Töông taùc töø
Töông taùc giöõa nam chaâm vôùi nam chaâm, giöõa doøng ñieän vôùi nam chaâm vaø giöõa
doøng ñieän vôùi doøng ñieän ñeàu goïi laø töông taùc töø. Löïc töông taùc trong caùc tröôøng
hôïp ñoù goïi laø löïc töø.
2. Töø tröôøng
- Khaùi nieäm töø tröôøng: Xung quanh thanh nam chaâm hay xung quanh doøng ñieän coù
töø tröôøng.
Toång quaùt: Xung quanh ñieän tích chuyeån ñoäng coù töø tröôøng.
- Tính chaát cô baûn cuûa töø tröôøng: Gaây ra löïc töø taùc duïng leân moät nam chaâm
hay moät doøng ñieän ñaët trong noù.
- Caûm öùng töø: Ñeå ñaëc tröng cho töø tröôøng veà maët gaây ra löïc töø, ngöôøi ta ñöa
vaøo moät ñaïi löôïng vectô goïi laø caûm öùng töø vaø kí hieäu laø
B

.
Phöông cuûa nam chaâm thöû naèm caân baèng taïi moät ñieåm trong töø tröôøng laø
phöông cuûa vectô caûm öùng töø
B

cuûa töø tröôøng taïi ñieåm ñoù. Ta quy öôùc laáy chieàu
töø cöïc Nam sang cöïc Baéc cuûa nam chaâm thöû laø chieàu cuûa
B

.
3. Ñöôøng söùc töø
Ñöôøng söùc töø laø ñöôøng ñöôïc veõ sao cho höôùng cuûa tieáp tuyeán taïi baát kì ñieåm
naøo treân ñöôøng cuõng truøng vôùi höôùng cuûa vectô caûm öùng töø taïi ñieåm ñoù.
4. Caùc tính chaát cuûa ñöôøng söùc töø:
- Taïi moãi ñieåm trong töø tröôøng, coù theå veõ ñöôïc moät ñöôøng söùc töø ñi qua vaø chæ
moät maø thoâi.
- Caùc ñöôøng söùc töø laø nhöõng ñöôøng cong kín. Trong tröôøng hôïp nam chaâm, ôû ngoaøi
nam chaâm caùc ñöôøng söùc töø ñi ra töø cöïc Baéc, ñi vaøo ôû cöïc Nam cuûa nam chaâm.
- Caùc ñöôøng söùc töø khoâng caét nhau.
- Nôi naøo caûm öùng töø lôùn hôn thì caùc ñöôøng söùc
töø ôû ñoù veõ mau hôn (daøy hôn), nôi naøo caûm öùng
töø nhoû hôn thì caùc ñöôøng söùc töø ôû ñoù veõ thöa hôn.
5. Töø tröôøng ñe à u
Moät töø tröôøng maø caûm öùng töø taïi moïi ñieåm ñeàu baèng nhau goïi laø töø tröôøng
ñeàu.
II. PH ÖÔ NG , CHIEÀU VAØ ÑOÄ LÔ Ù N CUÛA LÖÏC TÖØ TA Ù C DUÏNG LEÂN DAÂY DAÃN
MANG DOØNG Ñ IEÄN
1. Phöông : Löïc töø taùc duïng leân ñoaïn doøng ñieän coù phöông vuoâng goùc vôùi maët
phaúng chöùa ñoaïn doøng ñieän vaø caûm öùng taïi ñieåm khaûo saùt .
2. Chieàu löïc töø : Quy taéc baøn tay traùi
Quy taéc baøn tay traùi : Ñaët baøn tay traùi duoãi thaúng ñeå caùc ñöôøng caûm öùng töø
xuyeân vaøo loøng baøn tay vaø chieàu töø coå tay ñeán ngoùn tay truøng vôùi chieàu doøng
ñieän. Khi ñoù ngoùn tay caùi choaõi ra 90
o
seõ chæ chieàu cuûa löïc töø taùc duïng leân ñoaïn
daây daãn.
3. Ñoä lôùn (Ñònh luaät Am-pe). Löïc töø taùc duïng leân ñoaïn doøng ñieän cöôøng ñoä I, coù
chieàu daøi l hôïp vôùi töø tröôøng ñeàu
B
moät goùc
α
F = BIl sin
α

B Ñoä lôùn cuûa caûm öùng töø . Trong heä SI, ñôn vò cuûa caûm öùng töø laø tesla, kí
hieäu laø T.
III. NGUYEÂN LY Ù CHOÀNG CHA ÁT TÖØ TRÖÔØNG
Giaû söû ta coù heä n nam chaâm( hay doøng ñieän ). Taïi ñieåm M, Töø tröôøng chæ cuûa
nam chaâm thöù nhaát laø
1
B
, chæ cuûa nam chaâm thöù hai laø
2
B
, …, chæ cuûa nam
chaâm thöù n laø
n
B . Goïi
B
laø töø tröôøng cuûa heä taïi M thì:
n 2 1
B ... B B B + + + ·
1
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
B: Bài tập
Bài 1: Một đoạn dây dẫn dài 5 (cm) đặt trong từ trường đều và vuông góc với vectơ cảm ứng từ. Dòng điện
chạy qua dây có cường độ 0,75 (A). Lực từ tác dụng lên đoạn dây đó là 3.10
-2
(N). Tính độ lớn Cảm ứng từ
của từ trường ĐS: B= 0,8 (T).
Bài 2: Một đoạn dây dẫn thẳng MN dài 6 (cm) có dòng điện I = 5 (A) đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ
B = 0,5 (T). Lực từ tác dụng lên đoạn dây có độ lớn F = 7,5.10
-2
(N). Tính góc
α
hợp bởi dây MN và đường
cảm ứng từ. ĐS: 30
0
Bài 3: Dòng điện I = 1 (A) chạy trong dây dẫn thẳng dài. Cảm ứng từ tại điểm M cách dây dẫn 10 (cm) có độ
lớn bằng bao nhiêu? ĐS: 2.10
-6
(T)
Bài 4: Tại tâm của một dòng điện tròn cường độ 5 (A) cảm ứng từ đo được là 31,4.10
-6
(T). Tính đường kính
của dòng điện đó. ĐS: 20 (cm)
Bài 5: Một dòng điện có cường độ I = 5 (A) chạy trong một dây dẫn thẳng, dài. Cảm ứng từ do dòng điện này
gây ra tại điểm M có độ lớn B = 4.10
-5
(T). Điểm M cách dây một khoảng bao nhiêu?
ĐS: 2,5 (cm)
Bài 6: Một dòng điện thẳng, dài có cường độ 20 (A), cảm ứng từ tại điểm M cách dòng điện 5 (cm) có độ lớn
bằng bao nhiêu? ĐS: 8.10
-5
(T)
Bài 7: Một dậy dẫn thẳng dài mang dòng điện 20A, đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 5.10
-3
T. Đặt
vuông góc với vectơ cảm ứng từ và chịu lực từ là 10
-3
N. Chiều dài đoạn dây dẫn là bao nhiêu?
ĐS: 1cm
Bài 8: Một đoạn dây dẫn dài l = 0,2m đặt trong từ trường đều sao cho dây dẫn hợp với vectơ cảm ứng từ

B

một góc α = 30
0
. Biết dòng điện chạy qua dây là 10A, cảm ứng từ B= 2.10-4T. Lực từ tác dụng lên đoạn dây
dẫn là bao nhiêu? ĐS: 2.10
-4
N
Bài 9: Một ống dây dài 50 (cm), cường độ dòng điện chạy qua mỗi vòng dây là 2 (A). cảm ứng từ bên trong
ống dây có độ lớn B = 25.10
-4
(T). Tính số vòng dây của ống dây. ĐS: 497
Bài 10: Một sợi dây đồng có đường kính 0,8 (mm), lớp sơn cách điện bên ngoài rất mỏng. Dùng sợi dây này
để quấn một ống dây có dài l = 40 (cm). Số vòng dây trên mỗi mét chiều dài của ống dây là bao nhiêu?
ĐS: 1250
Bài 11: Một sợi dây đồng có đường kính 0,8 (mm), điện trở R = 1,1 (Ω), lớp sơn cách điện bên ngoài rất
mỏng. Dùng sợi dây này để quấn một ống dây dài l = 40 (cm). Cho dòng điện chạy qua ống dây thì cảm ứng
từ bên trong ống dây có độ lớn B = 6,28.10
-3
(T). Hiệu điện thế ở hai đầu ống dây là bao nhiêu?
ĐS: 4,4 (V)
Bài 12:Ba dòng điện thẳng dài đặt song song với nhau,cách đều nhau đi qua
ba đỉnh của một tam giác đều cạnh a=4cm theo phương vuông góc với mặt
phẳng hình vẽ.cho các dòng điện chạy qua có cùng mộtchiều với các cường độ
dòng điện I
1
=10A,I
2
=I
3
=20A.Tìm lực tổng hợp F tác dụng lên mỗi mét
dây dẫn có dòng điện I
1
? ĐS: 10
-3
N

13:Ba dòng điện thẳng dài đặt song song với nhau đi qua ba đỉnh của một tam giác theo phương vuông góc
với mặt phẳng như hình vẽ.Cho các dòng điện chạy qua có chiều như hình vẽ với các cường độ dòng điện
I
1
=10A,I
2
= 20A I
3
=30A,.Tìm lực tổng hợp F tác dụng lên mỗi mét dây dẫn có dòng điện I
1
.Biết I
1
cách I
2
và I
3
lần lượt là r
1
=8Cm,r
2
=6cm và hai dòng I
2
và I
3
cách nhau 10 cm?
ĐS:1.12.10
-3
N
2


e
I
1
I
2
I
3

I
1
e
I
3
I
2

Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Bài 14: Một vòng dây tròn bán kính 5cm, xung quanh là không khí. Dòng điện trong dây có cường độ là I, gây
ra từ trường tại tâm vòng tròn có B = 2,5.10
-6
T. Tính cường độ dòng điện chạy trong vòng dây ?
ĐS : 0,2A
Bài 15: Một vòng dây tròn đặt trong chân không có bán kính R = 10cm mang dòng điện I = 50A
a . Độ lớn của vectơ cảm ứng từ tại tâm vòng dây là bao nhiêu?
b . Nếu cho dòng điện nói trên qua vòng dây có bán kính R’ = R/4 thì tại tâm vòng dây , độ lớn của
cảm ứng từ B là bao nhiêu ?
ĐS : a. B = 3,14 . 10
- 4
T b. B = 1,256 . 10
-3
T
Bài 16: Một khung dây tròn bán kính 30cm gồm 10vòng dây. Cường độ dòng điện qua khung là 0,3A. Tính
cảm ứng từ tại tâm của khung dây ?
ĐS : 6,28.10
-6
T
Bài 17: Một khung dây tròn đường kính 10 cm gồm 12 vòng dây. Tính cảm ứng từ tại tâm của khung dây nếu
cường độ dòng điện qua mỗi vòng dây là 0,5A.?
ĐS : 7,5398.10
-5
T
Ngày soạn:23/1/11.
CHỦ ĐỀ 2:XÁC ĐỊNH CẢM ỨNG TỪ TỔNG HỢP
A: Tóm tắt lý thuyết
III. NGUYEÂN LY Ù CHOÀNG CHA ÁT TÖØ TRÖÔØNG
Giaû söû ta coù heä n nam chaâm( hay doøng ñieän ). Taïi ñieåm M, Töø tröôøng chæ cuûa
nam chaâm thöù nhaát laø
1
B
, chæ cuûa nam chaâm thöù hai laø
2
B
, …, chæ cuûa nam
chaâm thöù n laø
n
B . Goïi
B
laø töø tröôøng cuûa heä taïi M thì:
n 2 1
B ... B B B + + + ·
TÖØ TRÖÔØNG CUÛA DOØNG ÑIEÄN CHAÏY TRONG DAÂY DAÃN COÙ HIØNH DAÏNG
ÑAËC BIEÄT
1. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn thaúng daøi
Vectô caûm öùng töø
B

taïi moät ñieåm ñöôïc xaùc ñònh:
- Ñieåm ñaët taïi ñieåm ñang xeùt.
- Phöông tieáp tuyeán vôùi ñöôøng söùc töø taïi ñieåm ñang xeùt
- Chieàu ñöôïc xaùc ñònh theo quy taéc naém tay phaûi
- Ñoä lôùn B = 2.10
-7

r
I

2. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn uoán thaønh voøng troøn
Vectô caûm öùng töø taïi taâm voøng daây ñöôïc xaùc ñònh:
- Phöông vuoâng goùc vôùi maët phaúng voøng daây
- Chieàu laø chieàu cuûa ñöôøng söùc töø: Khum baøn tay phaûi theo voøng day cuûa khung
daây sao cho chieàu töø coå tay ñeán caùc ngoùn tay truøng vôùi chieàu cuûa doøng ñieän
trong khung , ngoùn tay caùi choaûy ra chæ
chieàu ñöông söùc töø xuyeân qua maët phaúng
doøng ñieän
- Ñoä lôùn
R
NI
10 2 B
7 −
π ·
R: Baùn kính cuûa khung daây daãn
I: Cöôøng ñoä doøng ñieän
N: Soá voøng daây
3. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong oáng daây daãn
Töø tröôøng trong oáng daây laø töø tröôøng ñeàu.
Vectô caûm öùng töø
B

ñöôïc xaùc ñònh
- Phöông song song vôùi truïc oáng daây
3
B

Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
- Chieàu laø chieàu cuûa ñöôøng söùc töø
- Ñoä lôùn
nI 10 . 4 B
7 −
π ·
n: Soá voøng daây treân 1m
B: Bài tập.
Bài 1: Hai dây dẫn thẳng, dài song song cách nhau 32 (cm) trong không khí, dòng điện chạy trên dây 1 là I
1
=
5 (A), dòng điện chạy trên dây 2 là I
2
= 1 (A) ngược chiều với I
1
. Điểm M nằm trong mặt phẳng của hai dây và
cách đều hai dây. Tính cảm ứng từ tại M. ĐS: 7,5.10
-6
(T)
Bài 2: Hai dây dẫn thẳng, dài song song cách nhau cách nhau 40 (cm). Trong hai dây có hai dòng điện cùng
cường độ I
1
= I
2
= 100 (A), cùng chiều chạy qua. Cảm ứng từ do hệ hai dòng điện gây ra tại điểm M nằm trong
mặt phẳng hai dây, cách dòng I
1
10 (cm), cách dòng I
2
30 (cm) có độ lớn là bao nhiêu?
ĐS: 1,33.10
-5
(T)
Bài 3: Một dây dẫn rất dài căng thẳng, ở giữa dây được uốn thành vòng tròn bán kính
R = 6 (cm), tại chỗ chéo nhau dây dẫn được cách điện. Dòng điện chạy trên dây có cường độ
4 (A). Tính cảm ứng từ tại tâm vòng tròn ĐS: 5,5.10
-5
(T)
Bài 4: Hai dây dẫn thẳng, dài song song cách nhau 32 (cm) trong không khí, dòng điện chạy
trên dây 1 là I
1
= 5 (A), dòng điện chạy trên dây 2 là I
2
= 1 (A) ngược chiều với I
1
. Điểm M
nằm trong mặt phẳng của 2 dòng điện ngoài khoảng hai dòng điện và cách dòng điện I
1
8(cm). Tính cảm ứng từ tại M. ĐS: 1,2.10
-5
(T)
Bài 5: Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn d1 ; d2 đặt song song trong không khí cách nhau khoảng 5 cm, có dòng
điện ngược chiều I
1
= 2A ; I
2
= 6A đi qua. Tính cảm ứng từ tại M cách d
1
4cm và cách d
2
3cm.
ĐS : B = 4,12.10
– 5
T.
Bài 6: Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn d
1
; d
2
đặt song song trong không khí cách nhau khoảng 8 cm, có dòng
điện ngược chiều I
1
= 10A ; I
2
= 10A đi qua. Tính cảm ứng từ tại:
a. O cách mỗi dây 4cm.
b. M cách mỗi dây 8cm. ĐS : a. B= 10
– 4
T b. B=2,5.10
– 5
T
Bài 7: Cho hai dây dẫn thẳng dài vô hạn, đặt trong không khí, đặt trong không khí, cách nhau một khoảng d =
80cm. Dòng điện trong hai dây cùng chiều và cùng cường độ I
1
= I
2
= I = 1A. Tính cảm ứng từ tại các điểm
sau :
a. Điểm N cách dây thứ nhất 100cm, cách dây thứ hai 20cm.
b. Điểm M cách đều hai dây một khoảng là 80cm. ĐS : a. 1,2.10
-6
T ;b. 2,2.10
-7
T
Bài 8: Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn d
1
; d
2
đặt song song trong không khí cách nhau khoảng 10 cm, có dòng
điện cùng chiều I
1
= I
2
= I = 2,4A đi qua. Tính cảm ứng từ tại:
a. M cách d
1
và d
2
khoảng r = 5cm.
b. N cách d
1
20cm và cách d
2
10cm. ĐS : a. B
M
= 0 ; b. B
N
= 0,72.10
– 5
T ;
c. P cách d
1
8cm và cách d
2
6cm. c. B
P
= 10
– 5
T ; d. B
Q
= 0,48.10
– 5
T
d. Q cách d
1
10cm và cách d
2
10cm
.
Bài 9: Tính cảm ứng từ tại tâm của 2 vòng dây dẫn đồng tâm, có bán kính là R và 2R. Trong mỗi
vòng tròn có dòng điện I = 10A chạy qua. Biết R = 8cm. Xét các trường hợp sau :
a. Hai vòng tròn nằm trong cùng một mặt phẳng, hai dòng điện chạy cùng chiều.
b. Hai vòng tròn nằm trong cùng một mặt phẳng, hai dòng điện chạy ngược chiều.
c. Hai vòng tròn nằm trong hai mặt phẳng vuông góc nhau.
ĐS: a. 1,18.10
-4
T b. 3,92.10
-5
T c. 8,77.10
-4
T
Bài 10: Cho 4 dòng điện cùng cường độ I
1
= I
2
= I
3
= I
4
= I= 2A song song
nhau, cùng vuông góc mặt phẳng hình vẽ, đi qua 4 đỉnh của một hình vuông
cạnh a = 20cm và có chiều như hình vẽ. Hãy xác định vector cảm ứng
4
I
3
I
2
O
I
4
e
I
1
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
từ tại tâm của hình vuông. ĐS : 8. 10
-6
T
Bài 11: Cho hai dòng điện I
1
, I
2
có chiều như hình vẽ,
có cường độ :I
1
= I
2
= I = 2A ; các khoảng cách từ M đến hai dòng điện
là a = 2cm ; b = 1cm. Xác định vector cảm ứng từ tại M. ĐS : 4,22.10
-5
T
Bài 12 :Hai dòng điện thẳng song song,dòng thứ nhất có I
1
=5A,dòng thứ
hai có
I
2
=10A,dòng thứ ba hình tròn có bán kính
R=6,28cm mang dòng điện I
3
=10A.Hãy xác
định cảm ứng từ tại tâm O của dòng điện
tròn.Biết tâm O cách dòng thư nhất 10 cm
và cách dòng thứ hai là 20 cm ĐS: B=1,1.10
-4
T
Bài 13 :cho ba dòng điện thẳng song,vuông góc với mặt phẳng hình vẽ,đi
qua ba đỉnh A,B,C của một tam giác đều.Hãy xác định cảm ứng từ tại
tâm của tam giác trong hai trường hợp :
a. Cả ba dòng điệ đều hướng ra phía trước
b. I
1
hướng ra phía sau,I
2
,I
3
hướng ra phía trước mặt phẳng hình vẽ.
Cho biết các cạnh của tam giác bằng 10cm và I
1
=I
2
=I
3
=5A
ĐS:a. B
T
=0 , b.B=
5
2 3.10 T

Bài 14:Cho ba dòng điện thẳng song song,vuông góc với mặt phẳng hình vẽ
và đi qua ba đỉnh A,B,C của một hình vuông.Hãy xác định cảm ứng tại đỉnh
thứ tư D của hình vuông trong hai trường hợp:
a. Cả ba dòng điện đều hướng ra phía sau mặt phẳng hình vẽ
b. I
1
,I
3
hướng ra phía sau,còn I
2
hướng ra phía trước mặt phẳng hình vẽ.
Cho biết hình vuông có cạnh 10cm và I
1
=I
2
=I
3
=5A
ĐS:a. B=
5
3 2
.10
2
T

, b.B=
5
2
.10
2
T

Bài 15:Cho ba dòng điện thẳng song song,vuông góc với mặt
phẳng hình vẽ.Khoảng cách từ điểm M đến ba dòng điện
cho trên hình vẽ.Hãy xác định cảm ứng từ tại M trong hai trường hợp:
a. Cả ba dòng điện đều hướng ra phía trước mặt hình vẽ
b. I
1
hướng ra phía sau,I
2
và I
3
hướng ra phía trước mặt
phẳng hình vẽ.Cho I
1
=I
2
=I
3
=10A
ĐS: a. B=10
-4
T, c. B=
4
5.10 T

Ngày soạn:30/1/11
CHỦ ĐỀ 3:XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ CẢM ỨNG TỪ TỔNG HỢP BẰNG
KHÔNG
Bài toán 5: TÌM VỊ TRÍ ĐỂ VECTƠ CẢM ỨNG TỪ TỔNG HỢP BẰNG 0
1. Hai dòng điện thẳng cùng chiều I
1
 M  I
2
A B
5
M
I
2
I
1
a b
.O
I
2
I
1
I
3
A
B
C
D
I
2
I
3
I
1
I
1
I
2
M
2cm 2cm
2cm
B C
A
I
1
I
2
I
3
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
B
1
: Gọi M là điểm có cảm ứng từ tổng hợp bằng 0 : 0
2 1
· + · B B B
M
  

2 1
B B
 
↑↓ và B
1
= B
2

B
2
: Lập phương trình đại số để tìm vị trí điểm M
♣ Vì B
1
= B
2
→ 2.10
-2
.I
1
/r
1
= 2.10
-7
.I
2
/r
2

1
2
1
2
I
I
r
r
·
(1)
♣ Để
2 1
B B
 
↑↓ và I
1
cùng chiều I
2
thì M phải thuộc AB nên : r
1
+ r
2
= AB (2)
♣ Giải (1) và (2) tìm được r
1
và r
2

2. Hai dòng điện thẳng ngược chiều A B
I
1
  I
2
M
B
1
: Gọi M là điểm có cảm ứng từ tổng hợp bằng 0 : 0
2 1
· + · B B B
M
  

2 1
B B
 
↑↓ và B
1
= B
2

B
2
: Lập phương trình đại số để tìm vị trí điểm M
♣ Nếu I
1
> I
2
→ r
1
> r
2

• Vì I
1
= I
2
→ r
2
/r
1
= I
2
/I
1
(1)
• Để
2 1
B B
 
↑↓ , I
1
ngược chiều I
2
và I
1
> I
2
thì M nằm ngoài AB về phía I
2
, nên : r
1
– r
2
= AB (2)
• Gi ải (1) và (2) tìm được r
1
và r
2
A B
♣ Nếu I
2
> I
1
→ r
2
> r
1
M I
1
  I
2
• r
2
/r
1
= I
2
/I
1
(1)
• r
2
– r
1
= AB (2)
• Gi ải (1) và (2) tìm được r
1
và r
2

BÀI TẬP MẪU
Bài 5.1. Hãy cho biết :
1). Vị trí để cảm ứng từ tổng hợp tại M bằng 0 ? Biết :
a). Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí, mang dòng điện cùng chiều,
có cường độ I
1
= 4A , I
2
= 1A , đặt cách nhau 6 cm .
b). Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí, mang dòng điện ngược chiều,
có cường độ I
1
= 1A , I
2
= 4 A , đặt cách nhau 6 cm .
2). Tập hợp những điểm có cảm ứng từ bằng nhau ? Biết :
6
A B

I
D C
.



+
A B
D C
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
a). Hai dẫy dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí cách nhau một khoảng 12 cm
có các dòng điện I
1
= 1A , I
2
= 4A đi qua ngược chiều nhau .
► M là điểm có
2 1
B B
 
·
Do
¹
'
¹
·
↑↑
⇒ ·
2 1
2 1
2 1
B B
B B
B B
 
 

Do B
1
= B
2

4
1
2
1
2
· ·
I
I
r
r
Để
2 1
B B
 
↑↑ → M thuộc đoạn AB , nên : r
1
+ r
2
= AB
b). Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí cách nhau 12 cm có các dòng
điện I
1
= 1A , I
2
= 4A đi qua cùng chiều nhau .
► r
2
/r
1
= I
2
/I
1
và r
2
– r
1
= AB (Vì I
2
> I
1
)
Đ/S 1. a). 4,8 cm và 1,2 cm b). 2 cm và 8 cm
2). a). 2,4 cm và 9,6 cm b). 4 cm và 16 cm
Bài 5.2. Một vòng dây có bán kính R = 10 cm, mang dòng điện I
1
= 10A và một dây dẫn thẳng dài đặt
đồng phẳng . Dây dẫn thẳng mang dòng điện I
2
= 8 A . Xác định chiều của I
2
và khoảng cách d
từ tâm O của vòng dây đến dây dẫn thẳng để cảm ứng từ tổng hợp tại O bằng 0 ?
I
1
I
2
O d
► Để
O
B

= 0 → I
2
có chiều hướng sang trái
B
1
= B
2
→ 2 .10
-7
. ·
d
I
2
2 π.10
-7
.
R
I
1
→ d = 2,55 cm
Đ/S 2,55 cm
LUYỆN GIẢI TRẮC NGHIỆM
Câu 1. Chọn phát biểu sai ?
Độ lớn của từ trường do một dây dẫn gây ra tại một điểm M phụ thuộc vào :
A. hình dạng của sợi dây B. vị trí của điểm M
C. môi trường xung quanh D. chiều của dòng điện
Câu 2. Độ lớn cảm ứng từ tại tâm của một khung dây dẫn tròn :
7
A B

I
D C
.



+
A B
D C
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
A. tỉ lệ với bán kính B. tỉ lệ nghịch với số vòng dây
C. tỉ lệ nghịch với cường độ dòng điện D. phụ thuộc vào môi trường đặt dây .
Câu 3. Theo định luật Am – pe, nếu đoạn dây dẫn đặt song song vec tơ cảm ứng từ
B

thì lực từ tác dụng lên
đoạn dây sẽ :
A. bằng 0 B. có giá trị nhỏ nhất
C. có giá trị lớn nhất D. có giá trị tùy thuộc vào cường độ dòng điện trong dây dẫn đó .
Câu 4. Hai điểm M và N gần một dòng điện thẳng dài . Khoảng cách từ M đến dòng điện lớn gấp hai lần
khoảng cách từ N đến dòng điện . Độ lớn của cảm ứng từ tại M và N là B
M
và B
N
thì :
A. B
M
= 2B
N
B. B
M
= 4B
N
C. B
M
= 0,5B
N
D. B
M
= 0,25B
N

► B
N
= 2.10
-7
.I/r B
M
= 2.10
-7
.I/2r → B
N
= 2B
M

Ngày soạn:11/2/11
CHỦ ĐỀ 4:BÀI TẬP TỔNG HỢP VỀ LỰC TỪ,CẢM ỨNG TỪ VÀ CẢM
ỨNG TỪ TỔNG HỢP
1. Löïc töông taùc giöõa hai daây daãn song song mang doøng ñieän coù:
- Ñieåm ñaët taïi trung ñieåm cuûa ñoaïn daây ñang xeùt
- Phöông naèm trong maët phaúng hình veõ vaø vuoâng goùc vôùi daây daãn
- Chieàu höôùng vaøo nhau neáu 2 doøng ñieän cuøng chieàu, höôùng ra xa nhau neáu hai
doøng
ñieän ngöôïc chieàu.
- Ñoä lôùn F =
r
I I
10 . 2
2 1 7 −
l l :Chieàu daøi ñoaïn daây daãn, r Khoaûng caùch giöõa hai daây
daãn
2. Löïc Lorenxô coù:
- Ñieåm ñaët taïi ñieän tích chuyeån ñoäng
- Phöông vuoâng goùc vôùi maët phaúng chöùa vectô vaän toác cuûa haït mang ñieän vaø
vectô caûm
öùng töø taïi ñieåm ñang xeùt
- Chieàu tuaân theo quy taéc baøn tay traùi: Ñaët baøn tay traùi duoãi thaúng ñeå caùc ñöôøng
caûm öùng töø xuyeân vaøo loøng baøn tay vaø chieàu töø coå tay ñeán ngoùn tay truøng vôùi
chieàu doøng ñieän. Khi ñoù ngoùn tay caùi choaõi ra 90
o
seõ chæ chieàu cuûa löïc Lo-ren-xô
neáu haït mang ñieän döông vaø neáu haït mang ñieän aâm thì chieàu ngöôïc laïi
- Ñoä lôùn cuûa löïc Lorenxô α · vBSin q f α: Goùc taïo bôûi
B , v


KHUNG DAÂY MANG DOØNG ÑIEÄN ÑAËT TRONG TÖØ TRÖÔØNG ÑEÀU
A: Tóm tắt lý thuyết.
1. Tröôøng hôïp ñöôøng söùc töø naèm trong maët phaúng khung daây
Xeùt moät khung daây mang doøng ñieän ñaët trong töø tröôøng ñeàu
B

naèm trong maët
phaúng khung daây.
- Caïnh AB, DC song song vôùi ñöôøng söùc töø neân leân löïc töø taùc duøng leân
chuùng baèng khoâng
- Goïi
1
F

,
2
F

laø löïc töø taùc duïng leân caùc caïnh DA vaø BC.
8
A B

I
D C
.



+
1
F

2
F

3
F

4
F

A B
D C
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Theo coâng thöùc Ampe ta thaáy
1
F

,
2
F

coù
- ñieåm ñaët taïi trung ñieåm cuûa moãi caïnh
- phöông vuoâng goùc vôùi maët phaúng hình veõ
- chieàu nhö hình veõ(Ngöôïc chieàu nhau)
- Ñoä lôùn F
1
= F
2

Vaäy: Khung daây chòu taùc duïng cuûa moät ngaãu löïc. Ngaãu löïc naøy laøm cho khung
daây quay veà vò trí caân baèng beàn
2. Tröôøng hôïp ñöôøng söùc töø vuoâng goùc vôùi maët phaúng khung daây
Xeùt moät khung daây mang doøng ñieän ñaët trong töø tröôøng ñeàu
B

vuoâng goùc vôùi
maët phaúng khung daây.
- Goïi
1
F

,
2
F

,
3
F

,
4
F

laø löïc töø taùc duïng leân caùc caïnh AB, BC, CD, DA
Theo coâng thöùc Ampe ta thaáy
3 1
F F
 
− · ,
4 2
F F
 
− ·
Vaäy: Khung daây chòu taùc duïng cuûa caùc caëp löïc caân baèng. Caùc löïc naøy khung
laøm quay khung.
c. Momen ngaãu löïc töø taùc duïng leân khung daây mang doøng ñieän.
Xeùt moät khung daây mang doøng ñieän ñaët trong töø tröôøng ñeàu
B

naèm trong maët
phaúng khung daây
Toång quaùt
Vôùi θ ) n , B (


·
Bài 1: Dây dẫn thẳng dài có dòng điện I
1
= 15A đi qua đặt trong không khí.
a. Tính cảm ứng từ tại điểm cách dậy 15 cm.
b. Tính lực tác dụng lên 1m dây của dòng điện I
2
= 10A đặt song song, cách I
1
15cm và I
2
ngược chiều ĐS: a) B =2.10
– 5
T b)F = 2.10
– 4
N.
Bài 2 :Hai dòng điện cường độ I
1
= 3A; I
2
= 2A chạy cùng chiều trong hai dây dẫn song song và cách
nhau 50cm.
a. Xác định vectơ cảm ứng từ tại điểm M cách dòng I
1
30cm; dòng I
2
20cm
b. Xác định vectơ cảm ứng từ tại điểm N cách dòng I
1
30cm; dòng I
2
40cm
c. Hãy tính lực từ tác dụng lên mỗi mét chiều dài của hai dây
d. Hãy xác định những điểm mà tại đó cảm ứng từ tổng hợp bằng không.Tại những điểm đó có từ
trường hay không? ĐS:a. B
M
=0T,b. B=2,24.10
-6
T,c.F=2,4.10
-5
N,d.r
1
=30cm,r
2
=20cm
Bài 3: Hai dòng điện cường độ I
1
=6A,I
2
=9A chạy trong hai dây dẫn thẳng song song dài vô hạn và có
chiều ngược nhau,được đặt trong chân không cách nhau một khoảng a= 10cm:
1. Xác định cảm ứng từ tại:
a. Điểm M cách I
1
6cm,cách I
2
4cm
b. Điểm M cách I
1
6cm,cách I
2
8cm
2.Hãy tính lực từ tác dụng lên 0,5m chiều dài của mỗi dây?
3. Hãy xác định những điểm mà tại đó cảm ứng từ tổng hợp bằng 0
ĐS: 1.a B=6,5.10
-5
T,b.B=3.10
-5
T , 2. F=5,4.10
-5
T,3. r
1
20cm,r
2
=30cm
Câu 1. Dßng ®iÖn I = 1 (A) ch¹y trong d©y dÉn th¼ng dµi. C¶m øng tõ t¹i ®iÓm M
c¸ch d©y dÉn 10 (cm) cã ®é lín lµ:
A. 2.10
-8
(T) B. 4.10
-6
(T) C. 2.10
-6
(T) D. 4.10
-7
(T)
9
M : Momen ngaãu löïc töø (N.m)
I: Cöôøng ñoä doøng ñieän (A)
B: Töø tröôøng (T)
S: Dieän tích khung daây(m
2
)
M = IBSsinθ
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Câu 2. Mét dßng ®iÖn cã cêng ®é I = 5 (A) ch¹y trong mét d©y dÉn th¼ng, dµi. C¶m
øng tõ do dßng ®iÖn nµy g©y ra t¹i ®iÓm M cã ®é lín B = 4.10
-5
(T). §iÓm M c¸ch
d©y mét kho¶ng A. 25 (cm) B. 10 (cm) C. 5 (cm) D. 2,5 (cm)
Câu 3. Mét dßng ®iÖn th¼ng, dµi cã cêng ®é 20 (A), c¶m øng tõ t¹i ®iÓm M c¸ch
dßng ®iÖn 5 (cm) cã ®é lín lµ:
A. 8.10
-5
(T) B. 80.10
-5
(T) C. 4.10
-6
(T) D. 40.10
-6
(T)
Câu 4. Mét dßng ®iÖn ch¹y trong d©y dÉn th¼ng, dµi. T¹i ®iÓm A c¸ch d©y 10 (cm)
c¶m øng tõ do dßng ®iÖn g©y ra cã ®é lín 2.10
-5
(T). Cêng ®é dßng ®iÖn ch¹y trªn
d©y lµ: A. 10 (A) B. 20 (A) C. 30 (A) D.50 (A)
Câu 5. Hai d©y dÉn th¼ng, dµi song song c¸ch nhau 32 (cm) trong kh«ng khÝ, cêng
®é dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 1 lµ I
1
= 5 (A), cêng ®é dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 2 lµ
I
2
. §iÓm M n»m trong mÆt ph¼ng 2 dßng ®iÖn, ngoµi kho¶ng 2 dßng ®iÖn vµ c¸ch
dßng I
2
8 (cm). §Ó c¶m øng tõ t¹i M b»ng kh«ng th× dßng ®iÖn I
2
cã A. cêng ®é I
2
=
2 (A) vµ cïng chiÒu víi I
1
B. cêng ®é I
2
= 2 (A) vµ ngîc chiÒu víi I
1
C. cêng ®é I
2
= 1 (A) vµ cïng chiÒu víi I
1
D. cêng ®é I
2
= 1 (A) vµ ngîc chiÒu víi
I
1
Câu 6. Hai d©y dÉn th¼ng, dµi song song c¸ch nhau 32 (cm) trong kh«ng khÝ, dßng
®iÖn ch¹y trªn d©y 1 lµ I
1
= 5 (A), dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 2 lµ I
2
= 1 (A) ngîc
chiÒu víi I
1
. §iÓm M n»m trong mÆt ph¼ng cña hai d©y vµ c¸ch ®Òu hai d©y. C¶m
øng tõ t¹i M cã ®é lín lµ:
A. 5,0.10
-6
(T) B. 7,5.10
-6
(T) C. 5,0.10
-7
(T) D.7,5.10
-
7
(T)
Câu 7. Hai d©y dÉn th¼ng, dµi song song c¸ch nhau 32 (cm) trong kh«ng khÝ, dßng
®iÖn ch¹y trªn d©y 1 lµ I
1
= 5 (A), dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 2 lµ I
2
= 1 (A) ngîc
chiÒu víi I
1
. §iÓm M n»m trong mÆt ph¼ng cña 2 dßng ®iÖn ngoµi kho¶ng hai dßng
®iÖn vµ c¸ch dßng ®iÖn I
1
8 (cm). C¶m øng tõ t¹i M cã ®é lín lµ:
A. 1,0.10
-5
(T) B. 1,1.10
-5
(T) C. 1,2.10
-5
(T) D.
1,3.10
-5
(T).
* §èi víi dßng ®iÖn trßn
Câu 8. T¹i t©m cña mét dßng ®iÖn trßn cã 12 vßng d©y,cêng ®é 5 (A) c¶m øng tõ ®o
®îc lµ 31,4.10
-6
(T). §êng kÝnh cña dßng ®iÖn ®ã lµ:A. 10 (cm) B. 20 (cm)
C. 22 (cm) D. 26 (cm).
Câu 9. Mét d©y dÉn ®iÖn ®îc cuèn thµnh mét vßng trßn b¸n kÝnh 10cm gåm 5 vßng
d©y. Cho dßng ®iÖn cã cêng ®é 0.5A ch¹y qua d©y dÉn. TÝnh tõ trêng t¹i t©m
vßng d©y.
Câu 10. Mét d©y dÉn ®iÖn trßn cã ®êng kÝnh 30cm. cêng ®é dßng ®iÖn cña d©y dÉn
b»ng bao nhiªu ®Ó tõ trêng t¹i t©m cña vßng d©y cã ®é lín lµ 0.5 T?
Bài 1: Một chùm hạt α có vận tốc ban đầu không đáng kể được tăng tốc bởi hiệu điện thế U = 106V.
Sau khi tăng tốc, chùm hạt bay vào từ trường đều cảm ứng từ B = 1,8T. Phương bay của chùm hạt
vuông góc với đường cảm ứng từ.
a. Tìm vận tốc của hạt α khi nó bắt đầu bay vào từ trường. m = 6,67.10
-27
kg ; cho q = 3,2.10
-19
C.
b. Tìm độ lớn lực Lorentz tác dụng lên hạt. ĐS : a. v = 0,98.107 m/s ; b. f = 5,64.10
-12
N.
Bài 2: Một hạt khối lượng m, mang điện tích e, bay vào trong từ trường với vận tốc v. Phương của
vận tốc vuông góc với đường cảm ứng từ. Thí nghiệm cho biết khi đó quỹ đạo của đường tròn và mặt
phẳng quỹ đạo vuông góc với đường cảm ứng từ. Cho B = 0,4T ; m = 1,67.10
-27
kg ; q = 1,6.10
-19
C ; v
= 2.10
6
m/s. Tính bán kính của đường tròn quỹ đạo ? ĐS : 5,2cm.
10
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Bài 3: Một electron bay vào không gian có từ trường đều có cảm ứng từ B=0,2(T) với vận tốc ban
đầu
v
0
= 2.10
5
(m/s) vuông góc với
B
. Tính lực Lorenxơ tác dụng vào electron. ĐS: 6,4.10
-15
(N)
Bài 4: Một electron bay vào không gian có từ trường đều có cảm ứng từ B = 10
-4
(T) với vận tốc ban
đầu v
0
= 3,2.10
6
(m/s) vuông góc với
B
, khối lượng của electron là 9,1.10
-31
(kg). Tính bán kính quỹ
đạo của electron trong từ trường. ĐS: 18,2 (cm)
Bài 5: Một hạt proton chuyển động với vận tốc 2.10
6
(m/s) vào vùng không gian có từ trường đều B =
0,02 (T) theo hướng hợp với vectơ cảm ứng từ một góc 30
0
. Biết điện tích của hạt proton là 1,6.10
-19
(C). Tính lực Lorenxơ tác dụng lên proton. ĐS: 3,2.10
-15
(N)
Bài 6: Mét ®iÖn tÝch chuyÓn ®éng trong tõ trêng ®Òu. MÆt ph¼ng quü ®¹o cña
h¹t vu«ng gãc víi ®êng c¶m øng tõ. NÕu ®iÖn tÝch chuyÓn ®éng víi vËn tèc v
1
=
10
6
m/s lực

Lorentz t¸c dông lªn ®iÖn tÝch lµ f
1
= 3.10
-6
N. Hái nÕu ®iÖn tÝch
chuyÓn ®éng víi vËn tèc v
2
= 2,5.10
6
m/s th× lùc f
2
t¸c dông lªn ®iÖn tÝch lµ bao
nhiªu?
ĐS: f
2
=2,5.10
-6
N
Bài 7: Mét ®iÖn tÝch cã khèi lîng m
1
= 1,60.10
-27
kg, cã ®iÖn tÝch q
1
= -e chuyÓn
®éng vµo tõ trêng ®Òu
B = 0,4T víi vËn tèc v
1
= 10
6
m/s. BiÕt


v

B
.
a. TÝnh b¸n kÝnh quü ®¹o cña ®iÖn tÝch
b. Mét ®iÖn tÝch thø hai cã khèi lîng m
2
= 9,60.10
-27
kg, ®iÖn tÝch q
2
= 2e
khi bay vu«ng gãc vµo tõ trêng trªn sÏ cã b¸n kÝnh quü ®¹o gÊp 2 lÇn ®iÖn tÝch
thø nhÊt. TÝnh vËn tèc cña ®iÖn tÝch thø hai.
ĐS: a. R= 0,25mm ; b.V=6,7.10
4
m/s
Bài 1: Khung dây dẫn hình vuông cạnh a = 20 (cm) gồm có 10 vòng dây, dòng điện chạy trong mỗi
vòng dây có cường độ I = 2 (A). Khung dây đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 0,2 (T), mặt
phẳng khung dây chứa các đường cảm ứng từ. Tính mômen lực từ tác dụng lên khung dây. ĐS:
0,16 (Nm)
Bài 2: Khung d©y h×nh ch÷ nhËt diÖn tÝch S = 20 cm
2
gåm 50 vßng d©y. Khung
d©y ®Æt th¼ng ®øng trong tõ trêng ®Òu cã

B
n»m ngang, B = 0,2T. Cho dßng
®iÖn I = 1A qua khung. TÝnh momen lùc ®Æt lªn khung khi:
a.

B
song song mÆt ph¼ng khung d©y.
b.

B
hîp víi mÆt ph¼ng khung mét gãc 30
0
.
Bài 3: Khung dây dẫn hình vuông cạnh a = 20 (cm) gồm có 10 vòng dây, dòng điện chạy trong mỗi
vòng dây có cường độ I = 2 (A). Khung dây đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 0,2 (T), mặt
phẳng khung dây chứa các đường cảm ứng từ. Tính mômen lực từ tác dụng lên khung dây. ĐS:
0,16 (Nm)
Bài 4: Một khung dây dẫn hình chữ nhật ABCD đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B=5.10
-2
(T).
Cạnh AB của khung dài 3 (cm), cạnh BC dài 5 (cm). Dòng điện trong khung dây có cường độ I = 5
(A). Giá trị lớn nhất của mômen ngẫu lực từ tác dụng lên khung dây có độ lớn là bao nhiêu? ĐS:
3,75.10
-4
(Nm)
Bài 5: Một khung dây cứng hình chữ nhật có kích thước 2 (cm) x 3 (cm) đặt trong từ trường đều.
Khung có 200 vòng dây. Khi cho dòng điện có cường độ 0,2 (A) đi vào khung thì mômen ngẫu lực từ
11
I
1
A
D C
B
I
2
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
tác dụng vào khung có giá trị lớn nhất là 24.10
-4
(Nm). Tính độ lớn cảm ứng từ của từ trường . ĐS:
0,10 (T)
Bài 6: Một dây dẫn được
gập thành khung dây có
dạng tam giác vuông cân
MNP. Cạnh MN = NP = 10
(cm). Đặt khung dây vào
trong từ trường đều B = 10
-2
(T) có chiều như hình vẽ.
Cho dòng điện I có cường
độ 10 (A) vào khung dây
theo chiều MNPM. Tính độ lớn lực từ tác dụng vào các cạnh của khung dây.
ĐS: F
MN
= 10
-2
(N), F
NP
= 10
-2
(N), F
MP
= 1,41.10
-2
(N)
Bài 7: Một dây dẫn được gập thành khung dây có dạng tam giác vuông MNP như bài 6. Cạnh MN =
30 (cm),
NP = 40
(cm).
Đặt
khung
dây vào
trong từ
trường
đều B =
10
-2
(T)
vuông góc với mặt phẳng khung dây có chiều như hình vẽ. Cho dòng điện I có
cường độ 10(A) vào khung dây theo chiều MNPM. Tính Lực từ tác dụng vào các cạnh của khung dây
ĐS: F
MN
= 0,03 (N), F
NP
= 0,04 (N), F
MP
= 0,05 (N).
Bài 8: Một dây dẫn được gập thành khung dây dạng tam giác vuông cân MNP.
MN = NP = 10cm. Đặt khung dây vào từ trường B =10
-2
T có chiều
như hình vẽ. Cho dòng điện I = 10A vào khung có chiều MNPM. Lực từ
tác dụng vào các cạnh của khung dây là bao nhiêu? ĐS: F
MN
= 10
-2
N, F
NP
= 0, F
MP
= 10
-2
N
Bài 9: Khung dây hình vuông ABCD cạnh a = 4cm có dòng điện
I
2
= 20A đi qua ( như hình vẽ), một dòng điện thẳng
I
1
= 15A nằm trong mặt phẳng ABCD cách AD một đoạn 2cm.
Tính lực điện tổng hợp do I
1
tác dụng lên khung.
ĐS : F = 2,5.10
– 3
N
Bài 10: Khung dây hình chữ nhật ABCD có các cạnh 40cm x 50cm gồm 10 vòng nối tiếp có dòng
điện I = 2A đi qua mỗi vòng dây đặt thẳng đứng trong từ trường đều có vectơ cảm ứng từ
B
ur
nằm
ngang , B = 0,3T. Tính lực từ tác dụng lên mỗi cạnh của khung dây trong hai trường hợp:
a.
B
ur
song song với mặt phẳng khung dây.
b.
B
ur
vuông góc với mặt phẳng khung dây.
ĐS: a. F
BA
=F
DC
=0,F
AD
=F
DC
=3N ;b. F
BA
=F
DC
=2,4N,F
AD
=F
DC
=3N
12
B
r
P
M
N
B
P
M
N
A B
D
C
I
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Bài 11: Khung dây hình chữ nhật ABCD có diện tích 25cm
2
gồm 5 vòng
nối tiếp có dòng điện I = 4A đi qua mỗi vòng dây đặt thẳng đứng trong từ
trường đều có B = 0,3T. Tính momen lực từ đặt lên khung dây trong hai trường hợp:
a.
B
ur
song song với mặt phẳng khung dây.
b.
B
ur
vuông góc với mặt phẳng khung dây.
ĐS: a. M=0.015 N.m ;b. M=0
Bài 12:Một khung dây hình vuông cạnh 10cm đặt trong từ trường đều có
cảm ứng từ B=5.10
-4
T sao cho các đường sức từ song song với mặt phẳng
khung như hình vẽ.Cho dòng điện có cường độ I=20A chạy qua khung:
a. Hãy tính lực từ tác dụng lên các cạnh của khung
b. Hãy cho biết chiều quay của khung
c. Hãy tính momen ngẫu lực từ tác dụng lên khung
ĐS: a. F
BA
=F
DC
=0,F
AD
=F
DC
=10
-3
N
b.ngược chiều kim đồng hồ;c.M=10
-4
N.m
Ngày soạn:20/2/11
CHỦ ĐỀ 5: LỰC LORENXO
Bài toán 7: LỰC LO – REN – XƠ
1). Điểm đặt : tại điện tích điểm
2). Phương : vuông góc với v


B

3). Chiều : tuân theo qui tắc bàn tay trái
• Đặt bàn tay trái sao cho chiều từ cổ tay đến ngón tay là chiều của v

khi q > 0 , ngược chiều
v

khi q < 0 .
• Cảm ứng từ xuyên vào lòng bàn tay
• Ngón cái choãi ra 90
0
chỉ chiều lực Lo – Ren – Xơ
4). Độ lớn
α sin vB q f ·
- q : điện tích (C)
- v : vận tốc chuyển động của q (m/s)
- B : cảm ứng từ (T)
- α = ( B v


;
BÀI TẬP MẪU
Bài 7.1. Hãy cho biết :
13
B
r
A B
D
C
I
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
1). Lực Lo – ren – xơ tác dụng lên electron ? Biết một electron chuyển động với vận tốc đầu
v
0
= 10
7
m/s , trong từ trường đều B = 0,1T , sao cho
0
v

hợp góc 30
0
so với đường sức từ .
2). Giá trị của góc α ? Biết một điện tích q = 10
-4
C , chuyển động với vận tốc v
0
= 20 m/s trong một từ
trường đều B = 0,5T , sao cho
0
v

hợp với đường sức từ một góc α . Lực Lo – ren – xơ tác dụng lên
điện tích có độ lớn 5.10
-4
T .
3). Giá trị của v
0
để điện tích chuyển động thẳng đều ? Biết điện tích điểm q = 10
-4
C , khối lượng
m = 1 g chuyển động với vân tốc đầu
0
v

, theo phương ngang trong một từ trường đều B = 0,1 T có
phương nằm ngang và vuông góc với
0
v

.
► q chuyển động thẳng đều khi f = P
Đ/S 1). 8.10
-14
N 2). 30
0
3). 1000 m/s
Cần nhớ
1). Lực hướng tâm : f
ht
= m
R
v
2
2). Trong chuyển động tròn đều lực Lo – ren – xơ đóng vai trò lực hướng tâm : m α sin
2
vB q
R
v
·
3). Khi điện tích chuyển động điện trường
B

và cường độ điện trường
E

thì điện tích chịu tác dụng
đồng thời hai lực : lực điện
đ
F

và lực từ
t
F

.
4). Khi điện tích chuyển động thẳng đều thì hợp tác dụng lên điện tích bằng 0
Bài 7.2. Hãy cho biết :
1). Giá trị của B ? Biết một electron có khối lượng m = 9,1.10
-31
kg , chuyển động với vận tốc ban đầu
v
0
= 10
7
m/s , trong một từ trường đều B sao cho
0
v

vuông góc với các đường sức từ . Qũy đạo của
electron là một đường tròn bán kính R = 20 mm .
► f
ht
= F
lực từ
→ B
2). Thời gian để điện tích quay được một vòng bằng một chu kì chuyển động ? Biết một điện tích
q = 10
6
C , khối lượng m = 10
-4
g , chuyển động với vận tốc đầu v
0
= 10 m/s đi vào trong một từ
trường đều có cảm ứng từ B = 0,2T sao cho
0
v

vuông góc với các đường sức từ .
► f
ht
= F
lt
→ R
T =
0
2
v
R π
14
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
3). Vận tốc và chu kì quay của proton ? Biết một proton có khối lượng m = 1,67.10
-27
kg chuyển động
theo một quỹ đạo tròn bán kính 7 cm trong một từ trường đều cảm ứng từ B = 0,01T .
► f
ht
= F
lt
→ v
0
=
m
qBR
; T =
0
2
v
R π
4). Bán kính quỹ đạo của electron ? Biết một electron có vận tốc ban đầu bằng 0 , được gia tốc bằng
một hiệu điện thế U = 500 V , sau đó bay vào theo phương vuông góc với đường sức từ . Cảm ứng từ
của từ trường là B = 0,2T .
► Áp dụng Đlí động năng : |e|U = 0,5mv
2
→ v
f
ht
= F
lt
→ R = 377.10
-6
m .
Đ/S 1). 2,84.10
-3
T 2). 3,14 s 3). 6,71.10
4
m/s và 6,55.10
-6
s 4). 377.10
-6
m
Bài 7.3. (Nâng cao) Hãy cho biết :
1). Vecto cảm ứng từ của từ trường ? Biết khi bắn một electron với vận tốc v = 2.10
5
m/s vào điện
trường đều theo phương vuông góc với đường sức của điện trường . Cường độ điện trường E = 10
4

V/m . Để electron chuyển động thẳng đều trong điện trường, ngoài điện trường còn có từ trường .
► Electron chuyển động thẳng đều thì : 0 · +
t đ
F F
 

t đ
F F
 
− ·
q < 0 →
đ
F


E

ngược chiều . Áp dụng quy tắc bàn tay trái chiều
B

là 

đ
F

v



E


t
F

Về độ lớn : evB = |e|E → B = 5.10
-2
T .
2). Vecto lực Lo – ren – xơ tác dụng lên electron ? Biết sau khi được gia tốc bỡi hiệu điện thế U =
150V , người ta cho electron chuyển động song song với một dây dẫn có cường độ I = 10 A , cách dây
dẫn 5 mm . Chiều chuyển động của electron cùng chiều dòng điện .
► Áp dụng Đlí động năng : |e|U = 0,5.mv
2
→ v
Cảm ứng từ của từ trường tại vị trí e bay vào : B = 2.10
-7
.I/R → B
Lực Lo – ren – xo tác dụng lên e có :
- Điểm đặt trên e v

- Phương : vuông góc với dây dẫn
- Chiều : ra xa dây dẫn 
- Độ lớn : F = |e|vB
F

I
Đ/S 1). 5.10
-2
T 2). 1,536.10
-16
N
15
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Ngày soạn:27/2/11
CHỦ ĐỀ 6:
Ch¬ng V. CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
1. Tõ th«ng qua diÖn tÝch S:
Φ = BS.cosα
2. SuÊt ®iÖn ®éng c¶m øng trong m¹ch ®iÖn kÝn:
t
e
c

∆Φ
− ·
- §é lín suÊt ®iÖn ®éng c¶m øng trong mét ®o¹n d©y chuyÓn ®éng:
e
c
= Bvlsinθ
- SuÊt ®iÖn ®éng tù c¶m:
t
I
L e
c


− ·
3. N¨ng lîng tõ trêng trong èng d©y:
2
LI
2
1

4. MËt ®é n¨ng lîng tõ trêng:
2 7
B 10
8
1
π
· ω
B: Bài tập
Bài 1: Một ống dây dài l = 30cm gồm N = 1000 vòng dây, đường kính mỗi vòng d = 8cm có dòng điện với
cường độ I = 2A đi qua.
• Tính độ tự cảm của ống dây.
• Tính từ thông qua mỗi vòng dây.
• Thời gian ngắt dòng điện là t = 0,1 giây, tính suất điện động tự cảm xuất hiện trong ống dây.
Bài 2: tính độ tự cảm của ông dây, biết rằng cường độ dòng điện qua ống dây giảm đều 2A trong thời gian
0,01s và suất điện động tự cảm trong ống dây là 4,6V
Bài 3: tính năng lượng từ trường trong ống dây khi cho dòng điện 5A đi qua ống dây đó. Cho biết khi đó từ
thông qua ống dây bằng 2Wb.
Bài 4: Một cuộn tự cảm có độ tự cảm 0,1H, trong đó dòng điện biết thiên đều với tốc độ 200A/s thì suất điện
động tự cảm là bao nhiêu ?
Bài 5: Ống dây hình trụ chiều dài l = 20cm, có N = 1000 vòng, diện tích mỗi vòng S = 100cm
2
.
• Tính hệ số tự cảm của ống dây.
• Dòng điện qua cuộn dây đó tăng đều từ 0 đến 10A trong thời gian 0,1s. tính xuất điện động tự cảm
xuất hiện trong ống dây.
Bài 6: Một ống dây có 400 vòng dây, diện tích tiết diện S = 10cm
2
, độ tự cảm L = 40mH. Cho dòng điện
cường độ i = 2A qua ống dây. Tính cảm ứng từ trong ống dây.
Bài 7: Một óng dây có độ tự cảm L = 0,5H. muốn tích lũy năng lượng từ trường 100J trong ống dây thì phải
dùng dòng điện có cường độ bao nhiêu đi qua ống dây đó ?
16
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Bài 1: Một cuộn dây dẫn thẳng có 1000 vòng ðặt trong từ trýờng ðều sao cho các ðýờng cảm ứng từ vuông
góc với mặt phẳng khung. Diện tích phẳng mỗi vòng dây S=2dm
2
. Cảm ứng từ giảm ðều từ 0,5 T ðến 0,2
T trong 0,1 s.
a. Tìm ðộ biến thiên của từ thông cuộn dây trong 0,1 s?
b. Suất ðiện ðộng cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây bằng bao nhiêu?
c. Hai ðầu cuộn dây nối với ðiện trở R=15Ù. Tìm cýờng ðộ dòng ðiện qua R?
Bài 2: Cuộn dây có 1000 vòng, S=25 cm
2
. Từ trýờng ðặt vào cuộn dây tãng từ 0 ðến 0,01 T trong thời gian
0,5s. Mặt phẳng cuộn dây vuông góc với ðýờng cảm ứng từ.
a. Tìm suất ðiện ðộng cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây?
b. Hai ðầu cuộn dây nối với R=5Ù. Tìm cýờng ðộ dòng ðiện qua R?
Bài 3: Trong một mạch ðiện có ðộ tự cảm L=0,6H có dòng ðiện giảm ðều từ 0,2A ðến 0 trong thời gian
0,01s. Tìm suất ðiện ðộng tự cảm trong mạch?
Bài 4: Xác ðịnh hệ số tự cảm L của ống dây. Biết rằng khi dòng ðiện thay ðổi từ 10A ðến 25A trong thời
gian 0,01s thì suất ðiện ðộng E trong ống dây là 30V.
Bài 5: Trong ống dây ðiện dài l=20cm gồm N=1000vòng, ðýờng kính mỗi vòng 10cm, có I=2A chạy qua.
a. Tính từ thông qua mỗi vòng dây?
b. Tính suất ðiện ðộng trong ống dây khi ngắt dòng ðiện với thời gian ngắt là 0,1s?
c. Suy ra hệ số tự cảm của ống dây?
Ngày soạn:4/3/11
CHỦ ĐỀ 7: SÖÏ PHAÛN XAÏ VAØ KHUÙC XAÏ AÙNH SAÙNG .
Vấn Đề 1. Ñònh luaät phaûn xaï aùnh saùng – göông phaúng
• tia tôùi vaø tia phaûn xaï cuøng naèm trong maët phaúng tôùi
• goùc phaûn xaï vaø goùc tôùi baèng nhau ( i = i
/
)
Aûnh qua göơng phaúng: aûnh vaø vaät ñoái xöùng qua göông; aûnh aûo; aûnh vaø
vaät traùi bản chaát
Vấn Đề 2. Ñònh luaät khuùc xạ ánh sáng

21
1
2
n
n
n
r sin
i sin
· ·
neáu moâi tröôøng chöùa1 laø khoâng khí: sini = nsinr
( n
1
= 1, n
2
= n )
( n
1
:chieát suaát moâi tröôøng chöùa tia tới i; n
2
: chieát suaát moâi tröôøng chöùa tia
tới khúc xạ r )
Goùc giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn :
1
2
gh
n
n
i sin ·

BAØI TAÄP
I. SÖÏ PHAÛN XAÏ VAØ KHUÙC XAÏ AÙNH SAÙNG :
1. Moät ngöôøi nhìn thaáy aûnh cuûa ñænh moät coät ñieän trong moät
vuõng nöôùc nhoû.Ngöôøi aáy ñöùng caùch vuõng nöôùc 2m vaø caùch
chaân coät ñieän 10m . Maét ngöôøi caùch chaân moät ñoaïn 1,6m.Tính
chieàu cao coät ñieän
2. Moät göông phaúng hình troøn ñöôøng kính 12cm ñaët song song vôùi
moät traàn nhaø , caùch traàn 1m , maët phaûn xaï höôùng leân.Aùnh
saùng töø nguoàn ñieåm S caùch traàn 0,5m chieáu xuoáng göông
,phaûn xaï cho moät veäch saùng treân traàn nhaø .Haõy tính ñöôøng
kính cuûa veäch saùng ôû treân traàn nhaø
17
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
3. Cho moät ñieåm saùng S vaø moät ñieåm M baát kì tröôùc göông
phaúng
a. Veõ tia saùng töø S qua göông , phaûn xaï qua M
b. Chöùng minh raèng trong voâ soá caùc ñöôøng ñi töø S ñeán göông
roài ñeán M thì aùnh saùng ñi theo ñöôøng gaàn nhaát
4. Chieáu moät chuøm tia saùng SI vaøo moät göông phaúng G .Tia
phaûn xaï laø IR. Giöõ tia tôùi coá ñònh , quay göông moät goùc  quanh
truïc vuoâng goùc vôùi maët phaúng tôùi. Tính goùc quay cuûa tia phaûn
xaï taïo bôûi IR vaø I
/
R
/
laø β
5. Moät ngöôøi cao 1,6m ñöùng tröôùc göông phaúng thaúng ñöùng
caùch göông 3m , nhìn aûnh mình trong göông . Maét ngöôøi ñoù caùch
ñænh ñaàu 10cm
a. Ngöôøi aáy thaáy aûnh caùch mình bao xa ?
b. Ñeå thaáy roõ töø chaân ñeán ñaàu, göông phaûi coù chieàu daøi toái
thieåu laø bao nhieâu? thaønh döôùi cuûa göông phaûi caùch maët ñaát
toái ña laø bao nhieâu ñeå ngöôøi ñoù nhìn thaáy chaân mình
trong göông .
40. Coù moät beå nöôùc hình hoäp chöõ nhaät . Maët nöôùc trong beå
naèm caùch mieäng beå 20cm . Aùnh saùng maët trôøi chieáu xieân vaøo
beå nöôùc . Ta chæ thaáy boùng cuûa moät thaønh beå in xuoáng ñaùy
beå . Chieàu daøi cuûa boùng ôû treân maët nöôùc laø 30cn vaø ôû
döôùi ñaùy beå laø 90cm . Tính chieàu saâu cuûa lôùp nöôùc . Chieát
suaát cuûa nöôùc laø
3
4

41. Moät chieác beå hình hoäp chöõ nhaät , coù ñaùy phaúng naèm
ngang , chöùa ñaày nöôùc ( chieát suaát n =4/3).
Moät ngöôøi nhìn vaøo ñieåm giöõa cuûa maët nöôùc theo phöông hôïp
vôùi phöông thaúng ñöùng moät goùc 45
0
vaø naèm trong maët phaúng
vuoâng goùc vôùi hai thaønh beå .Hai thaønh beå naøy caùch nhau 30cm
. Ngöôøi aáy vöøa vaën nhìn thaáy moät ñieåm naèm treân giao tuyeán
cuûa thaønh beå vaø ñaùy beå . Tính chieàu saâu cuûa beå nöôùc
42. Moät ngöôøi nhìn moät hoøn ñaù döôùi ñaùy moät doøng suoái coù
caûm giaùc hoøn ñaù naèm ôû ñoä saâu 0,8m .Chieàu saâu thöïc cuûa
doøng baèng bao nhieâu ? neáu ngöôøi nhìn ñaù döôùi goùc 60
0
so vôùi
phaùp tuyeán , chieát suaát cuûa nöôùc laø n =
3
4
43. Tia saùng ñi töø khoâng khí tôùi gaëp maët phaân caùch giöõa
khoâng khí vaø moâi tröôøng trong suoát chieát suaát n döôùi goùc tôùi
i = 45
0
. Goùc hôïp bôûi tia phaûn xaï vaø tia khuùc xaï laø 105
0
. Tính n
44. Khaûo saùt ñöôøng ñi cuûa tia SI töø döôùi nöôùc tôùi gaëp maët
nöôùc taïi I döôùi goùc tôùi
a) i = 30
0
b) i = 60
0

45. Moät baûn maët song song , beà daøy e = 10cm , chieát suaát n =
1,5 ôû trong khoâng khí
18
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
a) Ñieåm vaät S , thaät , caùch baûn 20cm .Xaùc ñònh vò trí aûnh S
/
cho
bôûi baûn
b) Tìm vò trí aûnh neáu S laø vaät aûo
c) Xaùc ñònh vò trí vaø ñoä lôùn cuûa aûnh neáu vaät thöïc laø AB = 2cm
, song song vôùi baûn
46. Chieáu tôùi baûn song song daøy 10cm , chieát suaát n = 1,5 , moät
chuøm tia saùng song song vôùi goùc tôùi 45
0

a) Baûn ñaët trong khoâng khí .Veõ ñöôøng ñi cuûa chuøm tia saùng qua
baûn
b) Tính khoaûng caùch giöõa chuøm tia tôùi va chuøm tia loù
c) Tính laïi caâu b, neáu goùc tôùi nhoû: i = 6
0
.
47.Moät tia saùng truyeàn töø moät chaát loûng ra ngoaøi khoâng khí
döôùi goùc 35
0
thì goùc leäch giöõa tia tôùi noái daøi vaø tia khuùc xaï laø
25
0
.Tính chieát suaát cuûa chaát loûng
48. Chieáu moät tia saùng töø khoâng khí vaøo thuyû tinh coù chieát
suaát 1,5.Haõy xaùc ñònh goùc tôùi sao cho:
a) Tia khuùc xaï vuoâng goùc vôùi tia tôùi
b) Goùc khuùc xaï baèng nöûa goùc tôùi
49.Moät caùi coïc ñöôïc caém thaúng ñöùng trong moät beå roäng , ñaùy
phaúng naèm ngang chöùa ñaày nöôùc .Phaàn coïc nhoâ leân treân maët
nöôùc daøi 0,6m.Boùng cuûa caùi coïc treân maët nöôùc daøi 0,8m, ôû
döôùi ñaùy beå daøi 1,7m .Tính chieàu saâu cuûa beå nöôùc .Chieát
suaát cuûa nöôùc laø 4/3
50. Thaû noåi treân maët nöôùc moät ñóa nheï , chaén saùng , hình troøn
.Maét ngöôøi quan saùt ñaët treân maët nöôùc seõ khoâng thaáy ñöôïc
vaät saùng ôû ñaùy chaäu khi baùn kính ñóa khoâng nhoû hôn R = 20cm.
Tính chieàu saâu lôùp nöôùc trong chaäu .Bieát raèng vaät vaø taâm ñóa
naèm treân ñöôøng thaúng vaø chieát suaát cuûa nöôùc laø 4/3
Ngày soạn:12/3/11
CHỦ ĐỀ 8:
LĂNG KÍNH
A LÝ THUYẾT.
I: Laêng kính
sini
1
= nsinr
1
, sini
2
= n sinr
2
; A = r
1
+ r
2
, D = –A
Goùc leäch cöïctieåu : điều kiện có D
Min
: i
1
= i
2
; r
1
= r
2
sin
)
2
A D
(
min
+
= nsin
2
A
, i =
2
A D
min
+
, r =
2
A
B: BÀI TẬP.
01. Cho moät laêng kính coù tieát dieän thaúng là ømoät tam giaùc đều
ABC (
µ
A
=
µ µ
B C ·
= 60
0
), coù chieát suaát n = 3 , chieáu moät tia saùng SI
vuoâng goùc với maët AB taïi I.
19

A
C
Ñ
i
e
å
m

I
g
a
à
n
ñ
i
e
å
m

B
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
a. Tính góc tới và góc lệch ứng với trường hợp D
Min
.
b. Vẽ đường đi của tia sáng trong trường hợp SI ⊥ AB gần A và gần B.
HD.
a) D
Min
khi i
1
= i
2
; r
1
= r
2
= A/2 = 60/2 = 30
0
.
Sini
1
= nsinr
1
= 3 .1/2

i
1
= 60
0
= i
2

D
Min
= 2i
1
-A = 60
0

b) TH SI g ầ n A . SI trùng pháp tuyến nên i
1
và r
1
đều bằng 0
0
.
r
2
= A - r
1
= 60 - 0 = 60
0
sini
gh
= 1/n = 1/ 3

i
gh
= 35
0
26
'
< r
2
nên có PXTP tại J. vẽ được tia JK.
∆JKC có
µ
J
= 30
0
;
µ
C
= 60
0

⇒ µ
K
= 90
0
tia JK đi thẳng ra không khí.
TH SI g ầ n B.

α

= 60 > i
gh
nên có PXTP tại J
'
. vẽ được tia J
'
K
"'
;
∆J
''
K
"
C:


µ
'
J
= 30
0
;
µ
C
= 60
0

⇒ µ
K
"
= 90
0
tia K
"
R đi thẳng ra không khí.
02. Cho moät laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn (Tam giác vuông cân)
coù chieát suaát n = 3 chieáu moät tia saùng tôùi SI naèm trong tieát
dieän thaúng cuûa laêng kính dưới góc tới 60
0
, đi từ phía đáy BC lên gaëp
maët AB cuûa laêng kính taïi moät ñieåm I.
1. Tia SI gần đỉnh B của lăng kính.
a. Veõ tieáp ñöôøng ñi cuûa tia saùng.
b. Giữa tia tới SI cố định, nếu quay lăng kính quanh trục A thì góc lệch thay
đổi như thế nào?
2. Tia SI gần đĐỉnh A của lăng kính.
HD.
1. Tia SI g ầ n B . (Ha)
a) i
1
= 60
0

sinr
1
= sini
1
/n =
3
1
2
2 3
·

r
1
= 30
0
ta vẽ tia khúc xạ trong LK IJ.
Sini
gh
= 1/n

i
gh
= 39
0
18
'
. ∆BIJ có:
I
$
=30 + 90 = 120
0
;
µ
B
= 45
0

µ
J
= 15
0


r
2
=90 - 15 = 75
0
> i
gh
có phản xạ toàn phần tại J vẽ được tia JK.
∆ JKC:
µ
C
= 45
0
,
µ
J
= 15
0



µ
K
= 120
0


r
3
= 120 - 90 = 30
0
< i
gh
. Tia khúc
xạ ló ra không khí dưới góc ló: sini
2
= nsin r
3
=
3
2

i
2
= 60
0
. Vẽ tia ló cuối
cùng KR.
b) i
1
= i
2
= 60
0
; r
1
= r
2
= 30
0


LK có D
Min
nên quay lăng kính thì góc lệch
tăng.
1. Tia SI g ầ n A .(Hb)
a) i
1
= 60
0

sinr
1
= sini
1
/n =
3
1
2
2 3
·

r
1
= 30
0
ta vẽ tia khúc xạ trong LK IJ.
Sini
gh
= 1/n

i
gh
= 39
0
18
'
. r
2
=A - r
1
= 90 - 30 = 60
0
> i
gh
có phản xạ toàn
phần tại J vẽ được tia JK.
∆ JKC:
µ
C
= 45
0
,
µ
J
= 30
0



µ
K
= 105
0


r
3
= 105 - 90 = 15
0
< i
gh
. Tia khúc
xạ ló ra không khí dưới góc ló: sini
2
= nsin r
3
= 3 .0,223

0,433

i
2
= 26
0
43
'
. Vẽ tia ló cuối cùng KR.
20

A
C
Ñ
i
e
å
m

I
g
a
à
n
ñ
i
e
å
m

B
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
b) i
1
= 60
0
; i
2
= 26
0
43
'
; r
1
= 30
0
; r
2
= 60
0

LK có D

D
Min
nên quay lăng
kính đến 1lúc nào đó thì i
1
= i
2
và r
1
= r
2
có D
Min
, tiếp tục quay thì D tăng.
03. Moät laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn baèng thuyû tinh,chieát
suaát n = 2 .
Chieáu moät tia saùng SI vaøo maët AB theo phöông song song vôùi
ñaùy BC. Haõy veõ tieáp ñöôøng ñi cuûa tia saùng. Trong trường hợp:
a. SI gần đỉnh B.
b. SI gần đỉnh A.
HD.
a. SI gần đỉnh B.
LK PXTP nên
µ µ µ
0 0
90 ; 45 A B C · · · ; i
1
= 45
0
vì SI //BC.
Tại I: sini
1
= nsinr
1

sinr
1
= sini
1
/ n =
2
2
2
= 1/2

r
1
= 30
0
. vẽ được tia IJ.
sini
gh
= 1/n =
2
2

i
gh
= 45
0
. i
'
= 90 - 15 = 75
0
> i
gh
( vì
α
= 15
0
góc ∆IJB);
∆JKC (góc J = 15; C = 45
0
); K = 120

r
2
= 30
0
< i
gh
. Tại K có tia ló
góc ló sini
2
= nsinr
2
=

2
2
⇒ i
2
= 45
0
. vẽ tia KR //SI.
b. SI gần đỉnh A.
µ µ µ
0 0
90 ; 45 A B C · · · = i
1
= 45
0
vì SI //BC .
sinr
1
= sini
1
/ n =
2
2
2
1/2

r
1
= 30
0
. vẽ được tia IJ.
r
2
= A - r
1
= 90 - 30 = 60
0
> i
gh
(i
gh
= 45
0
) có PXTP tại J. Vẽ được tia JK.
∆JKC có
µ µ
0 0
45 ; 30 C J · ·


µ
K ·
180 - ( 45 + 30) = 105
0


r
3
= 105 - 90 = 15
0
<
i
gh
. Tại K có tia khúc xạ ló ra không khí.góc ló sini
2
= nsinr
2
=
0 0
2
2 sin 15 21 i ⇒ ≈
.vẽ tia KR.
04. Moät tia saùng töø khoâng khí tôùi gaëp maët bên AB của một laêng
kính coù tiết diện thẳng là tam giác đều, chieát suaát n =1,73 döôùi goùc
tôùi i = 60
0
.
a) Tính goùc leäch D.
b) Ta giaûm goùc leäch D baèng caùch thay ñoåi goùc tôùi i
1
ñöôïc hay
khoâng.
HD. A =B = C = 60
0
; i
1
= 60
0
a) D = i
1
+ i
2
- A (1) ; sinr
1
= sini
1
/n =
3
1
2
2 3
·

r
1
= 30
0

r
2
= A - r
1
=

30
0
và sini
2
= nsinr
2
=
1
3.
2

i
2
= 60
0
Thay vào (1): D = 2.60
0

- 60
0
= 60
0
.
b) Ta giaûm goùc leäch D baèng caùch thay ñoåi goùc tôùi i
1
ñöôïc hay
khoâng. Kh ông được, vì theo (a) thì i
1
=

i
2
= 60
0
; r
1
= r
2
= 30
0


D
Min
nên thay đổi i
1
thì D tăng.
21
I

A
B
C
Ñ
i
e
å
m

I
g
a
à
n
ñ
i
e
å
m

B
S
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
05. Laêng kính coù tieát dieän laø tam giaùc ABC, goùc chieát quang A rất
nhỏ, chieát suaát n.Tia saùng đi vào mặt bên LK. Tính góc lệch giữ tia tới
và tia ló. Trong trường hợp:
a. Tia tới vuông góc với mặt bên AB.
b. Tia tới đi gần B và vuông góc với mặt phẳng phân giác của A.
HD.
a) Tia tới vuông góc với mặt bên AB. Tại I: i
1
= r
1
= 0
0
. Tại J: r
2
= A - r
1
= A .Vì A << nên
sinA

A; sinr
1


i
1
;sinr
2


i
2


sini
2
= nsinr
2
= nA

D = i
1
+i
2
-(r
1
- r
2
) = nA - A =A (n-1)
b) Tia tới đi gần B và vuông góc với mặt phẳng phân giác của A.
Tại I: i
1
= A/2 (90
0
-
· µ ·
1 1 1
Ir / 2 Ir / 2 H H A i H A · − ⇒ · · )

sinr
1
=
1
sini
n
= A/2n Vì i,r nhỏ (theo bài ra A<<)

r
1
= A/2n
Tại J: r
2
= A - r
1
= A - A/2n = A( 1 - 1/2n) = A
2 1
2
n
n

¸ _

¸ ,
mặt khác:i,r nhỏ sini
2
= nsinr
2


i
2
= nr
2
= (2n-1)
2
A

D =
2
A
+(2n-1)
2
A
- A =
(n-1)A
06. Cho moät laêng kính coù goùc chieát quang A = 60
0
vaø chieát suaát
n = 2 . Chieáu moät tia saùng ñôn saéc , naèm trong tieát dieän thaúng
cuûa laêng kính , vaøo maët beân cuûa laêng kính vôùi goùc tôùi 45
0
.
a) Tính goùc loù vaø veõ ñöôøng ñi cuûa tia saùng ñi qua laêng kính
b) Tính goùc leäch cuûa tia saùng
c) Neáu taêng hoaëc giaûm goùc tôùi moät vaøi ñoä thì goùc leäch thay
ñoåi nhö theá naøo?
07. Moät laêng kính coù goùc chieát quang laø 60
0
.Chieáu moät tia saùng
ñôn saéc thì thaáy goùc leäch cöïc tieåu laø 30
0
. Tìm chieát suaát cuûa
laêng kính
08. Moät laêng kính coù chieát suaát laø n = 3 .Chieáu moät tia saùng
ñôn saéc thì thaáy coù goùc leäch cöïc tieåu laø 60
0
.Tìm goùc chieát
quang cuûa laêng kính

Ngày soạn:18/3/11
CHỦ ĐỀ9: THẤU KÍNH MỎNG.
A. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN:
I. Thấu kính là một khối chất trong suốt giới hạn bởi hai mặt cầu; một trong hai mặt có thể là mặt phẳng.
Đường thẳng nối hai tâm của hai mặt cầu gọi là trục chính của thấu kính.
Có hai loại thấu kính: Thấu kính hội tụ và thấu kính phân kỳ. O là quang tâm, đường thẳng qua gọi là trục
phụ.
22
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
F Fơ F Fơ
Mỗi thấu kính có hai tiêu điểm chính:
F: tiêu điểm vật
F’: tiêu điểm ảnh
OF: là tiêu cự f của thấu kính
Mặt phẳng vuông góc với trục chính tại F gọi là tiêu diện của thấu kính
Một điểm khác F nằm trên tiêu diện gọi là tiêu điểm phụ của thấu kính
II. Độ tụ của thấu kính:
D =
)
2
1
1
1
)( 1 (
1
R R
n
f
+ − ·
Với n là chiết suất tỉ đối của chất làm thấu kính đối với môi trường đặt thấu kính, R
1
và R
2
là bán kính của hai
mặt thấu kính.
Quy ước:
Mặt cầu lồi: R > 0
Mặt cầu lõm: R< 0
Mặt phẳng: 0
1
; · ∞ ·
R
R
Thấu kính hội tụ có D >0; f>0
Thấu kính phân kỳ có D <0; f<0
III. Đường đi của tia sáng đi qua thấu kính:
a) Với ba tia sáng đặc biệt:
- Tia tới đia qua quan tâm sẽ đi thẳng
- Tia tới song song với trục chính cho tia ló đi qua tiêu điểm ảnh của thấu kính
-Tia tới đi qua tiêu điểm hoặc có đường kéo dài đi qua tiêu điểm vật F thì tia ló song song với trục chính
b) Với tia bất kỳ: Vẽ tiêu diện (với thấu kính phân kỳ là tiêu diện ảov). vẽ trục phụ song song với tia tới S, cắt
tiêu diện tại Fơ
1
; sau đó vẽ tia ló (hoặc đường kéo dài) đi qua Fơ
1
.

1
Fơ Fơ
F
1
ơ
IV. Vẽ ảnh của vật: Dùng hai trong tia đặc biệt
V. Mối liên hệ giữa vật và ảnh:
a) Với thấu kính hội tụ:
- Vật thật ở ngoài F có ảnh thật ngược chiều với vật
-Vật thật ở trong F có ảnh ảo cùng chiều và lớn hơn vật
-Vật ảo có ảnh thật cùng chiều với vật
b) Với thấu kính hội tụ:
- Vật thật cho ảnh ảo cùng chiều và nhỏ hơn vật
-Vật ảo ở trong F có ảnh thật cùng chiều và lớn hơn vật. Vật ảo ở ngoài F có ảnh ảo ngược chiều với vật.
c) Nhận xét:
- Khi vật di chuyển (lại gần hoặc ra xa thấu kính) ảnh và vật luôn luôn chuyển động cùng chiều.
-Khi vật ở đúng tiêu điểm cho ảnh ở vô cúng và ta không hứng được ảnh.
23
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
- Vật thật ở trước thấu kính, ảnh thật ở sau thấu kính (có thể hứng trên màn). Vật ảo ở sau thấu kính, ảnh ảo ở
trước thấu kính (theo chiều truyền của ánh sáng)
-Muốn vẽ một điểm ảo Ata dùng hai tia sáng tới thấu kính có đươnngf kéo dài qua A, hai tia ló của chúng tạo
nên ảnh của vật ảo đó.
VI. Công thức thấu kính:
'
1 1 1
d d f
+ ·
hay
f d
f d
d
f d
df
d

·

·
'
'
; '
Độ phóng đại:
f
d f
d f
f
f
f d
f d
f
d
d
k
' ' ' −
·

·

− ·

− · − ·
A’B’= | k |.AB
Quy ước:
- Vật thật (vật sáng) d>0; vật ảo d <0;
- ảnh thật d’ >0; ảnh ảo d’ <0;
- Thấu kính hội tụ f >0
- Thấu kính phân kỳ f <0
- K > 0 ảnh và vật cùng chiều
- K<0 ảnh và vật ngược chiều
- Khoảng cách từ vật tới ảnh l = | d’ +d |
Vật thật có ảnh thật thì: d + d’ ≥4f
B. BÀI TẬP
Dạng 1. Xác định tiêu cự, bán kính, chiết suất của thấu kính dựa vào công thức tính độ tụ.
1. Cho một thấu kính thuỷ tinh hai mặt lồi với bán kính cong là 30cm và 20cm. Hãy tính độ tụ và tiêu cự
của thấu kính khi nó đặt trong không khí, trong nước có triết suất n
2
=4/3 và trong chất lỏng có triết
suất n
3
=1,64. Cho biết triết suất của thuỷ tinh n
1
= 1,5
2. Một thấu kính thuỷ tính (chiết suất n =1,5) giới hạn bởi một mặt lồi bán kính 20cm và một mặt lõm
bán kính 10cm. Tính tiêu cự và độ tụ của thấu kính khi nó đặt trong không khí, trong nước và trong
chất lỏng có triết suất n’ = 1,8
3. Một thấu kính bằng thuỷ tinh (chiết suất n =1,5) đặt trong không khí có độ tụ 8 điôp. Khi nhúng thấu
kính vào một chất lỏng nó trở thành một thấu kính phân kì có tiêu cự 1m. Tính chiết suất của chất
lỏng.
4. Một thấu kính hai mặt lồi cùng bán kính R, khi đặt trong không khí có tiêu cự f =30cm. Nhúng chìm
thấu kính vào một bể nước, cho trục chính của nó thẳng đứng, rồi cho một chùm sang song song rọi
thẳng đứng từ trên xuống thì thấy điểm hội tụ cách thấu kính 80cm Tính R, cho biết chiết suất của
nước bằng 4/3
Dạng 2. Xác định vị trí, tính chất của ảnh và vẽ ảnh tạo bởi thấu kính.
5. Một vật ảo AB = 5mm đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính hội tụ có tiêu cự 20cm, ở sau
thấu cách thấu kính 20cm. Xác định vị trí, tính chất, độ cao của ảnh và vẽ ảnh.
6. Cho một thấu kính làm bằng thuỷ tinh (n=1,5), một mặt lồi bán kính 10cm, một mặt lõm bán kính
20cm. Một vật sáng AB =2cm đặt thẳng góc với trục chính và cách thấu kính một khoảng d. Xác định
vị trí, tính chất, độ lớn và vẽ ảnh trong các trường hợp:
a) d=60cm b) d=40cm c) d=20cm
Từ đó nêu ra sự nhận xét về sự di chuyển của ảnh khi vật tiến lại gần thấu kính.
7. Một vật ảo AB =2cm, đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính phân kỳ tiêu cự 30cm, ở phía sau
thấu kính một khoảng x. Hãy xác định vị trí, tính chất, độ lớn của ảnh và vẽ ảnh trong các trường hợp
sau: x=15cm, x=30cm, x=60cm
Dạng 3. Xác định vị trí của vật và ảnh khi biết tiêu cự của thấu kính và độ phóng đại
8. Một vật sáng AB =1cm đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính hội tụ tiêu cự f =20cm cho ảnh
A’B’ =2cm. Xác định vị trí của vật và ảnh. ảnh đó là thật hay ảo vẽ hình.
9. Một vật sáng AB đặt thẳng góc với trục chính của thấu kính phân kỳ có tiêu cự bằng 12cm, cho ảnh
cao bằng nửa vật. Tìm vị trí của vật và ảnh.
24
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
10. Một vật AB =4cm đặt thẳng góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự 30cm, cho ảnh A’B’
=2cm. Xác định vị trí, tính chất của vật và ảnh. Vẽ ảnh.
Dạng 4. Xác định vị trí của vật và ảnh khi biết khoảng cách giữa chúng
11. Một vật sáng AB đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính họi tụ (tiêu cự 20cm) co ảnh cách vật
90cm. Xác định vị trí của vật, vị trí và tính chất của ản
12. Một điểm sáng nằm trên trục chính của một thấu kính phân kỳ (tiêu cự bằng 15cm) cho ảnh cách vật 7,
5cm. Xác định tính vị trí của vật, vị trí và tính chất của ảnh
13. Một vật sáng AB = 4mm đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính hội tụ (có tiêu điểm 40cm),
cho ảnh cách vật 36cm. Xác định vị trí, tính chất và độ lớn của ảnh, và vị trí của vật
14. Vật sáng AB hình mũi tên đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính phẳng lồi bằng thuỷ tinh
chiết suất n =1,5, bán kính mặt lồi bằng 10cm, cho ảnh rõ nét trên màn đặt cách vật một khoảng L
a) Xác định khoảng cách ngắn nhất của L
b) Xác định các vị trí của thấu kính trong trường hợp L =90cm. So sánh độ phóng đại của ảnh thu được trong
các trường hợp này
15. Một vật sáng AB cho ảnh thật qua một thấu kính hội tụ L, ảnh này hứng trên một màn
đặt cách vật một khoảng 1, 8m. ảnh thu được cao bằng 1/5 vật.
a) Tính tiêu cự của thấu kính
b) Giữa nguyên vị trí của AB và màn. Dịch chuyển thấu kính trong khoảng AB và màn. Có vị trí nào khác của
thấu kính để ảnh lại xuất hiện trên màn không?
16. Vật sáng AB đặt vông góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự f =10cm, cho ảnh thật lớn hơn
vật và cách vật 45cm
a) Xác định vị trí của vật, ảnh. Vẽ hình
b) Vật cố định. Thấu kính dịch chuyển ra xa vật hơn nữa. Hỏi ảnh dịch chuyển theo chiều nào
17. Một thấu kính phân kỳ có tiêu cự f =-25cm cho ảnh cách vật 56, 25cm. Xác định vị trí, tính chất của
vật và ảnh. Tính độ phóng đại trong mỗi trường hợp
Dạng 5. Xác định vị trí của vật và ảnh khi biết sự di chuyển của chúng
18. Một điểm sáng S đặt trước một thấu kính hội tụ có tiêu cự f =40cm. Di chuyển S một khoảng 20cm lại
gần thấu kính người ta thấy ảnh Sơ cảu S di chuyển một khoảng 40cm. Tìm vị trí của vật và ảnh lúc
đầu và lúc sau khi di chuyển.
19. Đặt một điểm sáng S trên trục chính của một thấu kính phân kỳ (tiêu cự bằng 10cm) ta thu được ảnh
Sơ. Di chuyển S một khoảng 15cm lại gần thấu kính ta thấy ảnh S’ di chuyển một khoảng 1, 5cm. Tìm
vị trí của vật và ảnh lúc đầu và lúc sau khi di chuyển.
20. Một vật sáng AB hình mũi tân đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính hội tụ và cách thấu kính
36cm (A nằm trên trục chính) ta thu được ảnh A
1
B
1
cảu AB trên màn
đặt vuông góc với trục chính. Tịnh tiến AB vầ phía thấu kính 6cm theo phương vuôn góc với trục
chính thì phải dịch chuyển màn như thế nào để thu được ảnh A
2
B
2
? Cho biết A
2
B
2
=1,6A
1`
B
1
. Tính tiêu
cự của thấu kính và độ phóng đại của các ảnh A
1
B
1
và A
2
B
2
21. Một vật phẳng nhỏ AB, đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính phân kỳ và cách thấu kính
khoảng d
1
cho một ảnh A
1
B
1
. Cho vật tiến lại gần thấu kính 40cm thì ảnh bây giừo là A
2
B
2
cách A
1
B
1
5cm và có độ lớn A
2
B
2
=2A
1
B
1
. Xác định tiêu cự của thấu kính, vẽ hình
22. Một vật phẳng nhỏ AB đặt trước thấu kính O cho một ảnh rõ nét trên màn . Dịch vật lại gần thấu kính
2cm thì phải dịch màn một khoảng 30cm mới lại thu được ảnh rõ nét, ảnh này lớn bằng 5/3 ảnh trước
a) Thấu kính là thấu kính gì? màn dịch theo chiều nào
b) Tính tiêu cự của thấu kính và độ phóng đại trong mỗi trường hợp
23. Đặt một vật phẳng nhỏ AB vuông góc với trục chính của một thấu kính phẳng lồi bằng thuỷ tinh, chiết
suất n
1
=1,5, ta thu được một ảnh thật nằm cách thấu kính 5cm. Khi nhúng cả vật và thấu kính trong
nước chiết suất n
2
=4/3, ta vẫn thu được ảnh thật, nhưng cách vị trí ảnh cũ 25cm ra xa thấu kính.
Khoảng cách giữa vật và thấu kính giữ không đổi. Tính bán kính mặt cầu của thấu kính và tiêu cự của
nó khi đặt trong không khí và khi nhúng trong nước. Tính khoảng cách từ vật đến thấu kính
24. Một thấu kính hội tụ cho ảnh thật Sơ của điểm sang S đặt trên trục chính.
- Khi dời S gần thấu kính 5cm thì ảnh dời 10cm
- Khi dời S ra xa thấu kính 40cm thì ảnh dời 8cm
25
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
(kể từ vị trí đầu tiên)
Tính tiêu cự của thấu kính
25. Vât thật đặt trên trục chính và vuông góc với trục chính của một thấu kính ảnh ban đầu của vật tạo bởi
thấu kính là ảnh ảo bằng 1/2 vật Dời vật 100cm dọc theo trục chính. ảnh của vật vẫn là ảnh ảo nhỏ hơn
vật 3 lần. Xác định chiều dời của vật, vị trí ban đầu của vật. Tính tiêu cự.
26. Một thấu kính hội tụ có f =12cm. Điểm sáng A trên trục chính có ảnh A’. Dời A gần thấu kính thêm
6cm, A’ dời 2cm (Không đổi tính chất)
Định vị trí vật và ảnh lúc đầu.
27. Thấu kính phân kỳ có f =-10cm. Vật AB trên trục chính, vuông góc với trục chính, có ảnh A’B’. Dịch
chuyển AB lại gần thấu kính thêm 15cm thì ảnh dịch chuyển 1,5cm Định vị trí vật và ảnh lúc đầu.
28. Vật đặt trước thấu kính, trên trục chính và vuông góc với trục chính. ảnh thật lớn bằng 3 lần vật. Dời
vật xa thấu kính thêm 3cm thì ảnh vẫn thật và dời đi 18cm.
Tính tiêu cự của thấu kính.
29. Vật AB đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính hội tụ có ảnh thật A
1
B
1
cao 2cm. Dời AB lại
gần thấu kính thêm 45cm thì ảnh thật A
2
B
2
cao 20cm và cách A
1
B
1
đoạn 18cm. Hãy xác định:
a) Tiêu cự của thấu kính.
b) Vị trí ba đầu của vật.
30. Vật cao 5cm. Thấu kính tạo ảnh cao 15cm trên màn. Giữ nguyên vị trí của thấu kính nhưng rời vật ra
xa thấu kính thêm 1, 5cm. Sau khi rời màn để hứng ảnh rõ của vật, ảnh có độ cao 10cm. Tính tiêu cự
của thấu kính.
31. Vật AB đặt cách thấu kính hội tụ một đoạn 0cm. ảnh A
1
B
1
là ảnh thật. Dời vật đến vị trí khác, ảnh của
vật la ảnh ảo cách thấu kính 20cm. Hai ảnh có cùng độ lớn. Tính tiêu cự của thấu kính.
32. Thấu kính hội tụ có chiết suất n =1,5; R
1
=10cm; R
2
=0cm. Vật thật đặt trên trục chính và vuông góc với
trục chính tại A. ảnh thật tạo bởi thấu kính hiện trên màn đặt cách vật một đoạn L =80cm. ảnh lớn hơn
vật. Nếu giữ cố định vật và màn thì phải dịch chuyển thấu kính theo chiều nào một khoảng bao nhiêu,
để thu được ảnh trên màn nhỏ hơn vật.
33. A, B, C là 3 điểm thẳng hàng. Đặt vật ở A, một thấu kính ở B thì ảnh thật hiện ở C với độ phóng đại |
k
1
| =3. Dịch thấu kính ra xa vật đoạn l =64cm thì ảnh của vật vẫn hiện ở C vơi độ phóng đại | k
2
| =1/3.
Tính f và đoạn AC
Dang 6. Xác định vị trí (Quang tâm, trục chính) và tiêu điểm của thấu kính bằng phương pháp hình học
34. Trong hình vẽ xy là trục chính của thấu kính, A là điểm vật thật, Aơ là ảnh của A tạo bởi thấu kính, là
quang tâm của thấu kính.
Với mỗi trường hợp hãy xác định:
a) Aơ là thật hay ảo?
b) Loại thấu kính
c) Các tiêu điểm (bằng phép vẽ)
A’ A
A A’
x y x y
A A’O A A’
26
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
35. Cho biết vật AB và ảnh A’B’ của nó tạo bởi thấu kính, song song với nhau như hình vẽ. Hãy xác định
loại thấu kính, vị trí (quang tâm và trục chính) và tiêu điểm của nó:
A
B‘

B
Ngày soạn: 2/4/11
CHỦ ĐỀ 10: QUANG HỆ
A. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN:
1. Bài toán quang hệ là bài toán xác định ảnh của một vật bởi một quang hệ quang học (quang hệ) gồm các
phần tử, như thấu kính, gương, bản mặt song song, lưỡng chất phẳng, lăng kính—ghép với nhau.Nguyên tắc
khảo sát ảnh của một vật tạo bởi quang hệ là: ảnh của vật AB qua phần tử thứ nhất trở thành vật đối với phần
tử thứ hai, ảnh qua phần tử thứ hai trở thành vật đối với phần tử thứ ba— và ảnh tạo bởi phần tử cuối cùng
chính là ảnh của vật AB qua cả hệ.
2. Để xác định lần lượt ảnh tạo bởi các phần tử ta áp dụng các công thức đã biết, cho phép xác định vị trí và
độ lớn của ảnh. Muốn vẽ ảnh của một vật qua quang hệ, ta xét đường đi của 2 tia sáng phát ra từ vật đi tới hệ.
vẽ thật đúng đường đi của từng tia sang phát ra từ vật lần lượt qua các phần tử.
3. Sơ đồ tạo ảnh qua hệ:
AB A
1
B
1
A
2
B
2
——A
n
B
n
d
1
d
1
’ d
2
d
2
’d
3
——..d
n

Nếu d
n
’>0 ảnh qua hệ là thật
Nếu d
n
’<0 ảnh qua hệ là ảo
Nừu d
n
ơ =

thì ảnh cuối cùng ở vô cùng, chùm tia sáng ra khỏi hệ là chùm song song.
Độ phóng đại:

,
_

¸
¸

,
_

¸
¸

,
_

¸
¸
− ·
'
...
'
2
2
'
1
1
n
d
dn
d
d
d
d
k
Nếu k > 0 ảnh cùng chiều với vật
Nếu k < 0 ảnh ngược chiều với vật
Độ lớn của ảnh A
n
B
n
=kAB.
a) Nếu hệ là hệ thấu kính thì tia cuối cùng sẽ ra khỏi hệ bên kia so với vật và nếu là hệ thấu kính ghép sát thì
hệ (hai thấu kính) sẽ tương đương với một thấu kính có
D = D
1
+ D
2
Hay:
2
1
1
1 1
f f f
+ ·
b) Hệ thấu kính - gương cầu
B. BÀI TẬP:
Dạng 1. Xác định ảnh tạo bởi hệ hai thấu kính đồng trục
1. Cho hai thấu kính đồng trục L
1
(f
1
=40cm) và L
2
(f
2
=-40cm). Vật sáng AB =1cm đặt thẳng góc với trục
chính, cách L
1
một khoảng d
1
. Khoảng cách giữa hai thấu kính là l =80cm. Xác định d
1
để hệ thấu kính
cho:
27
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
a) ảnh ảo b) ảnh thật c) ảnh ở vô cùng (chùm tia ló song songc)
d) ảnh thật cao 2cm.
2. Hai thấu kính hội tụ L
1
(f
1
=0cm) và L
2
(f
2
=20cm) có cùng trục chính đặt cách nhau 15cm. Một vật sáng
AB =0, 5cm đặt vuông góc với trục chính, trước L
1
, cách L
1
10cm.
a. Xác định vị trí, tính chất và độ lớn của ảnh tạo bởi quang hệ. Vẽ ảnh.
b. Nếu L
2
di chuyển ra xa L
1
thì ảnh sẽ dịch chuển như thế nào.
3. Một vật sáng AB =2cm đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính hội tụ L
1
(f
1
=12cm) cách L
1
một khoảng 24cm. Sau L
1
cách L
1
một khoảng 18cm đặt thấu kính phân kỳ L
2
(f
2
=-10cm) có cùng trục
chính với L
1
.
a. Xác định vị trí, tính chất, độ lớn của ảnh tạo bởi hệ thấu kính. Vẽ ảnh.
b. Nếu di chuyển L
1
về phía bên phải (Giã nguyên AB và L
2
) thì tính chất của ảnh tạo bởi hệ thay đổi như thế
nào.
4. Hai thấu kính hội tụ L
1
(f
1
=0cm) và L
2
(f
2
=20cm) có cùng trục chính, cách nhau một khoảng l. Vật sáng
AB =1cm đặt trước L
1
, cách L
1
một khoảng 60cm. Hãy xác định l để hệ hai thấu kính cho ảnh thật. Xét
trường hợp ảnh thật cao 2cm. Vẽ ảnh.
5. Hai thấu kính phẳng lồi, mỏng, cùng bằng thuỷ tinh có chiết xuất n =1,5, mặt lồi có cùng bán kính R
=15cm, nhưng một cái lớn gấp đôi cài kia. Người ta dán hai mặt phẳng của chúng với nhau bằng một
lớp nhựa trong suốt, rất móng, có cùng chiết suất n, sao cho trục của chúng trùng nhau.
a. Chứng minh rằng khi đặt một vật sáng nhỏ trước thấu kính ghép sát đó và cách nó một khoảng d, ta sẽ thu
được hai ảnh phân biệt của vật. Tìm điều kiện của d để hai ảnh ấy cùng thật hoặc cùng ảo. CMR khi cả hai
cùng thật hoặc cùng ảo thì độ lớn của chúng không thể bằng nhau.
b. Xác định d sao cho hai ảnh có cùng độ lớn và tính độ phóng đại của chúng.
6. Vật sáng AB đặt thẳng góc với trục chính của một hệ đồng trục gồm hai thấu kính hội tụ O
1
và O
2
; AB
trước thấu kính hội tụ O
1
40cm. Xác định vị trí, tính chất, chiều và độ lớn của ảnh cho bởi hệ trong các
trường hợp sau:
a. O
1
O
2
=L=55cm b. L =45cm c. L =30cm. Biết f
1
=20cm và f
2
=10cm
7. Hệ đồng trục gồm TKHT O
1
(f
1
=20cm) và TKPK O
2
(f
2
= -20cm) cách nhau L =40cm. Vật AB đặt
thẳng góc trục chính trước
1
một đoạn d
1
. Xác định d
1
để:
a. Hệ cho ảnh thật, ảnh ảo, ảnh xa vô cực. b. Hệ cho ảnh thật cách
2
10cm
c. Hệ cho ảnh cao gấp 2 lần vật. d. Hệ cho ảnh cùng chiều, ngược chiều vật
g. Hệ cho ảnh cùng chiều, bằng với vật.
Dạng 2. Xác định khoảng cách L = O
1
O
2
8. Hệ đồng trục gồm TKHT O
1
(f
1
=30cm) và TKHT O
2
(f
2
=20cm). Vật sáng AB =2cm đặt thẳng góc với
trục chính trước O
1
60cm. Xác định L = O
1
O
2
để:
a. Hệ cho ảnh trên màn.
b. Hệ cho ảnh thật cao 4cm.
c. Hệ cho ảnh thật gần vật nhất, hứng được trên màn. (vật và O
1
cố định).
9. Vật sáng AB và thấu kính hội tụ O
2
(f
2
=30cm) đặt cách nhau một đoạn a =60cm. Sau O
2
đặt màn cách
O
2
một khoảng b =75cm. Giữa vật và O
2
đặt một thấu kính O
1
(f
1
=-20cm).
a. Định vị trí O
1
để trên màn hiện ảnh rõ nét. Tính độ phóng đại ảnh.
b. TKPKO
1
và mèn đặt sao cho ảnh trên màn cao bằng 1, 5 lần vật. Định vị trí O
1
và .
c. Nếu đổi chỗ vật và màn ảnh (câu b) cho nhau thì ảnh cho bởi hệ có độ phóng đại bằng bao nhiêu.
Dang 3. Xác định tính chất của một trong hai thấu kính.
10. Hệ đồng trục gồm TK O
1
(f
2
=18cm) cách nhau một đoạn L =12cm. Định tính chất của O
1
và tiêu cự f
1
để:
a. Hệ cho ảnh ảo với mọi vị trí của vật thật trước O
1
.
b. Hệ cho ảnh có độ phóng đại không phụ thuộc vào vị trí đặt vật.
c. Hệ cho ảnh thật ứng với vật ở vô cùng.
Bài tập: Bài tập các dạng trên
11. Hệ đồng trục gồm TKHT O
1
(f
1
=40cm) và TKPK O
2
(f
2
=-20cm) cách nhau L =60cm. Vật sáng AB đặt
trước O
1
một đoạn d
1
. Định vịu trí, tính chất chiều và độ phóng đại của ảnh cho bởi hệ khi:
a. d
1
=60cm; b) d
1
=8cm; c) d
1
=90cm. Vẽ ảnh
28
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
12. Hệ đồng trục gồm TKHT O
1
(f
1
=15cm); TKHTO
2
(f
2
=30cm) cách nhau L =20cm. Trước O
1
đặt vật AB
thẳng góc với trục chính.
a. Tính chất ảnh thay đổi như thế nào khi dịch chuyển từ O
1
cho đến xa vô cùng.
b. Định vị trí vật để hệ cho ảnh ngược chiều và bằng vật
13. Hệ đồng trục gồm TKHT O
1
(f
1
=15cm); TKHT(f
2
=50cm) cách nhau L =68cm.
a. Điểm sáng S trước O
1
cho chmf tia ló là chùm song song và hợp với trục chính góc
α
=30
o
. Định vị trí S.
b. Một chùm sáng song song truyền tới từ phía O
2
và hợp với trục chính góc
α
’=3
o
. Hãy xác định ảnh cho bởi
hệ. Cho 1’=3.10
-4
rad
14. Hệ đồng trục gồm TKHT O
1
(f
1
=10cm) và TKHT O
2
(f
2
=20cm) cách nhau L =45cm. Vật sáng AB thẳng
góc với trục chính đặt trong khoảng hai thấu kính. Định vị trí vật để:
a. Hệ cho hai ảnh có vị trí trùng nhau.
b. Hệ cho hai ảnh thật cao bằng nhau
15. Hệ đồng trục gồm 3 thấu kính có tiêu cự f
1
=f=-10cm; f
2
=9cm. Biết O
1
O
2
= O
2
O
3
= L = 10cm.
a. Chùm tia sáng song song với trục chính tới hệ thấu kính. Định vị trí tiêu điểm của hệ.
b. Điểm sáng S trên trục chính. Định vị trí S để hệ cho ảnh Sơ đối xứng với S qua hệ. Vẽ đường đi của một tia
sáng truyền từ S qua hệ.
16. Cho hệ đồng trục gồm TKPK O
1
(f
1
=-18cm) và TKHT O
2
(f
2
=24cm) cách nhau một đoạn L. Vật sáng
AB đặt trước O
1
một đoạn 18cm. Định L để:
a. Hệ cho ảnh thật, ảnh ảo, ảnh xa vô cùng.
b. Hệ cho ảnh trùng vị trí với vật.
c. Hệ choa nhr cao gấp 3 lần vật.
17. Hệ đồng trục gồm TKPK O
1
(f
1
=-10cm) và TKHT O
2
(f
2
=10cm) cách nhau một đoạn L. Sau O
2
, đặt màn
hứng ảnh cách O
2
30cm. Chiếu chùm sáng tới O
1
song song với trục chính.
a. Định L, biết trên màn hiện rõ điểm. Vẽ ảnh.
b. Nếu dịch O
2
xa dần O
1
thì phải dịch màn như thế nào để ảnh hiẻnõ trên màn.
c. Thay chùm sáng bằng vật AB. Định L để:
- Hệ cho ảnh thật với mọi giá trị của vật.
- Hệ cho ảnh ảo với mọi vị trí của vật.
Ngày soạn:7/4/11
CHỦ ĐỀ11: MẮT.
A. LÝ THUYẾT CƠ BẢN.
a/. ñònh nghóa
veà phöông dieän quang hình hoïc, maét gioáng nhö moät maùy aûnh, cho moät
aûnh thaät nhoû hôn vaät treân voõng maïc.
b/. caáu taïo
• thuûy tinh theå: Boä phaän chính: laø moät thaáu kính hoäi tuï coù tieâu cöï f
thay ñoåi ñöôïc
• voõng maïc:  maøn aûnh, saùt daùy maét nôi taäp trung caùc teá baøo nhaïy
saùng ôû daàu caùc daây thaàn kinh thò giaùc. Treân voõng maïc coù ñieån
vaøng V raát nhaïy saùng.
• Ñaëc ñieåm: d

= OV = khoâng ñoåi: ñeå nhìn vaät ôû caùc khoaûng caùch
khaùc nhau (d thay ñoåi) => f thay ñoåi (maét phaûi ñieàu tieát )
d/. Söï ñieàu tieát cuûa maét – ñieåm cöïc vieãn C
v
- ñieåm cöïc caän C
c

• Söï ñieàu tieát
Söï thay ñoåi ñoä cong cuûa thuûy tinh theå (vaø do ñoù thay ñoåi ñoä tuï hay
tieâu cöï cuûa noù) ñeå laøm cho aûnh cuûa caùc vaät caàn quan saùt hieän leân
treân voõng maïc goïi laø söï ñieàu tieát
• Ñieåm cöïc vieãn C
v

29
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Ñieåm xa nhaát treân truïc chính cuûa maét maø ñaët vaät taïi ñoù maét coù
theå thaáy roõ ñöôïc maø khoâng caàn ñieàu tieát ( f = f
max
)
• Ñieåm cöïc caän C
c
Ñieåm gaàn nhaát treân truïc chính cuûa maét maø ñaët vaät taïi ñoù maét coù
theå thaáy roõ ñöôïc khi ñaõ ñieàu tieát toái ña ( f = f
min
)
Khoaûng caùch töø ñieåm cöïc caän Cc ñeán cöïc vieãn Cv : Goïi giôùi haïn thaáy roõ
cuûa maét
- Maét thöôøng : f
max
= OV, OC
c
= Ñ = 25 cm; OC
v
= ∞
e/. Goùc trong vaät vaø naêng suaát phaân ly cuûa maét
Goùc troâng vaät : tg
AB
α ·
l
α
= goùc troâng vaät ; AB: kích thöôøc vaät ; l = AO = khoûang caùch töø vaät tôùi
quang taâm O cuûa maét .
- Naêng suaát phaân ly cuûa maét
Laø goùc troâng vaät nhoû nhaát
α
min giöõa hai ñieåm A vaø B maø maét coøn coù
theå phaân bieät ñöôïc hai ñieåm ñoù .

min
1
1'
3500
α ≈ ≈ rad
- söï löu aûnh treân voõng maïc
laø thôøi gian ≈0,1s ñeå voõng maïc hoài phuïc laïi sau khi taét aùnh saùng kích
thích.
3. Caùc taät cuûa maét – Caùch söûa
a. Caän thò
laø maét khi khoâng ñieàu tieát coù tieâu ñieåm naèm tröôùc voõng maïc .
f
max
< OC; OC
c
< Ñ ; OC
v
< ∞ => D
caän
> D
thöôøng
- Söûa taät : nhìn xa ñöôïc nhö maét thöôøng : phaûi ñeo moät thaáu kính phaân
kyø sao cho aûnh vaät ôû ∞qua kính hieän leân ôû ñieåm cöïc vieãn cuûa maét.
AB
1 1 2 2
kínhOK MatO
AB A B ÷÷÷→ ÷÷÷→
d
1
d
1

d
2
d
2

d
1
= ∞; d
1

= - ( OC
v
– l) = f
k
; d
1
’+ d
2
=OO’; d
2
’= OV. l = OO’= khoûang caùch kính
maét, neáu ñeo saùt maét l =0 thì f
k
= -OV
v
b. Vieãn thò
Laø maét khi khoâng ñieà tieát coù tieâu ñieåm naèm sau voõng maïc .
F
max
>OV; OC
c
> Ñ ; OC
v
: aûo ôû sau maét . => D
vieãn
< D
thöôøng
Söûa taät : 2 caùch :
+ Ñeo moät thaáu kính hoäi tuï ñeå nhìn xa voâ cöïc nhö maét thöông maø khoâng
caàn ñieàu tieát(khoù thöïc hieän).
+ Ñeo moät thaáu kính hoäi tuï ñeå nhìn gaàn nhö maét thöôøng . (ñaây laø caùch
thöông duøng )
AB
1 1 2 2
kínhOk matO
AB A B ÷÷÷→ ÷÷÷→
d
1
d
1
’ d
2
d
2

d
1
= Ñ ; d
1

= - (OC
c
- l); d
1

– d
2
= OO

; d
2

= OV
'
1 1
1 1 1
K
f d d
· +
B. BÀI TẬP.
Dạng 1. Xác định khoảng thấy rõ của mắt
30
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
1. Thuỷ tinh thể L của mắt có tiêu cự khi không điều tiết là 15, 2mm. Quang tâm của L cách võng mạc là
15cm. Người này chỉ có thể đọc sách gần nhất là 40cm.
a. Xác định khoảng thấy rõ của mắt
b. Tính tụ số của thuỷ tinh thể khi nhìn vật ở vô cực
Dạng 2. Sửa tật cho mắt
2. Một người cận thị có giới hạn nhìn rõ từ 20cm đến 50cm. Có thể sửa tật cận thị cho người đó bằng hai
cách:
- Đeo kính cận L
1
để khoảng thấy rõ dài nhất ở vô cực (có thể nhìn vật ở rất xa)
- Đeo kính cận L
2
để khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm, bằng khoảng nhìn rõ ngắn nhất của mắt bình thường.
a) Hãy xác định số kính (đọ tụ) của L
1
và L
2
khoảng thấy rõn ngắn nhất khi đeo L
1
và khoảng thấy rõ dài nhất
khi đeo L
2
b) Hỏi sửa tật cận thị theo cách nào có lợi hơn? vì sao? Giả sử đeo kính sát mắt
3. Xác định độ tụ và tiêu cự của kính cần đeo để một người có tật viễn thị có thể đọc được trang sách đặt
cách mắt anh ta gần nhất là 25cm. Cho biết khoảng nhìn thấy rõ ngắn nhất của mắt người đó là 50cm.
4. Một người cận thị về già có thể nhìn rõ được những vật ở cách mắt 1m. Hỏi người đó cần đeo kính có
tụ số bằng bao nhiêu để có thể:
a) Nhìn rõ các vật ở rất xa
b) Đọc sách đặt cách mắt 25cm
5. Một người cận thị, có khoảng nhìn thấy rõ xa nhất là 8cm, đeo kính cách mắt 2cm.
a) Muốn nhìn rõ vất ở rất xa mà không cần điều tiết, kính đó phải có tiêu cự và tụ số là bao nhiêu?
b) Một cột điện ở rất xa có góc trông (đường kính góc) là 4
0
. Hỏi khi đeo kính người đó nhìn thấy ảnh cột điện
với góc trông bằng bao nhiêu.
6. Một mắt không có tật có quang tâm nằm cách võng mặc một khoảng bằng 1, 6m. Hãy xác định tiêu cự
và độ tụ của mắt đó khi:
a) Mắt không điều tiết
b) Mắt điều tiết để nhìn rõ một vật đặt cách mắt 20cm.
7. Một mắt cận thị có khoảng thấy rõ dài nhất là 12cm.
a) Khi mắt không điều tiết thì độ tụ của mắt là 62, 5điốp. Hãy tính khoảng cách từ quang tâm đến võng mạc
của mắt.
b) Biết rằng khi mắt điều tiết tối đa thì độ tụ của nó là 67,5 điốp. Hãy xác định khoảng nhìn rõ ngắn nhất của
mắt.
8. Một người có thể thấy rõ các vật cách mắt từ 7,5cm đến 20cm. Hỏi mắt bị tật gì? Muốn chữa phải đeo
kính loại gì có tụ số bao nhiêu? Khi mang kính này, mắt có thể nhìn rõ vật ở trong khoảng nào?
Cho biết khi mang kính, mắt nhìn rõ vật ở vô cực mà không điều tiết và kính đeo sát mắt.
9. Thủy tinh thể của một mắt viễn thị tương đương một thấu kính hội tụ L có quang tâm cách võng mạc
là 14cm. Để mắt thấy rõ vật ở vô cực mà không phải điều tiết thì phải đeo kính L
1
có tụ số D
1
=+4điốp
và cách mắt 1cm. Xác định viễn điểm của mắt và tiêu cự của thủy tinh thể khi không điều tiết.
10. Một mắt viễn thị muốn quan sát những vật ở xa mà không phải điều tiết thì phải mang kính L
1
có tụ số
D
1
=+0,75điốp; muốn quan sát những vật ở gần thì phải mang kính L
2
có tụ số D
2
=+2,5điốp. Với kính
L
2
, Khi mắt điều tiết tối đa thì nhìn rõ được vật cách mắt 30cm. Cho biết kính đeo sát mắt. Hãy xác
định:
a) Viễn điểm và cận điểm của mắt.
b) Khi đeo kính L
1
, khoảng cách ngắn nhất từ vật tới mắt để nhìn rõ là bao nhiêu
c) Khi đeo kính L
2
, khoảng cách xa nhất từ mắt đến vật và nhìn rõ là bao nhiêu.
11. Một mắt viễn thị có thể xem như một thấu kính hội tụ, tiêu cự 17mm. Tiêu điểm sau võng mạc 1mm.
Tính tiêu cự của kính cần đeo để thấy rõ vật ở xa vô cực mà không phải điều tiết trong các trường hợp:
a. Kính sát mắt
b. Kính cách mắt 1cm.
12. Một mắt cận thị có cận điểm cách mắt 11cm, viễn điểm cách mắt 51cm.
1. Để sửa tật cho mắt cận thị thì phải đeo kính gì? Độ tụ bao nhiêu
a) Kính đeo sát mắt
b) Kính cách mắt 1cm
31
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
c) Xác định cận điểm khi đeo các kính trên
2. Để đọc sách cách mắt 21cm, mắt không điều tiết thì đeo kính tiêu cự bằng bao nhiêu? Biết kính cách mắt
1cm.
3. Để đọc sách trên mà chỉ có kính hội tụ có tiêu cự f =28,8cm thì kính phải đặt cách mắt bao nhiêu
13. Một mắt cận khi về già chỉ trông rõ vật từ 40cm đến 80cm.
1. Để nhìn rõ các vật ở xa cần đeo kính số mấy? khi đó cận điểm cách mắt bao nhiêu?
2. Để đọc sách đặt cách mắt 25cm cần đeo kính số mấy? khi đó viễn điểm cách mắt bao nhiêu?
3. Để đọc sách khỏi phải lấy kính cận ra thì phải dán thêm một tròng nữa. Hỏi kính dán thêm có độ tụ bao
nhiêu?
14. Một người có điểm cực viễn cách mắt 40cm và điểm cực cận cách mắt 10cm.
a) Hỏi mắt bị tật gì
b) Muốn nhìn thấy vật ở xa mà không cần điều tiết người đó phải đeo kính với độ tụ bao nhiêu? Cho biết kính
đặt sát mắt.
c) Khi đeo kính người này nhìn thấy điểm gần nhất cách mắt bao nhiêu?
15. Một người đứng tuổi có khả năng nhìn rõ những vật ở xa khi mắt không điều tiết, nhưng để nhìn rõ
những vật gần nhất cách mắt 27cm thì phải đeo kính +2điốp cách mắt 2cm
a) Xác định kghoảng nhìn rõ ngắn nhất khi mắt không đeo kính. Nếu đưa kính đó vào sát mắt thì người ấy
thấy được vật xa mắt nhất bao nhiêu?
b) Kính vẫn được mang cách mắt 2cm. Tính độ bội giác của ảnh khi người ấy nhìn một vật gần mắt nhất và xa
mắt nhất.
16. Một người cận thị có điểm cực viễn cách mắt 45cm.
1) Xác định độ tụ của kính cần đeo để người này có thể nhìn rõ các vật ở xa vô cùng mà không cần điều tiết,
kính cách mắt 5cm.
2) Khi đeo kính(kính vẫn cách mắt 5cm) người này có thể đọc sách cách mắt gần nhất 25cm. Hỏi khoảng cực
cận của mắt người này khi không đeo kính là bao nhiêu.
3) Để đọc những dòng chữ nhỏ mà không cần điều tiết người này bỏ kính và đùng một kính lúp có tiêu cự f =
5cm đặt sát mắt. Khi đó trang sách đặt cách kính lúp bao nhiêu ? Độ bội giác của ảnh bằng bao nhiêu
17. Mắt một người cận thị có khoảng thấy rõ ngắn nhất là là 12,5cm và giới hạn nhìn rõ là 37,5cm.
1) Hỏi người này phải đeo kính có độ tụ bằng bao nhiêu để nhìn rõ các vật ở xa vô cùng mà không phải điều
tiết? Khi đó người đó nhìn được vật gần mắt nhất bao nhiêu. Hỏi người đó đeo kính có độ tụ như thế nào thì
sẽ không nhìn thấy bất kỳ vật nào trước mắt? Coi kính đeo sát mắt.
2) Người này không đeo kính, cầm một gương phẳng đặt sát mắt rồi dịch gương lùi dần ra xa. Hỏi tiêu cự của
thuỷ tinh thể thay đổi như thế nào trong khi mắt nhìn thấy rõ ảnh? Độ lớn góc trong ảnh có thay đổi không?
Nếu có thì tăng hay giãm.
18. Một người đeo kính có độ tụ D=2điốp sát mắt thì có thể nhìn rõ vật đặt cách mắt từ 25cm đến 1m
a) Hỏi khoảng cách từ điểm cực cận và cực viễn tới mắt người đó khi không đeo kính bằng bao nhiêu.
b) Xác định độ biến thiên độ tụ của thuỷ tinh thể mắt người đó từ trạng thái không điều tiết tới trạng thái điều
tiết tối đa.
19. Trên hình vẽ, MN là trục chính của một gương cầu lõm, C là tâm gương. S là điểm sáng thực và S’ là
ảnh thật của S cho bởi gương. Biết SC=16cm, SS’=28cm
S C S’

a) Tính tiêu cự của gương cầu lõm.
b) Một người cókhoảng nhìn rõ cách mắt từ 12cm đến 48 cm đứng trước gương. Xác định khoảng cách từ
mắt người đó tới gương để người đó có thể nhìn rõ ảnh của mình qua gương
c) Xác định vị trí của mắt người để góc trông ảnh là lớn nhất.
Ngày soạn:10/4/11
CHỦ ĐỀ 12: KÍNH LÚP.
32
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
A/. ñònh nhgóa:
Laø moät duïng cuï quang hoïc boå trôï cho maét troâng vieäc quang saùt caùc vaät
nhoû. Noù coù taùc duïng laøm taêng goùc troâng aûnh baèng caùch taïo ra moät
aûnh aûo, lôùn hôn vaät vaø naèm troâng giôùi haïn nhìn thaáy roõ cuûa maét.
b/. caáu taïo
Goàm moät thaáu kính hoäi tuï coù tieâu cöï ngaén(côõ vaøi cm)
c/. caùch ngaém chöøng

AB
1 1 2 2
kínhOk matO
AB A B ÷÷÷→ ÷÷÷→
d
1
d
1
’ d
2
d
2

d
1
< O

F ; d
1

naèm trong giôùi haïn nhìn roõ cuûa maét: d
1
+ d
1

= O
K
O ; d
2

= OV
'
1 1
1 1 1
K
f d d
· +
• Ngaém chöøng ôû cöïc caän
Ñieàu chænh ñeå aûnh A
1
B
1
laø aûnh aûo hieäm lean ôû C
C
: d
1

= - (OC
C
- l)
(l laø khoaûng caùch giöõa vò trí ñaët kính vaø maét)
• Ngaém chöøng ôû C
V

Ñieàu chænh ñeå aûnh A
1
B
1
laø aûnh aûo hieäm leân ôû C
V
: d
1

= - (OC
V
- l)
d/. Ñoä boäi giaùc cuûa kính luùp
Ñònh nghóa:
Ñoä boäi giaùc G cuûa moät duïng cuï quang hoïc boå trôï cho maét laø tæ soá giöõa
goùc troâng aûnh
α
cuûa moät vaät qua duïng cuï quang hoïc ñoù vôùi goùc troâng
tröïc tieáp
0
α cuûa vaät ñoù khi ñaët vaät taïi ñieåm
cöïc caän cuûa maét.
0 0
tg
G
tg
α α
α α
· ;
(vì goùc
α
vaø
0
α raát nhoû)
Với:
0
AB
tg
Ñ
α ·
b)Độ bội giác của kính lúp:

Gọi l là khoảng cách từ mắt đến kính và d’ là khoảng cách từ ảnh A’B’ đến
kính (d’ < 0), ta có :
A'B' A'B'
tg
OA d'
α · ·
+ l
suy ra:
0
tg A'B' Ñ
G .
tg AB d'
α
· ·
α +l

Hay:
Ñ
G =k.
d' +l
(1)
k là độ phóng đại của ảnh.
- Khi ngắm chừng ở cực cận: thì d' Ñ + · l do đó:
C C
G k ·
- Khi ngắm chừng ở vô cực: ảnh A’B’ ở vô cực, khi đó AB ở tại C
C
nên:
AB AB
tg
OF f
α · ·
Suy ra:
33
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Ñ
G
f

·
G

có giá trị từ 2,5 đến 25.
• khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc
+ Maét khoâng phaûi ñieàu tieát
+ Ñoä boäi giaùc cuûa kính luùp khoâng phuï thuoäc vaøo vò trí ñaët maét.
Giaù trò cuûa G

ñöôïc ghi treân vaønh kính: X2,5 : X5.
1. Dùng một thấu kính có độ tụ +10 điốp để làm kính lúp.
a) Tính độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cùng
b) Tính độ bội giác của kính và độ phóng đại của ảnh khi người quan sát ngắm chừng ở điểm cực cận. Khoảng
nhìn rõ ngắn nhất của người này là 25cm. Mắt đặt sát kính.
2. Một người cận thị có khoảng cách từ mắt đến điểm cực cận là 10cm và điểm cực viễn là 50cm, quan
sát một vật nhỏ qua kính lúp có độ tụ +10 điốp. Mắt đặt sát sau kính.
a. Hỏi phải đặt vâth trong khoảng nào trước kính
b. Tính độ bội giác của kính ứng với mắt người ấy và độ phóng đại của ảnh trong các trường hợp sau:
- Người ấy ngắm chừng ở điểm cực viễn
- Người ấy ngắm chừng ở điểm cực cận
3. Một mắt bình thường có điểm cực cận cách mắt 24cm, đặt tại tiêu điểm của một kính lúp, tiêu cự 6cm
để nhìn một vật AB=2mm đặt vuông góc với trục chính. Tính:
a. Góc trông
α
của vật khi nhìn qua kính lúp
b. Độ bội giác của kính lúp
c. Phạm vi ngắm chừng của kính lúp
4. Một người cận thị có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 15cm và giới hạn nhìn rõ là 3,5cm. Người ấy quan
sát một vật nhỏ qua một kính lúp có tiêu cự 5cm. Mắt đặt cách kính 10cm.
1. Hỏi phải đặt vật trong khoảng nào trước kính
2. Tính độ bội giác của ảnh trong các trường hợp ngắm chừng ở điểm cực cận và điểm cực viễn.
3. Biết năng suất phân ly của mắt người này là 1’. Tính khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm trên vật mà
người ấy còn phân biệt được
34
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
5. Một người có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm, quan sát một vật AB=2mm đặt trước một kính lúp
(tiêu cự 10cm) và cách kính 6cm; mắt người đó đặt sau kính và cách kính 1cm.
a. Hãy tính độ phóng đại của ảnh và độ bội giác của kính khi người này ngắm chừng ở điểm cực cận
b. Một người thứ hai bị cận thị có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 15cm, cũng quan sát vật AB bằng kính lúp trên
và cùng các điều kiện như với người thứ nhất. Hãy tính độ bội giác của kính lúp ứng với người thứ hai.
6. Đặt mắt sau kính lúp tiêu cự 4cm một khoảng a=2cm, khi đó ảnh của một vật đặt trước mắt hiện ra tại
điểm cực cận cách mắt l=20cm. Hãy tính khoảng cách từ vật đến kính lúp và tính đường kính góc của
ảnh và độ bội giác của kính lúp khi đó, biết rằng độ lớn của vật AB=0,1cm.
7. Giới hạn nhìn rõ của một mắt cận thị nằm trong khoảng cách từ 10cm đến 20cm. Đặt mắt tại tiêu điểm
của một kính lúp(tiêu cự f=3cm) để quan sát các vật. Hỏi phải đặt vật cách kính bao nhiêu. Xác định
giới hạn ngắm chừng của mắt khi sử dụng kính lúp.
2. Một mắt không có tật, có khoảng nhìn rõ ngắn nhất bằng 25cm, được đặt tại tiêu điểm của một kính lúp để
quan sát một vật nhỏ. Biết rằng mắt vẫn nhìn rõ vật khi dịch chuyển đi 0,8cm
a. Hãy tính tiêu cự f của kính và độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực.
b. Hãy xác định kích thước nhỏ nhất của vật mà mắt còn có thể phân biệt khi nhìn qua kính lúp, biết năng suất
phân li của mắt là 4.10
-4
rad.
8. Một người cận thị có khoảng nhìn rõ ngắn nhất D=15cm và giới hạn nhìn rõ là 35cm
Người này quan sát một vật nhỏ qua kính lúp có tiêu cự 5cm. Mắt đặt cách kính 10cm.
a. Phải đặt vật trong khoảng nào trước kính?
b. Tính độ bội giác của ảnh trong các trường hợp người này ngắm chừng ở điểm cực cận và cực viễn
c. Năng suất phân li của mắt người này là 1’. Tính khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm trên vật mà mắt
người này còn phân biệt được khi quan sát qua kính.
9. Một kính lúp là thấu kính hội tụ có độ tụ +10dp
a. Tính độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực
b. Tính độ bội giác của thấu kính và độ phóng đại của ảnh khi người quan sát ngắm chừng ở điểm cực cận.
Cho biết OC
c
=25cm. Mắt đặt sát kính
10. Một ngưòi cận thị có các điểm C
c
, C
v
cách mắt lần lượt là 10cm và 50cm. Người này dùng kính lúp có
độ tụ +10dp để quan sát một vật nhỏ. Mắt đặt sát kính.
a. Vật phải đặt trong khoảng nào trước kính?
35
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
b. Tính độ bội giác và độ phong đại trong trường hợp sau:
- Ngắm chừng ở điểm cực viễn
- Ngắm chừng ở điểm cực cận
11. a. Vật có kích thước 0,3mm được quan sát qua kính lúp có tiêu cự 2cm, mắt đặt tại F’. Tính góc trông
của ảnh và so sánh với góc trông khi không dùng kính. Trong cả hai trường hợp mắt quan sát viên đều
quan sát ở điểm cực cận D =25cm
b. Mắt có năng suất phân li 1’ và có khoảng cực cận D=25cm dùng kính lúp có độ bội giác 12,5 để quan sát.
Tính kích thước vật nhỏ nhất mà mắt sử dụng kính để có thể nhìn rõ.
12. Kính lúp có f=4cm. Mắt người quan sát có giới hạn nhìn rõ từ 11cm đến 65cm. Mặt đặt cách kính 5cm
a. Xác định phạm vi ngắm chừng
b. Tính độ bội giác của kính ứng với trường hợp mắt không điều tiết
13. Hai thấu kính hội tụ giống hệt nhau cùng tiêu cự 30mm đặt đồng trục sao cho hai quang tâm cách nhau
20mm
a. Vẽ ảnh của một vật ở vô cực, trên trục chính, cho bởi hệ
b. Tính khoảng cách từ ảnh đến thấu kính gần nhất
c. Vật có góc trông 0,1rad khi nhìn bằng mắt thường. Tính độ lớn của ảnh.
d. Hệ trên dùng làm kính lúp để quan sát một vật nhỏ. Phải đặt vật ở đâu để ảnh ở vô cực
14. Môt người đứng tuổi nhìn những vật ở xa thì không phải đeo kính nhưng khi đeo kính có tụ số 1dp thì
đọc được trang sách đặt cách mắt 25cm
a. Xác định vị trí của các điểm cực viễn và cực cận của người này
b. Xác định độ biến thiên của độ tụ mắt người này từ trạng thái không điều tiết đến điều tiết tối đa
c. Người này bỏ kính ra và dùng một kính lúp trên vành có ghi x8 để quan sát một vật nhỏ(lấy D=25cm). Mắt
cách kính 30cm. Phải đặt vật trong khoảng nào trước kính? Xác định phạm vi biến thiên độ bội giác của ảnh
15. Một người có điểm cực viến cách mắt 50cm
a. Xác định đọ tụ kính mà người này phải đeo để có thể nhìn rõ các vật ở xa vô cực mà không phải điều tiết
b. Khi đeo kính, người này có thể đọc được trang sách cách mắt gần nhất là 20cm.
Hỏi điểm cực cận cách mắt bao xa.
36
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
c. Để đọc được những dòng chữ nhỏ mà không phải điều tiết, người này bỏ kính ra và dùng một kính lúp có
tiêu cự 5cm đặt sát mắt.
Khi đó trang sách phải đặt cách kính bao nhiêu? Tính độ bội giác của ảnh.
Ngày soạn: 17/4/11
CHỦ ĐỀ13: KÍNH HIỂN VI.
a) Định nghĩa:
Kính hiển vi là một dụng cụ quang học bổ trợ cho mắt làm tăng góc trông ảnh của những vật nhỏ, với độ bội
giác lớn lơn rất nhiều so với độ bội giác của kính lúp.
b) Cấu tạo: Có hai bộ phận chính:
- Vật kính O
1
là một thấu kính hội tụ có tiêu cự rất ngắn (vài mm), dùng để tạo ra một ảnh thật rất lớn của
vật cần quan sát.
- Thị kính O
2
cũng là một thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn (vài cm), dùng như một kính lúp để quan sát ảnh
thật nói trên.
Hai kính có trục chính trùng nhau và khoảng cách giữa chúng không đổi.
Bộ phận tụ sáng dùng để chiếu sáng vật cần quan sát.
d) Độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực:
- Ta có:
1 1 1 1
2 2 2
A B A B
tg
O F f
α · ·
và tgα =
AB
Ñ
Do đó:
1 1
0 2
A B tg Ñ
G x
tg AB f

α
· ·
α
(1)
Hay
1 2
G k G

· ×
Độ bội giác G

của kính hiển vi trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực bằng tích của độ phóng đại k
1
của ảnh
A
1
B
1
qua vật kính với độ bội giác G
2
của thị kính.
Hay
1 2

G
f .f

δ
·
Với: δ =
/
1 2
F F gọi là độ dài quang học của kính hiển vi.
Người ta thường lấy Đ = 25cm
1. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f
1
=1cm, thị kính có tiêu cự f
2
=4cm. Hai kính cách nhau 17cm
a. Tính độ bội giác trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực. Lấy Đ=25cm
b. Tính độ bội giác của kính và độ phóng đại của ảnh trong trường hợp ngắm chừng ở điểm cực cận.
2. Một người có giới hạn nhìn rõ từ điểm cách mắt 20cm đến vô cực, quan sát một vật nhỏ qua kính lúp
có độ tụ 10điốp. Mắt đặt cách kính 10cm.
a. Hỏi phải đặt vật trong khoảng nào trước mắt(tính phạm vi ngắm chừng của kính lúp)
37
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
b. Khi di chuyển vật trong khoảng được phép nói trên thì độ bội giác của ảnh thay đổi trong phạm vi nào.
3. Một kính hiển vi có những đặc điểm sau:
- Tiêu cự của vật kính f
1
=5mm
- Tiêu cự của thị kính f
2
=20mm
- Độ dài quang học của kính mm 180 · δ
Mắt của quan sát viên đặt tại tiêu điểm ảnh của thị kính
1. Hỏi vật AB phải đặt ở đâu để ảnh cuối cùng ở vô cực. Tính độ bội giác trong trường hợp này?
2. Tính phạm vi ngắm chừng của kính
4. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f
1
=0,6cm; Thị kính có tiêu cự f
2
=3,4cm. Hai kính cách nhau
16cm
1. Một học sinh A có mắt không có tật(Khoảng nhìn rõ từ 25cm đến vô cực) dùng kính hiển vi này để quan sát
một vết mỡ mỏng ở vô cực. Tinhd khoảng cách giữa vật và kính và độ bội giác của ảnh
2.Một học sinh B cũng có mắt không có tật, trước khi quan sát đã lật ngược tầm kính cho vết mỡ suống phía
dướim B cũng ngắm chừng ở vô cực. Hỏi B phải dịch chuyển ống kính đi bao nhiêu? Theo chiều nào? Biết
tấm kính dày 1,5mm và chiết suất của thuỷ tinh n=1,5
5. Vật kính của một máy ảnh có cấu tạo gồm một thấu kính hội tụ, tiêu cự f
1
=7cm, đặt trước và đồng trục
với một thấu kính phân kỳ, tiêu cự f
2
=-10cm. Hai kính cách nhau 2cm. Máy được hướng để chụp ảnh
của một vật ở rất xa.
1. Tính khoảng cách từ thấu kính phân kỳ đến phim
2. Biết góc trông vật từ chỗ người đứng chụp ảnh là 3
0
. Tính chiều cao của ảnh trên phim
3. Nếu thay vật kính nói trên bằng một thấu kính hội tụ và muốn ảnh thu được có cùng kích thước như trên thì
thấu kính phải có tiêu cự bằng bao nhiêu? Và phim phải đặt cách thấu kính một khoảng bằng bao nhiêu
6. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự 5mm, thi kính có tiêu cự 4cm. Vật được đặt . Vật được đặt
trước tiêu điện vật kính, cách tiêu diện 0,1mm. Người quan sát, mắt không có tật khoảng nhìn rõ ngắn
nhất là 20cm, điều chỉnh ống kính để mắt quan sát không phải điều tiết
a. Tìm độ bội giác của ảnh và độ dài quang học của kính hiển vi
b. Năng suất phân li của mắt là 2’(1’=3.10
-4
rad). Tính khoảng cách ngắn nhất giữa giữa hai điểm trên vật mà
mắt người còn có thể phân biệt được hai ảnh của chúng qua kính hiển vi
38
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
c. Để độ bội giác có độ lớn bằng độ phóng đại k của ảnh người quan sát phải điều chỉnh độ dài ống kính bằng
bao nhiêu.
7. Một người mắt tốt, có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm, quan sát một vật nhỏ qua kính hiển vi có vật
kính tiêu cự f
1
=0,54cm và thị kính tiêu cự 2cm. Vật được đặt cáchvật kính d
1
=0,56cm và mắt của
người quan sát được đặt sát mắt ngay sau thị kính.
a. Hãy xác định độ dài quang học của kính, độ phóng đại k của ảnh và độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở
điểm cực cận
b. Xác định khoảng cách giữa vật và vật kính, và độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực
8. 1. Một kính hiển vi dùng để chụp ảnh gồm vật kính tiêu cự f
1
=0,5cm, thị kính tiêu cự f
2
=2,25cm và
một kính ảnh P đặt sau thị kính, cách thị kính bằng 36cm. Khoảng cách giữa vật kính và thị kính bằng
18cm. Người ta dùng kính hiển vi đó để chụp ảnh một vâth có độ lớn AB=
m µ 10
. Hãy xác định vị trí
của vật độ phóng đại và độ lớn của ảnh.
2. Một kính hiển vi có vật kính có tiêu cự f
1
=1cm, thị kính tiêu cự f
2
=3cm, đặt cách nhau 19cm. Kính được
ngắm chừng ở vô cực. Hãy xác định vị trí của vật và độ bội giác của kính.
9. Một người mắt bình thường, có khoảng nhìn thấy rõ ngắn nhất bằng 25cm, quan sát một vật nhỏ bằng
một kính hiển vi có vật kính tiêu cự f
1
=7,25mm và thị kính có tiêu cự f
2
=2cm cách nhau 187,25mm.
Hỏi độ bội giác của kính biến thiên trong khoảng nào?
10. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f
1
=0,5cm, thị kính có tiêu cự f
2
=2,5cm; Khoảng cách giữa
chúng là 18cm.
a. Một người quan sát dùng kính hiển vi đó để quan sát một vật nhỏ dài
m µ 2
, và điều chỉnh kính để nhìn rõ
ảnh của vật mà mắt không phải điều tiết. Biết giới hạn nhìn rõ của người này là từ 25cm đến vô cùng, hãy tính
khoảng cách từ vật đến vật kính, độ bội giác của kính và góc trông ảnh.
b. Một người thứ hai, có giới hạn nhìn rõ từ 20cm đến 1m, quan sát tiếp theo người thứ nhất. Hỏi để nhìn rõ
ảnh của vật mà không cần điều tiết, người đó phải di chuyển vật bao nhiêu theo chiều nào. Tìm độ bội giác
của kính và góc trông ảnh khi đó. Hãy tính độ phóng đại dài của ảnh trong trường hợp này và so sánh với độ
bội giác
11. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi có các tiêu cự lần lượt là f
1
=1cm; f
2
=4cm. Hai kính cách
nhau 17cm
a. Tính độ bội giác khi ngắm chừng ở vô cực(Cho D=25cm)
b. Tính độ bội giác của kính và độ phóng đại của ảnh khi ngắm chừng ở điểm cực cận.
12. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi có các tiêu cự lần lượt là f
1
=1cm và f
2
=4cm.
Độ dài quang học của kính là cm 15 · δ
39
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Người quan sát có điểm cực cận cách mắt 20cm và điểm cực viễn ở vô cùng
Hỏi phải đặt vật trong khoảng nào trước mắt.
13. Mặt kính hiển vi có các đặc điểm sau:
- Đường kính vật kính 5mm
- Khoảng cách từ vật kính- thị kính: 20cm
- Tiêu cự thị kính: 4cm
a. Muốn cho toàn bộ chùm tia sáng ra khỏi kính đều lọt qua con ngươi thì con ngươi phải đặt ở đâu và có bán
kính góc mở bao nhiêu.
b. Cho tiêu cự vật kính là 4mm. Tính độ bội giác.
14. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi có tiêu cự lần lượt là 4mm và 25mm. Các quang tâm cách
nhau 160mm.
a. Định vị trí cảu vật để ảnh sau cùng ở vô cực
b. Phải dời toàn bộ kính theo chiều nào bao nhiêu để có thể tạo được ảnh của vật lên màn đặt cách thị kính
25cm?
Tính độ lớn của ảnh biết rằng độ lớn của vật là 25cm.
15. Một kính hiển vi được cấu tạo bởi hai thấu kính L
1
và L
2
lần lượt có tiêu cự 3mm và tụ số 25dp
a. Thấu kính nào là vật kính?
b. Một người cận thị có điểm cực cận cách mắt 14cm dùng kính để quan sát vật AB có có độ cao 1/100mm
Mắt đặt tại F
2
’ và quan sát ảnh sau cùng điều tiết tối đa. Chiều dài của kính lúc đó là 20cm. Hãy tính:
-Khoảng cách từ ảnh trung gian đến thị kính
-Khoảng cách từ AB đến vật kính
- Độ bội giác của kính
16. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi coi như hai thấu kính mỏng đồng trục cách nhau l=15,5cm.
Một người quan sát một vật nhỏ đặt trước vật kính một khoảng d
1
=0,52cm. Độ bội giác khi đó G=250
a. Người quan sát đã điều chỉnh để ngắm chừng ở vô cực và có khoảng thấy rõ ngắn nhất là D=25cm. Tính
tiêu cự vật kính và thị kính
40
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
b. Để ảnh cuối cùng ở tại C
c
phải dịch chuyển vật bao nhiêu theo chiều nào? Độ bội giác khi đó là bao nhiêu.
Vẽ ảnh
17. Kính hiển vi có vật kính O
1
tiêu cự f
1
=0,8cm và thi kính O
2
tiêu cự f
2
=2cm. Khoảng cách giữa hai kính
là l=16cm
a. Kính được ngám chừng ở vô cực. Tính khoảng cách từ vật đến vật kính và độ bội giác. Biết người quan sát
có mắt bình thường với khoảng nhìn rõ ngắn nhất D=25cm
b. Giữ nguyên vị trí vật và vật kính ta dịch thị kính một khoảng nhỏ để thu được ảnh của vật trên màn đặt cách
thị kính (ở sau) 30cm
Tính độ dịch chuyển của thị kính, xác định chiều dịch chuyển. Tính độ phóng đại của ảnh.
18. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi học sinh có tiêu cự lần lượt là f
1
=2,4cm và f
2
=4cm:
l=O
1
O
2
=16cm.
a. Học sinh 1 mắt không có tật điều chỉnh để quan sát ảnh của vật mà không phải điều tiết. Tính khoảng cách
từ vật đến kính và độ bội giác của kính. Khoảng nhìn rõ ngắn nhất của học sinh 1 là 24cm.
b. Học sinh 2 có điểm cực viễn C
v
cách mắt 36cm, quan sát tiếp theo học sinh 1 và vẫn muốn không điều tiết
mắt. Học sinh 2 phải rời vật bao nhiêu theo chiều nào.
c. Sau cùng thầy giáo chiếu ánh sáng của vật lên trên màn ảnh. Ảnh có độ phóng đại |k|=40. Phải đặt vật cách
vật kính bao nhiêu và màn cách thị kính bao nhiêu.
19. vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f
1
=1cm; thị kính có tiêu cự f
2
=4cm. Độ dài quang học, là
16cm. Người quan sát có mắt không bị tật và có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 20cm
a. Phải đặt vật trong khoảng nào trước vật kính để người quan sát có thể nhìn thấy ảnh của vật qua kính?
b. Tính độ bội giác của ảnh trong các trường hợp ngắm chừng ở vô cực và ở điểm cực cận.
c. Năng suất phân li của mắt người quan sát là 2’. Tính khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm trên mặt mà
người quan sát còn phân biệt được ảnh qua kính khi ngắm chừng ở vô cực
20. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f
1
=5mm, thị kính có tiêu cự f
2
=25mm, khoảng cách giữa
chúng là 18cm
a. Một người dùng kính này để quan sát một vật nhỏ dài
m µ 2
và điều chỉnh để nhìn rõ ảnh của vật mà mắt
không phải điều tiết.
Biết giới hạn nhìn rõ của người này từ 25cm đến vô cùng
41
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Tính khoảng cách từ vật đến vật kính, độ bội giác và góc trông ảnh.
b. Một người thứ hai có giới hạn nhìn rõ từ 20cm đến 1m quan sát tiếp theo người thứ nhất. Hỏi người này
phải dịch chuyển vật bao nhiêu theo chiều nào để nhìn rõ ảnh của vật mà không điều tiết? Độ bội giác của ảnh
này bằng bao nhiêu và góc trông ảnh bằng bao nhiêu? Hãy tính độ phóng đại của ảnh trong trường hợp này và
so sánh với độ bội giác. Giải thích.
Ngày soạn:20/4/11
CHỦ ĐỀ 14: KÍNH THIÊN VĂN.
a) Định nghĩa:
Kính thiên văn là dụng cụ quang học bổ trợ cho mắt làm tăng góc trông ảnh của những vật ở rất
xa (các thiên thể).
b) Cấu tạo: Có hai bộ phận chính:
- Vật kính O
1
: là một thấu kính hội tụ có tiêu cự dài (vài m)
- Thị kính O
2
: là một thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn (vài cm)
Hai kính được lắp cùng trục, khoảng cách giữa chúng có thể
thay đổi được.
c) Độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực:
- Trong cách ngắm chừng ở vô cực, người quan sát
điều chỉnh để ảnh A
1
B
2
ở vô cực. Lúc đó
1 1
2
A B
tg
f
α ·

1 1
0
1
A B
tg
f
α ·
Do đó, độ bội giác của kính thiên văn khi ngắm chừng ở vô cực là :
1
0 2
f tg
G
tg f

α
· ·
α
1. Vật kính của một kính thiên văn học sinh có tiêu cự 1,2m, thị kính là một thấu kính hội tụ có tiêu cự
4cm
a. Tính khoảng cách giữa hai kính và độ bội giác của kính thiên văn trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực
b. Một học sinh dùng kính thiên văn nói trên để quan sát trăng. Điểm cực viễn của học sinh cách mắt 50cm.
Tính khoảng cách giữa hai kính và độ bội giác của kính khi học sinh quan sát khônbg điều tiết
2. Một kính thiên văn có vật kính f
1
=1m và thị kính f
2
=5cm. Đường kính của vật kính bằng 10cm
1. Tìm vị trí và đường kính ảnh của vật kính cho bởi thị kính( Vòng tròn thị kính) trong trường hợp ngắm
chừng ở vô cực
42
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
2. Hướng ông kính về một ngôi sao có góc trông o,5’. Tính góc trông nhìn qua kính trong trường hợp ngắm
chừng ở vô cực
3. Một quan sát viên có mắt cận thị quan sát ngôi sao nói trên phai chỉnh lại thị kính để ngắm chừng. Quan sát
viên thấy rõ ngôi sao khi để độ dàu của kính thiên văn thay đổi từ 102,5cm đến 104,5cm.
Xác định các khoảng trông rõ ngắn nhất và dài nhất của mắt. Cho biết mắt đặt vòng tròn thị kính.
3. Vật kính của một kính thiên văn có tiêu cự f
1
và thị kính có tiêu cự f
2
1. Vẽ đường đường đi của tia sáng và sự tạo ảnh qua kính thiên văn khi ngắm chừng ở vô cực. Tìm công thưc
tính độ bội giác khi đó. Áp dụng số: f
1
=15m; f
2
=1,25cm
2. Dung kính thiên văn trên để quan sát mặt trăng, hỏi có thể quan sát được vật trên mặt trăng có kích thước
nhỏ nhất là bao nhiêu? Cho biết năng suất phân li của mắt là 2’ và khoảng cách từ mặt trăng tới trái đất là
38400km
4. Vật kính của một kính thiên văn có tiêu cự 100cm, thị kính có tiêu cự 2,5cm. Một người mắt tốt có
khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm, đặt sát ngay sau thị kính để quan sát Mặt trăng(có đường kinh góc
' 30
0
· α
). Hãy tính độ bội giác của kính thiên văn khi ngắm chừng ở vô cực và tính đường kính góc
của ảnh mặt trăng
5. Để làm kính thiên văn người ta dùng hai thấu kính hội tụ: L
1
có tiêu cự f
1
=3cm và L
2
= có tiêu cự
f
2
=12,6cm. Hỏi phải dùng kính nào làm vật kính và phải bố trí hai kính đó cách nhau bao nhiêu để
ngắm chừng ở vô cực. Tính độ bội giác của kính lúc đó.
6. Vật kính của một kính thiên văn có tiêu cự f
1
=16,2m và thị kính có tiêu cự f
2
=9,75cm
a. Tính độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực
b. Dùng kính thiên văn đó để quan sát mặt trăng hỏi có thể quan sát được vật trên mặt trăng có kích thước nhỏ
nhất bằng bao nhiêu. Cho biết năng suất phân li của mắt là 4’ và khoảng cách từ mặt trăng tới trái đất là
38400km
7. Vật kính của một kính thiên văn học sinh có tiêu cự f
1
=1,2m. Thị kính là một thấu kính hội tụ có tiêu
cự f
2
=4cm.
a. Tính khoảng cách giữa hai kính và độ bội giác của kính thiên văn khi ngắm chừng ở vô cực.
b. Một học sinh dùng kính thiên văn nói trên để quan sát mặt trăng. Điểm cực viễn của học sinh này cách mắt
50cm. Tính khoảng cách giữa hai kính và độ bội giác của kính khi học sinh quan sát không điều tiết.
8. Cho hai thấu kính hôi tụ O
1
và O
2
đồng trục, có tiêu cự lần lượt là f
1
=30cm và f
2
=2cm. Vật sáng phẳng
AB được đặt vuông góc với trục chính của hệ, trước O
1
. Ảnh cuối cùng tạo bởi hệ là A
2
’B
2

43

M
N
B

Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
a. Tìm khoảng cách giữa hai thấu kính để độ phóng đại của ảnh sau cùng không phụ thuộc vào vị trí của vật
AB trước hệ
b. Hệ hai thấu kính được giữ nguyên như câu trên. Vật AB được đưa rất xa O
1
( A trên trục chính). Vẽ đường
đi của chùm sáng từ B. Hệ này được sử dụng cho công cụ gì?
c. Một người đặt mắt(không có tật) sát sau thấu kính (O
2
) để quan sát ảnh của AB trong điều kiện của câu b.
Tính độ bội giác của ảnh. Có nhận xét gì về mối liên hệ giữa độ phóng đại và độ bôi giác?
Ngày soạn:30/4/11
CHỦ ĐỀ 15: ÔN TẬP HK 2
CÁC BÀI TẬP ÔN TẬP HỌC KỲ II
MÔN VẬT LÝ – Lớp 11
TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
Câu 1. Một dòng điện 20A chạy trong một dây dẫn thẳng dài đặt trong không khí.
a, Tính cảm ứng từ tại những điểm cách dây dẫn 10cm.
b, Tìm những điểm tại đó cảm ứng từ lớn gấp đôi giá trị của B tính được ở câu a.
Câu 2. Một khung dây tròn, bán kính 30 cm gồm 10 vòng dây. Cho dòng điện I = 1,5A chạy qua khung dây.
Tính độ lớn cảm ứng từ tại tâm khung dây.
Câu 3*. Một sợi dây dẫn rất dài căng thẳng, ở khoảng giữa
được uốn thành một vòng tròn như hình vẽ. Đường kính vòng
tròn là 12cm. Cho dòng điện có cường độ I = 3,75A chạy qua
dây dẫn.
Xác định cảm ứng từ tại tâm vòng tròn.
Câu 4. Cho một khung dây hình chữ nhật ABCD, kích thước
AB = CD = 30cm;
AD = BC = 20cm, trong có dòng điện 5 I A · ; khung được đặt trong một từ trường đều có phương vuông góc
với mặt phẳng chứa khung dây và có độ lớn
0,1 B T ·
. Hãy xác định:
a, Lực từ tác dụng lên mỗi cạnh của khung.
b, Lực tổng hợp do từ trường tác dụng lên khung.
Câu 5*. Thanh kim loại MN có chiều dài 20cm · l khối lượng m = 10g
được treo nằm ngang trong từ trường đều B = 0,1T (có hướng thẳng đứng từ
trên xuống) bằng 2 sợi dây nhẹ, không dãn có độ dài bằng nhau như hình vẽ.
Cho dòng điện I = 5A chạy qua thanh chiều từ M đến N.
a, Xác định lực từ tác dụng lên thanh MN.
b, Hãy xác định góc tạo bởi giữa phương của dây treo và phương thẳng đứng
khi thanh nằm cân bằng.
c, Tìm độ lớn của sức căng của mỗi sợi dây.
Câu 6. Cho hai dòng điện
1 2
6 I I A · · chạy trong hai dây dẫn dài, song
song, cách nhau 30cm.
44

Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
1. Xác định cảm ứng từ tổng hợp tại điểm M nằm trong mặt phẳng chứa hai dây dẫn, cách hai dây lần lượt là:
1 1
0,1 M O r m · · ;
2 2
0, 2 M O r m · · trong các trường hợp:
a, I
1
và I
2
cùng chiều.
b, I
1
và I
2
ngược chiều.
2. Tìm quỹ tích những điểm tại đó
0 B ·
r r
nếu dòng điện chạy trong 2 dây dẫn cùng chiều.
Câu 7. Hạt electron chuyển động với vận tốc 10
7
m/s vào trong một từ trường đều có B = 10
-2
T (với v
r
vuông
góc với
B
r
) và tạo thành một quỹ đạo tròn bán kính R.
Biết e = -1,6.10
-19
C; m
e
= 9,1.10
-31
kg. Tính:
a, Lực Lorenxơ tác dụng lên hạt.
b, Bán kính của quỹ đạo R.
C©u 8. Mét h¹t pr«t«n chuyÓn ®éng víi vËn tèc 2.10
6
(m/s) vµo vïng kh«ng gian cã tõ
trêng ®Òu B = 0,02 (T) theo híng hîp víi vect¬ c¶m øng tõ mét gãc 30
0
. BiÕt ®iÖn tÝch
cña h¹t pr«t«n lµ 1,6.10
-19
(C). TÝnh lùc Lorenx¬ t¸c dông lªn h¹t.
C©u 9. Mét khung d©y ph¼ng, diÖn tÝch 20 (cm
2
), gåm 10 vßng d©y ®Æt trong tõ tr-
êng ®Òu. Vect¬ c¶m øng tõ lµm thµnh víi mÆt ph¼ng khung d©y mét gãc 30
0
vµ cã
®é lín B = 2.10
-4
(T).
a, TÝnh tõ th«ng göi qua khung d©y
b, Ngêi ta lµm cho tõ trêng gi¶m ®Òu ®Õn kh«ng trong kho¶ng thêi gian 0,01 (s). TÝnh
suÊt ®iÖn ®éng c¶m øng xuÊt hiÖn trong khung.
C©u 10. Mét thanh dÉn ®iÖn dµi 20 (cm) ®îc nèi hai ®Çu cña nã víi hai ®Çu cña mét
m¹ch ®iÖn cã ®iÖn trë 0,5 (Ω). Cho thanh chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn trong tõ trêng ®Òu
c¶m øng tõ B = 0,08 (T) víi vËn tèc 7 (m/s), vect¬ vËn tèc vu«ng gãc víi c¸c ®êng søc
tõ vµ vu«ng gãc víi thanh, bá qua ®iÖn trë cña thanh vµ c¸c d©y nèi. TÝnh cêng ®é
dßng ®iÖn trong thanh.
C©u 11. Mét èng d©y cã hÖ sè tù c¶m L = 0,1 (H), cêng ®é dßng ®iÖn qua èng d©y
t¨ng ®Òu ®Æn tõ 0 ®Õn 10 (A) trong kho¶ng thêi gian lµ 0,1 (s). TÝnh suÊt ®iÖn
®éng tù c¶m xuÊt hiÖn trong èng trong kho¶ng thêi gian ®ã.
C©u 12. Dßng ®iÖn qua èng d©y t¨ng dÇn theo thêi gian tõ I
1
= 0,2 (A) ®Õn I
2
= 1,8
(A) trong kho¶ng thêi gian 0,01 (s). èng d©y cã hÖ sè tù c¶m L = 0,5 (H). TÝnh suÊt
®iÖn ®éng tù c¶m xuÊt hiÖn trong èng d©y.
Câu 13. Một ống dây có dòng điện I = 20 A chạy qua tạo ra trong lòng ống dây một từ trường đều có cảm ứng
từ B = 2,4 .10
-3
T . Số vòng dây quấn trên mỗi mét chiều dài của ống dây là bao nhiêu ?
Câu 14. Một ống dây có dòng điện I = 25 A chạy qua . Biết cứ mỗi mét chiều dài của ống dây được quấn
1800 vòng . Độ lớn cảm ứng từ trong lòng ống dây là bao nhiêu?
Câu 15. Một ống dây thẳng dài có 1200 vòng dây, cảm ứng từ bên trong ống dây là B = 7,5.10
-3
T. Tính cường
độ dòng điện qua ống dây. ho biết ống dây có chiều dài 20cm.
Câu 16. Một dây dẫn có đường kính tiết diện d = 0,5 cm, bọc bằng một lớp cách điện mỏng và quấn thành
một ống dây các vòng của ống dây được quấn sát nhau. Cho dòng điện I = 0,4 A đi qua ống dây. Tính cảm
ứng từ trong ống dây.
KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Câu 1: Một tia sáng đi từ môi trường trong suốt có chiết suất n đến mặt phân cách giữa môi trường đó với
không khí với góc tới 33,7
o
khi đó tia phản xạ và tia khúc xạ vuông góc với nhau.
A. Tính n
B. Nếu góc tới bằng 45
o
thì hiện tượng sẽ xẩy ra như thế nào?
Câu 2: Một cây que dựng thẳng đứng trong một bể chứa chất lỏng có đáy nằm ngang. Phần que nhô lên mặt
nước là 12 cm; bóng của que trên mặt nước là BC= 16 cm; bóng của que dưới đáy bể là HI= 26,4 cm. Chiều
sâu bể của chất lỏng BH=16 cm. Tính chiết suất của chất lỏng.
45
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
Câu 3: Một tia sáng hẹp đi từ môi trường trong suốt có chiết suất n
1
vào môi trường trong suốt có chiết suất n
2
tia sáng hợp với mặt phân giới một góc bằng 53
0
Khi đó tia khúc xạ và tia phản xạ vuông góc với nhau tính
góc giới hạn phản xạ trong trường hợp này.
Câu 4: Một ngọn đèn nhỏ S(coi như một điểm sáng) nằm dưới đáy một bể nước sâu 20 cm. Hỏi phải thả nổi
trên mặt nước một miếng gỗ mỏng hình dạng như thế nào và kích thước nhỏ nhất bằng bao nhiêu để ánh sang
của đèn không đi ra ngoài mặt thoáng của nước. Biết chiết suất của nước là n=4/3.
MẮT VÀ CÁC DỤNG CỤ QUANG
Câu 1: Một lăng kính có chiết suất
2
và góc chiết quang A = 75
0
, chiếu một tia sáng đơn sắc tới mặt bên của
lăng kính cho tia ló đi là là là mặt bên thứ hai. Xác định góc tới
Câu 2. Một lăng kính có tiết diện là một tam giác đều ABC. Một chùm sáng đơn sắc hẹp SI được chiếu tới
mặt AB trong mặt phẳng chứa ABC và vuông góc đường cao AH. Xác định góc ló của tia sáng biết chiết suất
của lăng kính là 1,53
Câu 3. Thấu kính phân kì tạo ảnh ảo bằng một nửa vật thật và cách vật thật 10cm.
a. Tính tiêu cự của thấu kính
b. Vẽ đường đi của một chùm sáng minh họa sự tạo ảnh
Câu 4. Thấu kính hội tụ có tiêu cự f = 20cm. Vật AB trên trục chính, vuông góc với trục chính có ảnh A’B’
cách vật 18cm.
a. Xác định vị trí của vật
b. Xác định ảnh, vẽ ảnh
Câu 5. Vật sáng AB đặt vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ, cho ảnh trên màn đặt cách vật một
khoảng L = 90cm cố định. Biết rằng khi dịch chuyển thấu kính trong khoảng giữa vật và màn, có hai vị trí đặt
thấu kính cách nhau l = 30cm, cho ảnh rõ nét trên màn. Xác định tiêu cự của thấu kính trên?
Câu 6. Vật sáng AB đặt song song và cách màn 54cm. Trong khoảng giữa vật và màn, ta đặt một thấu kính
sao cho trục chính của thấu kính vuông góc với vật và màn. Dịch chuyển thấu kính để ảnh A’B’ của AB hiện
rõ trên màn và lớn gấp đôi AB. Xác định loại thấu kính và tiêu cự
Câu 7. Cho hệ gồm 2 thấu kính L
1
, L
2
ghép đồng trục. Các tiêu cự lần lượt là f
1
= 20cm, f
2
= -10cm. Khoảng
cách giữa 2 quang tâm a = 30cm. Vật phẳng AB đặt trên trục chính và ở trước L
1
, cách L
1
20cm.
a. Xác định ảnh sau cùng của vật, vẽ ảnh
b. Tìm vị trí phải đặt vật và vị trí của ảnh sau cùng biết rằng ảnh này là ảnh ảo và bằng 2 lần vật.
Câu 8: Một người cận thị phải đeo kính sát mắt có độ tụ bằng -2,5 điốp thì nhìn rõ như người mắt
thường( 25cm đến vô cực). Xác định giới hạn nhìn rõ của người ấy khi không đeo kính.
Câu 9. Mắt của một người có quang tâm cách võng mạc khoảng d’ = 1,52cm. Tiêu cự thể thủy tinh thay đổi
giữa 2 giá trị f
1
= 1,500cm và 1,415cm.
a. Xác định khoảng nhìn rõ của mắt
b. Tính tiêu cự và độ tụ của thấu kính phải ghép sát vào mắt để mắt nhìn thấy vật ở vô cực mà không
phải điều tiết.
c. Khi đeo kính, mắt nhìn thấy điểm gần nhất cách mắt là bao nhiêu?
Câu 10. Một người có khoảng cực cận OC
c
= 15cm và khoảng nhìn rõ của mắt là 35cm. Người này quan sát
một vật nhỏ qua kính lúp có tiêu cự 5cm. Mắt đặt cách kính 10cm. Phải đặt vật trong khoảng nào trước kính?
Câu 11. Vật kính (f
1
= 5mm) và thị kính (f
2
= 2cm) của kính hiển vi cách nhau 17cm. Mắt quan sát có khoảng
nhìn rõ ngắn nhất là 25cm. Xác định số bội giác khi ngắm chừng ở vô cực
Câu 12. Kính hiển vi có vật kính L
1
tiêu cự f
1
= 0,8cm. Thị kính L
2
có tiêu cự f
2
= 2cm. Khoảng cách giữa 2
kính là l= 16cm.
a. Kính ngắm chừng ở vô cực. Tính khoảng cách từ vật kính và số bội giác biết người quan sát có mắt
bình thường với cực cận là OC
c
= 25cm.
b. Giữ nguyên vị trí vật và vật kính, ta dịch chuyển thị kính một khoảng nhỏ để thu được ảnh của vật trên
màn đặt cách thị kính 30cm. Tìm độ dịch chuyển của thị kính và tính số phóng đại ảnh.
Câu 13. Vật kính của một kính thiên văn là một thấu kính có tiêu cự lớn; thị kính là một thấu kính có tiêu cự
nhỏ.
46
Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền
a. Một người, mắt không có tật, dùng kính thiên văn này để quan sát Mặt trăng ở trạng thái không điều
tiết. Khi đó khoảng cách giữa vật kính và thị kính là 85cm. Số bội giác của kính là 16. Tính tiêu cự của
vật kính và thị kính
b. Một người có điểm C
v
cách mắt 50cm, không đeo kính, quan sát Mặt trăng qua kính thiên văn nói
trên. Mắt đặt sát thị kính. Người này phải dịch chuyển thị kính như thế nào để khi quan sát mắt không
phải điều tiết.
(Lưu ý: Có vấn đề gì về câu hỏi đề cương trực tiếp trao đổi với GV ra đề cương đã ghi ở trên)
47

Giáo án dạy thêm vật lý 11.

Gv: Lê Công Quyền

B: Bài tập
Bài 1: Một đoạn dây dẫn dài 5 (cm) đặt trong từ trường đều và vuông góc với vectơ cảm ứng từ. Dòng điện chạy qua dây có cường độ 0,75 (A). Lực từ tác dụng lên đoạn dây đó là 3.10 -2 (N). Tính độ lớn Cảm ứng từ của từ trường ĐS: B= 0,8 (T). Bài 2: Một đoạn dây dẫn thẳng MN dài 6 (cm) có dòng điện I = 5 (A) đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 0,5 (T). Lực từ tác dụng lên đoạn dây có độ lớn F = 7,5.10-2(N). Tính góc α hợp bởi dây MN và đường cảm ứng từ. ĐS: 300 Bài 3: Dòng điện I = 1 (A) chạy trong dây dẫn thẳng dài. Cảm ứng từ tại điểm M cách dây dẫn 10 (cm) có độ lớn bằng bao nhiêu? ĐS: 2.10-6(T) Bài 4: Tại tâm của một dòng điện tròn cường độ 5 (A) cảm ứng từ đo được là 31,4.10 -6(T). Tính đường kính của dòng điện đó. ĐS: 20 (cm) Bài 5: Một dòng điện có cường độ I = 5 (A) chạy trong một dây dẫn thẳng, dài. Cảm ứng từ do dòng điện này gây ra tại điểm M có độ lớn B = 4.10-5 (T). Điểm M cách dây một khoảng bao nhiêu? ĐS: 2,5 (cm) Bài 6: Một dòng điện thẳng, dài có cường độ 20 (A), cảm ứng từ tại điểm M cách dòng điện 5 (cm) có độ lớn bằng bao nhiêu? ĐS: 8.10-5 (T) Bài 7: Một dậy dẫn thẳng dài mang dòng điện 20A, đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 5.10 -3T. Đặt vuông góc với vectơ cảm ứng từ và chịu lực từ là 10-3N. Chiều dài đoạn dây dẫn là bao nhiêu? ĐS: 1cm Bài 8: Một đoạn dây dẫn dài l = 0,2m đặt trong từ trường đều sao cho dây dẫn hợp với vectơ cảm ứng từ B một góc α = 300. Biết dòng điện chạy qua dây là 10A, cảm ứng từ B= 2.10-4T. Lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn là bao nhiêu? ĐS: 2.10-4N Bài 9: Một ống dây dài 50 (cm), cường độ dòng điện chạy qua mỗi vòng dây là 2 (A). cảm ứng từ bên trong ống dây có độ lớn B = 25.10-4 (T). Tính số vòng dây của ống dây. ĐS: 497 Bài 10: Một sợi dây đồng có đường kính 0,8 (mm), lớp sơn cách điện bên ngoài rất mỏng. Dùng sợi dây này để quấn một ống dây có dài l = 40 (cm). Số vòng dây trên mỗi mét chiều dài của ống dây là bao nhiêu? ĐS: 1250 Bài 11: Một sợi dây đồng có đường kính 0,8 (mm), điện trở R = 1,1 (Ω), lớp sơn cách điện bên ngoài rất mỏng. Dùng sợi dây này để quấn một ống dây dài l = 40 (cm). Cho dòng điện chạy qua ống dây thì cảm ứng từ bên trong ống dây có độ lớn B = 6,28.10-3 (T). Hiệu điện thế ở hai đầu ống dây là bao nhiêu? ĐS: 4,4 (V) Bài 12:Ba dòng điện thẳng dài đặt song song với nhau,cách đều nhau đi qua I1 ba đỉnh của một tam giác đều cạnh a=4cm theo phương vuông góc với mặt phẳng hình vẽ.cho các dòng điện chạy qua có cùng mộtchiều với các cường độ dòng điện I1=10A,I2=I3=20A.Tìm lực tổng hợp F tác dụng lên mỗi mét I3 dây dẫn I2 dòng điện I1? có ĐS: 10-3N

13:Ba dòng điện thẳng dài đặt song song với nhau đi qua ba đỉnh của một tam giác theo phương vuông góc với mặt phẳng như hình vẽ.Cho các dòng điện chạy qua có chiều như hình vẽ với các cường độ dòng điện I I1=10A,I2= 20A I32=30A,.Tìm lực tổng hợp F tác dụng lên mỗi mét dây dẫn có dòng điện I1.Biết I1 cách I2 và I3 lần lượt là r1=8Cm,r2=6cm và hai dòng I2và I3 cách nhau 10 cm? ĐS:1.12.10-3 N

e

I1

I3


2

e

Giáo án dạy thêm vật lý 11. Gv: Lê Công Quyền Bài 14: Một vòng dây tròn bán kính 5cm, xung quanh là không khí. Dòng điện trong dây có cường độ là I, gây ra từ trường tại tâm vòng tròn có B = 2,5.10-6 T. Tính cường độ dòng điện chạy trong vòng dây ? ĐS : 0,2A Bài 15: Một vòng dây tròn đặt trong chân không có bán kính R = 10cm mang dòng điện I = 50A a . Độ lớn của vectơ cảm ứng từ tại tâm vòng dây là bao nhiêu? b . Nếu cho dòng điện nói trên qua vòng dây có bán kính R’ = R/4 thì tại tâm vòng dây , độ lớn của cảm ứng từ B là bao nhiêu ? ĐS : a. B = 3,14 . 10 - 4 T b. B = 1,256 . 10 -3 T Bài 16: Một khung dây tròn bán kính 30cm gồm 10vòng dây. Cường độ dòng điện qua khung là 0,3A. Tính cảm ứng từ tại tâm của khung dây ? ĐS : 6,28.10-6T Bài 17: Một khung dây tròn đường kính 10 cm gồm 12 vòng dây. Tính cảm ứng từ tại tâm của khung dây nếu cường độ dòng điện qua mỗi vòng dây là 0,5A.? ĐS : 7,5398.10-5T

Ngày soạn:23/1/11. CHỦ ĐỀ 2:XÁC ĐỊNH CẢM ỨNG TỪ TỔNG HỢP A: Tóm tắt lý thuyết

III. NGUYEÂN LYÙ CHOÀNG CHAÁT TÖØ TRÖÔØNG Giaû söû ta coù heä n nam chaâm( hay doøng ñieän ). Taïi ñieåm M, Töø tröôøng chæ cuûa nam chaâm thöù nhaát laø B1 , chæ cuûa nam chaâm thöù hai laø B2 , …, chæ cuûa nam chaâm thöù n laø Bn . Goïi B laø töø tröôøng cuûa heä taïi M thì: B = B1 + B2 + ...+ Bn TÖØ TRÖÔØNG CUÛA DOØNG ÑIEÄN CHAÏY TRONG DAÂY DAÃN COÙ HIØNH DAÏNG ÑAËC BIEÄT 1. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn thaúng daøi  Vectô caûm öùng töø B taïi moät ñieåm ñöôïc xaùc ñònh: - Ñieåm ñaët taïi ñieåm ñang xeùt. - Phöông tieáp tuyeán vôùi ñöôøng söùc töø taïi ñieåm ñang xeùt - Chieàu ñöôïc xaùc ñònh theo quy taéc naém tay phaûi - Ñoä lôùn B = 2.10-7

2. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong daây daãn uoán thaønh voøng troøn Vectô caûm öùng töø taïi taâm voøng daây ñöôïc xaùc ñònh: - Phöông vuoâng goùc vôùi maët phaúng voøng daây - Chieàu laø chieàu cuûa ñöôøng söùc töø: Khum baøn tay phaûi theo voøng day cuûa khung daây sao cho chieàu töø coå tay ñeán caùc ngoùn tay truøng vôùi chieàu cuûa doøng ñieän trong khung , ngoùn tay caùi choaûy ra chæ chieàu ñöông söùc töø xuyeân qua maët phaúng doøng ñieän
−7 - Ñoä lôùn B = 2π10

I r

 B

R: Baùn kính cuûa khung daây daãn I: Cöôøng ñoä doøng ñieän N: Soá voøng daây 3. Töø tröôøng cuûa doøng ñieän chaïy trong oáng daây daãn Töø tröôøng trong oáng daây laø töø tröôøng ñeàu.  Vectô caûm öùng töø B ñöôïc xaùc ñònh - Phöông song song vôùi truïc oáng daây

NI R

3

Giáo án dạy thêm vật lý 11.

- Chieàu laø chieàu cuûa ñöôøng söùc töø - Ñoä lôùn B = 4π.10−7 nI n: Soá voøng daây treân 1m

Gv: Lê Công Quyền

B: Bài tập.
Bài 1: Hai dây dẫn thẳng, dài song song cách nhau 32 (cm) trong không khí, dòng điện chạy trên dây 1 là I1 = 5 (A), dòng điện chạy trên dây 2 là I2 = 1 (A) ngược chiều với I1. Điểm M nằm trong mặt phẳng của hai dây và cách đều hai dây. Tính cảm ứng từ tại M. ĐS: 7,5.10-6 (T) Bài 2: Hai dây dẫn thẳng, dài song song cách nhau cách nhau 40 (cm). Trong hai dây có hai dòng điện cùng cường độ I1 = I2 = 100 (A), cùng chiều chạy qua. Cảm ứng từ do hệ hai dòng điện gây ra tại điểm M nằm trong mặt phẳng hai dây, cách dòng I1 10 (cm), cách dòng I2 30 (cm) có độ lớn là bao nhiêu? ĐS: 1,33.10-5 (T) Bài 3: Một dây dẫn rất dài căng thẳng, ở giữa dây được uốn thành vòng tròn bán kính R = 6 (cm), tại chỗ chéo nhau dây dẫn được cách điện. Dòng điện chạy trên dây có cường độ 4 (A). Tính cảm ứng từ tại tâm vòng tròn ĐS: 5,5.10-5 (T) Bài 4: Hai dây dẫn thẳng, dài song song cách nhau 32 (cm) trong không khí, dòng điện chạy trên dây 1 là I1 = 5 (A), dòng điện chạy trên dây 2 là I2 = 1 (A) ngược chiều với I1. Điểm M nằm trong mặt phẳng của 2 dòng điện ngoài khoảng hai dòng điện và cách dòng điện I1 8(cm). Tính cảm ứng từ tại M. ĐS: 1,2.10-5 (T) Bài 5: Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn d1 ; d2 đặt song song trong không khí cách nhau khoảng 5 cm, có dòng điện ngược chiều I1 = 2A ; I2 = 6A đi qua. Tính cảm ứng từ tại M cách d1 4cm và cách d2 3cm. ĐS : B = 4,12.10 – 5 T. Bài 6: Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn d1; d2 đặt song song trong không khí cách nhau khoảng 8 cm, có dòng điện ngược chiều I1 = 10A ; I2 = 10A đi qua. Tính cảm ứng từ tại: a. O cách mỗi dây 4cm. b. M cách mỗi dây 8cm. ĐS : a. B= 10 – 4 T b. B=2,5.10 – 5 T Bài 7: Cho hai dây dẫn thẳng dài vô hạn, đặt trong không khí, đặt trong không khí, cách nhau một khoảng d = 80cm. Dòng điện trong hai dây cùng chiều và cùng cường độ I1 = I2 = I = 1A. Tính cảm ứng từ tại các điểm sau : a. Điểm N cách dây thứ nhất 100cm, cách dây thứ hai 20cm. b. Điểm M cách đều hai dây một khoảng là 80cm. ĐS : a. 1,2.10-6T ;b. 2,2.10-7T Bài 8: Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn d1 ; d2 đặt song song trong không khí cách nhau khoảng 10 cm, có dòng điện cùng chiều I1 = I2 = I = 2,4A đi qua. Tính cảm ứng từ tại: a. M cách d1 và d2 khoảng r = 5cm. b. N cách d1 20cm và cách d2 10cm. ĐS : a. BM = 0 ; b. BN = 0,72.10 – 5 T ; c. P cách d1 8cm và cách d2 6cm. c. BP = 10 – 5 T ; d. BQ = 0,48.10 – 5 T d. Q cách d1 10cm và cách d2 10cm

. Bài 9: Tính cảm ứng từ tại tâm của 2 vòng dây dẫn đồng tâm, có bán kính là R và 2R. Trong mỗi vòng tròn có dòng điện I = 10A chạy qua. Biết R = 8cm. Xét các trường hợp sau : a. Hai vòng tròn nằm trong cùng một mặt phẳng, hai dòng điện chạy cùng chiều. b. Hai vòng tròn nằm trong cùng một mặt phẳng, hai dòng điện chạy ngược chiều. c. Hai vòng tròn nằm trong hai mặt phẳng vuông góc nhau. ĐS: a. 1,18.10-4T b. 3,92.10-5T c. 8,77.10-4T I1 2 Bài 10: Cho 4 dòng điện cùng cường độ I1 = I2 = I3 = I4 =II= 2A song song nhau, cùng vuông góc mặt phẳng hình vẽ, đi qua 4 đỉnh của một hình vuông cạnh a = 20cm và có chiều như hình vẽ. Hãy xác định vector cảm ứng O
I3 I4 4

e

10 T 2 2 BI 2 C I3 D I3 C Bài 15:Cho ba dòng điện thẳng song song.B= 2 3.Hãy xác định cảm ứng từ tại tâm O của dòng điện I1 tròn. có cường độ :I1 = I2 = I = 2A .22.dòng thứ ba hình tròn có bán kính R=6. Cho biết hình vuông có cạnh 10cm và I1=I2=I3=5A 3 2 −5 2 −5 ĐS:a.dòng thứ nhất có I1=5A.I2 và I3 hướng ra phía trước mặt phẳng hình vẽ.28cm mang dòng điện I3=10A. b = 1cm. B= . c. Cả ba dòng điệ đều hướng ra phía trước b.1.còn I2 hướng ra phía trước mặt phẳng hình vẽ. ĐS : 8.10−4 T 2cm I1 2cm 2cm M I2 Ngày soạn:30/1/11 CHỦ ĐỀ 3:XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ CẢM ỨNG TỪ TỔNG HỢP BẰNG KHÔNG Bài toán 5: TÌM VỊ TRÍ ĐỂ VECTƠ CẢM ỨNG TỪ TỔNG HỢP BẰNG 0 1. B= 5.vuông góc với mặt phẳng hình vẽ.10 T Bài 14:Cho ba dòng điện thẳng song song. 10-6T Bài 11: Cho hai dòng điện I1.Biết tâm O cách dòng thư nhất 10 cm .10 T .vuông góc với mặt phẳng hình vẽ.I3 hướng ra phía sau.C của một hình vuông.10-5 T Bài 12 :Hai dòng điện thẳng song song. BT =0 .O và cách dòng thứ hai là 20 cm ĐS: B=1. Cả ba dòng điện đều hướng ra phía trước mặt hình vẽ b. I1 hướng ra phía sau.vuông góc với mặt phẳng hình vẽ và đi qua ba đỉnh A.B.I3 hướng ra phía trước mặt phẳng hình vẽ.B. các khoảng cách từ M đến hai dòng điện là a = 2cm . Gv: Lê Công Quyền từ tại tâm của hình vuông. Xác định vector cảm ứng từ tại M. Cả ba dòng điện đều hướng ra phía sau mặt phẳng hình vẽ b.Hãy xác định cảm ứng từ tại tâm của tam giác trong hai trường hợp : a. Hai dòng điện thẳng cùng chiều I1 A M  I2 B 5 . b.Hãy xác định cảm ứng tại đỉnh A I1 thứ tư D của hình vuông trong hai trường hợp: a. I1 hướng ra phía sau. I2 có chiều như hình vẽ.C của một tam giác đều.Giáo án dạy thêm vật lý 11.Khoảng cách từ điểm M đến ba dòng điện cho trên hình vẽ. ĐS : 4. B Cho biết các cạnh của tam giác bằng 10cm và I1=I2=I3=5A I2 −5 ĐS:a.dòng thứ hai có M I2=10A. I1. b.đi A I1 qua ba đỉnh A.B= .I2.10-4 T I3 I1 b a I2 I2 Bài 13 :cho ba dòng điện thẳng song. B=10-4T.Cho I1=I2=I3=10A ĐS: a.Hãy xác định cảm ứng từ tại M trong hai trường hợp: a.

Hãy cho biết : 1). I2 = 1A . đặt cách nhau 6 cm .10-2 .    B1 : Gọi M là điểm có cảm ứng từ tổng hợp bằng 0 : BM = B1 + B2 = 0   → B1 ↑↓ B2 và B1 = B2 B2 : Lập phương trình đại số để tìm vị trí điểm M ♣ Vì B1 = B2 → 2. 2). b). nên : r1 – r2 = AB (2) Gi ải (1) và (2) tìm được r1 và r2 M A I1  B  I2 B  I2 M ♣ Nếu I2 > I1 → r2 > r1 • • • r2/r1 = I2/I1 (1) r2 – r1 = AB (2) Gi ải (1) và (2) tìm được r1 và r2 BÀI TẬP MẪU Bài 5. mang dòng điện ngược chiều. Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí. I1 ngược chiều I2 và I1 > I2 thì M nằm ngoài AB về phía I2.1. có cường độ I1 = 4A . có cường độ I1 = 1A . I2 = 4 A . đặt cách nhau 6 cm .10-7.I2/r2 → r2 I 2 = (1) r1 I1 Gv: Lê Công Quyền   ♣ Để B1 ↑↓ B2 và I1 cùng chiều I2 thì M phải thuộc AB nên : r1 + r2 = AB (2) ♣ Giải (1) và (2) tìm được r1 và r2 2. Hai dòng điện thẳng ngược chiều A I1    B1 : Gọi M là điểm có cảm ứng từ tổng hợp bằng 0 : BM = B1 + B2 = 0   → B1 ↑↓ B2 và B1 = B2 B2 : Lập phương trình đại số để tìm vị trí điểm M ♣ Nếu I1 > I2 → r1 > r2 • • • Vì I1 = I2 → r2/r1 = I2/I1 (1)   Để B1 ↑↓ B2 . Vị trí để cảm ứng từ tổng hợp tại M bằng 0 ? Biết : a). Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí. mang dòng điện cùng chiều.I1/r1 = 2.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Tập hợp những điểm có cảm ứng từ bằng nhau ? Biết : 6 .

I2 = 4A đi qua cùng chiều nhau . Dây dẫn thẳng mang dòng điện I2 = 8 A . 4 cm và 16 cm Bài 5. hình dạng của sợi dây C. môi trường xung quanh B. ► Đ/S r2/r1 = I2/I1 và r2 – r1 = AB (Vì I2 > I1) 1. mang dòng điện I1 = 10A và một dây dẫn thẳng dài đặt đồng phẳng . Chọn phát biểu sai ? Độ lớn của từ trường do một dây dẫn gây ra tại một điểm M phụ thuộc vào : A.2 cm a). 2 = 2 π. Một vòng dây có bán kính R = 10 cm. nên : r1 + r2 = AB b). Xác định chiều của I2 và khoảng cách d từ tâm O của vòng dây đến dây dẫn thẳng để cảm ứng từ tổng hợp tại O bằng 0 ? I1 I2 O d ► Đ/S  Để BO = 0 → I2 có chiều hướng sang trái I I B1 = B2 → 2 . I2 = 4A đi qua ngược chiều nhau .8 cm và 1. Độ lớn cảm ứng từ tại tâm của một khung dây dẫn tròn : 7 . 4.Giáo án dạy thêm vật lý 11. vị trí của điểm M D. Hai dây dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí cách nhau 12 cm có các dòng điện I1 = 1A . Gv: Lê Công Quyền a). ►   M là điểm có B1 = B2      B1 ↑↑ B2 Do B1 = B2 ⇒   B1 = B2 Do B1 = B2 → r2 I 2 = =4 r1 I1   Để B1 ↑↑ B2 → M thuộc đoạn AB . 2. a). 2 cm và 8 cm b).6 cm b).4 cm và 9. 1 → d = 2.10-7 .2. chiều của dòng điện Câu 2.55 cm d R 2. Hai dẫy dẫn thẳng dài vô hạn đặt song song trong không khí cách nhau một khoảng 12 cm có các dòng điện I1 = 1A .55 cm LUYỆN GIẢI TRẮC NGHIỆM Câu 1. 2).10-7 .

Câu 4. DC song song vôùi ñöôøng söùc töø neân leân löïc töø taùc duøng leân chuùng baèng khoâng 4   .25BN BM = 2.Giáo án dạy thêm vật lý 11. 1.10-7 . Löïc Lorenxô coù: .  Câu 3. Độ lớn của cảm ứng từ tại M và N là BM và BN thì : A. có giá trị tùy thuộc vào cường độ dòng điện trong dây dẫn đó . có giá trị nhỏ nhất D. BM = 2BN ► BN = 2.10− 7 I A B daãn 2. tỉ lệ với bán kính C.Ñieåm ñaët taïi trung ñieåm cuûa ñoaïn daây ñang xeùt D C .5BN D. höôùng ra xa nhau neáu hai doøng ñieän ngöôïc chieàu.Ñieåm ñaët taïi ñieän tích chuyeån ñoäng + .I/2r → BN = 2BM Ngày soạn:11/2/11 A B CHỦ ĐỀ 4:BÀI TẬP TỔNG HỢP VỀ LỰC TỪ. Hai điểm M và N gần một dòng điện thẳng dài .Chieàu höôùng vaøo nhau neáu 2 doøng ñieän cuøng chieàu. r Khoaûng caùch giöõa hai daây  F A: Tóm tắt lý thuyết. B .Phöông vuoâng goùc vôùi maët phaúng chöùa vectô vaän toác cuûa haït mang ñieän vaø vectô caûm öùng töø taïi ñieåm ñang xeùt . BM = 0. Tröôøng hôïp ñöôøng söùc töø naèm trong maët phaúng khung daây  Xeùt moät khung daây mang doøng ñieän ñaët trong töø tröôøng ñeàu B naèm trong maët phaúng khung daây. F2 laø löïc töø taùc duïng leân caùc caïnh DA vaø BC. Khoảng cách từ M đến dòng điện lớn gấp hai lần khoảng cách từ N đến dòng điện . .Ñoä lôùn cuûa löïc Lorenxô KHUNG DAÂY MANG DOØNG ÑIEÄN ÑAËT TRONG TÖØ TRÖÔØNG ÑEÀU I 1I 2 l r l :Chieàu daøi ñoaïn daây daãn.Ñoä lôùn F = 2. . BM = 0. Löïc töông taùc giöõa hai daây daãn song song mang doøng ñieän coù: . BM = 4BN C. phụ thuộc vào môi trường đặt dây .Caïnh AB. nếu đoạn dây dẫn đặt song song vec tơ cảm ứng từ B thì lực từ tác dụng lên đoạn dây sẽ : A. có giá trị lớn nhất B. tỉ lệ nghịch với cường độ dòng điện Gv: Lê Công Quyền B.I/r B.10-7 .  F  F2 8  F3 .Phöông naèm trong maët phaúng hình veõ vaø vuoâng goùc vôùi daây daãn . bằng 0 C. Khi ñoù ngoùn tay caùi choaõi ra 90o seõ chæ chieàu cuûa löïc Lo-ren-xô 1 neáu haït mang ñieän döông vaø neáu haït mang ñieän aâm thì chieàu ngöôïc laïi   f = q vBSinα α : Goùc taïo bôûi v.Goïi F1 .CẢM ỨNG TỪ VÀ CẢM ỨNG TỪ TỔNG HỢP . Theo định luật Am – pe. tỉ lệ nghịch với số vòng dây D. 1.Chieàu tuaân theo quy taéc baøn tay traùi: Ñaët baøn tay traùi duoãi thaúng ñeå caùc ñöôøng D C caûm öùng töø xuyeân vaøo loøng baøn tay vaø chieàu töø coå tay ñeán ngoùn tay truøng vôùi chieàu doøng ñieän. A.

Hãy tính lực từ tác dụng lên 0.4. Dßng ®iÖn I = 1 (A) ch¹y trong d©y dÉn th¼ng dµi.b. Caùc löïc naøy khung laøm quay khung. Hãy xác định những điểm mà tại đó cảm ứng từ tổng hợp bằng không.cách I2 8cm 2.r1=30cm. F2 = − F4 Vaäy: Khung daây chòu taùc duïng cuûa caùc caëp löïc caân baèng.10-6T.10-5T .r2=30cm Câu 1. Hãy xác định những điểm mà tại đó cảm ứng từ tổng hợp bằng 0 ĐS: 1. Tính lực tác dụng lên 1m dây của dòng điện I2 = 10A đặt song song.10-5N.Giáo án dạy thêm vật lý 11.d.cách I2 4cm b.10-8(T) B. a. Hãy tính lực từ tác dụng lên mỗi mét chiều dài của hai dây d.10 – 5 T b)F = 2. 2. Ngaãu löïc naøy laøm cho khung daây quay veà vò trí caân baèng beàn 2. Tröôøng hôïp ñöôøng söùc töø vuoâng goùc vôùi maët phaúng khung daây  Xeùt moät khung daây mang doøng ñieän ñaët trong töø tröôøng ñeàu B vuoâng goùc vôùi maët phaúng khung daây.a B=6.10-5T. n) Bài 1: Dây dẫn thẳng dài có dòng điện I1 = 15A đi qua đặt trong không khí.  Xeùt moät khung daây mang doøng ñieän ñaët trong töø tröôøng ñeàu B naèm trong maët M : Momen ngaãu löïc töø (N.4.B=3. I2 = 2A chạy cùng chiều trong hai dây dẫn song song và cách nhau 50cm. 4.Tại những điểm đó có từ trường hay không? ĐS:a. b.     . F3 .được đặt trong chân không cách nhau một khoảng a= 10cm: 1. -   Theo coâng thöùc Ampe ta thaáy F1 . F2 coù Gv: Lê Công Quyền ñieåm ñaët taïi trung ñieåm cuûa moãi caïnh phöông vuoâng goùc vôùi maët phaúng hình veõ chieàu nhö hình veõ(Ngöôïc chieàu nhau) .c.10-6(T) C.Goïi F1 . F4 laø löïc töø taùc duïng leân caùc caïnh AB.Ñoä lôùn F1 = F2 Vaäy: Khung daây chòu taùc duïng cuûa moät ngaãu löïc. F=5. 4.3. dòng I2 20cm b. C¶m øng tõ t¹i ®iÓm M c¸ch d©y dÉn 10 (cm) cã ®é lín lµ: A.5. 2.r2=20cm Bài 3: Hai dòng điện cường độ I1=6A. cách I1 15cm và I2 ngược chiều ĐS: a) B =2. c. F2 . 2.F=2. Tính cảm ứng từ tại điểm cách dậy 15 cm.10-5T. B=2. Xác định vectơ cảm ứng từ tại điểm M cách dòng I1 30cm. r120cm. Momen ngaãu löïc töø taùc duïng leân khung daây mang doøng ñieän. Điểm M cách I1 6cm. a. CD.b. Xác định vectơ cảm ứng từ tại điểm N cách dòng I1 30cm. Điểm M cách I1 6cm. dòng I2 40cm c. BC.m) phaúng khung daây     Toång quaùt M = IBSsin θ I: Cöôøng ñoä doøng ñieän (A) B: Töø tröôøng (T) S: Dieän tích khung daây(m2)   Vôùi θ = (B. Xác định cảm ứng từ tại: a.10-6(T) D. Bài 2 :Hai dòng điện cường độ I1 = 3A. DA Theo coâng thöùc Ampe ta thaáy F1 = −F3 .24. BM=0T.10-7(T) 9 .I2=9A chạy trong hai dây dẫn thẳng song song dài vô hạn và có chiều ngược nhau.10 – 4 N.5m chiều dài của mỗi dây? 3.

10 (cm) C.10 (T).64. 5. Sau khi tăng tốc. Mét dßng ®iÖn ch¹y trong d©y dÉn th¼ng.5. dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 1 lµ I1 = 5 (A). Câu 9. m = 1.107 m/s . Mét d©y dÉn ®iÖn ®îc cuèn thµnh mét vßng trßn b¸n kÝnh 10cm gåm 5 vßng d©y. dµi cã cêng ®é 20 (A). §iÓm M n»m trong mÆt ph¼ng cña hai d©y vµ c¸ch ®Òu hai d©y. Câu 10.Giáo án dạy thêm vật lý 11. bay vào trong từ trường với vận tốc v. 40. 80.10-6 (T) B. 5.2. Hai d©y dÉn th¼ng.3.8T.5 (cm) Câu 3.7. Cho dßng ®iÖn cã cêng ®é 0.10-12 N. §iÓm M n»m trong mÆt ph¼ng 2 dßng ®iÖn. Tìm độ lớn lực Lorentz tác dụng lên hạt.10 -5 (T). 30 (A) D. §iÓm M c¸ch d©y mét kho¶ng A. dµi song song c¸ch nhau 32 (cm) trong kh«ng khÝ. * §èi víi dßng ®iÖn trßn Câu 8.4T .10-6 (T) Câu 4.10-5 (T) B. C¶m øng tõ do dßng ®iÖn nµy g©y ra t¹i ®iÓm M cã ®é lín B = 4.10-6(T). cêng ®é I2 = 1 (A) vµ ngîc chiÒu víi I1 Câu 6. cêng ®é I2 = 2 (A) vµ ngîc chiÒu víi I1 C. 10 (A) B.5. 20 (cm) C. Hai d©y dÉn th¼ng. §êng kÝnh cña dßng ®iÖn ®ã lµ:A. v = 0. a.0.10-27kg . Phương của vận tốc vuông góc với đường cảm ứng từ. cêng ®é dßng ®iÖn cña d©y dÉn b»ng bao nhiªu ®Ó tõ trêng t¹i t©m cña vßng d©y cã ®é lín lµ 0. chùm hạt bay vào từ trường đều cảm ứng từ B = 1. 26 (cm). 20 (A) C. Hai d©y dÉn th¼ng. Mét dßng ®iÖn th¼ng.10-5 (T) C. 10 .67. dµi song song c¸ch nhau 32 (cm) trong kh«ng khÝ. m = 6. 4. dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 2 lµ I 2 = 1 (A) ngîc chiÒu víi I1. 1.4. cêng ®é I2 = 1 (A) vµ cïng chiÒu víi I1 D. Thí nghiệm cho biết khi đó quỹ đạo của đường tròn và mặt phẳng quỹ đạo vuông góc với đường cảm ứng từ.106 m/s. C¶m øng tõ t¹i M cã ®é lín lµ: A.10-19 C . C¶m øng tõ t¹i M cã ®é lín lµ: A. ĐS : a. 10 (cm) B. T¹i ®iÓm A c¸ch d©y 10 (cm) c¶m øng tõ do dßng ®iÖn g©y ra cã ®é lín 2. Tính bán kính của đường tròn quỹ đạo ? ĐS : 5. Mét d©y dÉn ®iÖn trßn cã ®êng kÝnh 30cm. cho q = 3. 25 (cm) B. 8.5 T? Bài 1: Một chùm hạt α có vận tốc ban đầu không đáng kể được tăng tốc bởi hiệu điện thế U = 106V. 22 (cm) D.10-19 C. dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 1 lµ I1 = 5 (A). Cêng ®é dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y lµ: A. 1.1.50 (A) Câu 5.10-5 (T) B. dµi. Tìm vận tốc của hạt α khi nó bắt đầu bay vào từ trường.10-7 (T) D. 2.10-27 kg . cêng ®é dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 2 lµ I2.0. 7.2cm. dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 2 lµ I 2 = 1 (A) ngîc chiÒu víi I1. mang điện tích e.6.0. ngoµi kho¶ng 2 dßng ®iÖn vµ c¸ch dßng I2 8 (cm). v = 2. b. 5 (cm) D. T¹i t©m cña mét dßng ®iÖn trßn cã 12 vßng d©y.98. f = 5. -5 1. Bài 2: Một hạt khối lượng m. b. Mét dßng ®iÖn cã cêng ®é I = 5 (A) ch¹y trong mét d©y dÉn th¼ng. c¶m øng tõ t¹i ®iÓm M c¸ch dßng ®iÖn 5 (cm) cã ®é lín lµ: A. 1.cêng ®é 5 (A) c¶m øng tõ ®o ®îc lµ 31.10-5 (T).5A ch¹y qua d©y dÉn. dµi. Cho B = 0.10-5 (T) D. dµi song song c¸ch nhau 32 (cm) trong kh«ng khÝ.2.67. Phương bay của chùm hạt vuông góc với đường cảm ứng từ. cêng ®é dßng ®iÖn ch¹y trªn d©y 1 lµ I1 = 5 (A).10-6 (T) C.10-5 (T) C. cêng ®é I2 = 2 (A) vµ cïng chiÒu víi I1 B.10-6 (T) D. §Ó c¶m øng tõ t¹i M b»ng kh«ng th× dßng ®iÖn I2 cã A. TÝnh tõ trêng t¹i t©m vßng d©y.107 (T) Câu 7. q = 1. §iÓm M n»m trong mÆt ph¼ng cña 2 dßng ®iÖn ngoµi kho¶ng hai dßng ®iÖn vµ c¸ch dßng ®iÖn I1 8 (cm). Gv: Lê Công Quyền Câu 2.

mặt phẳng khung dây chứa các đường cảm ứng từ. R= 0. ĐS: 3. → b.6.2(T) với vận tốc ban đầu v0 = 2. Hái nÕu ®iÖn tÝch chuyÓn ®éng víi vËn tèc v2 = 2. ĐS: 18.2T.16 (Nm) Bài 2: Khung d©y h×nh ch÷ nhËt diÖn tÝch S = 20 cm2 gåm 50 vßng d©y. dòng điện chạy trong mỗi vòng dây có cường độ I = 2 (A). cã ®iÖn tÝch q1 = -e chuyÓn ®éng vµo tõ trêng ®Òu B = 0. Khung có 200 vòng dây. B hîp víi mÆt ph¼ng khung mét gãc 300.60.106 (m/s) vuông góc với B . Khung dây đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 0.10-15 (N) Bài 6: Mét ®iÖn tÝch chuyÓn ®éng trong tõ trêng ®Òu.V=6.25mm . TÝnh momen lùc ®Æt lªn khung khi: a.2. Gv: Lê Công Quyền Bài 3: Một electron bay vào không gian có từ trường đều có cảm ứng từ B=0.60.105 (m/s) vuông góc với B . cạnh BC dài 5 (cm).02 (T) theo hướng hợp với vectơ cảm ứng từ một góc 300.7.2 (A) đi vào khung thì mômen ngẫu lực từ → → → → 11 . mặt phẳng khung dây chứa các đường cảm ứng từ.75. ®iÖn tÝch q2 = 2e khi bay vu«ng gãc vµo tõ trêng trªn sÏ cã b¸n kÝnh quü ®¹o gÊp 2 lÇn ®iÖn tÝch thø nhÊt. BiÕt v ⊥ B.10-27 kg. B song song mÆt ph¼ng khung d©y.5. khối lượng của electron là 9.4T víi vËn tèc v1 = 106 m/s. Bài 3: Khung dây dẫn hình vuông cạnh a = 20 (cm) gồm có 10 vòng dây.2.10 (Nm) Bài 5: Một khung dây cứng hình chữ nhật có kích thước 2 (cm) x 3 (cm) đặt trong từ trường đều.10-27 kg. MÆt ph¼ng quü ®¹o cña h¹t vu«ng gãc víi ®êng c¶m øng tõ. TÝnh vËn tèc cña ®iÖn tÝch thø hai. ĐS: a. a. Tính lực Lorenxơ tác dụng vào electron. Khung d©y ®Æt th¼ng ®øng trong tõ trêng ®Òu cã B n»m ngang. ĐS: 0. Khi cho dòng điện có cường độ 0.10-19 (C). Khung dây đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 0. b. Cho dßng ®iÖn I = 1A qua khung.10-6 N.2 (T).10-31(kg). Biết điện tích của hạt proton là 1. Giá trị lớn nhất của mômen ngẫu lực từ tác dụng lên khung dây có độ lớn là bao nhiêu? ĐS: -4 3. ĐS: 6. Tính mômen lực từ tác dụng lên khung dây.5. dòng điện chạy trong mỗi vòng dây có cường độ I = 2 (A).Giáo án dạy thêm vật lý 11. Cạnh AB của khung dài 3 (cm). B = 0.2 (T).10-6N Bài 7: Mét ®iÖn tÝch cã khèi lîng m1 = 1.10-2 (T).104m/s Bài 1: Khung dây dẫn hình vuông cạnh a = 20 (cm) gồm có 10 vòng dây. ĐS: 0.2 (cm) Bài 5: Một hạt proton chuyển động với vận tốc 2.1.106 m/s th× lùc f2 t¸c dông lªn ®iÖn tÝch lµ bao nhiªu? ĐS: f2 =2.10-15 (N) Bài 4: Một electron bay vào không gian có từ trường đều có cảm ứng từ B = 10 -4 (T) với vận tốc ban đầu v0 = 3. TÝnh b¸n kÝnh quü ®¹o cña ®iÖn tÝch b. Tính lực Lorenxơ tác dụng lên proton.4.106 (m/s) vào vùng không gian có từ trường đều B = 0.16 (Nm) Bài 4: Một khung dây dẫn hình chữ nhật ABCD đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B=5. Dòng điện trong khung dây có cường độ I = 5 (A). Tính mômen lực từ tác dụng lên khung dây. NÕu ®iÖn tÝch chuyÓn ®éng víi vËn tèc v 1 = 106m/s lực Lorentz t¸c dông lªn ®iÖn tÝch lµ f1 = 3. Mét ®iÖn tÝch thø hai cã khèi lîng m2 = 9. Tính bán kính quỹ đạo của electron trong từ trường.

FNP = 10-2 (N). Bài 8: Một dây dẫn được gập thành khung dây dạng tam giác vuông cân MNP. ĐS : F = 2.5. Cho dòng điện I có cường độ 10 (A) vào khung dây theo chiều MNPM. Cạnh MN = 30 (cm). FNP = 0. Cho dòng điện I = 10A vào khung có chiều MNPM. FMP = 1. FMP = 10-2N I I 1 2 r B B Bài 9: Khung dây hình vuông ABCD cạnh a = 4cm có dòng điện I2 = 20A đi qua ( như hình vẽ). Cạnh MN = NP = 10 (cm).3T.Giáo án dạy thêm vật lý 11.FAD=FDC=3N .10 – 3 N D C Bài 10: Khung dây hình chữ nhật ABCD có các cạnh 40cm x 50cm gồm 10 vòng nối tiếp có u dòng r điện I = 2A đi qua mỗi vòng dây đặt thẳng đứng trong từ trường đều có vectơ cảm ứng từ B nằm ngang .10 (T) Bài 6: Một dây dẫn được gập thành khung dây có M dạng tam giác vuông cân MNP. Tính độ lớn cảm ứng từ của từ trường . NP = 40 (cm).10-2 (N) Bài 7: Một dây dẫn được gập thành khung dây có dạng tam giác vuông MNP như bài 6. ĐS: FMN = 10-2 (N). Cho dòng điện I có cường độ 10(A) vào khung dây theo chiều MNPM. FBA=FDC=2. B = 0.05 (N). Tính độ lớn lực từ tác dụng vào các cạnh của khung dây. B song song với mặt phẳng khung dây.10 (Nm).04 (N). M Đặt khung dây vào trong từ N P trường đều B = 10-2 (T) vuông góc với mặt phẳng khung dây có chiều như hình vẽ.FAD=FDC=3N D C 12 . Đặt khung dây vào từ trường B =10-2T có chiều như hình vẽ. Đặt khung dây vào trong từ trường đều B = 10-2 P N (T) có chiều như hình vẽ. Tính lực từ tác dụng lên mỗi cạnh của khung dây trong hai trường hợp: u r B A a. u r b. ĐS: 0. FNP = 0. I ĐS: a.03 (N). MN = NP = 10cm. một dòng điện thẳng I1 = 15A nằm trong mặt phẳng ABCD cách AD một đoạn 2cm.4N. A B Lực từ tác dụng vào các cạnh của khung dây là bao nhiêu? ĐS: FMN = 10-2N.41. FMP = 0. Tính Lực từ tác dụng vào các cạnh của khung dây ĐS: FMN = 0.b. Tính lực điện tổng hợp do I1 tác dụng lên khung. -4 Gv: Lê Công Quyền tác dụng vào khung có giá trị lớn nhất là 24. B vuông góc với mặt phẳng khung dây. FBA=FDC=0.

B BÀI TẬP MẪU Bài 7.v : vận tốc chuyển động của q (m/s) . Hãy cho biết chiều quay của khung c.q : điện tích (C) .FAD=FDC=10-3N C D b.b. Chiều : tuân theo qui tắc bàn tay trái • • •  Đặt bàn tay trái sao cho chiều từ cổ tay đến ngón tay là chiều của v khi q > 0 .015 N.1. Cảm ứng từ xuyên vào lòng bàn tay Ngón cái choãi ra 900 chỉ chiều lực Lo – Ren – Xơ 4).M=10-4N.m . ngược chiều  v khi q < 0 .α = ( v. M=0 Bài 12:Một khung dây hình vuông cạnh 10cm đặt trong từ trường đều có B A cảm ứng từ B=5.10-4T sao cho các đường sức từ song song với mặt phẳng khung như hình vẽ.ngược chiều kim đồng hồ.c. Độ lớn f = q vB sin α .Cho dòng điện có cường độ I=20A chạy qua khung: I a. B vuông góc với mặt phẳng khung dây.m r B Ngày soạn:20/2/11 CHỦ ĐỀ 5: LỰC LORENXO Bài toán 7: LỰC LO – REN – XƠ 1). Hãy tính momen ngẫu lực từ tác dụng lên khung ĐS: a. 2 Gv: Lê Công Quyền Bài 11: Khung dây hình chữ nhật ABCD có diện tích 25cm gồm 5 vòng nối tiếp có dòng điện I = 4A đi qua mỗi vòng dây đặt thẳng đứng trong từ trườngr đều có B = 0. Hãy cho biết : 13 . M=0. ĐS: a. B song song với mặt phẳng khung dây. u r b.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Điểm đặt : tại điện tích điểm   2).B : cảm ứng từ (T)   . FBA=FDC=0. Tính momen lực từ đặt lên khung dây trong hai trường hợp: u a.3T. Phương : vuông góc với v và B 3). Hãy tính lực từ tác dụng lên các cạnh của khung b.

300 3).1. trong một từ trường đều B sao cho v0 vuông góc với các đường sức từ .2.10-31 kg .1 T có  phương nằm ngang và vuông góc với v0 . Giá trị của v0 để điện tích chuyển động thẳng đều ? Biết điện tích điểm q = 10-4 C .2T sao cho v0 vuông góc với các đường sức từ . ► fht = Flực từ → B 2). sao cho v0 hợp với đường sức từ một góc α . khối lượng  m = 1 g chuyển động với vân tốc đầu v0 . chuyển động với vận tốc ban đầu  v0 = 107 m/s . Lực Lo – ren – xơ tác dụng lên điện tích có độ lớn 5. Gv: Lê Công Quyền 1).10-14 N 2). 2). 8.5T . chuyển động với vận tốc v0 = 20 m/s trong một từ  trường đều B = 0. Qũy đạo của electron là một đường tròn bán kính R = 20 mm . 1000 m/s Cần nhớ 1). sao cho v0 hợp góc 300 so với đường sức từ . Giá trị của B ? Biết một electron có khối lượng m = 9. chuyển động với vận tốc đầu v0 = 10 m/s đi vào trong một từ  trường đều có cảm ứng từ B = 0. Giá trị của góc α ? Biết một điện tích q = 10-4 C . Lực hướng tâm : fht = m v2 R v2 2).Giáo án dạy thêm vật lý 11.10-4 T . Lực Lo – ren – xơ tác dụng lên electron ? Biết một electron chuyển động với vận tốc đầu  v0 = 107 m/s . ► fht = Flt → R T= 2πR v0 14 . Thời gian để điện tích quay được một vòng bằng một chu kì chuyển động ? Biết một điện tích q = 106 C . khối lượng m = 10-4 g . Khi điện tích chuyển động thẳng đều thì hợp tác dụng lên điện tích bằng 0 Bài 7. Trong chuyển động tròn đều lực Lo – ren – xơ đóng vai trò lực hướng tâm : m = q vB sin α R   3). Khi điện tích chuyển động điện trường B và cường độ điện trường E thì điện tích chịu tác dụng   đồng thời hai lực : lực điện Fđ và lực từ Ft .1T . trong từ trường đều B = 0. 4). 3). Hãy cho biết : 1). ► Đ/S q chuyển động thẳng đều khi f = P 1). theo phương ngang trong một từ trường đều B = 0.

Vận tốc và chu kì quay của proton ? Biết một proton có khối lượng m = 1.10-2 T . ► Áp dụng Đlí động năng : |e|U = 0. ngoài điện trường còn có từ trường .Giáo án dạy thêm vật lý 11. 6. 1. người ta cho electron chuyển động song song với một dây dẫn có cường độ I = 10 A . Vecto lực Lo – ren – xơ tác dụng lên electron ? Biết sau khi được gia tốc bỡi hiệu điện thế U = 150V . Áp dụng quy tắc bàn tay trái chiều B là   Fđ  v  E  Ft Về độ lớn : evB = |e|E → B = 5.71.I/R → B Lực Lo – ren – xo tác dụng lên e có : .536. ►     Electron chuyển động thẳng đều thì : Fđ + Ft = 0 → Fđ = − Ft    q < 0 → Fđ và E ngược chiều .105 m/s vào điện trường đều theo phương vuông góc với đường sức của điện trường . 2).10-27 kg chuyển động theo một quỹ đạo tròn bán kính 7 cm trong một từ trường đều cảm ứng từ B = 0.10-6 m . 5. 377.Điểm đặt trên e .55. ► Áp dụng Đlí động năng : |e|U = 0.10-16 N  I  v  F 15 . Cường độ điện trường E = 104 V/m .14 s 3).67.5mv2 → v fht = Flt → R = 377. Bán kính quỹ đạo của electron ? Biết một electron có vận tốc ban đầu bằng 0 .104 m/s và 6. Đ/S 1). Cảm ứng từ của từ trường là B = 0.2T . 2. ► fht = Flt → v0 = 2πR qBR . Để electron chuyển động thẳng đều trong điện trường.01T . được gia tốc bằng một hiệu điện thế U = 500 V .mv2 → v Cảm ứng từ của từ trường tại vị trí e bay vào : B = 2. Gv: Lê Công Quyền 3). Vecto cảm ứng từ của từ trường ? Biết khi bắn một electron với vận tốc v = 2.10-2 T 2).84. 3.5.10-6 s 4). Chiều chuyển động của electron cùng chiều dòng điện .10-6 m Bài 7.3. cách dây dẫn 5 mm .10-3 T 2).Chiều : ra xa dây dẫn . (Nâng cao) Hãy cho biết : 1).Độ lớn : F = |e|vB Đ/S 1).10-7 . sau đó bay vào theo phương vuông góc với đường sức từ .Phương : vuông góc với dây dẫn .T= v0 m 4).

độ tự cảm L = 40mH. Bài 2: tính độ tự cảm của ông dây. đường kính mỗi vòng d = 8cm có dòng điện với cường độ I = 2A đi qua. Dòng điện qua cuộn dây đó tăng đều từ 0 đến 10A trong thời gian 0. biết rằng cường độ dòng điện qua ống dây giảm đều 2A trong thời gian 0. Gv: Lê Công Quyền Ngày soạn:27/2/11 CHỦ ĐỀ 6: Ch¬ng V. muốn tích lũy năng lượng từ trường 100J trong ống dây thì phải dùng dòng điện có cường độ bao nhiêu đi qua ống dây đó ? 16 .Giáo án dạy thêm vật lý 11. Bài 6: Một ống dây có 400 vòng dây. Tõ th«ng qua diÖn tÝch S: Φ = BS.SuÊt ®iÖn ®éng tù c¶m: ec = −L ∆I ∆t 3.01s và suất điện động tự cảm trong ống dây là 4. MËt ®é n¨ng lîng tõ trêng: ω= 1 7 2 10 B 8π B: Bài tập Bài 1: Một ống dây dài l = 30cm gồm N = 1000 vòng dây. Cho biết khi đó từ thông qua ống dây bằng 2Wb. SuÊt ®iÖn ®éng c¶m øng trong m¹ch ®iÖn kÝn: TỪ ec = − ∆Φ ∆t . tính suất điện động tự cảm xuất hiện trong ống dây. • • Tính hệ số tự cảm của ống dây. Bài 4: Một cuộn tự cảm có độ tự cảm 0. • • Tính độ tự cảm của ống dây. Bài 7: Một óng dây có độ tự cảm L = 0. tính xuất điện động tự cảm xuất hiện trong ống dây. trong đó dòng điện biết thiên đều với tốc độ 200A/s thì suất điện động tự cảm là bao nhiêu ? Bài 5: Ống dây hình trụ chiều dài l = 20cm. N¨ng lîng tõ trêng trong èng d©y: W= 1 2 LI 2 4.1s. CẢM ỨNG ĐIỆN 1. Tính từ thông qua mỗi vòng dây. • Thời gian ngắt dòng điện là t = 0. diện tích mỗi vòng S = 100cm2.1H.§é lín suÊt ®iÖn ®éng c¶m øng trong mét ®o¹n d©y chuyÓn ®éng: ec = Bvlsinθ .1 giây. có N = 1000 vòng.6V Bài 3: tính năng lượng từ trường trong ống dây khi cho dòng điện 5A đi qua ống dây đó.cosα 2. diện tích tiết diện S = 10cm2. Tính cảm ứng từ trong ống dây. Cho dòng điện cường độ i = 2A qua ống dây.5H.

Ñònh luaät khuùc xạ ánh sáng sin i n 2 = = n 21 neáu moâi tröôøng chöùa1 laø khoâng khí: sini = nsinr sin r n 1 ( n1 = 1. Tìm cýờng ðộ dòng ðiện qua R? Bài 3: Trong một mạch ðiện có ðộ tự cảm L=0. n2 = n ) ( n1:chieát suaát moâi tröôøng chöùa tia tới i. aûnh aûo.1s? c. S=25 cm2. Suy ra hệ số tự cảm của ống dây? Ngày soạn:4/3/11 CHỦ ĐỀ 7: Vấn Đề 1. caùch traàn 1m .5m chieáu xuoáng göông . Moät ngöôøi nhìn thaáy aûnh cuûa ñænh moät coät ñieän trong moät vuõng nöôùc nhoû. Suất ðiện ðộng cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây bằng bao nhiêu? c. a.1 s? b.6m.2A ðến 0 trong thời gian 0. Gv: Lê Công Quyền Bài 1: Một cuộn dây dẫn thẳng có 1000 vòng ðặt trong từ trýờng ðều sao cho các ðýờng cảm ứng từ vuông góc với mặt phẳng khung. Tìm ðộ biến thiên của từ thông cuộn dây trong 0.5s. SÖÏ PHAÛN XAÏ VAØ KHUÙC XAÏ AÙNH SAÙNG : 1. Từ trýờng ðặt vào cuộn dây tãng từ 0 ðến 0. a.1 s. Cảm ứng từ giảm ðều từ 0. Ñònh luaät phaûn xaï aùnh saùng – göông phaúng • tia tôùi vaø tia phaûn xaï cuøng naèm trong maët phaúng tôùi • goùc phaûn xaï vaø goùc tôùi baèng nhau ( i = i/) Aûnh qua göơng phaúng: aûnh vaø vaät ñoái xöùng qua göông. Tìm suất ðiện ðộng tự cảm trong mạch? Bài 4: Xác ðịnh hệ số tự cảm L của ống dây. Moät göông phaúng hình troøn ñöôøng kính 12cm ñaët song song vôùi moät traàn nhaø .Haõy tính ñöôøng kính cuûa veäch saùng ôû treân traàn nhaø 17 . aûnh vaø vaät traùi bản chaát Vấn Đề 2.Tính chieàu cao coät ñieän 2. Hai ðầu cuộn dây nối với ðiện trở R=15Ù. Tính từ thông qua mỗi vòng dây? b. có I=2A chạy qua. maët phaûn xaï höôùng leân. n2 : chieát suaát moâi tröôøng chöùa tia tới khúc xạ r ) n2 Goùc giôùi haïn phaûn xaï toaøn phaàn : sin i gh = n1 BAØI TAÄP I. Biết rằng khi dòng ðiện thay ðổi từ 10A ðến 25A trong thời gian 0. ðýờng kính mỗi vòng 10cm. Bài 5: Trong ống dây ðiện dài l=20cm gồm N=1000vòng.6H có dòng ðiện giảm ðều từ 0. Diện tích phẳng mỗi vòng dây S=2dm2. Tìm cýờng ðộ dòng ðiện qua R? Bài 2: Cuộn dây có 1000 vòng.2 T trong 0. Tìm suất ðiện ðộng cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây? b.Ngöôøi aáy ñöùng caùch vuõng nöôùc 2m vaø caùch chaân coät ñieän 10m . SÖÏ PHAÛN XAÏ VAØ KHUÙC XAÏ AÙNH SAÙNG . Mặt phẳng cuộn dây vuông góc với ðýờng cảm ứng từ. Tính suất ðiện ðộng trong ống dây khi ngắt dòng ðiện với thời gian ngắt là 0.Giáo án dạy thêm vật lý 11.01s. Maét ngöôøi caùch chaân moät ñoaïn 1.5 T ðến 0. Hai ðầu cuộn dây nối với R=5Ù.phaûn xaï cho moät veäch saùng treân traàn nhaø .01s thì suất ðiện ðộng E trong ống dây là 30V.Aùnh saùng töø nguoàn ñieåm S caùch traàn 0. a.01 T trong thời gian 0.

chieát suaát cuûa nöôùc laø n = 4 3 43. Ngöôøi aáy thaáy aûnh caùch mình bao xa ? b. Moät chieác beå hình hoäp chöõ nhaät . Tính n 44. Tia saùng ñi töø khoâng khí tôùi gaëp maët phaân caùch giöõa khoâng khí vaø moâi tröôøng trong suoát chieát suaát n döôùi goùc tôùi i = 450 . phaûn xaï qua M b.Chieàu saâu thöïc cuûa doøng baèng bao nhieâu ? neáu ngöôøi nhìn ñaù döôùi goùc 600 so vôùi phaùp tuyeán . Gv: Lê Công Quyền 3. chieát suaát n = 1. beà daøy e = 10cm . Tính goùc quay cuûa tia phaûn xaï taïo bôûi IR vaø I/R/ laø β 5. Coù moät beå nöôùc hình hoäp chöõ nhaät . Maët nöôùc trong beå naèm caùch mieäng beå 20cm . chöùa ñaày nöôùc ( chieát suaát n =4/3). Maét ngöôøi ñoù caùch ñænh ñaàu 10cm a. quay göông moät goùc  quanh truïc vuoâng goùc vôùi maët phaúng tôùi.Hai thaønh beå naøy caùch nhau 30cm . göông phaûi coù chieàu daøi toái thieåu laø bao nhieâu? thaønh döôùi cuûa göông phaûi caùch maët ñaát toái ña laø bao nhieâu ñeå ngöôøi ñoù nhìn thaáy chaân mình trong göông .Giáo án dạy thêm vật lý 11. Chieàu daøi cuûa boùng ôû treân maët nöôùc laø 30cn vaø ôû döôùi ñaùy beå laø 90cm . Aùnh saùng maët trôøi chieáu xieân vaøo beå nöôùc . Chöùng minh raèng trong voâ soá caùc ñöôøng ñi töø S ñeán göông roài ñeán M thì aùnh saùng ñi theo ñöôøng gaàn nhaát 4. Veõ tia saùng töø S qua göông . Tính chieàu saâu cuûa beå nöôùc 42. Moät ngöôøi nhìn moät hoøn ñaù döôùi ñaùy moät doøng suoái coù caûm giaùc hoøn ñaù naèm ôû ñoä saâu 0.8m .5 ôû trong khoâng khí 18 . Moät ngöôøi nhìn vaøo ñieåm giöõa cuûa maët nöôùc theo phöông hôïp vôùi phöông thaúng ñöùng moät goùc 450 vaø naèm trong maët phaúng vuoâng goùc vôùi hai thaønh beå . Ngöôøi aáy vöøa vaën nhìn thaáy moät ñieåm naèm treân giao tuyeán cuûa thaønh beå vaø ñaùy beå . Ta chæ thaáy boùng cuûa moät thaønh beå in xuoáng ñaùy beå . Moät ngöôøi cao 1. Giöõ tia tôùi coá ñònh .Tia phaûn xaï laø IR. Tính chieàu saâu cuûa lôùp nöôùc . Goùc hôïp bôûi tia phaûn xaï vaø tia khuùc xaï laø 1050 . Moät baûn maët song song . Chieáu moät chuøm tia saùng SI vaøo moät göông phaúng G . nhìn aûnh mình trong göông . Ñeå thaáy roõ töø chaân ñeán ñaàu.6m ñöùng tröôùc göông phaúng thaúng ñöùng caùch göông 3m . Khaûo saùt ñöôøng ñi cuûa tia SI töø döôùi nöôùc tôùi gaëp maët nöôùc taïi I döôùi goùc tôùi a) i = 300 b) i = 600 45. coù ñaùy phaúng naèm ngang . Cho moät ñieåm saùng S vaø moät ñieåm M baát kì tröôùc göông phaúng a. Chieát suaát cuûa nöôùc laø 4 3 41. 40.

caùch baûn 20cm .Moät caùi coïc ñöôïc caém thaúng ñöùng trong moät beå roäng . thaät . i = min . A = r1 + r2 .Xaùc ñònh vò trí aûnh S/ cho bôûi baûn b) Tìm vò trí aûnh neáu S laø vaät aûo c) Xaùc ñònh vò trí vaø ñoä lôùn cuûa aûnh neáu vaät thöïc laø AB = 2cm . I: Laêng kính sini1 = nsinr1 . D = –A Goùc leäch cöïctieåu : điều kiện có DMin : i1 = i2 .Maét ngöôøi quan saùt ñaët treân maët nöôùc seõ khoâng thaáy ñöôïc vaät saùng ôû ñaùy chaäu khi baùn kính ñóa khoâng nhoû hôn R = 20cm. 19 .Phaàn coïc nhoâ leân treân maët nöôùc daøi 0. ñaùy phaúng naèm ngang chöùa ñaày nöôùc .Moät tia saùng truyeàn töø moät chaát loûng ra ngoaøi khoâng khí döôùi goùc 350 thì goùc leäch giöõa tia tôùi noái daøi vaø tia khuùc xaï laø 250 .6m. r= 2 2 2 2 B: BÀI TẬP.5.5 .Chieát suaát cuûa nöôùc laø 4/3 50. Chieáu tôùi baûn song song daøy 10cm . moät chuøm tia saùng song song vôùi goùc tôùi 450 a) Baûn ñaët trong khoâng khí . Cho moät laêng kính coù tieát dieän thaúng là ømoät tam giaùc đều ABC ( µ = B = C = 600 ). a) Ñieåm vaät S . 01. chieát suaát n = 1. 47.Giáo án dạy thêm vật lý 11. coù chieát suaát n = 3 . chaén saùng . Thaû noåi treân maët nöôùc moät ñóa nheï .Boùng cuûa caùi coïc treân maët nöôùc daøi 0. sini2 = n sinr2 .Tính chieát suaát cuûa chaát loûng 48.8m. r1= r2 sin ( A A D min + A D +A ) = nsin .Veõ ñöôøng ñi cuûa chuøm tia saùng qua baûn b) Tính khoaûng caùch giöõa chuøm tia tôùi va chuøm tia loù c) Tính laïi caâu b. Tính chieàu saâu lôùp nöôùc trong chaäu . Chieáu moät tia saùng töø khoâng khí vaøo thuyû tinh coù chieát suaát 1.Bieát raèng vaät vaø taâm ñóa naèm treân ñöôøng thaúng vaø chieát suaát cuûa nöôùc laø 4/3 Gv: Lê Công Quyền Ngày soạn:12/3/11 CHỦ ĐỀ 8: LĂNG KÍNH A LÝ THUYẾT.Tính chieàu saâu cuûa beå nöôùc . chieáu moät tia saùng SI A µ µ vuoâng goùc với maët AB taïi I.Haõy xaùc ñònh goùc tôùi sao cho: a) Tia khuùc xaï vuoâng goùc vôùi tia tôùi b) Goùc khuùc xaï baèng nöûa goùc tôùi 49. hình troøn . song song vôùi baûn 46.7m . neáu goùc tôùi nhoû: i = 60 . ôû döôùi ñaùy beå daøi 1.

Tia SI gần đỉnh B của lăng kính. α = 60 > igh nên có PXTP tại J '. r1 = r2 = 300 ⇒ LK có DMin nên quay lăng kính thì góc lệch tăng. Tia SI gần đĐỉnh A của lăng kính.90 = 150< igh. a. r2 =A . 2 3 0 ' µ $ µ = 39 18 . Giữa tia tới SI cố định. µ µ µ' ∆ J ''K "C: có J = 300. Tia SI gần A.0 = 600 sinigh = 1/n = 1/ 3 ⇒ igh = 350 26' < r2 nên có PXTP tại J. Gv: Lê Công Quyền a. a) DMin khi i1 = i2 . Vẽ đường đi của tia sáng trong trường hợp SI ⊥ AB gần A và gần B. Tia khúc xạ ló ra không khí dưới góc ló: sini2 = nsin r3 = 3 . TH SI gần B. 20 . HD. B = 450 J = 150 ⇒ 3 Sinigh = 1/n ⇒ igh r2 =90 . vẽ được tia JK. ∆ BIJ có: I =30 + 90 = 1200. nếu quay lăng kính quanh trục A thì góc lệch thay đổi như thế nào? 2. Vẽ tia ló cuối cùng KR. C = 600 ⇒ K " = 900 tia K"R đi thẳng ra không khí. J = 300 ⇒ K = 1050 ⇒ r3 = 105 .r1 = 60 .15 = 750 > igh có phản xạ toàn phần tại J vẽ được tia JK. Tia khúc xạ ló ra không khí dưới góc ló: sini2 = nsin r3 = 3 ⇒ 2 i2 = 600. µ µ µ ∆ JKC có J = 300. Veõ tieáp ñöôøng ñi cuûa tia saùng. Vẽ tia ló cuối cùng KR. C = 600 ⇒ K = 900 tia JK đi thẳng ra không khí. r1 = r2 = A/2 = 60/2 = 300.r1= 90 . µ µ µ ∆ JKC: C = 450. SI trùng pháp tuyến nên i1 và r1 đều bằng 00. b. Tính góc tới và góc lệch ứng với trường hợp DMin. r2 = A . 1. b.1/2 ⇒ i1= 600 = i2 ⇒ DMin = 2i1 -A = 600 b) TH SI gần A. 2 3 Sinigh = 1/n ⇒ igh = 39018'. vẽ được tia J 'K "'. b) i1 = i2 = 600 .433 ⇒ i2 = 260 43'.30 = 600 > igh có phản xạ toàn phần tại J vẽ được tia JK.90 = 300< igh. µ µ µ ∆ JKC: C = 450. HD.(Hb) a) i1 = 600 ⇒ sinr1 = sini1/n = 3 2 = 1 ⇒ r1 = 300 ta vẽ tia khúc xạ trong LK IJ.Giáo án dạy thêm vật lý 11. J = 150 ⇒ K = 1200 ⇒ r3 = 120 . Cho moät laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn (Tam giác vuông cân) coù chieát suaát n = 3 chieáu moät tia saùng tôùi SI naèm trong tieát dieän thaúng cuûa laêng kính dưới góc tới 600.223 ≈ 0. Tia SI gần B.0. (Ha) a) i1 = 600 ⇒ sinr1 = sini1/n = 2 = 1 ⇒ r1 = 300 ta vẽ tia khúc xạ trong LK IJ. Sini1 = nsinr1 = 3 . 1. 1. đi từ phía đáy BC lên gaëp maët AB cuûa laêng kính taïi moät ñieåm I. 02.

i1 = 450 vì SI //BC. 21 .r1 = 90 . 04.m A 03. A sinigh = 1/n = 2 B sinr1 = sini1 / n = 2 2 1/2 ⇒ r1 = 300. C = 450). vì theo (a) thì i1= i2 = 600 . SI gần đỉnh A. µ µ b. S Chieáu moät tia saùng SI vaøo maët AB theo phöông song song vôùi g a ñaùy BC. r1 = r2 = 300 có DMin nên thay đổi i1 thì D tăng. Haõy veõ tieáp ñöôøng ñi cuûa tia saùng. b) Ta giaûm goùc leäch D baèng caùch thay ñoåi goùc tôùi i1 ñöôïc hay khoâng. Kh ông được.30 = 600 > igh (igh = 450) có PXTP tại J. a) Tính goùc leäch D. chieát suaát n =1. tiếp tục quay thì D tăng.600 = 600. r1 = 30 . A å 2 2 = 1/2 ⇒ r = 300. B = C = 450 = i1 = 450 vì SI //BC . i a. SI gần đỉnh B.A (1) . i2 = 26 43 .Ñ i e Giáo án dạy thêm vật lý 11. n b. b) Ta giaûm goùc leäch D baèng caùch thay ñoåi goùc tôùi i1 ñöôïc hay khoâng.73 döôùi goùc tôùi i = 600. µ µ µ ∆ JKC có C = 450 . 2 ∆ JKC (góc J = 15. Moät tia saùng töø khoâng khí tôùi gaëp maët bên AB của một laêng kính coù tiết diện thẳng là tam giác đều. Tại K có tia khúc xạ ló ra không khí.góc ló sini2 = nsinr2 = 2 sin 15 ⇒ i2 ≈ 21 . 2 µ = 900 . vẽ được tia IJ. A =B = C = 600 .r1 = 300 2 3 và sini2 = nsinr2 = 3.15 = 750 > igh ( vì α = 150 góc ∆ IJB). 1 1 1 1 2 1 ⇒ igh = 450. i' = 90 . Tại K có tia ló 2 góc ló sini2 = nsinr2 = ⇒ i2 = 450. SI gần đỉnh B. ⇒ i2 = 600 Thay vào (1): D = 2. J = 300 ⇒ K = 180 .vẽ tia KR. 2 r2 = A . Trong trường hợp: B à a.600 . i1= 600 a) D = i1+ i2 . e µ µ LK PXTP nên µ = 900 . ñ HD. HD.90 = 150 < 0 0 igh. K = 120 ⇒ r2 = 300< igh. Moät laêng kính phaûn xaï toaøn phaàn baèng thuyû tinh. B = C = 450 . vẽ tia KR //SI. sinr1 = sini1 /n = 1 2 3 2 = 1 ⇒ r1 = 300 ⇒ r2 = A . Gv: Lê Công Quyền 0 0 ' 0 0⇒ å b) i1 = 60 . vẽ được tia m Tại I: sini = nsinr ⇒ sinr = sini / n = IJ. SI gần đỉnh A.( 45 + 30) = 1050 ⇒ r3 = 105 .chieát I I suaát n = 2 . r2 = 60 LK có D ≠ DMin nên quay lăng kính đến 1lúc nào đó thì i1= i2 và r1= r2 có DMin. Vẽ được tia JK.

r1 = A .A = 2 2 2 ⇒ sinr1 = (n-1)A 06.r nhỏ (theo bài ra A<<) ⇒ r1 = A/2n n  2n − 1  Tại J: r2 = A .Giáo án dạy thêm vật lý 11.A/2n = A( 1 . Moät laêng kính coù goùc chieát quang laø 600. naèm trong tieát dieän thaúng cuûa laêng kính .Chieáu moät tia saùng ñôn saéc thì thaáy goùc leäch cöïc tieåu laø 300. A. Tại I: i1 = r1= 00.r1 = A . Tại J: r2 = A . Tính góc lệch giữ tia tới và tia ló. Tia tới đi gần B và vuông góc với mặt phẳng phân giác của A.r nhỏ sini2 = nsinr2 ⇒ i2 = nr2 = (2n-1) ⇒ D = +(2n-1) . Tia tới vuông góc với mặt bên AB. goùc chieát quang A rất nhỏ. · µ · Tại I: i1 = A/2 (900 . Thấu kính là một khối chất trong suốt giới hạn bởi hai mặt cầu.Tia saùng đi vào mặt bên LK. Chieáu moät tia saùng ñôn saéc .HIr1 = H − A / 2 ⇒ i1 = HIr1 = A / 2 ) sin i1 = A/2n Vì i. O là quang tâm.r2) = nA . Đường thẳng nối hai tâm của hai mặt cầu gọi là trục chính của thấu kính. a) Tia tới vuông góc với mặt bên AB. Gv: Lê Công Quyền 05.Vì A << nên sinA ≈ A. a) Tính goùc loù vaø veõ ñöôøng ñi cuûa tia saùng ñi qua laêng kính b) Tính goùc leäch cuûa tia saùng c) Neáu taêng hoaëc giaûm goùc tôùi moät vaøi ñoä thì goùc leäch thay ñoåi nhö theá naøo? 07. 22 . Có hai loại thấu kính: Thấu kính hội tụ và thấu kính phân kỳ. vaøo maët beân cuûa laêng kính vôùi goùc tôùi 450 .A =A (n-1) b) Tia tới đi gần B và vuông góc với mặt phẳng phân giác của A. chieát suaát n.Tìm goùc chieát quang cuûa laêng kính Ngày soạn:18/3/11 CHỦ ĐỀ9: THẤU KÍNH MỎNG. đường thẳng qua gọi là trục phụ. Cho moät laêng kính coù goùc chieát quang A = 600 vaø chieát suaát n = 2 .Chieáu moät tia saùng ñôn saéc thì thaáy coù goùc leäch cöïc tieåu laø 600. b. một trong hai mặt có thể là mặt phẳng. Laêng kính coù tieát dieän laø tam giaùc ABC. Moät laêng kính coù chieát suaát laø n = 3 . sinr1 ≈ i1. Tìm chieát suaát cuûa laêng kính 08. HD. Trong trường hợp: a.1/2n) = A    2n  A A A mặt khác:i.sinr2 ≈ i2 ⇒ sini2 = nsinr2 = nA ⇒ D = i1+i2 -(r1. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN: I.

f<0 III.Vật thật cho ảnh ảo cùng chiều và nhỏ hơn vật -Vật ảo ở trong F có ảnh thật cùng chiều và lớn hơn vật. Quy ước: Mặt cầu lồi: R > 0 Mặt cầu lõm: R< 0 1 Mặt phẳng: R = ∞.Khi vật di chuyển (lại gần hoặc ra xa thấu kính) ảnh và vật luôn luôn chuyển động cùng chiều. Mối liên hệ giữa vật và ảnh: a) Với thấu kính hội tụ: . = 0 R Thấu kính hội tụ có D >0. f>0 Thấu kính phân kỳ có D <0. F Fơ F Fơ Gv: Lê Công Quyền Mỗi thấu kính có hai tiêu điểm chính: F: tiêu điểm vật F’: tiêu điểm ảnh OF: là tiêu cự f của thấu kính Mặt phẳng vuông góc với trục chính tại F gọi là tiêu diện của thấu kính Một điểm khác F nằm trên tiêu diện gọi là tiêu điểm phụ của thấu kính II. c) Nhận xét: .Tia tới đia qua quan tâm sẽ đi thẳng . cắt tiêu diện tại Fơ1. vẽ trục phụ song song với tia tới S. Vẽ ảnh của vật: Dùng hai trong tia đặc biệt V. R 1 và R2 là bán kính của hai mặt thấu kính.Tia tới song song với trục chính cho tia ló đi qua tiêu điểm ảnh của thấu kính -Tia tới đi qua tiêu điểm hoặc có đường kéo dài đi qua tiêu điểm vật F thì tia ló song song với trục chính b) Với tia bất kỳ: Vẽ tiêu diện (với thấu kính phân kỳ là tiêu diện ảov).Vật thật ở ngoài F có ảnh thật ngược chiều với vật -Vật thật ở trong F có ảnh ảo cùng chiều và lớn hơn vật -Vật ảo có ảnh thật cùng chiều với vật b) Với thấu kính hội tụ: . sau đó vẽ tia ló (hoặc đường kéo dài) đi qua Fơ1. Độ tụ của thấu kính: 1 1 1 ) D = = (n − 1)( + f R1 R 2 Với n là chiết suất tỉ đối của chất làm thấu kính đối với môi trường đặt thấu kính. Fơ 23 . Đường đi của tia sáng đi qua thấu kính: a) Với ba tia sáng đặc biệt: . -Khi vật ở đúng tiêu điểm cho ảnh ở vô cúng và ta không hứng được ảnh. Fơ1 Fơ F1ơ IV.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Vật ảo ở ngoài F có ảnh ảo ngược chiều với vật.

Tính chiết suất của chất lỏng. tính chất. một mặt lõm bán kính 20cm. bán kính. trong nước có triết suất n2=4/3 và trong chất lỏng có triết suất n3=1. Tìm vị trí của vật và ảnh. cho ảnh cao bằng nửa vật. ảnh thật ở sau thấu kính (có thể hứng trên màn). một mặt lồi bán kính 10cm. ảnh ảo d’ <0.Vật thật ở trước thấu kính. Một vật ảo AB =2cm. tính chất. 5. hai tia ló của chúng tạo nên ảnh của vật ảo đó. Một thấu kính thuỷ tính (chiết suất n =1. Hãy xác định vị trí.K > 0 ảnh và vật cùng chiều . Nhúng chìm thấu kính vào một bể nước. Xác định vị trí. Xác định vị trí.AB Quy ước: . tính chất của ảnh và vẽ ảnh tạo bởi thấu kính. 24 .5) giới hạn bởi một mặt lồi bán kính 20cm và một mặt lõm bán kính 10cm. Xác định vị trí của vật và ảnh khi biết tiêu cự của thấu kính và độ phóng đại 8.Khoảng cách từ vật tới ảnh l = | d’ +d | Vật thật có ảnh thật thì: d + d’ ≥ 4f B. 9. Công thức thấu kính: 1 1 1 df d' f = + .K<0 ảnh và vật ngược chiều . đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính phân kỳ tiêu cự 30cm. Một vật ảo AB = 5mm đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính hội tụ có tiêu cự 20cm. độ lớn của ảnh và vẽ ảnh trong các trường hợp sau: x=15cm. Một thấu kính bằng thuỷ tinh (chiết suất n =1. ở phía sau thấu kính một khoảng x.8 3.Thấu kính phân kỳ f <0 . rồi cho một chùm sang song song rọi thẳng đứng từ trên xuống thì thấy điểm hội tụ cách thấu kính 80cm Tính R. . ở sau thấu cách thấu kính 20cm. . chiết suất của thấu kính dựa vào công thức tính độ tụ. độ lớn và vẽ ảnh trong các trường hợp: a) d=60cm b) d=40cm c) d=20cm Từ đó nêu ra sự nhận xét về sự di chuyển của ảnh khi vật tiến lại gần thấu kính. x=60cm Dạng 3. 7. trong nước và trong chất lỏng có triết suất n’ = 1. ảnh ảo ở trước thấu kính (theo chiều truyền của ánh sáng) -Muốn vẽ một điểm ảo Ata dùng hai tia sáng tới thấu kính có đươnngf kéo dài qua A. ảnh đó là thật hay ảo vẽ hình.Giáo án dạy thêm vật lý 11. cho trục chính của nó thẳng đứng. Cho một thấu kính thuỷ tinh hai mặt lồi với bán kính cong là 30cm và 20cm. tính chất. Gv: Lê Công Quyền . 6.64. khi đặt trong không khí có tiêu cự f =30cm.Vật thật (vật sáng) d>0. Cho một thấu kính làm bằng thuỷ tinh (n=1. Tính tiêu cự và độ tụ của thấu kính khi nó đặt trong không khí. 4. VI. Xác định vị trí của vật và ảnh. Cho biết triết suất của thuỷ tinh n1 = 1. Vật ảo ở sau thấu kính. độ cao của ảnh và vẽ ảnh. BÀI TẬP Dạng 1. Xác định tiêu cự. Một vật sáng AB đặt thẳng góc với trục chính của thấu kính phân kỳ có tiêu cự bằng 12cm. Một vật sáng AB =2cm đặt thẳng góc với trục chính và cách thấu kính một khoảng d. Một vật sáng AB =1cm đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính hội tụ tiêu cự f =20cm cho ảnh A’B’ =2cm. Hãy tính độ tụ và tiêu cự của thấu kính khi nó đặt trong không khí. Một thấu kính hai mặt lồi cùng bán kính R.5) đặt trong không khí có độ tụ 8 điôp. Xác định vị trí.d = hay d ' = f d d' d− f d '− f d' f d '− f f f − d' =− = = Độ phóng đại: k = − = − d d− f f f −d f A’B’= | k |. vật ảo d <0. x=30cm. 1. cho biết chiết suất của nước bằng 4/3 Dạng 2.Thấu kính hội tụ f >0 . Khi nhúng thấu kính vào một chất lỏng nó trở thành một thấu kính phân kì có tiêu cự 1m.5).ảnh thật d’ >0.5 2.

Một vật sáng AB cho ảnh thật qua một thấu kính hội tụ L. tính chất và độ lớn của ảnh. đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính phân kỳ và cách thấu kính khoảng d1 cho một ảnh A1B1. nhưng cách vị trí ảnh cũ 25cm ra xa thấu kính. Một vật phẳng nhỏ AB đặt trước thấu kính O cho một ảnh rõ nét trên màn . Đặt một điểm sáng S trên trục chính của một thấu kính phân kỳ (tiêu cự bằng 10cm) ta thu được ảnh Sơ. vị trí và tính chất của ảnh 13. Có vị trí nào khác của thấu kính để ảnh lại xuất hiện trên màn không? 16. Xác định tiêu cự của thấu kính. Vẽ ảnh. Tính bán kính mặt cầu của thấu kính và tiêu cự của nó khi đặt trong không khí và khi nhúng trong nước. Vẽ hình b) Vật cố định. ta thu được một ảnh thật nằm cách thấu kính 5cm.5. Một điểm sáng S đặt trước một thấu kính hội tụ có tiêu cự f =40cm. Dịch vật lại gần thấu kính 2cm thì phải dịch màn một khoảng 30cm mới lại thu được ảnh rõ nét. So sánh độ phóng đại của ảnh thu được trong các trường hợp này 15. Một điểm sáng nằm trên trục chính của một thấu kính phân kỳ (tiêu cự bằng 15cm) cho ảnh cách vật 7. tính chất của vật và ảnh. a) Tính tiêu cự của thấu kính b) Giữa nguyên vị trí của AB và màn. 19. Dạng 4. 8m. Khi nhúng cả vật và thấu kính trong nước chiết suất n2=4/3.Khi dời S gần thấu kính 5cm thì ảnh dời 10cm . Một vật sáng AB hình mũi tân đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính hội tụ và cách thấu kính 36cm (A nằm trên trục chính) ta thu được ảnh A1B1 cảu AB trên màn đặt vuông góc với trục chính. Khoảng cách giữa vật và thấu kính giữ không đổi. ảnh này lớn bằng 5/3 ảnh trước a) Thấu kính là thấu kính gì? màn dịch theo chiều nào b) Tính tiêu cự của thấu kính và độ phóng đại trong mỗi trường hợp 23. ta vẫn thu được ảnh thật. Vật sáng AB hình mũi tên đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính phẳng lồi bằng thuỷ tinh chiết suất n =1. Tính khoảng cách từ vật đến thấu kính 24. Thấu kính dịch chuyển ra xa vật hơn nữa.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Tính độ phóng đại trong mỗi trường hợp Dạng 5. 20. Xác định vị trí của vật. Gv: Lê Công Quyền 10. . Đặt một vật phẳng nhỏ AB vuông góc với trục chính của một thấu kính phẳng lồi bằng thuỷ tinh. Một vật phẳng nhỏ AB. cho ảnh A’B’ =2cm. Một vật sáng AB = 4mm đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính hội tụ (có tiêu điểm 40cm). Tịnh tiến AB vầ phía thấu kính 6cm theo phương vuôn góc với trục chính thì phải dịch chuyển màn như thế nào để thu được ảnh A 2B2? Cho biết A2B2=1. cho ảnh rõ nét trên màn đặt cách vật một khoảng L a) Xác định khoảng cách ngắn nhất của L b) Xác định các vị trí của thấu kính trong trường hợp L =90cm. 5cm. Di chuyển S một khoảng 15cm lại gần thấu kính ta thấy ảnh S’ di chuyển một khoảng 1. Xác định vị trí của vật và ảnh khi biết khoảng cách giữa chúng 11. cho ảnh cách vật 36cm. Xác định vị trí. Một vật sáng AB đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính họi tụ (tiêu cự 20cm) co ảnh cách vật 90cm. bán kính mặt lồi bằng 10cm.6A1`B1. Xác định tính vị trí của vật. Tìm vị trí của vật và ảnh lúc đầu và lúc sau khi di chuyển. và vị trí của vật 14. Xác định vị trí. Vật sáng AB đặt vông góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự f =10cm. 5cm. Di chuyển S một khoảng 20cm lại gần thấu kính người ta thấy ảnh Sơ cảu S di chuyển một khoảng 40cm. Hỏi ảnh dịch chuyển theo chiều nào 17.Khi dời S ra xa thấu kính 40cm thì ảnh dời 8cm 25 . tính chất của vật và ảnh. Một thấu kính hội tụ cho ảnh thật Sơ của điểm sang S đặt trên trục chính. 25cm. ảnh này hứng trên một màn đặt cách vật một khoảng 1.5. vẽ hình 22. Một thấu kính phân kỳ có tiêu cự f =-25cm cho ảnh cách vật 56. Một vật AB =4cm đặt thẳng góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự 30cm. Xác định vị trí. Tính tiêu cự của thấu kính và độ phóng đại của các ảnh A1B1 và A2B2 21. Tìm vị trí của vật và ảnh lúc đầu và lúc sau khi di chuyển. chiết suất n1=1. ảnh thu được cao bằng 1/5 vật. cho ảnh thật lớn hơn vật và cách vật 45cm a) Xác định vị trí của vật. vị trí và tính chất của ản 12. Xác định vị trí của vật và ảnh khi biết sự di chuyển của chúng 18. Dịch chuyển thấu kính trong khoảng AB và màn. Cho vật tiến lại gần thấu kính 40cm thì ảnh bây giừo là A2B2 cách A1B1 5cm và có độ lớn A2B2 =2A1B1. ảnh.

B. 29. 27. Hai ảnh có cùng độ lớn. Tính tiêu cự của thấu kính. Vật đặt trước thấu kính. là quang tâm của thấu kính. Sau khi rời màn để hứng ảnh rõ của vật. Một thấu kính hội tụ có f =12cm. ảnh A1B1 là ảnh thật. 31. để thu được ảnh trên màn nhỏ hơn vật. Hãy xác định: a) Tiêu cự của thấu kính. Vật AB đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính hội tụ có ảnh thật A1B1 cao 2cm. 32. Aơ là ảnh của A tạo bởi thấu kính. 5cm. Điểm sáng A trên trục chính có ảnh A’. Dịch thấu kính ra xa vật đoạn l =64cm thì ảnh của vật vẫn hiện ở C vơi độ phóng đại | k 2 | =1/3. Tính tiêu cự. C là 3 điểm thẳng hàng. Gv: Lê Công Quyền (kể từ vị trí đầu tiên) Tính tiêu cự của thấu kính 25. b) Vị trí ba đầu của vật. ảnh có độ cao 10cm. Dời A gần thấu kính thêm 6cm. Giữ nguyên vị trí của thấu kính nhưng rời vật ra xa thấu kính thêm 1. có ảnh A’B’. Dời vật xa thấu kính thêm 3cm thì ảnh vẫn thật và dời đi 18cm. Nếu giữ cố định vật và màn thì phải dịch chuyển thấu kính theo chiều nào một khoảng bao nhiêu. 33. trục chính) và tiêu điểm của thấu kính bằng phương pháp hình học 34. ảnh thật lớn bằng 3 lần vật. Dời vật đến vị trí khác. Thấu kính phân kỳ có f =-10cm. Thấu kính tạo ảnh cao 15cm trên màn. Dời AB lại gần thấu kính thêm 45cm thì ảnh thật A2B2 cao 20cm và cách A1B1 đoạn 18cm. Vật thật đặt trên trục chính và vuông góc với trục chính tại A. ảnh lớn hơn vật. Vật cao 5cm. trên trục chính và vuông góc với trục chính. Đặt vật ở A. Vật AB trên trục chính. Tính tiêu cự của thấu kính. Thấu kính hội tụ có chiết suất n =1. 28. Vât thật đặt trên trục chính và vuông góc với trục chính của một thấu kính ảnh ban đầu của vật tạo bởi thấu kính là ảnh ảo bằng 1/2 vật Dời vật 100cm dọc theo trục chính.Giáo án dạy thêm vật lý 11. A’ dời 2cm (Không đổi tính chất) Định vị trí vật và ảnh lúc đầu. Xác định vị trí (Quang tâm. A. R1=10cm. Tính f và đoạn AC Dang 6. một thấu kính ở B thì ảnh thật hiện ở C với độ phóng đại | k1 | =3. 30. Tính tiêu cự của thấu kính. ảnh của vật la ảnh ảo cách thấu kính 20cm. Với mỗi trường hợp hãy xác định: a) Aơ là thật hay ảo? b) Loại thấu kính c) Các tiêu điểm (bằng phép vẽ) A’ A x A A’O y x A A’ A’ A y 26 . Trong hình vẽ xy là trục chính của thấu kính. R2=0cm. ảnh thật tạo bởi thấu kính hiện trên màn đặt cách vật một đoạn L =80cm. Dịch chuyển AB lại gần thấu kính thêm 15cm thì ảnh dịch chuyển 1.5cm Định vị trí vật và ảnh lúc đầu. 26. A là điểm vật thật. vuông góc với trục chính. Xác định chiều dời của vật.5. Vật AB đặt cách thấu kính hội tụ một đoạn 0cm. vị trí ban đầu của vật. ảnh của vật vẫn là ảnh ảo nhỏ hơn vật 3 lần.

chùm tia sáng ra khỏi hệ là chùm song song. vẽ thật đúng đường đi của từng tia sang phát ra từ vật lần lượt qua các phần tử. cho phép xác định vị trí và độ lớn của ảnh.Nguyên tắc khảo sát ảnh của một vật tạo bởi quang hệ là: ảnh của vật AB qua phần tử thứ nhất trở thành vật đối với phần tử thứ hai. Hãy xác định loại thấu kính. Xác định ảnh tạo bởi hệ hai thấu kính đồng trục 1.dn’ Nếu dn’>0 ảnh qua hệ là thật Nếu dn’<0 ảnh qua hệ là ảo Nừu dnơ = ∞ thì ảnh cuối cùng ở vô cùng. Khoảng cách giữa hai thấu kính là l =80cm. Gv: Lê Công Quyền 35. như thấu kính. vị trí (quang tâm và trục chính) và tiêu điểm của nó: A B‘ Aơ B Ngày soạn: 2/4/11 CHỦ ĐỀ 10: QUANG HỆ A.. Vật sáng AB =1cm đặt thẳng góc với trục chính. ảnh qua phần tử thứ hai trở thành vật đối với phần tử thứ ba— và ảnh tạo bởi phần tử cuối cùng chính là ảnh của vật AB qua cả hệ. Sơ đồ tạo ảnh qua hệ: AB A1B1 A2B2——AnBn d1 d1’ d2 d2’d3——. gương. lăng kính—ghép với nhau. Để xác định lần lượt ảnh tạo bởi các phần tử ta áp dụng các công thức đã biết. BÀI TẬP: Dạng 1.Giáo án dạy thêm vật lý 11. cách L1 một khoảng d1. Xác định d 1 để hệ thấu kính cho: 27 . Cho hai thấu kính đồng trục L1(f1=40cm) và L2(f2=-40cm). 2. song song với nhau như hình vẽ. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN: 1. Bài toán quang hệ là bài toán xác định ảnh của một vật bởi một quang hệ quang học (quang hệ) gồm các phần tử.. ta xét đường đi của 2 tia sáng phát ra từ vật đi tới hệ. −  d '  '  d '  1  d 2   n  Nếu k > 0 ảnh cùng chiều với vật Nếu k < 0 ảnh ngược chiều với vật Độ lớn của ảnh AnBn =kAB. a) Nếu hệ là hệ thấu kính thì tia cuối cùng sẽ ra khỏi hệ bên kia so với vật và nếu là hệ thấu kính ghép sát thì hệ (hai thấu kính) sẽ tương đương với một thấu kính có D = D1 + D2 1 1 1 = + Hay: f f 1 f2 b) Hệ thấu kính . 3.gương cầu B. lưỡng chất phẳng.. Độ phóng đại:  d  d   dn   k =  − 1  − 2 . bản mặt song song. Muốn vẽ ảnh của một vật qua quang hệ. Cho biết vật AB và ảnh A’B’ của nó tạo bởi thấu kính.

3. Xét trường hợp ảnh thật cao 2cm. Giữa vật và O2 đặt một thấu kính O1 (f1=-20cm). Xác định khoảng cách L = O1O2 8. b) d1=8cm. 4. Hệ cho ảnh thật. Hệ cho ảnh trên màn. d1=60cm. hứng được trên màn. c. Xác định tính chất của một trong hai thấu kính. Xác định vị trí. tính chất và độ lớn của ảnh tạo bởi quang hệ. b. Hệ cho ảnh thật ứng với vật ở vô cùng. c) d1=90cm. rất móng. b. b. Sau L1 cách L1 một khoảng 18cm đặt thấu kính phân kỳ L2 (f2=-10cm) có cùng trục chính với L1. Một vật sáng AB =2cm đặt thẳng góc với trục chính của một thấu kính hội tụ L1(f1 =12cm) cách L1 một khoảng 24cm. Tìm điều kiện của d để hai ảnh ấy cùng thật hoặc cùng ảo. Nếu L2 di chuyển ra xa L1 thì ảnh sẽ dịch chuển như thế nào. d. sao cho trục của chúng trùng nhau. Vật AB đặt thẳng góc trục chính trước 1 một đoạn d1. cùng bằng thuỷ tinh có chiết xuất n =1. 6. ảnh xa vô cực. Vật sáng AB đặt trước O1 một đoạn d1. có cùng chiết suất n. bằng với vật. AB trước thấu kính hội tụ O 1 40cm. nhưng một cái lớn gấp đôi cài kia. CMR khi cả hai cùng thật hoặc cùng ảo thì độ lớn của chúng không thể bằng nhau. Gv: Lê Công Quyền a) ảnh ảo b) ảnh thật c) ảnh ở vô cùng (chùm tia ló song songc) d) ảnh thật cao 2cm. tính chất. Hệ cho ảnh thật gần vật nhất.Giáo án dạy thêm vật lý 11. trước L1. Dang 3. Sau O2 đặt màn cách O2 một khoảng b =75cm. tính chất. 2. Nếu đổi chỗ vật và màn ảnh (câu b) cho nhau thì ảnh cho bởi hệ có độ phóng đại bằng bao nhiêu. Hai thấu kính phẳng lồi. c. a. b. Hệ đồng trục gồm TKHT O1(f1=20cm) và TKPK O 2(f2 = -20cm) cách nhau L =40cm. cách L1 10cm. 9. cách nhau một khoảng l. O1O2 =L=55cm b. Vẽ ảnh. b. Vật sáng AB đặt thẳng góc với trục chính của một hệ đồng trục gồm hai thấu kính hội tụ O1 và O 2. b. 5. Hệ cho ảnh có độ phóng đại không phụ thuộc vào vị trí đặt vật. Hai thấu kính hội tụ L1(f1=0cm) và L2(f2=20cm) có cùng trục chính đặt cách nhau 15cm. Hệ cho ảnh cùng chiều. Xác định d sao cho hai ảnh có cùng độ lớn và tính độ phóng đại của chúng. Vật sáng AB =2cm đặt thẳng góc với trục chính trước O 1 60cm. Xác định d1 để: a. Biết f1=20cm và f2 =10cm 7. Hệ đồng trục gồm TKHT O1(f1=30cm) và TKHT O2 (f2=20cm). Một vật sáng AB =0. Định vị trí O1 và . (vật và O1 cố định). TKPKO1 và mèn đặt sao cho ảnh trên màn cao bằng 1. a. Xác định vị trí. 5cm đặt vuông góc với trục chính. c.5. ảnh ảo. Hệ cho ảnh cùng chiều. L =30cm. Hệ cho ảnh thật cao 4cm. Vẽ ảnh. a. 5 lần vật. cách L1 một khoảng 60cm. Nếu di chuyển L1 về phía bên phải (Giã nguyên AB và L2) thì tính chất của ảnh tạo bởi hệ thay đổi như thế nào. Vẽ ảnh. Người ta dán hai mặt phẳng của chúng với nhau bằng một lớp nhựa trong suốt. Hệ cho ảnh cao gấp 2 lần vật. Định tính chất của O1 và tiêu cự f1 để: a. Bài tập: Bài tập các dạng trên 11. 10. L =45cm c. Hãy xác định l để hệ hai thấu kính cho ảnh thật. Chứng minh rằng khi đặt một vật sáng nhỏ trước thấu kính ghép sát đó và cách nó một khoảng d. Hệ đồng trục gồm TKHT O1(f1=40cm) và TKPK O 2(f2=-20cm) cách nhau L =60cm. mặt lồi có cùng bán kính R =15cm. Vẽ ảnh 28 . Xác định L = O1O2 để: a. Hệ cho ảnh thật cách 2 10cm c. Xác định vị trí. mỏng. Định vịu trí. Hệ đồng trục gồm TK O1(f2=18cm) cách nhau một đoạn L =12cm. Tính độ phóng đại ảnh. Dạng 2. a. b. Hai thấu kính hội tụ L1 (f1=0cm) và L2 (f2=20cm) có cùng trục chính. tính chất chiều và độ phóng đại của ảnh cho bởi hệ khi: a. Định vị trí O1 để trên màn hiện ảnh rõ nét. ngược chiều vật g. độ lớn của ảnh tạo bởi hệ thấu kính. Hệ cho ảnh ảo với mọi vị trí của vật thật trước O1. Vật sáng AB =1cm đặt trước L1. Vật sáng AB và thấu kính hội tụ O2(f2=30cm) đặt cách nhau một đoạn a =60cm. ta sẽ thu được hai ảnh phân biệt của vật. chiều và độ lớn của ảnh cho bởi hệ trong các trường hợp sau: a.

Điểm sáng S trước O1 cho chmf tia ló là chùm song song và hợp với trục chính góc α =30o. maét gioáng nhö moät maùy aûnh. Định L để: a. Hệ đồng trục gồm TKHT O1(f1=10cm) và TKHT O2(f2=20cm) cách nhau L =45cm. • Ñaëc ñieåm: d’ = OV = khoâng ñoåi: ñeå nhìn vaät ôû caùc khoaûng caùch khaùc nhau (d thay ñoåi) => f thay ñoåi (maét phaûi ñieàu tieát ) d/. Hệ đồng trục gồm 3 thấu kính có tiêu cự f1=f=-10cm. Cho hệ đồng trục gồm TKPK O1(f1=-18cm) và TKHT O2(f2=24cm) cách nhau một đoạn L. b.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Nếu dịch O2 xa dần O1 thì phải dịch màn như thế nào để ảnh hiẻnõ trên màn. Hệ cho ảnh thật. Chùm tia sáng song song với trục chính tới hệ thấu kính. b. Định L để: . Ngày soạn:7/4/11 CHỦ ĐỀ11: A. Thay chùm sáng bằng vật AB. ñònh nghóa veà phöông dieän quang hình hoïc. b. saùt daùy maét nôi taäp trung caùc teá baøo nhaïy saùng ôû daàu caùc daây thaàn kinh thò giaùc. Hệ đồng trục gồm TKPK O1(f1=-10cm) và TKHT O2(f2=10cm) cách nhau một đoạn L. Hệ choa nhr cao gấp 3 lần vật. Cho 1’=3. a. TKHTO2(f2=30cm) cách nhau L =20cm. Vẽ ảnh. Định vị trí vật để hệ cho ảnh ngược chiều và bằng vật 13. biết trên màn hiện rõ điểm. Gv: Lê Công Quyền 12. f2=9cm. cho moät aûnh thaät nhoû hôn vaät treân voõng maïc. c. Trước O1đặt vật AB thẳng góc với trục chính. đặt màn hứng ảnh cách O2 30cm. a/. Hệ đồng trục gồm TKHT O1(f1=15cm). 16. Vật sáng AB thẳng góc với trục chính đặt trong khoảng hai thấu kính. b. Vẽ đường đi của một tia sáng truyền từ S qua hệ. Chiếu chùm sáng tới O1 song song với trục chính. Điểm sáng S trên trục chính.Hệ cho ảnh thật với mọi giá trị của vật. ảnh ảo. Hệ cho ảnh trùng vị trí với vật. Định vị trí tiêu điểm của hệ. Một chùm sáng song song truyền tới từ phía O2 và hợp với trục chính góc α ’=3o. . caáu taïo • thuûy tinh theå: Boä phaän chính: laø moät thaáu kính hoäi tuï coù tieâu cöï f thay ñoåi ñöôïc • voõng maïc:  maøn aûnh. ảnh xa vô cùng. Định vị trí S để hệ cho ảnh Sơ đối xứng với S qua hệ. b/. 29 . b.10-4 rad 14. Định L.Hệ cho ảnh ảo với mọi vị trí của vật. Hệ cho hai ảnh có vị trí trùng nhau. c.ñieåm cöïc caän Cc • Söï ñieàu tieát Söï thay ñoåi ñoä cong cuûa thuûy tinh theå (vaø do ñoù thay ñoåi ñoä tuï hay tieâu cöï cuûa noù) ñeå laøm cho aûnh cuûa caùc vaät caàn quan saùt hieän leân treân voõng maïc goïi laø söï ñieàu tieát • Ñieåm cöïc vieãn Cv MẮT. Hệ đồng trục gồm TKHT O1(f1=15cm). a. Hãy xác định ảnh cho bởi hệ. Sau O2. Định vị trí S. 17. Định vị trí vật để: a. Tính chất ảnh thay đổi như thế nào khi dịch chuyển từ O1 cho đến xa vô cùng. Treân voõng maïc coù ñieån vaøng V raát nhaïy saùng. Söï ñieàu tieát cuûa maét – ñieåm cöïc vieãn Cv. a. LÝ THUYẾT CƠ BẢN. Vật sáng AB đặt trước O1 một đoạn 18cm. Biết O1O2= O2O3= L = 10cm. b. Hệ cho hai ảnh thật cao bằng nhau 15. a. TKHT(f2=50cm) cách nhau L =68cm.

OCv : aûo ôû sau maét .l). d1’ = . OCc = Ñ = 25 cm. kínhOK MatO → → AB  A1B1  A2 B2 ’ d1 d1 d2 d2’ d1 = ∞ .söï löu aûnh treân voõng maïc laø thôøi gian ≈ 0. d1’+ d2=OO’. Caän thò laø maét khi khoâng ñieàu tieát coù tieâu ñieåm naèm tröôùc voõng maïc .Naêng suaát phaân ly cuûa maét Laø goùc troâng vaät nhoû nhaát α min giöõa hai ñieåm A vaø B maø maét coøn coù theå phaân bieät ñöôïc hai ñieåm ñoù . => Dvieãn < Dthöôøng Söûa taät : 2 caùch : + Ñeo moät thaáu kính hoäi tuï ñeå nhìn xa voâ cöïc nhö maét thöông maø khoâng caàn ñieàu tieát(khoù thöïc hieän). Goùc trong vaät vaø naêng suaát phaân ly cuûa maét Gv: Lê Công Quyền α= Goùc troâng vaät : tg AB l α = goùc troâng vaät . fmax < OC. + Ñeo moät thaáu kính hoäi tuï ñeå nhìn gaàn nhö maét thöôøng .( OCv – l) = fk . neáu ñeo saùt maét l =0 thì fk = -OVv b. d2’ = OV 1 1 1 = + ' f K d1 d1 B. Dạng 1. Caùc taät cuûa maét – Caùch söûa a.Giáo án dạy thêm vật lý 11. d1’ – d2 = OO’ . BÀI TẬP.1s ñeå voõng maïc hoài phuïc laïi sau khi taét aùnh saùng kích thích. OCv = ∞ e/.Maét thöôøng : fmax = OV. α min ≈ 1' ≈ 1 rad 3500 . l = OO’= khoûang caùch kính maét. d2’= OV.Söûa taät : nhìn xa ñöôïc nhö maét thöôøng : phaûi ñeo moät thaáu kính phaân kyø sao cho aûnh vaät ôû ∞ qua kính hieän leân ôû ñieåm cöïc vieãn cuûa maét. . Fmax >OV. Ñieåm xa nhaát treân truïc chính cuûa maét maø ñaët vaät taïi ñoù maét coù theå thaáy roõ ñöôïc maø khoâng caàn ñieàu tieát ( f = fmax) • Ñieåm cöïc caän Cc Ñieåm gaàn nhaát treân truïc chính cuûa maét maø ñaët vaät taïi ñoù maét coù theå thaáy roõ ñöôïc khi ñaõ ñieàu tieát toái ña ( f = fmin) Khoaûng caùch töø ñieåm cöïc caän Cc ñeán cöïc vieãn Cv : Goïi giôùi haïn thaáy roõ cuûa maét . AB: kích thöôøc vaät . 3. Vieãn thò Laø maét khi khoâng ñieà tieát coù tieâu ñieåm naèm sau voõng maïc . OCc< Ñ . Xác định khoảng thấy rõ của mắt 30 . (ñaây laø caùch thöông duøng ) → → AB  A1B1  A2 B2 d1 d1’ d2 d2’ kínhOk matO d1 = Ñ . d1’ = . OCc > Ñ . l = AO = khoûang caùch töø vaät tôùi quang taâm O cuûa maét . OCv < ∞ => Dcaän > Dthöôøng .(OCc .

9. muốn quan sát những vật ở gần thì phải mang kính L2 có tụ số D2=+2. Người này chỉ có thể đọc sách gần nhất là 40cm. Hỏi khi đeo kính người đó nhìn thấy ảnh cột điện với góc trông bằng bao nhiêu.Đeo kính cận L1 để khoảng thấy rõ dài nhất ở vô cực (có thể nhìn vật ở rất xa) . Thủy tinh thể của một mắt viễn thị tương đương một thấu kính hội tụ L có quang tâm cách võng mạc là 14cm. Để sửa tật cho mắt cận thị thì phải đeo kính gì? Độ tụ bao nhiêu a) Kính đeo sát mắt b) Kính cách mắt 1cm 31 . Một người cận thị. a) Khi mắt không điều tiết thì độ tụ của mắt là 62. khoảng cách xa nhất từ mắt đến vật và nhìn rõ là bao nhiêu. Sửa tật cho mắt 2. Một mắt không có tật có quang tâm nằm cách võng mặc một khoảng bằng 1.Đeo kính cận L2 để khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm. a. Một người có thể thấy rõ các vật cách mắt từ 7. 6m. có khoảng nhìn thấy rõ xa nhất là 8cm. Hãy xác định tiêu cự và độ tụ của mắt đó khi: a) Mắt không điều tiết b) Mắt điều tiết để nhìn rõ một vật đặt cách mắt 20cm. 2mm. Thuỷ tinh thể L của mắt có tiêu cự khi không điều tiết là 15. Một mắt viễn thị có thể xem như một thấu kính hội tụ.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Hỏi mắt bị tật gì? Muốn chữa phải đeo kính loại gì có tụ số bao nhiêu? Khi mang kính này. Hãy tính khoảng cách từ quang tâm đến võng mạc của mắt. Xác định khoảng thấy rõ của mắt b. 1. Một mắt viễn thị muốn quan sát những vật ở xa mà không phải điều tiết thì phải mang kính L1 có tụ số D1=+0. mắt có thể nhìn rõ vật ở trong khoảng nào? Cho biết khi mang kính. Tính tụ số của thuỷ tinh thể khi nhìn vật ở vô cực Dạng 2. kính đó phải có tiêu cự và tụ số là bao nhiêu? b) Một cột điện ở rất xa có góc trông (đường kính góc) là 40. Xác định viễn điểm của mắt và tiêu cự của thủy tinh thể khi không điều tiết. a) Muốn nhìn rõ vất ở rất xa mà không cần điều tiết. 10. 8. 4. bằng khoảng nhìn rõ ngắn nhất của mắt bình thường. Một người cận thị có giới hạn nhìn rõ từ 20cm đến 50cm. 5điốp. b) Biết rằng khi mắt điều tiết tối đa thì độ tụ của nó là 67. Cho biết khoảng nhìn thấy rõ ngắn nhất của mắt người đó là 50cm. Quang tâm của L cách võng mạc là 15cm. Kính sát mắt b. Một mắt cận thị có cận điểm cách mắt 11cm. mắt nhìn rõ vật ở vô cực mà không điều tiết và kính đeo sát mắt. Cho biết kính đeo sát mắt. Khi mắt điều tiết tối đa thì nhìn rõ được vật cách mắt 30cm. khoảng cách ngắn nhất từ vật tới mắt để nhìn rõ là bao nhiêu c) Khi đeo kính L2.5 điốp. b) Khi đeo kính L1. Kính cách mắt 1cm.75điốp. Với kính L2. đeo kính cách mắt 2cm. Xác định độ tụ và tiêu cự của kính cần đeo để một người có tật viễn thị có thể đọc được trang sách đặt cách mắt anh ta gần nhất là 25cm. viễn điểm cách mắt 51cm. Để mắt thấy rõ vật ở vô cực mà không phải điều tiết thì phải đeo kính L 1 có tụ số D1=+4điốp và cách mắt 1cm. Một mắt cận thị có khoảng thấy rõ dài nhất là 12cm. Gv: Lê Công Quyền 1. 12.5cm đến 20cm. Một người cận thị về già có thể nhìn rõ được những vật ở cách mắt 1m. 11. Hỏi người đó cần đeo kính có tụ số bằng bao nhiêu để có thể: a) Nhìn rõ các vật ở rất xa b) Đọc sách đặt cách mắt 25cm 5. Hãy xác định: a) Viễn điểm và cận điểm của mắt. Tính tiêu cự của kính cần đeo để thấy rõ vật ở xa vô cực mà không phải điều tiết trong các trường hợp: a. Hãy xác định khoảng nhìn rõ ngắn nhất của mắt. Có thể sửa tật cận thị cho người đó bằng hai cách: . 7. tiêu cự 17mm. a) Hãy xác định số kính (đọ tụ) của L1 và L2 khoảng thấy rõn ngắn nhất khi đeo L1 và khoảng thấy rõ dài nhất khi đeo L2 b) Hỏi sửa tật cận thị theo cách nào có lợi hơn? vì sao? Giả sử đeo kính sát mắt 3. Tiêu điểm sau võng mạc 1mm.5điốp. 6.

Hỏi kính dán thêm có độ tụ bao nhiêu? 14. 16. a) Hỏi mắt bị tật gì b) Muốn nhìn thấy vật ở xa mà không cần điều tiết người đó phải đeo kính với độ tụ bao nhiêu? Cho biết kính đặt sát mắt. nhưng để nhìn rõ những vật gần nhất cách mắt 27cm thì phải đeo kính +2điốp cách mắt 2cm a) Xác định kghoảng nhìn rõ ngắn nhất khi mắt không đeo kính. Một người có điểm cực viễn cách mắt 40cm và điểm cực cận cách mắt 10cm. 19. mắt không điều tiết thì đeo kính tiêu cự bằng bao nhiêu? Biết kính cách mắt 1cm. b) Một người cókhoảng nhìn rõ cách mắt từ 12cm đến 48 cm đứng trước gương. kính cách mắt 5cm. Tính độ bội giác của ảnh khi người ấy nhìn một vật gần mắt nhất và xa mắt nhất. Ngày soạn:10/4/11 CHỦ ĐỀ 12: KÍNH LÚP. SS’=28cm S C S’ a) Tính tiêu cự của gương cầu lõm. Để nhìn rõ các vật ở xa cần đeo kính số mấy? khi đó cận điểm cách mắt bao nhiêu? 2. 3. Nếu đưa kính đó vào sát mắt thì người ấy thấy được vật xa mắt nhất bao nhiêu? b) Kính vẫn được mang cách mắt 2cm. Để đọc sách trên mà chỉ có kính hội tụ có tiêu cự f =28. Hỏi khoảng cực cận của mắt người này khi không đeo kính là bao nhiêu. Hỏi người đó đeo kính có độ tụ như thế nào thì sẽ không nhìn thấy bất kỳ vật nào trước mắt? Coi kính đeo sát mắt.Giáo án dạy thêm vật lý 11. MN là trục chính của một gương cầu lõm. 1. Một người đeo kính có độ tụ D=2điốp sát mắt thì có thể nhìn rõ vật đặt cách mắt từ 25cm đến 1m a) Hỏi khoảng cách từ điểm cực cận và cực viễn tới mắt người đó khi không đeo kính bằng bao nhiêu. b) Xác định độ biến thiên độ tụ của thuỷ tinh thể mắt người đó từ trạng thái không điều tiết tới trạng thái điều tiết tối đa. Mắt một người cận thị có khoảng thấy rõ ngắn nhất là là 12.5cm. cầm một gương phẳng đặt sát mắt rồi dịch gương lùi dần ra xa. Gv: Lê Công Quyền c) Xác định cận điểm khi đeo các kính trên 2. Xác định khoảng cách từ mắt người đó tới gương để người đó có thể nhìn rõ ảnh của mình qua gương c) Xác định vị trí của mắt người để góc trông ảnh là lớn nhất. Biết SC=16cm. 18. 3) Để đọc những dòng chữ nhỏ mà không cần điều tiết người này bỏ kính và đùng một kính lúp có tiêu cự f = 5cm đặt sát mắt. Một người đứng tuổi có khả năng nhìn rõ những vật ở xa khi mắt không điều tiết.5cm và giới hạn nhìn rõ là 37. Một người cận thị có điểm cực viễn cách mắt 45cm. S là điểm sáng thực và S’ là ảnh thật của S cho bởi gương. c) Khi đeo kính người này nhìn thấy điểm gần nhất cách mắt bao nhiêu? 15. 2) Khi đeo kính(kính vẫn cách mắt 5cm) người này có thể đọc sách cách mắt gần nhất 25cm. 2) Người này không đeo kính. Hỏi tiêu cự của thuỷ tinh thể thay đổi như thế nào trong khi mắt nhìn thấy rõ ảnh? Độ lớn góc trong ảnh có thay đổi không? Nếu có thì tăng hay giãm. Khi đó trang sách đặt cách kính lúp bao nhiêu ? Độ bội giác của ảnh bằng bao nhiêu 17. Để đọc sách đặt cách mắt 25cm cần đeo kính số mấy? khi đó viễn điểm cách mắt bao nhiêu? 3.8cm thì kính phải đặt cách mắt bao nhiêu 13. Một mắt cận khi về già chỉ trông rõ vật từ 40cm đến 80cm. Để đọc sách cách mắt 21cm. 1) Xác định độ tụ của kính cần đeo để người này có thể nhìn rõ các vật ở xa vô cùng mà không cần điều tiết. Để đọc sách khỏi phải lấy kính cận ra thì phải dán thêm một tròng nữa. 1) Hỏi người này phải đeo kính có độ tụ bằng bao nhiêu để nhìn rõ các vật ở xa vô cùng mà không phải điều tiết? Khi đó người đó nhìn được vật gần mắt nhất bao nhiêu. Trên hình vẽ. 32 . C là tâm gương.

α 0 tgα 0 (vì goùc α vaø α 0 raát nhoû) Với: tgα 0 = AB Ñ b)Độ bội giác của kính lúp: Gọi l là khoảng cách từ mắt đến kính và d’ là khoảng cách từ ảnh A’B’ đến kính (d’ < 0). ta có : A 'B' A 'B' tgα = = OA d' + l suy ra: G = Hay: tgα A 'B' Ñ = .Giáo án dạy thêm vật lý 11. d1’ naèm trong giôùi haïn nhìn roõ cuûa maét: d1 + d1’ = OKO .(OCC .Khi ngắm chừng ở cực cận: thì d' + l = Ñ do đó: GC = k C .Khi ngắm chừng ở vô cực: ảnh A’B’ ở vô cực. Ñoä boäi giaùc cuûa kính luùp Ñònh nghóa: Ñoä boäi giaùc G cuûa moät duïng cuï quang hoïc boå trôï cho maét laø tæ soá giöõa goùc troâng aûnh α cuûa moät vaät qua duïng cuï quang hoïc ñoù vôùi goùc troâng tröïc tieáp α 0 cuûa vaät ñoù khi ñaët vaät taïi ñieåm cöïc caän cuûa maét. caáu taïo Goàm moät thaáu kính hoäi tuï coù tieâu cöï ngaén(côõ vaøi cm) c/.l) (l laø khoaûng caùch giöõa vò trí ñaët kính vaø maét) • Ngaém chöøng ôû CV Ñieàu chænh ñeå aûnh A1B1 laø aûnh aûo hieäm leân ôû CV : d1’ = . lôùn hôn vaät vaø naèm troâng giôùi haïn nhìn thaáy roõ cuûa maét. ñònh nhgóa: Laø moät duïng cuï quang hoïc boå trôï cho maét troâng vieäc quang saùt caùc vaät nhoû. Ñ d' +l (1) k là độ phóng đại của ảnh.l) d/. khi đó AB ở tại CC nên: AB AB tgα = = OF f Suy ra: 33 .(OCV . A/. . b/. Noù coù taùc duïng laøm taêng goùc troâng aûnh baèng caùch taïo ra moät aûnh aûo. d2’ = OV kínhOk matO 1 1 1 = + ' f K d1 d1 • Ngaém chöøng ôû cöïc caän Ñieàu chænh ñeå aûnh A1B1 laø aûnh aûo hieäm lean ôû CC : d1’ = . caùch ngaém chöøng Gv: Lê Công Quyền → → AB  A1B1  A2 B2 d1 d1’ d2 d2’ d1 < O’F . tgα0 AB d' + l G =k. G= α tgα .

Một người cận thị có khoảng cách từ mắt đến điểm cực cận là 10cm và điểm cực viễn là 50cm.Người ấy ngắm chừng ở điểm cực cận 3. 3. a. • Gv: Lê Công Quyền khi ngaém chöøng ôû voâ cöïc + Maét khoâng phaûi ñieàu tieát + Ñoä boäi giaùc cuûa kính luùp khoâng phuï thuoäc vaøo vò trí ñaët maét. Biết năng suất phân ly của mắt người này là 1’. 1. Khoảng nhìn rõ ngắn nhất của người này là 25cm. Mắt đặt cách kính 10cm. Tính khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm trên vật mà người ấy còn phân biệt được 34 . Hỏi phải đặt vật trong khoảng nào trước kính 2. quan sát một vật nhỏ qua kính lúp có độ tụ +10 điốp. Giaù trò cuûa G∞ ñöôïc ghi treân vaønh kính: X2.5cm. Phạm vi ngắm chừng của kính lúp 4. G∞ = Ñ f G∞ có giá trị từ 2.5 đến 25. Một mắt bình thường có điểm cực cận cách mắt 24cm. Góc trông α của vật khi nhìn qua kính lúp b. Mắt đặt sát kính. Tính độ bội giác của ảnh trong các trường hợp ngắm chừng ở điểm cực cận và điểm cực viễn. tiêu cự 6cm để nhìn một vật AB=2mm đặt vuông góc với trục chính.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Hỏi phải đặt vâth trong khoảng nào trước kính b. 2. 1. Độ bội giác của kính lúp c.5 : X5. Một người cận thị có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 15cm và giới hạn nhìn rõ là 3. Tính độ bội giác của kính ứng với mắt người ấy và độ phóng đại của ảnh trong các trường hợp sau: . Dùng một thấu kính có độ tụ +10 điốp để làm kính lúp. a) Tính độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cùng b) Tính độ bội giác của kính và độ phóng đại của ảnh khi người quan sát ngắm chừng ở điểm cực cận. đặt tại tiêu điểm của một kính lúp. Tính: a. Mắt đặt sát sau kính. Người ấy quan sát một vật nhỏ qua một kính lúp có tiêu cự 5cm.Người ấy ngắm chừng ở điểm cực viễn .

7. Hãy xác định kích thước nhỏ nhất của vật mà mắt còn có thể phân biệt khi nhìn qua kính lúp. Hỏi phải đặt vật cách kính bao nhiêu. Gv: Lê Công Quyền 5. Cho biết OCc=25cm.10-4 rad.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Hãy tính khoảng cách từ vật đến kính lúp và tính đường kính góc của ảnh và độ bội giác của kính lúp khi đó. cũng quan sát vật AB bằng kính lúp trên và cùng các điều kiện như với người thứ nhất.1cm. khi đó ảnh của một vật đặt trước mắt hiện ra tại điểm cực cận cách mắt l=20cm. Biết rằng mắt vẫn nhìn rõ vật khi dịch chuyển đi 0. Mắt đặt cách kính 10cm. Một kính lúp là thấu kính hội tụ có độ tụ +10dp a. Hãy tính độ bội giác của kính lúp ứng với người thứ hai. Một người thứ hai bị cận thị có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 15cm. được đặt tại tiêu điểm của một kính lúp để quan sát một vật nhỏ. có khoảng nhìn rõ ngắn nhất bằng 25cm. Đặt mắt tại tiêu điểm của một kính lúp(tiêu cự f=3cm) để quan sát các vật. biết năng suất phân li của mắt là 4. a. Xác định giới hạn ngắm chừng của mắt khi sử dụng kính lúp. Một ngưòi cận thị có các điểm Cc. 8. Người này dùng kính lúp có độ tụ +10dp để quan sát một vật nhỏ. biết rằng độ lớn của vật AB=0. Hãy tính độ phóng đại của ảnh và độ bội giác của kính khi người này ngắm chừng ở điểm cực cận b. Hãy tính tiêu cự f của kính và độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực. Một người cận thị có khoảng nhìn rõ ngắn nhất D=15cm và giới hạn nhìn rõ là 35cm Người này quan sát một vật nhỏ qua kính lúp có tiêu cự 5cm. 6. Mắt đặt sát kính 10. 9. Một mắt không có tật. Đặt mắt sau kính lúp tiêu cự 4cm một khoảng a=2cm.8cm a. Tính khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm trên vật mà mắt người này còn phân biệt được khi quan sát qua kính. mắt người đó đặt sau kính và cách kính 1cm. Tính độ bội giác của ảnh trong các trường hợp người này ngắm chừng ở điểm cực cận và cực viễn c. Cv cách mắt lần lượt là 10cm và 50cm. 2. Mắt đặt sát kính. a. Tính độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực b. Tính độ bội giác của thấu kính và độ phóng đại của ảnh khi người quan sát ngắm chừng ở điểm cực cận. a. quan sát một vật AB=2mm đặt trước một kính lúp (tiêu cự 10cm) và cách kính 6cm. b. Phải đặt vật trong khoảng nào trước kính? b. Năng suất phân li của mắt người này là 1’. Giới hạn nhìn rõ của một mắt cận thị nằm trong khoảng cách từ 10cm đến 20cm. Một người có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm. Vật phải đặt trong khoảng nào trước kính? 35 .

3mm được quan sát qua kính lúp có tiêu cự 2cm.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Xác định vị trí của các điểm cực viễn và cực cận của người này b. Tính độ bội giác và độ phong đại trong trường hợp sau: . Mắt người quan sát có giới hạn nhìn rõ từ 11cm đến 65cm. Mắt cách kính 30cm. Phải đặt vật trong khoảng nào trước kính? Xác định phạm vi biến thiên độ bội giác của ảnh 15. a. Tính kích thước vật nhỏ nhất mà mắt sử dụng kính để có thể nhìn rõ. cho bởi hệ b. Tính độ bội giác của kính ứng với trường hợp mắt không điều tiết 13. người này có thể đọc được trang sách cách mắt gần nhất là 20cm. Mặt đặt cách kính 5cm a.Ngắm chừng ở điểm cực cận Gv: Lê Công Quyền 11. Xác định phạm vi ngắm chừng b. Tính góc trông của ảnh và so sánh với góc trông khi không dùng kính.Ngắm chừng ở điểm cực viễn . b. Người này bỏ kính ra và dùng một kính lúp trên vành có ghi x8 để quan sát một vật nhỏ(lấy D=25cm). Môt người đứng tuổi nhìn những vật ở xa thì không phải đeo kính nhưng khi đeo kính có tụ số 1dp thì đọc được trang sách đặt cách mắt 25cm a. Tính khoảng cách từ ảnh đến thấu kính gần nhất c. Tính độ lớn của ảnh. d. Hệ trên dùng làm kính lúp để quan sát một vật nhỏ. Một người có điểm cực viến cách mắt 50cm a. Kính lúp có f=4cm. Vật có góc trông 0. Hai thấu kính hội tụ giống hệt nhau cùng tiêu cự 30mm đặt đồng trục sao cho hai quang tâm cách nhau 20mm a. 36 . mắt đặt tại F’. trên trục chính. Vẽ ảnh của một vật ở vô cực. Mắt có năng suất phân li 1’ và có khoảng cực cận D=25cm dùng kính lúp có độ bội giác 12. Hỏi điểm cực cận cách mắt bao xa. Trong cả hai trường hợp mắt quan sát viên đều quan sát ở điểm cực cận D =25cm b.5 để quan sát.1rad khi nhìn bằng mắt thường. Xác định độ biến thiên của độ tụ mắt người này từ trạng thái không điều tiết đến điều tiết tối đa c. Vật có kích thước 0. Phải đặt vật ở đâu để ảnh ở vô cực 14. 12. Xác định đọ tụ kính mà người này phải đeo để có thể nhìn rõ các vật ở xa vô cực mà không phải điều tiết b. Khi đeo kính.

Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f1=1cm. quan sát một vật nhỏ qua kính lúp có độ tụ 10điốp. a) Định nghĩa: Kính hiển vi là một dụng cụ quang học bổ trợ cho mắt làm tăng góc trông ảnh của những vật nhỏ.Vật kính O1 là một thấu kính hội tụ có tiêu cự rất ngắn (vài mm). Hay G∞ = δ.Giáo án dạy thêm vật lý 11. thị kính có tiêu cự f2=4cm. với độ bội giác lớn lơn rất nhiều so với độ bội giác của kính lúp.f2 Với: δ = F1/ F2 gọi là độ dài quang học của kính hiển vi. Khi đó trang sách phải đặt cách kính bao nhiêu? Tính độ bội giác của ảnh. . Một người có giới hạn nhìn rõ từ điểm cách mắt 20cm đến vô cực. Để đọc được những dòng chữ nhỏ mà không phải điều tiết. 2. Người ta thường lấy Đ = 25cm 1. b) Cấu tạo: Có hai bộ phận chính: . Lấy Đ=25cm b.Ta có: tgα = A 1B1 A1B1 AB = và tgα = O2F2 f2 Ñ Do đó: G∞ = Hay tgα A 1B1 Ñ = x (1) tgα 0 AB f2 G∞ = k1 × G2 Độ bội giác G∞ của kính hiển vi trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực bằng tích của độ phóng đại k 1 của ảnh A1B1 qua vật kính với độ bội giác G2 của thị kính.Ñ f1. Tính độ bội giác của kính và độ phóng đại của ảnh trong trường hợp ngắm chừng ở điểm cực cận. Gv: Lê Công Quyền c. Mắt đặt cách kính 10cm. d) Độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực: . Tính độ bội giác trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực. a. người này bỏ kính ra và dùng một kính lúp có tiêu cự 5cm đặt sát mắt. Hỏi phải đặt vật trong khoảng nào trước mắt(tính phạm vi ngắm chừng của kính lúp) 37 . dùng để tạo ra một ảnh thật rất lớn của vật cần quan sát. Bộ phận tụ sáng dùng để chiếu sáng vật cần quan sát. Hai kính cách nhau 17cm a. dùng như một kính lúp để quan sát ảnh thật nói trên. Ngày soạn: 17/4/11 CHỦ ĐỀ13: KÍNH HIỂN VI.Thị kính O2 cũng là một thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn (vài cm). Hai kính có trục chính trùng nhau và khoảng cách giữa chúng không đổi.

tiêu cự f 1=7cm. Hỏi B phải dịch chuyển ống kính đi bao nhiêu? Theo chiều nào? Biết tấm kính dày 1. Tính phạm vi ngắm chừng của kính 4. Hai kính cách nhau 2cm. mắt không có tật khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 20cm. Một kính hiển vi có những đặc điểm sau: .5mm và chiết suất của thuỷ tinh n=1. Máy được hướng để chụp ảnh của một vật ở rất xa. đặt trước và đồng trục với một thấu kính phân kỳ. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f1=0.Tiêu cự của thị kính f2=20mm . Tính khoảng cách ngắn nhất giữa giữa hai điểm trên vật mà mắt người còn có thể phân biệt được hai ảnh của chúng qua kính hiển vi 38 .1mm. Năng suất phân li của mắt là 2’(1’=3. Hai kính cách nhau 16cm 1. Một học sinh A có mắt không có tật(Khoảng nhìn rõ từ 25cm đến vô cực) dùng kính hiển vi này để quan sát một vết mỡ mỏng ở vô cực. Biết góc trông vật từ chỗ người đứng chụp ảnh là 30. Gv: Lê Công Quyền b. Nếu thay vật kính nói trên bằng một thấu kính hội tụ và muốn ảnh thu được có cùng kích thước như trên thì thấu kính phải có tiêu cự bằng bao nhiêu? Và phim phải đặt cách thấu kính một khoảng bằng bao nhiêu 6. Tìm độ bội giác của ảnh và độ dài quang học của kính hiển vi b. Thị kính có tiêu cự f2=3. trước khi quan sát đã lật ngược tầm kính cho vết mỡ suống phía dướim B cũng ngắm chừng ở vô cực. cách tiêu diện 0.4cm. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự 5mm. điều chỉnh ống kính để mắt quan sát không phải điều tiết a. Người quan sát. Vật được đặt .10-4rad). Tinhd khoảng cách giữa vật và kính và độ bội giác của ảnh 2.5 5. Vật kính của một máy ảnh có cấu tạo gồm một thấu kính hội tụ.Độ dài quang học của kính δ = 180 mm Mắt của quan sát viên đặt tại tiêu điểm ảnh của thị kính 1. Vật được đặt trước tiêu điện vật kính. tiêu cự f2=-10cm. Tính khoảng cách từ thấu kính phân kỳ đến phim 2.Một học sinh B cũng có mắt không có tật. Tính độ bội giác trong trường hợp này? 2.6cm. Hỏi vật AB phải đặt ở đâu để ảnh cuối cùng ở vô cực.Tiêu cự của vật kính f1=5mm . thi kính có tiêu cự 4cm. Tính chiều cao của ảnh trên phim 3. 3. Khi di chuyển vật trong khoảng được phép nói trên thì độ bội giác của ảnh thay đổi trong phạm vi nào. 1.Giáo án dạy thêm vật lý 11.

Biết giới hạn nhìn rõ của người này là từ 25cm đến vô cùng. Một người quan sát dùng kính hiển vi đó để quan sát một vật nhỏ dài 2 µm . Người ta dùng kính hiển vi đó để chụp ảnh một vâth có độ lớn AB=10 µm . độ bội giác của kính và góc trông ảnh. Hỏi độ bội giác của kính biến thiên trong khoảng nào? 10. có khoảng nhìn thấy rõ ngắn nhất bằng 25cm. có giới hạn nhìn rõ từ 20cm đến 1m. 12. người đó phải di chuyển vật bao nhiêu theo chiều nào. độ phóng đại k của ảnh và độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở điểm cực cận b. đặt cách nhau 19cm.5cm.Giáo án dạy thêm vật lý 11.5cm. Độ dài quang học của kính là δ = 15cm 39 . Hãy xác định độ dài quang học của kính. có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm. Tính độ bội giác của kính và độ phóng đại của ảnh khi ngắm chừng ở điểm cực cận. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f1=0. và điều chỉnh kính để nhìn rõ ảnh của vật mà mắt không phải điều tiết. Một người mắt tốt. thị kính tiêu cự f2=3cm. Gv: Lê Công Quyền c. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi có các tiêu cự lần lượt là f1=1cm. Hãy xác định vị trí của vật độ phóng đại và độ lớn của ảnh. thị kính có tiêu cự f2=2.54cm và thị kính tiêu cự 2cm.25cm và một kính ảnh P đặt sau thị kính. f2=4cm. Một người mắt bình thường. 7. cách thị kính bằng 36cm. Tìm độ bội giác của kính và góc trông ảnh khi đó. quan sát một vật nhỏ bằng một kính hiển vi có vật kính tiêu cự f1=7. Một kính hiển vi dùng để chụp ảnh gồm vật kính tiêu cự f1=0. Một kính hiển vi có vật kính có tiêu cự f1=1cm. Một người thứ hai. quan sát tiếp theo người thứ nhất. Hai kính cách nhau 17cm a. Khoảng cách giữa chúng là 18cm. Tính độ bội giác khi ngắm chừng ở vô cực(Cho D=25cm) b. hãy tính khoảng cách từ vật đến vật kính. Vật được đặt cáchvật kính d1=0. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi có các tiêu cự lần lượt là f1=1cm và f2=4cm.25mm. thị kính tiêu cự f2=2.56cm và mắt của người quan sát được đặt sát mắt ngay sau thị kính. Hỏi để nhìn rõ ảnh của vật mà không cần điều tiết. a. quan sát một vật nhỏ qua kính hiển vi có vật kính tiêu cự f1=0. b. Xác định khoảng cách giữa vật và vật kính. Hãy xác định vị trí của vật và độ bội giác của kính. 1. Hãy tính độ phóng đại dài của ảnh trong trường hợp này và so sánh với độ bội giác 11. Khoảng cách giữa vật kính và thị kính bằng 18cm. và độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực 8. Kính được ngắm chừng ở vô cực.5cm. a. Để độ bội giác có độ lớn bằng độ phóng đại k của ảnh người quan sát phải điều chỉnh độ dài ống kính bằng bao nhiêu.25mm và thị kính có tiêu cự f2=2cm cách nhau 187. 2. 9.

14.Đường kính vật kính 5mm . Một kính hiển vi được cấu tạo bởi hai thấu kính L1 và L2 lần lượt có tiêu cự 3mm và tụ số 25dp a. Độ bội giác khi đó G=250 a. Mặt kính hiển vi có các đặc điểm sau: . Hãy tính: -Khoảng cách từ ảnh trung gian đến thị kính -Khoảng cách từ AB đến vật kính . 15. Chiều dài của kính lúc đó là 20cm. Cho tiêu cự vật kính là 4mm. Các quang tâm cách nhau 160mm. Tính tiêu cự vật kính và thị kính 40 . Phải dời toàn bộ kính theo chiều nào bao nhiêu để có thể tạo được ảnh của vật lên màn đặt cách thị kính 25cm? Tính độ lớn của ảnh biết rằng độ lớn của vật là 25cm.Giáo án dạy thêm vật lý 11. 13.Khoảng cách từ vật kính. Người quan sát đã điều chỉnh để ngắm chừng ở vô cực và có khoảng thấy rõ ngắn nhất là D=25cm. b.52cm. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi coi như hai thấu kính mỏng đồng trục cách nhau l=15.Độ bội giác của kính 16.5cm. Gv: Lê Công Quyền Người quan sát có điểm cực cận cách mắt 20cm và điểm cực viễn ở vô cùng Hỏi phải đặt vật trong khoảng nào trước mắt. Định vị trí cảu vật để ảnh sau cùng ở vô cực b. Muốn cho toàn bộ chùm tia sáng ra khỏi kính đều lọt qua con ngươi thì con ngươi phải đặt ở đâu và có bán kính góc mở bao nhiêu. a.thị kính: 20cm . Thấu kính nào là vật kính? b.Tiêu cự thị kính: 4cm a. Một người quan sát một vật nhỏ đặt trước vật kính một khoảng d1=0. Tính độ bội giác. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi có tiêu cự lần lượt là 4mm và 25mm. Một người cận thị có điểm cực cận cách mắt 14cm dùng kính để quan sát vật AB có có độ cao 1/100mm Mắt đặt tại F2’ và quan sát ảnh sau cùng điều tiết tối đa.

Tính độ phóng đại của ảnh. Học sinh 1 mắt không có tật điều chỉnh để quan sát ảnh của vật mà không phải điều tiết. Người quan sát có mắt không bị tật và có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 20cm a.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Khoảng cách giữa hai kính là l=16cm a. Học sinh 2 có điểm cực viễn Cv cách mắt 36cm. thị kính có tiêu cự f2=25mm. quan sát tiếp theo học sinh 1 và vẫn muốn không điều tiết mắt. Vật kính và thị kính của một kính hiển vi học sinh có tiêu cự lần lượt là f 1=2. Tính khoảng cách từ vật đến kính và độ bội giác của kính. Một người dùng kính này để quan sát một vật nhỏ dài 2 µm và điều chỉnh để nhìn rõ ảnh của vật mà mắt không phải điều tiết. Tính khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm trên mặt mà người quan sát còn phân biệt được ảnh qua kính khi ngắm chừng ở vô cực 20. c. Biết người quan sát có mắt bình thường với khoảng nhìn rõ ngắn nhất D=25cm b. Sau cùng thầy giáo chiếu ánh sáng của vật lên trên màn ảnh. Vẽ ảnh 17. Tính độ bội giác của ảnh trong các trường hợp ngắm chừng ở vô cực và ở điểm cực cận. a. Để ảnh cuối cùng ở tại Cc phải dịch chuyển vật bao nhiêu theo chiều nào? Độ bội giác khi đó là bao nhiêu. xác định chiều dịch chuyển. c. Ảnh có độ phóng đại |k|=40. Khoảng nhìn rõ ngắn nhất của học sinh 1 là 24cm. là 16cm. Gv: Lê Công Quyền b. Phải đặt vật trong khoảng nào trước vật kính để người quan sát có thể nhìn thấy ảnh của vật qua kính? b. Kính được ngám chừng ở vô cực. Giữ nguyên vị trí vật và vật kính ta dịch thị kính một khoảng nhỏ để thu được ảnh của vật trên màn đặt cách thị kính (ở sau) 30cm Tính độ dịch chuyển của thị kính. b. 18. Biết giới hạn nhìn rõ của người này từ 25cm đến vô cùng 41 . Năng suất phân li của mắt người quan sát là 2’. thị kính có tiêu cự f2=4cm. Kính hiển vi có vật kính O1 tiêu cự f1=0. Tính khoảng cách từ vật đến vật kính và độ bội giác. Độ dài quang học.4cm và f2=4cm: l=O1O2=16cm.8cm và thi kính O2 tiêu cự f2=2cm. Phải đặt vật cách vật kính bao nhiêu và màn cách thị kính bao nhiêu. 19. Học sinh 2 phải rời vật bao nhiêu theo chiều nào. vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f1=1cm. khoảng cách giữa chúng là 18cm a. Vật kính của một kính hiển vi có tiêu cự f1=5mm.

Giáo án dạy thêm vật lý 11. Đường kính của vật kính bằng 10cm 1. Ngày soạn:20/4/11 CHỦ ĐỀ 14: KÍNH THIÊN VĂN. Hỏi người này phải dịch chuyển vật bao nhiêu theo chiều nào để nhìn rõ ảnh của vật mà không điều tiết? Độ bội giác của ảnh này bằng bao nhiêu và góc trông ảnh bằng bao nhiêu? Hãy tính độ phóng đại của ảnh trong trường hợp này và so sánh với độ bội giác. Một người thứ hai có giới hạn nhìn rõ từ 20cm đến 1m quan sát tiếp theo người thứ nhất. khoảng cách giữa chúng có thể thay đổi được.Thị kính O2: là một thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn (vài cm) Hai kính được lắp cùng trục. b) Cấu tạo: Có hai bộ phận chính: . a) Định nghĩa: Kính thiên văn là dụng cụ quang học bổ trợ cho mắt làm tăng góc trông ảnh của những vật ở rất xa (các thiên thể). độ bội giác và góc trông ảnh. người quan sát điều chỉnh để ảnh A1B2 ở vô cực. thị kính là một thấu kính hội tụ có tiêu cự 4cm a. Tính khoảng cách từ vật đến vật kính.2m. Vật kính của một kính thiên văn học sinh có tiêu cự 1. Tính khoảng cách giữa hai kính và độ bội giác của kính khi học sinh quan sát khônbg điều tiết 2. Giải thích. Một kính thiên văn có vật kính f1=1m và thị kính f2=5cm. c) Độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực: . độ bội giác của kính thiên văn khi ngắm chừng ở vô cực là : tgα f1 G∞ = = tgα0 f2 1. Một học sinh dùng kính thiên văn nói trên để quan sát trăng.Vật kính O1: là một thấu kính hội tụ có tiêu cự dài (vài m) . Gv: Lê Công Quyền b. Tìm vị trí và đường kính ảnh của vật kính cho bởi thị kính( Vòng tròn thị kính) trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực 42 . Lúc đó AB AB tgα = 1 1 và tgα 0 = 1 1 f2 f1 Do đó. Điểm cực viễn của học sinh cách mắt 50cm.Trong cách ngắm chừng ở vô cực. Tính khoảng cách giữa hai kính và độ bội giác của kính thiên văn trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực b.

Gv: Lê Công Quyền 2. Tính độ bội giác của kính lúc đó.75cm a. Cho hai thấu kính hôi tụ O1 và O2 đồng trục. Một quan sát viên có mắt cận thị quan sát ngôi sao nói trên phai chỉnh lại thị kính để ngắm chừng. Vẽ đường đường đi của tia sáng và sự tạo ảnh qua kính thiên văn khi ngắm chừng ở vô cực. 6.6cm. Hãy tính độ bội giác của kính thiên văn khi ngắm chừng ở vô cực và tính đường kính góc của ảnh mặt trăng 5. Dùng kính thiên văn đó để quan sát mặt trăng hỏi có thể quan sát được vật trên mặt trăng có kích thước nhỏ nhất bằng bao nhiêu. Một người mắt tốt có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm.5cm. hỏi có thể quan sát được vật trên mặt trăng có kích thước nhỏ nhất là bao nhiêu? Cho biết năng suất phân li của mắt là 2’ và khoảng cách từ mặt trăng tới trái đất là 38400km 4.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Hướng ông kính về một ngôi sao có góc trông o. Cho biết năng suất phân li của mắt là 4’ và khoảng cách từ mặt trăng tới trái đất là 38400km 7. b. Vật kính của một kính thiên văn học sinh có tiêu cự f 1=1. Áp dụng số: f1=15m. Điểm cực viễn của học sinh này cách mắt 50cm.2m và thị kính có tiêu cự f2=9. Thị kính là một thấu kính hội tụ có tiêu cự f2=4cm. 3. 8. Tìm công thưc tính độ bội giác khi đó. Quan sát viên thấy rõ ngôi sao khi để độ dàu của kính thiên văn thay đổi từ 102. f2=1. Vật kính của một kính thiên văn có tiêu cự f1=16. Vật kính của một kính thiên văn có tiêu cự 100cm. đặt sát ngay sau thị kính để quan sát Mặt trăng(có đường kinh góc α 0 = 30' ). Ảnh cuối cùng tạo bởi hệ là A2’B2’ 43 . Tính khoảng cách giữa hai kính và độ bội giác của kính khi học sinh quan sát không điều tiết.5’. Xác định các khoảng trông rõ ngắn nhất và dài nhất của mắt. a. Vật sáng phẳng AB được đặt vuông góc với trục chính của hệ. Dung kính thiên văn trên để quan sát mặt trăng. Tính góc trông nhìn qua kính trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực 3. trước O1. có tiêu cự lần lượt là f1=30cm và f2=2cm.5cm. thị kính có tiêu cự 2. Cho biết mắt đặt vòng tròn thị kính. Tính độ bội giác của kính khi ngắm chừng ở vô cực b.5cm đến 104. Vật kính của một kính thiên văn có tiêu cự f1 và thị kính có tiêu cự f2 1. Tính khoảng cách giữa hai kính và độ bội giác của kính thiên văn khi ngắm chừng ở vô cực. Để làm kính thiên văn người ta dùng hai thấu kính hội tụ: L1 có tiêu cự f1=3cm và L2= có tiêu cự f2=12.2m. Hỏi phải dùng kính nào làm vật kính và phải bố trí hai kính đó cách nhau bao nhiêu để ngắm chừng ở vô cực.25cm 2. Một học sinh dùng kính thiên văn nói trên để quan sát mặt trăng.

Hãy xác định: a. Tính cảm ứng từ tại những điểm cách dây dẫn 10cm. Tính độ lớn cảm ứng từ tại tâm khung dây.  B 44 . song song. Lực từ tác dụng lên mỗi cạnh của khung. Lực tổng hợp do từ trường tác dụng lên khung. Hãy xác định góc tạo bởi giữa phương của dây treo và phương thẳng đứng khi thanh nằm cân bằng. Cho dòng điện I = 5A chạy qua thanh chiều từ M đến N. không dãn có độ dài bằng nhau như hình vẽ. Tìm độ lớn của sức căng của mỗi sợi dây. bán kính 30 cm gồm 10 vòng dây. Một dòng điện 20A chạy trong một dây dẫn thẳng dài đặt trong không khí.5A chạy qua khung dây. cách nhau 30cm. Cho dòng điện có cường độ I = 3. Đường kính vòng tròn là 12cm. Câu 4. ở khoảng giữa được uốn thành một vòng tròn như hình vẽ. Có nhận xét gì về mối liên hệ giữa độ phóng đại và độ bôi giác? Ngày soạn:30/4/11 CHỦ ĐỀ 15: ÔN TẬP HK 2 CÁC BÀI TẬP ÔN TẬP HỌC KỲ II MÔN VẬT LÝ – Lớp 11 TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ Câu 1. trong có dòng điện I = 5 A . Cho dòng điện I = 1. Câu 6. b.75A chạy qua dây dẫn. Hệ hai thấu kính được giữ nguyên như câu trên. b. Vẽ đường đi của chùm sáng từ B. khung được đặt trong một từ trường đều có phương vuông góc với mặt phẳng chứa khung dây và có độ lớn B = 0.1T . N M c. Câu 3*. Thanh kim loại MN có chiều dài l = 20cm khối lượng m = 10g được treo nằm ngang trong từ trường đều B = 0. a. Câu 2. Cho hai dòng điện I1 = I 2 = 6 A chạy trong hai dây dẫn dài. Hệ này được sử dụng cho công cụ gì? c. Cho một khung dây hình chữ nhật ABCD. Xác định cảm ứng từ tại tâm vòng tròn. kích thước AB = CD = 30cm. Một sợi dây dẫn rất dài căng thẳng. Vật AB được đưa rất xa O1( A trên trục chính). a. Xác định lực từ tác dụng lên thanh MN.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Tính độ bội giác của ảnh. AD = BC = 20cm. b. Câu 5*. Một người đặt mắt(không có tật) sát sau thấu kính (O2) để quan sát ảnh của AB trong điều kiện của câu b. Gv: Lê Công Quyền a. Tìm những điểm tại đó cảm ứng từ lớn gấp đôi giá trị của B tính được ở câu a.1T (có hướng thẳng đứng từ trên xuống) bằng 2 sợi dây nhẹ. Một khung dây tròn. Tìm khoảng cách giữa hai thấu kính để độ phóng đại của ảnh sau cùng không phụ thuộc vào vị trí của vật AB trước hệ b.

5 cm. BiÕt ®iÖn tÝch cña h¹t pr«t«n lµ 1. Một ống dây có dòng điện I = 25 A chạy qua . ho biết ống dây có chiều dài 20cm.5 (Ω). Hạt electron chuyển động với vận tốc 107m/s vào trong một từ trường đều có B = 10-2T (với v vuông r góc với B ) và tạo thành một quỹ đạo tròn bán kính R.8 (A) trong kho¶ng thêi gian 0. I1 và I2 cùng chiều.7o khi đó tia phản xạ và tia khúc xạ vuông góc với nhau.01 (s).08 (T) víi vËn tèc 7 (m/s). TÝnh lùc Lorenx¬ t¸c dông lªn h¹t. Cho dòng điện I = 0. Một ống dây thẳng dài có 1200 vòng dây. C©u 10.10-31kg. Mét èng d©y cã hÖ sè tù c¶m L = 0. Phần que nhô lên mặt nước là 12 cm. Cho thanh chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn trong tõ trêng ®Òu c¶m øng tõ B = 0. me = 9. bá qua ®iÖn trë cña thanh vµ c¸c d©y nèi. TÝnh cêng ®é dßng ®iÖn trong thanh. Xác định cảm ứng từ tổng hợp tại điểm M nằm trong mặt phẳng chứa hai dây dẫn. Tính chiết suất của chất lỏng.5. TÝnh tõ th«ng göi qua khung d©y b. cảm ứng từ bên trong ống dây là B = 7. C©u 11. Bán kính của quỹ đạo R. C©u 9. Tính cảm ứng từ trong ống dây. Nếu góc tới bằng 45o thì hiện tượng sẽ xẩy ra như thế nào? Câu 2: Một cây que dựng thẳng đứng trong một bể chứa chất lỏng có đáy nằm ngang. 2m trong các trường hợp: a. a. Số vòng dây quấn trên mỗi mét chiều dài của ống dây là bao nhiêu ? Câu 14. TÝnh suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m xuÊt hiÖn trong èng trong kho¶ng thêi gian ®ã. èng d©y cã hÖ sè tù c¶m L = 0. Tính n B. TÝnh suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m xuÊt hiÖn trong èng d©y.6. Gv: Lê Công Quyền 1.106 (m/s) vµo vïng kh«ng gian cã tõ trêng ®Òu B = 0.2 (A) ®Õn I2 = 1. TÝnh suÊt ®iÖn ®éng c¶m øng xuÊt hiÖn trong khung.6. cách hai dây lần lượt là: M 1O = r1 = 0. bóng của que dưới đáy bể là HI= 26. Biết e = -1. Chiều sâu bể của chất lỏng BH=16 cm. Tìm quỹ tích những điểm tại đó B = 0 nếu dòng điện chạy trong 2 dây dẫn cùng chiều. C©u 12. cêng ®é dßng ®iÖn qua èng d©y t¨ng ®Òu ®Æn tõ 0 ®Õn 10 (A) trong kho¶ng thêi gian lµ 0. b.4 A đi qua ống dây.1m . Mét khung d©y ph¼ng.1. Lực Lorenxơ tác dụng lên hạt.4 cm. Vect¬ c¶m øng tõ lµm thµnh víi mÆt ph¼ng khung d©y mét gãc 300 vµ cã ®é lín B = 2. Câu 16.1 (H).10-19C.5 (H). C©u 8.1 (s). Dßng ®iÖn qua èng d©y t¨ng dÇn theo thêi gian tõ I1 = 0. 45 . Độ lớn cảm ứng từ trong lòng ống dây là bao nhiêu? Câu 15.10-3T.10-4 (T). Một dây dẫn có đường kính tiết diện d = 0.01 (s). Biết cứ mỗi mét chiều dài của ống dây được quấn 1800 vòng . Ngêi ta lµm cho tõ trêng gi¶m ®Òu ®Õn kh«ng trong kho¶ng thêi gian 0. bóng của que trên mặt nước là BC= 16 cm.4 . vect¬ vËn tèc vu«ng gãc víi c¸c ®êng søc tõ vµ vu«ng gãc víi thanh. b. diÖn tÝch 20 (cm2). Mét thanh dÉn ®iÖn dµi 20 (cm) ®îc nèi hai ®Çu cña nã víi hai ®Çu cña mét m¹ch ®iÖn cã ®iÖn trë 0.Giáo án dạy thêm vật lý 11. M 2O = r2 = 0. Câu 13. Tính cường độ dòng điện qua ống dây. r r 2.02 (T) theo híng hîp víi vect¬ c¶m øng tõ mét gãc 300. I1 và I2 ngược chiều. KHÚC XẠ ÁNH SÁNG Câu 1: Một tia sáng đi từ môi trường trong suốt có chiết suất n đến mặt phân cách giữa môi trường đó với không khí với góc tới 33. gåm 10 vßng d©y ®Æt trong tõ trêng ®Òu. bọc bằng một lớp cách điện mỏng và quấn thành một ống dây các vòng của ống dây được quấn sát nhau. r Câu 7.10-3 T . Mét h¹t pr«t«n chuyÓn ®éng víi vËn tèc 2. Tính: a. A. Một ống dây có dòng điện I = 20 A chạy qua tạo ra trong lòng ống dây một từ trường đều có cảm ứng từ B = 2.10-19 (C).

Câu 8: Một người cận thị phải đeo kính sát mắt có độ tụ bằng -2. vẽ ảnh Câu 5. Mắt quan sát có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 25cm. Xác định loại thấu kính và tiêu cự Câu 7. ta dịch chuyển thị kính một khoảng nhỏ để thu được ảnh của vật trên màn đặt cách thị kính 30cm. Biết chiết suất của nước là n=4/3. Vật sáng AB đặt song song và cách màn 54cm.415cm. Câu 9. Xác định tiêu cự của thấu kính trên? Câu 6.Giáo án dạy thêm vật lý 11. Vật kính (f1 = 5mm) và thị kính (f2 = 2cm) của kính hiển vi cách nhau 17cm. Thấu kính hội tụ có tiêu cự f = 20cm. Khi đeo kính. Câu 13.52cm. Trong khoảng giữa vật và màn. Xác định khoảng nhìn rõ của mắt b. Một người có khoảng cực cận OCc = 15cm và khoảng nhìn rõ của mắt là 35cm. Khoảng cách giữa 2 kính là l= 16cm. mắt nhìn thấy điểm gần nhất cách mắt là bao nhiêu? Câu 10. Xác định số bội giác khi ngắm chừng ở vô cực Câu 12. Hỏi phải thả nổi trên mặt nước một miếng gỗ mỏng hình dạng như thế nào và kích thước nhỏ nhất bằng bao nhiêu để ánh sang của đèn không đi ra ngoài mặt thoáng của nước. Vật phẳng AB đặt trên trục chính và ở trước L1. Gv: Lê Công Quyền Câu 3: Một tia sáng hẹp đi từ môi trường trong suốt có chiết suất n1 vào môi trường trong suốt có chiết suất n2 tia sáng hợp với mặt phân giới một góc bằng 530 Khi đó tia khúc xạ và tia phản xạ vuông góc với nhau tính góc giới hạn phản xạ trong trường hợp này. f2= -10cm. Tìm độ dịch chuyển của thị kính và tính số phóng đại ảnh. Mắt đặt cách kính 10cm. MẮT VÀ CÁC DỤNG CỤ QUANG Câu 1: Một lăng kính có chiết suất 2 và góc chiết quang A = 750. Xác định ảnh. Mắt của một người có quang tâm cách võng mạc khoảng d’ = 1.53 Câu 3. Vẽ đường đi của một chùm sáng minh họa sự tạo ảnh Câu 4. Một lăng kính có tiết diện là một tam giác đều ABC. L2 ghép đồng trục. có hai vị trí đặt thấu kính cách nhau l = 30cm. Xác định góc ló của tia sáng biết chiết suất của lăng kính là 1. Tính khoảng cách từ vật kính và số bội giác biết người quan sát có mắt bình thường với cực cận là OCc = 25cm. cho ảnh trên màn đặt cách vật một khoảng L = 90cm cố định. Dịch chuyển thấu kính để ảnh A’B’ của AB hiện rõ trên màn và lớn gấp đôi AB. vuông góc với trục chính có ảnh A’B’ cách vật 18cm. Tính tiêu cự và độ tụ của thấu kính phải ghép sát vào mắt để mắt nhìn thấy vật ở vô cực mà không phải điều tiết. Tính tiêu cự của thấu kính b. a. Kính ngắm chừng ở vô cực. Vật AB trên trục chính. Thấu kính phân kì tạo ảnh ảo bằng một nửa vật thật và cách vật thật 10cm.8cm. Người này quan sát một vật nhỏ qua kính lúp có tiêu cự 5cm. Xác định ảnh sau cùng của vật. Phải đặt vật trong khoảng nào trước kính? Câu 11.5 điốp thì nhìn rõ như người mắt thường( 25cm đến vô cực). ta đặt một thấu kính sao cho trục chính của thấu kính vuông góc với vật và màn. Các tiêu cự lần lượt là f1= 20cm. Xác định góc tới Câu 2. cho ảnh rõ nét trên màn. b. Khoảng cách giữa 2 quang tâm a = 30cm. Giữ nguyên vị trí vật và vật kính. Một chùm sáng đơn sắc hẹp SI được chiếu tới mặt AB trong mặt phẳng chứa ABC và vuông góc đường cao AH. Tiêu cự thể thủy tinh thay đổi giữa 2 giá trị f1= 1. vẽ ảnh b. Tìm vị trí phải đặt vật và vị trí của ảnh sau cùng biết rằng ảnh này là ảnh ảo và bằng 2 lần vật. Xác định vị trí của vật b. Cho hệ gồm 2 thấu kính L1. a. Vật sáng AB đặt vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ. thị kính là một thấu kính có tiêu cự nhỏ. cách L1 20cm. Biết rằng khi dịch chuyển thấu kính trong khoảng giữa vật và màn. a. 46 . Kính hiển vi có vật kính L1 tiêu cự f1= 0. Thị kính L2 có tiêu cự f2= 2cm. c. a.500cm và 1. Xác định giới hạn nhìn rõ của người ấy khi không đeo kính. Vật kính của một kính thiên văn là một thấu kính có tiêu cự lớn. chiếu một tia sáng đơn sắc tới mặt bên của lăng kính cho tia ló đi là là là mặt bên thứ hai. a. Câu 4: Một ngọn đèn nhỏ S(coi như một điểm sáng) nằm dưới đáy một bể nước sâu 20 cm.

Gv: Lê Công Quyền a. Một người. không đeo kính. Số bội giác của kính là 16. Tính tiêu cự của vật kính và thị kính b. Một người có điểm Cv cách mắt 50cm. quan sát Mặt trăng qua kính thiên văn nói trên.Giáo án dạy thêm vật lý 11. (Lưu ý: Có vấn đề gì về câu hỏi đề cương trực tiếp trao đổi với GV ra đề cương đã ghi ở trên) 47 . Khi đó khoảng cách giữa vật kính và thị kính là 85cm. Người này phải dịch chuyển thị kính như thế nào để khi quan sát mắt không phải điều tiết. dùng kính thiên văn này để quan sát Mặt trăng ở trạng thái không điều tiết. mắt không có tật. Mắt đặt sát thị kính.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful