Môn Tổng Hợp Hữu Cơ và Hoá Dầu: Đề tài

:

Nhóm 4 (l ớp chi ều th ứ 6) Bùi Thị Mỹ Tâm Trương Đỗ Trầm Hương Phan Minh Sang Huỳnh Thiện Ân Trần Thị Thuỳ Dung Hoàng Mạnh Lương Phan Phú Đào Thị Quỳnh Mai Lê Minh Tuấn

1

MỤC LỤC

I - Lịch sử hình thành:
Từ xa xưa người ta đã biết sử dụng vật liệu polymer tự nhiên như sợi, tơ, sợi len, sợi gai làm quần áo dày, giấy da để viết. Năm 1833 Gay Lusac tổng hợp được polyme đầu tiên là polylactic, Braconnot điều chế được trinitroxenlulozơ, J.Berzliusđưa ra khái niệm về hợp chất polymer. Năm 1925 Saudinger đưa ra kết luận về cấu trúc của phân tử polyme, cho rằng phân tử polyme dạng sợi và đầu tiên danh từ “cao phân tử” được thừa nhận và dùng làm cơ sở cho đến ngày nay. Sợi tổng hợp là kết quả nghiên cứu sâu rộng bởi những nhà khoa học để cải thiện ở trên việc xảy ra tự nhiên trên động vật và cây cối. Nói chung, sợi tổng hợp được tạo ra bằng việc

2

Nylon là một trong số những polymer thường được sử dụng nhất. Trước khi sợi tổng hợp được phát triển. Sợi polyester: _Những nhà hóa học Anh. _Sản phẩm thương mai đầu tiên của Nylon xuất hiện ở Mỹ vào năm 1939 do tập đoàn E. chất xơ hình thành nguyên liệu xuyên qua các lỗ (gọi là những cơ quan nhả tơ) vào trong không khí. mà xuất phát từ cây cối. thường qua sự phun ra. tạo thành một chuỗi. sợi tổng hợp đầu tiên. nó khởi đầu ở nước Mỹ như là chất liệu thay thế cho tơ. _Nylon là một tên gọi chung cho một họ những polymer tổng hợp được biết đến chung nhất như là polyamides và được sản xuất đầu tiên vào 28/02/1935 bởi Wallace Carothers tại DuPont. và cuối cùng là rayon (tơ nhân tạo) vào năm 1924. Cách sử dụng mới lạ là làm vớ dài cho phụ nữ đã che mờ những ứng dụng thực tiễn hơn. nhân viên của Calico Printer's Association of Manchester. I. 2. 1. Sợi nylon: _Nylon. được cấp bằng sáng chế 3 . Sợi nhân tạo đầu tiên. như là thay thế cho lụa trong vải may dù và những ứng dụng quân sự khác. vào thời điểm thiếu thốn trong Thế Chiến thứ hai. Nó là sợi nhân tạo được dùng nhiều thứ hai ở Mỹ sau polyeste.cưỡng bức. đã trở nên được biết đến là viscose (sợi vitcô) khoảng 1894. những sợi được sản xuất nhân tạo từ cellulose. John Rex Whinfield và James Tennant Dickson. du Pont de Nemours phát triển.

Chất xúc tác Ziegler và họ metallocene đã được chứng 4 . _Bước ngoặc kế tiếp trong sự tổng hợp polyethylene đã xoay quanh việc phát triển của nhiều kiểu chất xúc tác mà đẩy mạnh sự trùng hợp ethylene tại nhiệt độ và áp suất thấp hơn. thí nghiệm đã xảy ra nên khó tái sản xuất. Năm 1953 nhà hóa học Đức Karl Ziegler đã phát triển một hệ thống xúc tác dựa vào titanium halides và hỗn hợp organoaluminium làm việc tại những điều kiện thấp hơn so với chất xúc tác Phillips. giống sáp mà ông ta đã tạo ra. Michael Perrin. Đầu tiên là một chất xúc tác trên nền chromium trioxide được khám phá vào 1951 bởi Robert Banks và J. _Một hệ thống chất xúc tác thứ ba. _Vào cuối những năm 1950. Sợi polyester thứ hai là Dacron của Dupont."polyethylene terephthalate” (đươc gọi là PET lẫn PETE ) vào năm 1941. nó dựa vào metallocenes. Paul Hogan tại mỏ dầu Phillips. _Polyesters được làm chủ yếu từ dầu mỏ và được sản xuất trong sợi. Sợi polyethylene: _Polyethylene được tổng hợp đầu tiên bởi nhà hóa học Đức Hans von Pechmann là người đã điều chế ra nó ngẫu nhiên vào năm 1898 trong khi đang đốt nóng diazomethane. dacron. Họ nhận ra nó có chứa mạch dài -CH2. phim ảnh. và nhựa. là loại sợi nhân tạo được dùng nhiều nhất ở Mỹ. Các nghiên cứu của Carothers đã không nghiên cứu những polyester hình thành từ ethylene glycol và terephthalic acid.K. Whinfield và Dickson cùng với những nhà phát minh W. Nó đã không được cho đến năm 1935 một nhà hóa học khác của ICI. và terylene. Birtwhistle và C. Ritchiethey cùng tạo ra những sợi polyester đầu tiên gọi là Terylene vào năm 1941 (được sản xuất đầu tiên bởi Imperial Chemical Industries hoặc ICI).G. đã phát triển tai nạn này vào sự tổng hợp áp suất cao có thể tái tạo cho polyethylene mà nó trở thành cơ sở cho công nghiệp sản xuất LDPE bắt đầu từ năm 1939.và gọi nó bằng thuật ngữ polymethylene. _Bởi vì phản ứng đã được khởi đầu bởi dấu vết nhiễm bẩn oxy trong thiết bị của họ. Khi những đồng nghiệp của ông là Eugen Bamberger và Tschirner Friedrich đã mô tả đặc trưng là chất màu trắng. 3. Polyethylene terephthalate là cơ sở của sợi tổng hợp như là polyester. Cả hai loại chất xúc tác Phillips và Ziegler đều được dùng cho sự sản xuất HDPE. _Polyester – sản phẩm thương mại đầu tiên xuất hiện ở Mỹ năm 1953. được khám phá vào 1976 ở Đức bởi Walter Kaminsky và Hansjörg Sinn. sau khi tiếp nối nghiên cứu của Wallace Carothers.

Vào giữa những năm 1950. Năm 1995. Sợi polypropylene: _Khi propylen được trùng hợp lần đầu tiên vào giữa những năm 1930. Sợi polyacrylic: 5 . nhưng không theo kịp PET. chủ yếu làm từ sợi chỉ ruy băng. 5. nghiên cứu đã dẫn dắt tới một hình thức điều chế mới của polypropylene mà có tất cả hay hầu hết nhóm pendant methyl trong một vị trí bình thường đối với trục chính polymer. sản phẩm là một chất rắn độ tan thấp mà không có giá trị như loại nhựa từ những sợi tổng hợp đã được điều chế trước đó. bao gồm polyethylene có tỷ trọng rất thấp (very low-density polyethylene – LDPE) và linear low-density polyethylene (LLDPE ). Sản phẩm dệt nhiều nhất của polypropylen là dùng làm gáy thảm (mặt sau của tấm thảm. phần không có lông).tỏ là rất linh hoạt trong việc đồng trùng hợp ethylene với các olefin khác và trở thành cơ sở cho hàng loạt nhựa polyethylene có giá trị ngày nay. Việc sản xuất sợi polypropylene đã được thương mại hóa vào năm 1959. _Poly propylen được sản xuất thương mại ở Mỹ vào năm 1961 do tập đoàn Hercules. 4. _Sự phát triển của sợi polypropylene (PP) theo sau những sợi tổng hợp khác. sản xuất của nó vượt trội hơn aliphatic polyamides (PA) và polyacrylonitrile (PAN). nhưng được phát triển khá nhanh chóng.

Nilon -6. Có rất nhiều polyamit có ứng dụng trong cuộc sống như Nilon -3. _Vải acrylic lần đầu tiên được phát triển bởi Dupont trong 1944 và nó đã được sản xuất thương mại lần đầu tiên năm 1950. Modacrylic là một dạng chất đồng trùng hợp chứa khoảng 35 – 85% acrylonitrile. Nilon.6 .1. mở vòng lactam và cho w-amino acid: O N Caprolactam O + H2O HN 2 CH 2 5 OH w .11.Nilon-6. Sợi nylon: Polyamit là polyme mạch cacbon dị nguyên tố._Sợi acrylic là một lớp sợi tổng hợp lớn được phát triển cùng thời với polyeste. và giờ đây thường được sử dụng trong sản phẩm may và thảm. Đầu tiên monomer được trộn với nước .12. Orlon là một dạng sợi acrylic được phát triển bởi DuPon năm 1949. Nilon -6. acrylic đã đi một chặng đường dài. Ban đầu nó được sử dụng cho các mục đích ngoài trời nhưng với các tiến bộ công nghệ. Sợi acrylic chứa ít nhất 85% acrylonitrile.Quy trình sản xuất từ dầu mỏ đến polymer: 1.Amino acid Sự hình thành acid amin bằng cách phản ứng với chính nó hay với caprolactam ở nhiệt độ gần 250–280°C để tạo thành polyme : 6 .Quy trình sản xuất: 1. Dynel là một dạng sợi modacrylic được phát triển bởi Union Carbide năm 1951. có nhóm chức [-CO-NH-] trong phân tử. II .10 . Nilon -6. Nilon -12… * Nylon 6: Nylon 6 là sản phẩm của quá trình polyme hóa caprolactam.

O O HN 2 CH 2 5 OH + N * H N CH 2 5 O ht * n Kiểm soát nhiệt độ là rất quan trọng. liên quan trực tiếp tới tỉ lệ giữa nhiệt độ phản ứng và hàm lượng nước .6 bằng cách trùng ngưng amino axit: ε – aminocaproic Sơ đồ công nghệ sản xuất Nilon-6: 7 . đặc biệt là cho các phản ứng khử trùng hợp. Ngoài ra có thể tổng hợp Nilon.

6: Ở nhiệt độ thường Nilon 6.2 A Thực hiện phản ứng trùng ngưng axit adipic với hexametylendiamin: 8 . song sự kết tinh chỉ có khi kéo giãn.6 tồn tại ở trạng thái kết tinh một phần.* Nylon 6. O C NH CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 NH C O CH2 CH2 CH2 O C NH CH2 0 CH2 17.

1.Sơ đồ công nghệ sản xuất Nilon-6. được thực hiện bởi công 9 . Sợi polyester: PET là sản phẩm trùng ngưng của acid terephthalic và ethylene glycol.2. Khi phản ứng xảy ra sẽ tạo ra HCl lại là xúc tác cho phản ứng. Để phản ứng dễ dàng xảy ra thì ban đâu nên cho thêm một lượng nhỏ axit để làm xúc tác cho phản ứng.6 Để tạo ra Nilon-6. Thành công của quá trình được quyết định bởi sự tinh khiết của monomer và sự có mặt của hơi ẩm trong bình phản ứng. * Sản xuất monomer: Bước đột phá kĩ thuật cho phép sự polimer hóa có hiệu quả là sự phát triển của terephthalate acid (TA) tinh khiết và chi phí thấp lấy từ hỗn hợp xylene.6 người ta còn có thể thực hiện phản ứng giữa clorua axit với hexametylen điamin.

cắt đứt nối đôi bởi H2O.ty Amoco vào giữa thế kỉ 20. ethylene glycol. Giai đọan đầu của quá trình trao đổi ester cũng xảy ra như trên. được sản xuất từ quá trình oxy hóa ethylene. sản phẩm của phản ứng là hỗn hợp lượng thấp BHET và đa dạng Oligomer PET. Monomer thứ 2. Thay cho TA. Dimethyl terephthalate (DMT) là sự lựa chọn trước khi có mặt của TA chi phí thấp. Ester hóa trực tiếp TA: HOOC-C6H4-COOH + 2HOCH2CH2OH → HOCH2CH2OCO-C6H4COOCH2CH2OH +2 H2O Thực tế. * Polimer hóa: Giai đọan đầu tiên của polimer hóa PET. Ester hóa trực tiếp TA là phương pháp tổng hợp PET được ưa chuộng. song song đó phương pháp trao đổi ester giữa DMT và ethylene glycol vẫn còn được tận dụng ở một vài cơ sở sản xuất địa phương vì DMT là 1 sản phẩm polyester tái chế từ quá trình tổng hợp methanol và glycol. Quá trình tách nước có tính quyết định đến sản phẩm cuối cùng cho khối lượng phân tử cao. CH3OCOC6H4-COOCH3 + 2HOCH2CH2OH 2CH3OH → HOCH2CH2OCOC6H4COOCH2CH2OH + 10 . về bản chất là sự sinh ra bishydroxy ethyl terephthalate (BHET). Tỉ lệ sản xuất lớn của các monomer PET đảm bảo cho chi phí polimer thấp và tạo sự cạnh tranh với các lọai sợi khác.

thường thấy là. và hydro: H2C H2C CH2 CH2 2C C + 2H2 + CH4 Polyethylene terephthalate (PET) là sản phẩm ester hóa của terephthalic acid (TPA) và ethylene glycol hoặc. bởi quá trình chuyển hoá este dimethyl terephthalate và ethylene glycol . n H2C CH2 * C C * H2 H2 n ht Khi ethylene được polyme hóa . methan.3. Sợi polyethylene: Polyme hóa ethylene là một phản ứng tỏa nhiệt lớn.5 kJ (850 cal). giải phóng khoảng 3.1. Cho mỗi gam ethylene bị đốt cháy. Cách này thường được sử dụng vì acid tự do không hòa tan trong nhiều dung 11 . nhiệt độ phản ứng nên được kiểm soát tốt để tránh quá trình phân hủy của ethylene thành cacbon.

Tuy nhiên . chất phụ gia được thêm vào đẻ tăng cường màu sắc và độ mờ đục. PET được làm mất độ bóng bởi chất phụ gia titanium dioxide . Sơi PP: Phương trình phản ứng n H C HC 3 CH 2 xt ht * CH CH3 CH 2 * n 12 . ethylene glycol thừa sẽ đươc đưa đến 280oC ở áp suất thấp (≈ 0.Trong điều kiện xúc tác. 1. Ví dụ. Quy trình Inventa AG để sản xuất polyethylene-terephthalate.môi hữu cơ.4. Phản ứng này xảy ra trong 2 giai đoạn. phản ứng là tự xúc tác. Khi acid tự do được sử dụng (ester hóa). Methanol được giải phóng ở giai đoạn thứ 1 ở gần 200o C cùng với sự hình thành của bis (2 – hydroxyethyl) terephthalate. xúc tác acid được sử dụng để bù cho sự giảm nồng độ acid terephthalic khi phản ứng ester hóa gần kết thúc. Kết quả này sử dụng trong polyme hóa với –OH ở giai đoạn cuối . Ở giai đoạn thứ 2 .01 atm): O H 3C O O H OH 2 C H 2 C O O O CH 3 O O CH 2CH2 OH O * O O CH2CH 2 O * + H O H 2 C CH 2 OH + 2 C H3OH + HO CH 2 OH 2 Sử dụng lượng thừa ethylene glycol là bình thường trong thực tế vì nó dịch chuyển cân bằng về sản phẩm và trung hoà các nhóm acid. quá trình trùng ngưng xảy ra.

trong đó nước là dung môi với sự hiện diện của xúc tác oxy hoá – khử. vinyl chloride. 8: Bồn tháo liệu (copolyme tách khỏi khí đã phản ứng) 1. Gốc tự do hay các chất mồi anion cũng có thể được sử dụng. 3: Thiết bị trao đổi nhiệt. and acrylamide. Đây là phản ứng của một acrylonitrile đoực kích hoạt bởi chất tự do: CN I* + CH2 CH CN * CH2CH * n ht 13 . nhiệt độ là 70 oC và 35 at.5. 4: bồn tháo sản phẩm. 2: máy nén ly tâm. Đối với phản ứng pha hơi. Polyme tạo thành không tan trong nước và kết tủa. 6: Máy nén.Xúc tác là nhôm – titan alkyl. 5: Thiết bị phản ứng tác động. Dung dịch polyme hoá cũng có thể được dùng. 7: Thiết bị trao đổi nhiệt. Quá trình pha khí để sản xuất polypropylen của Union Carbide 1: Thiết bị phản ứng. Sợi polyacrylic: Polyacrylic được tạo ra bằng phản ứng đồng trùng hợp acrylonitrile với các monomer khác như là vinyl acetate.

polyme bị đẩy xuyên qua những lỗ nhỏ này để thành lập những sợi polymer nhỏ liên tục hay sợi tổng hợp. để làm chúng đặc lại và có một dây truyền động điều khiển tốc độ kéo sợi ban đầu. Cuối cùng.1 Polyme nấu chảy (trong trường hợp quá trình kéo sợi khô hay ướt. Những dòng khí lạnh làm giảm nhiệt độ của các sợi nhỏ. loại bỏ bất kỳ hạt nhỏ nào mà có thể bị kẹt trong những lỗ se sợi nhỏ. 2. kéo sợi rung) đầu tiên được bơm thông qua một bộ lọc. Quy trình sản xuất từ polymer đến sợi: Bơm Lọc Kéo sợi Xử lý sợi Hình 1. trong đó dùng dung môi phân cực như là dimethyl formamide. với một thiết bị điều khiển căng sợi đặc biệt để kiểm soát nhịp độ quay để duy trì tốc độ sợi chỉ. Giải pháp là quá trình kéo sợi khô hay ướt được ưu tiên. sợi được quấn vào những ống chỉ ở một tốc độ không đổi. Kế đến. 14 . Trong quá trình kéo sợi khô thì dung môi được cho bay hơi và thu hồi. Sau đó. sợi có thể trải qua giai đoạn đốt nóng và duỗi ra để hòa với các phụ gia.Các chất đồng trùng hợp của acrylonitrile nhạy cảm với nhiệt và quá trình kéo sợi nóng chảy không được sử dụng.

Vải: -dệt -không dệt Sợi: -sợi dài -sợi ngắn Sợi: -thiên nhiên -tổng hợp Sợi tổng hợp: -sợi carbon -Kevlar -Vải thun -Polyester -Nylon -Acrylic -Tơ nhân tạo -Nomex Sản xuất sợi: -kéo sợi lỏng. -kéo sợi khô -kéo sợi ướt Hình 1.2 15 .

Hình 1.Danh sách sợi tổng hợp này tập hợp hầu hết các sợi đã quen thuộc. và như vậy minh họa cho những phần tử chính được liệt kê trong hình 1.1 16 . Hầu hết được làm từ Polymers ngưng tụ (condensation). mặc dù acrylic không chỉ Acrylic. và sợi các-bon được làm từ việc thêm những polymer bằng một bước nhiệt phân để tách nguyên tử hy-đrô.3 biểu diễn sơ đồ của quá trình kéo sợi lỏng.

chất lỏng nhớt phải được bơm bằng bơm bánh răng qua một thiết bị lọc và sau đó xuyên qua những lỗ se sợi nhỏ. Cuối cùng.2. Bơm bánh răng được sử dụng để cung cấp dòng ổn định có độ nhớt cao. tốc độ chảy cần phải được duy trì với dung sai hẹp để sản xuất sợi tổng hợp có đường kính gần như nhau. thông thường chỉ là vấn đề nhỏ. chỉ giới thiệu hai thiết bị chính sử dụng để bơm chất lỏng: máy bơm ly tâm và bơm bánh răng. dần dần sẽ lan sang các lỗ lân cận và làm ảnh hưởng vào những sợi từ các lỗ đó.2. nó được sử dụng kết hợp với máy ép thì phổ biến hơn cho mục đích này. mục đích chung là thiết bị được sử dụng để di chuyển chất lỏng có độ nhớt thấp vòng quanh trong một quá trình. Giải pháp duy nhất cho vấn đề này là tắt dây chuyền . các thành phần này có thể bị giữ lại ở các lối vào của các lỗ se sợi nhỏ và điều này có thể làm giảm lưu lượng cho lỗ và ảnh hưởng đường kính của các sợi thành phẩm. dẫn tới phá vỡ các sợi. các sợi nhỏ hơn này sẽ làm chỉ khi nhuộm màu sẽ khác nhau và kết quả là sự không đồng nhất sẽ hiện ra ở vải thành phẩm. Nó trở thành một vấn đề lớn bởi vì polyme. 17 . Những mẫu tạp chất. từ lúc ở đó có quá nhiều sợi bị như vậy. Nó cũng là vấn đề tiêu tốn thời gian để thay thế các đĩa kéo sợi và các lớp lọc. khi nó thấm ra các lỗ. cả hai thiết bị sẽ tạo nên những giọt áp suất cao chảy cùng phương dòng chất lỏng nhớt.Vấn đề khác từ sự tắc nghẽn cục bộ là khi sự tắc nghẽn đó gần như hoàn toàn. mặc dầu những bơm bánh răng có thể cũng được dùng để tăng áp suất lên cao để có thể đẩy vật liệu qua thiết bị lọc và thiết bị se sợi. Bơm: Trong phần này. 2. polyme thoái hoá nhiệt hay mảnh vụn kim loại. tháo dỡ và làm sạch các đĩa kéo sợi. Để tạo thành sợi tổng hợp. mặc dù poyme chảy có thể thấm từ từ qua các lỗ gần như bị bịt kín thì nó vẫn có thể trở thành vấn đề lớn.1. có thể dẫn đến sự không hoàn hảo dọc theo sợi và những điểm tiềm ẩn nơi sợi có thể bị gãy. -Bơm bánh răng được sử dụng để bơm chất lỏng có độ nhớt cao ở một chế độ chảy kiểm soát được. -Các máy bơm ly tâm. Tệ hơn nữa. Lọc: Bắt đầu một dây chuyền kéo sợi là một quá trình phức tạp và người ta muốn tối thiểu hóa quy trình.

những sợi bình thường sẽ được kéo xuống. 1 dpf tương ứng với khối lượng 1g trên chiều dài 9000 m. phần tan chảysẽ đi qua khu vực hình nón một phần trước khi đi đến lỗ se cuối cùng. có nghĩa là với số lượng lớn thì quá trình lọc phải được hoàn thành chính xác theo tiêu chuẩn. Thông thường. Có thể dễ hình dung. dpf. Sự căng ra từ 2 đến 3x. nên các lỗ se sợi có thể lớn hơn 50 – 70% đường kính sợi khi nó được làm nguội lần đầu. Một tấm như vậy có thể chứa đựng 1000 lỗ hay hơn.4µm). chỉ xuôi dòng những lỗ se sợi. nên sử dụng một bộ lọc trung bình. Nó là phần đầu tiên của quá trình lọc. Nhưng những tấm vẫn phải được đủ mạnh để chống cự áp lực của dòng ngược. thì đường kính sẽ là 1. ngành công nghiệp sợi đã thông qua thuật ngữ (đơn vị) Denier và Denier trên một sợi. Các lỗ kéo sợi thường chỉ hơi dài hơn chiều rộng. để biểu thị kích thước sợi. Tuy nhiên. quyết định giữa lọc màn chắn và thiết bị bẫy những hạt nhỏ.3).Khi mà ở đó có thể lên tới 1000 lỗ trong một đĩa kéo sợi. một phần để giảm thiểu áp lực thả vào tấm. sợi dệt trong phảm vi 3 đến 15 dpf.001 inch hoặc 25. Với một số lý do.2. vì vậy mà các tấm có thể được tương đối dày (xem Hình. 1g khỏang 1/30 Aoxơ. vì vậy đường kính của lỗ có thể được chỉ là một vài mils (1 mill là 0. hoặc duỗi ra. mà có thể thể giữ lại một số lượng lớn các chất bẩn mà không gây ra sự sụt áp hoặc bít các lỗ lọc. sợi được hình thành do phun những polyme tan chảy hoặc kéo sợi rung thông qua những lỗ nhỏ trong tấm se sợi. Tương tự như vậy. Nhớ rằng. Sự giảm áp suất xuyên qua khu vực hội tụ này rất khó để tính toán cho nguyên liệu trùng hợp này. 2. Dệt sợi là tương đối ổn. bổ sung sau khi hình thành duỗi cũng có thể được sử dụng để đường kính cuối cùng của sợi có thể được một nửa hoặc ít hơn so với đường kính của các lỗ kéo sợi.10-3cm hoặc khỏang nửa mill. 2. bởi vì mở rộng luồng rheology thường là không được đặc trưng.3. Vì lý do này. vì người sử dụng muốn vận hành trong một thời gian dài giữa hai lần ngừng máy. Trong kéo sợi chảy. Kéo sợi: Như đã đề cập trước đó. sự sắp thành hàng những phân tử pôlime trong 18 . Nếu khối lượng riêng của polymer là 1g/cm3.

Sau đó dòng được băng qua những cặp trục truyền động. Để duy trì tốc độ quấn một cách đồng đều.khu vực hội tụ. Hình 2. Cuối cùng. Sự hút tại ống giữ các dòng sợi căng ra. dòng ở dưới ống bị cắt bằng kéo. dòng sợi được đưa đến một thiết bị cuốn mà tại đó các sợi được quấn lên trên những ống (quấn) sợi. 2. Bỏ qua áp lực mất mát này.3: Đĩa kéo sợi. Dòng sợi bị giữ lại với một ống hút chân không lớn. Giai đoạn đầu của quá kéo sợi là theo chiều dọc xuống.4. để cho chúng ta chỉ tập trung vào chính các lỗ kéo sợi. rồi nếu cần thiết được đưa qua những bước duỗi/định hướng. do đó trọng lực sẽ có xu hướng kéo dòng sợi xuống. tốc độ quay tròn của những ống sợi phải được giảm bớt khi sợi quấn trên nó 19 . các bó sợi phải được kéo căng dọc theo chiều dài quy trình. Dòng bây giờ được hút vào trong ống. Xử lý sợi: Để bắt đầu một sợi dây chuyền kéo sợi. gần như đồng thời. vận hành chính xác như một máy hút bụi kiểu hộp nhỏ tại nhà. nơi mà pôlime trải qua một sự căng. với sợi đổ đầy trong một hộp chứa.

có thể đi từ một vài phần trăm đến 20 hoặc 30%. Bởi vì các trục truyền động cho phép kiểm soát tốt tốc độ mỗi cặp trục. nhưng dưới nhiệt độ nóng chảy để tạo điều kiện thuận lợi đáng kể cho việc kéo căng mà không bị kéo quá mức. Ứng dụng: 20 .Ứng dụng. Các trục.. Vị trí của bánh xe. có thể. và theo đó là sự căng của dòng sợi luôn được giữ ổn định cách điều chỉnh tốc độ của việc quấn sợi. nhiệt độ chuyển thuỷ tinh. bằng cách cho cặp trục thứ hai di chuyển nhanh hơn cuộn đầu tiên. Sự căng này được định hướng bởi bánh xe định hướng được đặt giữa trục cuối cùng và máy quấn. đặc điểm các loại sợi: Mỗi loại sợi có rất nhiều ứng dụng.1. nhưng ứng dụng quan trọng nhất của nó là làm vải để dệt. để kiểm soát mức độ chịu căng của các sợi giữa hai cặp cuộn. trong phương dọc trục và độ bền cao. Bánh xe định hướng này được nằm trên một dạng trục đỡ để giới hạn độ võng của sự căng dòng sợi. Việc kéo căng ra. III . hay lực mạnh để phá vỡ một đơn vị thiết diện ngang.và đường kính trung bình tăng lên. 1.Đôi khi cần thiết đốt nóng bó tới một nhiệt độ ở trên Tg. Thông thường. Những trục truyền động luôn luôn được đặt trên các trục không song song. giúp ảnh hưởng đến sự định hướng mong muốn của các phân tử và theo đó là tính chất cơ học cho các bó sợi. hay độ cứng. không cho phép sự trượt trên bề mặt vì các tấm chăn kép trên mỗi cặp trục và sự căng dòng sợi. sự kéo căng làm tăng hệ số (độ căng trên sức căng) của sợi.Sợi nylon: 1.Việc giảm tốc độ này được kiểm soát bằng cách giữ nguyên sự căng của dòng khi quấn. mà thông thường có độ bóng láng cao. Việc này cho phép dòng sợi tiến vào theo phương dọc trục trên các trục.

Nylon nhẹ. và thuộc tính chống mài mòn tốt. -Kéo dãn tốt . Vì nylon đàn hồi rất tốt. rèm cửa. nylon đang được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới bên cạnh bông và polyester. Ngày nay. Đặc điểm: _Tơ poliamit kém bền với nhiệt và kém bền về mặt hóa học (do nhóm trong phân tử dễ tác dụng với axit và kiềm). duy trì hình dáng. mạnh và bền. Loại vải này cũng dễ bay hơi và khô một cách nhanh chóng. _ Trong 1942.2. _Nylon phối trộn khá tốt. Nó cũng được sử dụng trong thể thao. Vải nylon được trộn với các sợi khác để có tính ổn định. _Nylon được sử dụng trong vật liệu thảm và bọc vải như: thảm trải sàn. nylon đã được sử dụng trong dù nhảy. giặt thì mau khô. và sử dụng trong quân đội. đồng phục chiến đấu. _Nylon đang được sử dụng rộng rãi trong của sản phẩm quần áo và đồ lót cho phụ nữ do đặc tính sự kéo dãn tuyệt vời của nó. Đặc tính của vải nylon: -Rất nhẹ và chắc. màn rũ và khăn trải giường được làm từ loại vải này. Nylon đang được sử dụng rộng rãi như may. đồ đạc nội thất. đàn hồi tốt. 1._Vải nylon là một polyamide làm từ dầu mỏ. áo jacket. 21 . Ít thấm nước. áo cho phi công. quần áo. công nghiệp dệt may trong gia đình. mềm mại mà có dáng đẹp hơn tơ tằm. nên sau khi phối trộn nó giúp loại trừ việc đứt của các loại vải khác như vải nhung.

Dùng để dệt vải. -Bền.6 có tính dai. mau khô. _Vải nylon cũng được sử dụng như là hành lý. -Nó không hấp thụ độ ẩm.6: nylon−6. 2.-Có thể xếp nếp được. axit. Sợi polyester: 2. sản phẩm may mặc. vì vậy nó có thể nóng trong môi trường nhiệt. kém bền nhiệt. -Khô một cách nhanh chóng. bền. -Chống kéo dãn và hóa chất. dù. mềm óng mượt. -Lau chùi dễ dàng. ít thấm nước. Ứng dụng: 22 . túi ngủ và lều .1. các gói kiện hàng. bụi không bám. Gồm có hai loại nylon là nylon-6 và nylon-6. kiềm. mịn.

4 butanediol đắt hơn nhiều so với ethylene glycol. áo khóac. Nhưng nó cũng chỉ phát triển đủ để có một thị trường.-Quần áo PE có độ bền cao và chống co giãn.1. quần áo thể thao. So với PET.2.dicarboxylic acid.4. nó được trộn với sợi để chống phai. Nó được xem là một loại sợi dệt lý tuởng và đã được thương mại hóa . drap gối… -Sợi PE được sản xuất với những khối lượng khác nhau và được dùng như chất lấp đầy sợi trong gối ôm và vải bọc. vấn đề nan giải là sự khó khăn trong tổng hợp diacid. Đặc điểm: 23 .cyclohexanedimethanol. chứ không cần phải ở áp suất cao như PET. Nó có nhiệt độ chuyển thuỷ tinh Tg cao hơn nhiều so với PET và cho sợi chắc. 2. Một số sợi PE dựa trên TA: * PBT: PBT được xem xét vào đầu những năm 1950 ở Châu Âu và Mỹ như một lọai sợi dệt. tạo ra từ quá trình hydro hóa đến tận cùng dimethyl terephthalate. * PTT: PTT được ứng dụng làm sợi từ rất sớm vì nó có tính năng đàn hồi tốt.2. Eastman Kodak đã giới thiệu một lọai sợi mới có tên “ Kodel” vào năm 1958. được sử dụng làm mọi lọai quần áo: đầm. bền và dễ phục hồi từ những biến dạng nhỏ. Một diol mới được đưa ra là hỗn hợp cis và trans. * High-performance PE: PEM PEN PE được dẫn xuất từ ethylene glycol và naphthalene. Tuy nhiên. Trong vải bọc. rèm cửa. PBT dễ nhuộm với thuốc nhuộm phân tán ở nhiệt độ sôi. Trong những năm gần đây. ứng suất cao. PBT cũng có nhiều tính chất hấp dẫn. nó có tính chất đàn hồi. Khi là sợi.6. không bị hủy họai dưới ánh nắng hay thời tiết. Lọai PE này có nhiệt độ chuyển thuỷ tinh Tg và điểm nóng chảy cao hơn PET. PTT được tìm thấy ứng dụng làm thảm PE. Sợi PBT có khả năng chống lại sự oxy hóa của ánh sáng mặt trời và dường như là một ngành thương nghiệp triển vọng trong tương lai. áo sơ mi… -Sợi PE trong các lọai vật dụng trong nhà: thảm. phát minh bởi ICI cuối năm 1940. áo blouse. PBT chưa đạt được sự thành công trong công nghiệp dệt như PET vì monomer 1. Tuy nhiên.

tính chất không thấm làm vải trở nên nóng và ẩm ướt khi mặc khi thời tiết nóng. Tuy nhiên. Ứng dụng: 24 . Nó có tính chất nổi bật là chống nhăn và dễ dàng quay trở lại dạng nhẵn mịn ban đầu. Một số đặc tính của vải PE được liệt kê sau: -Chắc. 3. -Không bị hư hại bởi ánh sáng mặt trời và thời tiết. có thể co giãn và bền. -Không nhăn. -Dễ giặt. ở trạng thái khô hay ướt đều có khả năng đàn hồi.Vải PE là một lọai vải nhân tạo quan trọng. -Không co rút. Sợi polypropylene: 4. -Nhanh khô.1. Sợi polyethylene: Ứng dụng: Polyethylene còn được dùng trong công nghiệp dệt với sản phẩm là sợi chỉ 4. -Không mốc -Chống xơ.

5 triệu tấn. Nó đứng thứ 2 sau nylon là 3.16 triệu tấn.m.1 triệu tấn trong năm 2002 và tỷ lệ tăng hằng năm là 6.m. khoảng 50% của tổng nguyên liệu làm sàn nhà là 2.6 tỷ sq. Trong năm 2002. thảm chùm là 60%.* Thảm: sản phẩm thảm sợi trên toàn thế giới là 2. 25 .75 triệu tấn. Khoảng 80% thảm sợi là của Bắc Mỹ và Châu Âu. tổng sản lượng sợi polypropylene để làm thảm và đồ đạc là trên 1. trong đó thảm sợi polypropylene là 1. Nguyên liệu làm sàn nhà được sử dụng ở Tây Âu.7%. ngược lại polyester chỉ sử dụng cho thảm trong phòng tắm.6 tủ sq. Sự tiêu thụ thảm propylene ở Tây Âu khoảng 0.

Sợi high-shrinkage polypropylene được pha với sợi polypropylene thường để sản xuất ra vải mịn mượt. Sợi high-retraction mượt như nhung. (3) 40% sợi high-shrinkage polypropylene với 60% sợi viscose.Gồm ba loại: ● Dệt : vải địa kỹ thuật loại dệt polypropylen gồm những sợi dọc và sợi ngang dệt lại giống như vải may ● Không dệt: vải địa kỹ thuật không dệt được cấu tạo từ những sợi ngắn (100% polypropylene hoặc 100%polyester). vải đan len. polypropylen. vải không nhuộm. (4) 40% sợi high-shrinkage polypropylene với 60% sợi polyester. Sợi này có tính dẫn nhiệt thấp dùng để cách nhiệt. (6) 35% sợi high-shrinkage polypropylene với 65% sợi polyacrylonitrile _Vải địa kỹ thuật được chế tạo từ những sản phẩm phụ của dầu mỏ. (2) 40% sợi high-shrinkage polypropylene với 60% len. dệt. Cotton điển hình có 13 tex =filament và dài 38 mm. Tỷ lệ pha trộn phụ thuộc vào sự sử dụng cuối cùng. Dưới đây là một số tỷ lệ pha khác nhau: (1) 40% sợi high-shrinkage polypropylene với 60% sợi polypropylene bình thường.2. sản phẩm cotton. công ty AKZO and Hoechst và Shandong Institute of Synthetic Fibers của Trung Quốc đã cố gắng tìm kiếm về sự co rút của sợi (high-retraction). ● Vải phức hợp 4. Sợi len điển hình có 0. da tổng hợp. Gải Nobel về sợi High-shrinkage polypropylene đã được phát triển ở Czech từ năm 1970. (5) 40% sợi high-shrinkage polypropylene với 30% len và 30% sợi viscose. Đặc điểm: 26 .39 tex=filament và dài 60 mm hoặc dài 90 mm. Loại sợi này được sử dụng rộng rãi làm lớp phủ. Đến năm 1990. từ một hoặc hai loại polymer (polyamide) sau polyester.* High-shrinkage polypropylene (sợi có độ co cao): đóng vai trò quan trọng trong sự đa dạng của sợi polypropylene. Có 2 loại high-shrinkage polypropylene chủ yếu là: cotton và len. Hầu hết các sản phẩm có mặt tại Việt Nam đều được chế tạo bằng Polyester và polypropylen.

pha từ nó với sợi polyester và sợi PAN sẽ làm cho vải có tính ấm áp. hơi nước._Tính bền cơ học cao (bền xé và bền kéo đứt). Đặc biệt khả năng bị xé rách dễ dàng khi có một vết cách hoặc một vết thủng nhỏ. ● Bền với lực. Ứng dụng: Áo len dài tay. thông gió. quần áo đan. ● Khả năng hấp thụ nước ít. đồ thể thao và đồ trẻ em.1. ● Có thể cán thành bản mỏng làm container. độ xuyên thủng _Vải len của sợi high-shrinkage polypropylene. ● Tỷ trọng thấp. * Nhựa PP có nhược điểm sau: khó phân hủy gây ô mhiễm môi trường 5. _Sản phẩm được sản xuất từ vải dệt PP có xử lý chống tia cực tím và cấu trúc dệt được thiết kế để đảm bảo độ thẩm thấu nước và các tiêu chuẩn kỹ thuật khác như độ kháng đứt. _Có tính chất chống thấm O2. ● Có thể kéo sợi và giá rẻ. Nó chịu được sự thắt nút và làm nệm lót. không mềm dẻo như PE. Nó là ý tưởng để tổng hợp da giày. _Trong suốt. Nó cũng làm tăng sự mềm mượt khi sử dụng trên thảm polypropylene. 27 . không bị kéo giãn dài do đó được chế tạo thành sợi. khá cứng vững. làm dịu mát cơ thể. độ giãn dài. * Nhựa PP có những ưu điem sau đây: ● Độ bền hoá học cao . dầu mỡ và các khí khác. Sợi polyacrylic: 5. ● Không độc hại. độ bóng bề mặt cao cho khả năng in ấn cao. khăn choàng. nét in rõ. ● Nhẹ và cứng: làm các chi tiết trong xe hơi. Vải không dệt tỷ trọng cao sử dụng để châm cứu chứa sợi high-shrinkage polypropylene.

hoá chất và cả ánh mặt trời làm bạt màu. do đó đây là dạng vải mát. Nó hút và nhản ẩm nhanh. mềm sang trọng với một chất lượng có thể nâng cao. Không chịu được chà xát hay đập mạnh. mềm và ấm Nhuộm màu sáng và bền. Chống được nhậy. dầu. Nó nhuộm tốt. 28 . Khi mặc cảm thấy thoải mái và dễ dàng chăm sóc. Vải acrylic một dạng vải thu/đông truyền thống với một sự tương đồng với len. Một số tính chất: Nhẹ. Vững chắc. Nó mang đến sự ấm áp mà không nặng. chống nhăn và co rút.2. cho màu sắc đẹp mắt. Nó chống dầu và hóa chất. Các vải thoáng. Đặc điểm: Vải acrylic là một dạng vải tốt. giữ được hình dáng. như vải bông hay như cả hai. và cả sự bạc màu ngoài ánh nắng. Nó có vẻ đẹp linh hoạt như len. nó hấp thụ và nhả hơi ẩm một cách nhanh chóng. Nó có tĩnh điện.5.

html 29 . Ngày truy cập.Tài liệu tham khảo: Charles B. Chemistry of PETROCHEMICAL PROCESSES . CRC press Taylor & Francis. 2007 Ngày truy cập 2/5/2009. Nicholas P. A. CRC press Boca Raton.com/polyester-fabric. 2000. of Chemical Engineering Drexel University.fabriclink. Weinberger. Handbook of Fiber Chemistry . Design and manufacture of textile composites.2nd Edition.com/synthetic+fiber Lewis Hatch.cfm MENACHEM LEWIN. Synthetic Fiber Manufacturing. Dept. http://www. 1996.Third Edition. http://www.thefreedictionary. 1998. Gulf Publishing Company. 2005 Ngày truy cập: 2/5/2009.D. 30/4/2009. Long. Ph. http://www.fabrics-manufacturers. Cheremisinoff. ADVANCED POLYMER PROCESSING OPERATIONS.com/University/History.. C. NOYES PUBLICATIONS.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful